Adhyaya 15
সূত মুনিয়ে শিৱ-যোগীৰ প্ৰভাৱৰ আন এটা দৃষ্টান্ত দাঙি ধৰি ভস্ম (বিভূতি) মাহাত্ম্যৰ সংক্ষিপ্ত বৰ্ণনা আৰম্ভ কৰে। এই অধ্যায়ত বামদেৱ নামৰ তপস্বী যোগীৰ ৰূপ দেখা যায়—বিৰক্ত, শান্ত, অপৰিগ্ৰহী; দেহত ভস্মলেপ, জটা, বল্কল/অজিন ধৰি ভিক্ষাবৃত্তিত বিচৰণকাৰী। তেওঁ ভয়ংকৰ ক্রৌঞ্চ অৰণ্যত প্ৰৱেশ কৰে। তাত ক্ষুধাতুৰ এক ব্ৰহ্মৰাক্ষসে তেওঁক আক্ৰমণ কৰে; কিন্তু যোগী অচঞ্চল থাকে। ভস্মলিপ্ত দেহ স্পৰ্শ হোৱাৰ লগে লগে ৰাক্ষসটোৰ পাপ ক্ষয় হয়, পূৰ্বজন্মস্মৃতি উভতি আহে আৰু গভীৰ নিৰ্বেদ (বৈৰাগ্য) জাগে। সি নিজৰ দীঘলীয়া কৰ্মকথা কয়—পূৰ্বে শক্তিশালী কিন্তু অধাৰ্মিক ৰজা, তাৰপিছত নৰকযাতনা, বহু অমানুষ জন্ম, আৰু শেষত ব্ৰহ্মৰাক্ষসত্ব। সি সোধে—এই শক্তি তপস্যা, তীৰ্থ, মন্ত্ৰ নে দেৱশক্তিৰ ফল? বামদেৱ কয় যে ই বিশেষকৈ ভস্মৰ মহিমাৰ ফল; তাৰ পৰম সামৰ্থ্য সম্পূৰ্ণকৈ মহাদেৱেই জানে। তেওঁ দৃষ্টান্ত দিয়ে—ভস্মচিহ্নিত মৃতদেহকো যমদূতৰ বাধা সত্ত্বেও শিৱদূতে নিজৰ বুলি গ্ৰহণ কৰে। শেষত ব্ৰহ্মৰাক্ষসে ভস্মধাৰণবিধি, মন্ত্ৰ, শুভ আচাৰ আৰু উপযুক্ত দেশ-কালৰ বিষয়ে উপদেশ বিচাৰে, যাৰ দ্বাৰা পৰৱৰ্তী আলোচনা আৰম্ভ হ’বলৈ ভূমিকা গঢ়ে।
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । ऋषभस्यानुभावोयं वर्णितः शिवयोगिनः । अथान्यस्यापि वक्ष्यामि प्रभावं शिवयोगिनः
সূত ক’লে: “এইদৰে শিৱযোগী ঋষভৰ আধ্যাত্মিক প্ৰভাৱ বৰ্ণিত হ’ল। এতিয়া মই আন এজন শিৱযোগীৰ মহিমাও বৰ্ণনা কৰিম।”
Verse 2
भस्मनश्चापि माहात्म्यं वर्णयामि समासतः । कृतकृत्या भविष्यंति यच्छुत्वा पापिनो जनाः
মই ভস্ম (পবিত্ৰ ছাই)ৰ মাহাত্ম্যো সংক্ষেপে বৰ্ণনা কৰিম। ইয়াক শুনিলে পাপভাৰাক্ৰান্ত লোকেও কৃতকৃত্য হয়—কৰ্তব্য সম্পন্ন যেন হয়।
Verse 3
अस्त्येको वामदेवाख्यः शिवयोगी महा तपाः । निर्द्वंद्वो निर्गुणः शांतो निःसंगः समदर्शनः
ৱামদেৱ নামে এজন শিৱ-যোগী আছিল, মহাতপস্বী। দ্বন্দ্বাতীত, গুণাতীত, শান্ত, নিঃসঙ্গ আৰু সমদৰ্শী আছিল।
Verse 4
आत्मारामो जितक्रोधो गृहदारविवर्जितः । अतर्कितगतिर्मौनी संतुष्टो निष्प रिग्रहः
