Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 127

कोटिश्चतस्रो ग्रामाणां नीवृदासीच्च मंडले । सार्धकोटिद्वयग्रामैर्देशो बालाक जच्यते

koṭiścatasro grāmāṇāṃ nīvṛdāsīcca maṃḍale | sārdhakoṭidvayagrāmairdeśo bālāka jacyate

সেই মণ্ডলত নীৱৃত অঞ্চলত গাঁৱৰ সংখ্যা চাৰি কোটি আছিল; আৰু বালাক দেশত আঢ়ৈ কোটি গাঁও আছে বুলি কোৱা হয়।

koṭiḥa crore (ten million)
koṭiḥ:
Karta (subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkoṭi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nom. sg.)
catasraḥfour
catasraḥ:
Karta (numeral qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootcatur (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (nom. pl.)
grāmāṇāmof villages
grāmāṇām:
Sambandha (genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (gen. pl.)
nīvṛtNīvṛt (a region/territory)
nīvṛt:
Karta (subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnīvṛt (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nom. sg.); (पाठभेदः: नीवृत्/निवृत्)
āsītwas
āsīt:
Kriya (copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलङ् (imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
maṃḍalein the province/mandala
maṃḍale:
Adhikarana (location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmaṃḍala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (loc. sg.)
sārdha-koṭi-dvaya-grāmaiḥwith two and a half crores of villages
sārdha-koṭi-dvaya-grāmaiḥ:
Karana (measure/instrumental of extent/करण)
TypeNoun
Rootsārdha (अव्यय/प्रातिपदिक) + koṭi (प्रातिपदिक) + dvaya (प्रातिपदिक) + grāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (instr. pl.); तत्पुरुष-समास (सार्धं कोटिद्वयं येषां ते ग्रामाः)
deśaḥthe country/region
deśaḥ:
Karta (subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nom. sg.)
bālākaO Bālāka
bālāka:
Sambodhana (address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbālāka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन (voc. sg.)
jacyateis known/called
jacyate:
Kriya (action/क्रिया)
TypeVerb
Rootjñā (धातु) / jan (धातु) (पाठदोषसम्भावना)
Formलट् (present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; (पाठः 'जच्यते' अस्पष्टः—सम्भाव्यः 'ज्ञायते' = is known)

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Tirtha: Nīvṛt (region) / Bālāka (deśa)

Type: kshetra

Scene: A map-like tableau: two labeled regions—Nīvṛt and Bālāka—shown as adjacent compartments in a mandala; clusters of tiny village icons indicate ‘koṭis’ of settlements, emphasizing scale.

N
Nīvṛt (region)
B
Bālāka (region)

FAQs

The Purāṇa frames the world as ordered and knowable; sacred narration maps human habitation within dharmic cosmography.

No single tīrtha is praised; the verse provides regional demographic-style enumeration.

None.