আত্মাত ৰমণ কৰা, ক্ৰোধ জয় কৰা, ঘৰ-দাৰা বর্জিত। যাৰ গতি অনুধাৱন-অযোগ্য, মৌনী, সন্তুষ্ট আৰু নিঃপরিগ্ৰহ আছিল।
Verse 5
भस्मोद्धूलितसर्वांगो जटामंडलमंडितः । वल्कलाजिनसंवीतो भिक्षामात्रपरिग्रहः
সৰ্বাঙ্গ ভস্মে উদ্ধূলিত, জটামণ্ডলে মণ্ডিত। বল্কল আৰু মৃগচর্ম পৰিধান কৰি, কেৱল ভিক্ষাকেই একমাত্ৰ পৰিগ্ৰহ কৰিছিল।
Verse 6
स एकदा चरंल्लोके सर्वानुग्रहतत्परः । क्रौंचारण्यं महाघोरं प्रविवेश यदृच्छया
এদিন তেওঁ লোকত বিচৰণ কৰি, সকলোকে অনুগ্ৰহ কৰিবলৈ তৎপৰ আছিল। যদৃচ্ছায় তেওঁ মহাঘোৰ ক্ৰৌঞ্চ অৰণ্যত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 7
तस्मिन्निर्मनुजेऽरण्ये तिष्ठत्येकोऽतिभीषणः । क्षुत्तृषाकुलितो नित्यं यः कश्चिद्ब्रह्मराक्षसः
সেই নিৰ্মনুষ্য অৰণ্যত এজন একাকী অতি ভয়ংকৰ ব্ৰহ্মৰাক্ষস বাস কৰিছিল, যি সদায় ক্ষুধা আৰু তৃষ্ণাত কাতৰ আছিল।
Verse 8
तं प्रविष्टं शिवात्मानं स दृष्ट्वा ब्रह्मराक्षसः । अभिदुद्राव वेगेन जग्धंु क्षुत्परिपीडितः
শিৱাত্মভাৱত প্ৰৱিষ্ট সেইজনক দেখি, ক্ষুধাত পীড়িত ভয়ংকৰ ব্ৰহ্মৰাক্ষসে তাক গিলিবলৈ উদ্গ্ৰীৱ হৈ বেগেৰে ধাৱমান হ’ল।
Verse 9
व्यात्ताननं महाकायं भीमदंष्ट्रं भयानकम् । तमायांतमभिप्रेक्ष्य योगीशो न चचाल सः
মুখ মেলি ধৰা, মহাকায়, ভীম দন্তযুক্ত সেই ভয়ংকৰটোক ধাৱমান দেখি, যোগীশ্বৰ একেবাৰে নচলিল।
Verse 10
अथाभिद्रुत्य तरसा स घोरो वनगोचरः । दोर्भ्यां निष्पीड्य जग्राह निष्कंपं शिवयोगिनम्
তাৰ পাছত সেই ভয়ংকৰ বনচৰ তৎক্ষণাৎ ধাৱি আহি, অচল শিৱ-যোগীক দুয়ো বাহুৰে চেপি ধৰি শক্তকৈ পীড়ন কৰিলে।
Verse 11
तदंगस्पर्शनादेव सद्यो विध्वस्तकिल्बिषः । स ब्रह्मराक्षसो घोरो विषण्णः स्मृतिमाययौ
তাঁৰ দেহ-স্পৰ্শ মাত্ৰতেই সেই ভয়ংকৰ ব্ৰহ্মৰাক্ষসৰ পাপ তৎক্ষণাৎ বিনষ্ট হ’ল; দমি গৈ বিষণ্ণ হৈ সি স্মৃতি পুনৰ লাভ কৰিলে।
Verse 12
यथा चिंतामणिं स्पृष्ट्वा लोहं कांचनतां व्रजेत् । यथा जंबूनदीं प्राप्य मृत्तिका स्वर्णतां व्रजेत्
যেন চিন্তামণি স্পৰ্শ কৰিলে লোহা সোণ হৈ যায়; আৰু যেন জাঁবূনদী নদী পালে মাটিও স্বৰ্ণত্ব লাভ কৰে—
Verse 13
यथा मानसमभ्येत्य वायसा यांति हंसताम् । यथामृतं सकृत्पीत्वा नरो देवत्वमाप्नुयात्
যেনেকৈ মানসৰোবৰলৈ গৈ কাকো হংস-সদৃশ হয়; আৰু যেনেকৈ অমৃত একেবাৰ পান কৰিলেই মানুহে দেবত্ব লাভ কৰে—
Verse 14
तथैव हि महात्मानो दर्शनस्पर्शनादिभिः । सद्यः पुनंत्यघोपेतान्सत्संगो दुर्लभो ह्यतः
তেনে ধৰণেই মহাত্মাসকলে কেৱল দৰ্শন, স্পৰ্শ আদি দ্বাৰাই পাপভাৰে জৰ্জৰিত লোকক তৎক্ষণাৎ পবিত্ৰ কৰে। সেয়েহে সৎসঙ্গ অতি দুৰ্লভ আৰু অমূল্য।
Verse 15
यः पूर्वं क्षुत्पिपासार्तो घोरात्मा विपिने चरः । स सद्यस्तृप्तिमायातः पूर्णानंदो बभूव ह
যি আগতে ক্ষুধা-পিপাসাত কাতৰ, ভয়ংকৰ স্বভাৱৰ, অৰণ্যত ঘূৰি ফুৰিছিল—সেইজন তৎক্ষণাৎ তৃপ্তিলাভ কৰি পূৰ্ণ আনন্দত নিমগ্ন হ’ল।
Verse 16
तद्गात्रलग्नसितभस्मकणानुविद्धः सद्यो विधूतघनपापतमःस्वभावः । संप्राप्तपूर्वभव संस्मृतिरुग्रकार्यस्तत्पादपद्मयुगले प्रणतो बभाषे
সেই যোগীৰ দেহত লাগি থকা শুভ্ৰ ভস্মকণাৰে ছিটাই পৰাত, ঘন পাপৰ অন্ধকাৰত আচ্ছন্ন তাৰ স্বভাৱ তৎক্ষণাৎ কঁপি উঠি দূৰ হ’ল। পূৰ্বজন্মৰ স্মৃতি আৰু নিজৰ ভয়ংকৰ কৰ্ম স্মৰণ কৰি, সি পদ্মচৰণযুগলত প্ৰণাম কৰি ক’বলৈ ধৰিলে।
Verse 17
राक्षस उवाच । प्रसीद मे महायोगिन्प्रसीद करुणानिधे । प्रसीद भवतप्तानामानंदामृवारिधे
ৰাক্ষসে ক’লে: “মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক, হে মহাযোগী; প্ৰসন্ন হওক, হে কৰুণাৰ নিধি। প্ৰসন্ন হওক, হে সংসাৰৰ তাপে দগ্ধসকলৰ বাবে আনন্দ-অমৃতৰ সাগৰ।”
Verse 18
क्वाहं पापमतिर्घोरः सर्वप्राणिभयंकरः । क्व ते महानुभावस्य दर्शनं करुणात्मनः
মই কোন—পাপমতি, ঘোৰ, সকলো প্ৰাণীৰ বাবে ভয়ংকৰ? আৰু তোমাৰ এই দৰ্শন কেনেকৈ—মহানুভাৱ, কৰুণাময় স্বভাৱৰ? (মোৰ দৰে জনে তোমাক কেনেকৈ দেখা পায়?)
Verse 19
उद्धरोद्धर मां घोरे पतितं दुःखसागरे । तव सन्निधिमात्रेण महानंदोऽभिवर्धते
উদ্ধাৰ কৰা—উদ্ধাৰ কৰা মোক—মই ঘোৰ দুঃখ-সাগৰত পতিত। তোমাৰ কেৱল সন্নিধিমাত্ৰে মোৰ ভিতৰত মহান আনন্দ বৃদ্ধি পায়।
Verse 20
वामदेव उवाच । कस्त्वं वनेचरो घोरो राक्षसोऽत्र किमास्थितः । कथमेतां महाघोरां कष्टां गतिमवाप्तवान्
বামদেৱ ক’লে: তুমি কোন—এই ঘোৰ বনচৰ? ৰাক্ষস হৈ ইয়াত কিয় অৱস্থিত? আৰু তুমি কেনেকৈ এই অতি-ঘোৰ, কষ্টদায়ক অৱস্থা লাভ কৰিলা?
Verse 21
राक्षस उवाच । राक्षसोऽहमितः पूर्वं पंचविंशतिमे भवे । गोप्ता यवनराष्ट्रस्य दुर्जयो नाम वीर्यवान्
ৰাক্ষসে ক’লে: আগতে, ইয়াৰ পূৰ্বে—মোৰ পঁচিশতম জন্মত—মই ৰাক্ষস আছিলোঁ; যৱন ৰাজ্যৰ ৰক্ষক, দুঃজয় নামৰ বলৱান বীৰ।
Verse 22
सोऽहं दुरात्मा पापीयान्स्वैरचारी मदोत्कटः । दंडधारी दुराचारः प्रचंडो निर्घृणः खलः
মই সেই দুঃআত্মা, অতি পাপী আছিলোঁ—স্বেচ্ছাচাৰী, মদে উন্মত্ত। দণ্ডধাৰী অত্যাচাৰী, দুষ্কৰ্মী, প্ৰচণ্ড, নিৰ্দয় আৰু নীচ খল আছিলোঁ।
Verse 23
युवा बहुकलत्रोऽपि कामासक्तोऽजितेंद्रियः । इमां पापीयसीं चेष्टां पुनरेकां गतोऽस्म्यहम्
যদিও মই ডেকা আছিলো আৰু মোৰ বহুতো পত্নী আছিল, তথাপিও মই কামাসক্ত আৰু ইন্দ্ৰিয়ৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণহীন আছিলো। মই পুনৰ এই অতি পাপপূৰ্ণ আচৰণ গ্ৰহণ কৰিছিলো।
Verse 24
प्रत्यहं नूतनामन्या नारीं भोक्तुमनाः सदा । आहृताः सर्वदेशेभ्यो नार्यो भृत्यैर्मदाज्ञया
মই প্ৰতিদিনে এগৰাকী নতুন নাৰী উপভোগ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিছিলো। মোৰ আদেশত ভৃত্যসকলে সকলো দেশৰ পৰা নাৰীসকলক লৈ আহিছিল।
Verse 25
भुक्त्वाभुक्त्वा परित्यक्तामेकामेकां दिनेदिने । अन्तर्गृहेषु संस्थाप्य पुनरन्याः स्त्रियो धृताः
বাৰে বাৰে উপভোগ কৰাৰ পিছত, মই প্ৰতিদিনে একোগৰাকীকৈ ত্যাগ কৰিছিলো; তেওঁলোকক অন্তেষপুৰত ৰাখি, মই পুনৰ আন নাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিছিলো।
Verse 26
एवं स्वराष्ट्रात्परराष्ट्रतश्च देशाकरग्रामपुरव्रजेभ्यः । आहृत्य नार्यो रमिता दिनेदिने भुक्वा पुनः कापि न भुज्यते मया
এইদৰে, মোৰ নিজৰ ৰাজ্য আৰু আন ৰাজ্যৰ পৰা—খনি, গাঁও, নগৰ আৰু জনবসতিৰ পৰা—নাৰীসকলক অনা হৈছিল আৰু প্ৰতিদিনে উপভোগ কৰা হৈছিল; এবাৰ উপভোগ কৰাৰ পিছত, মই তেওঁলোকক পুনৰ কেতিয়াও স্পৰ্শ কৰা নাছিলো।
Verse 27
अथान्यैश्च न भुज्यंते मया भुक्तास्तथा स्त्रियः । अन्तर्गृहेषु निहिताः शोचंते च दिवानिशम्
তাৰ পিছত সেই নাৰীসকল—যিসকলক মই উপভোগ কৰিছিলো—আন কোনেও উপভোগ কৰিব নোৱাৰিছিল। অন্তেষপুৰত আৱদ্ধ হৈ, তেওঁলোকে দিনে-নিশাই বিলাপ কৰিছিল।
Verse 28
ब्रह्मविट्क्षत्रशूद्राणां यदा नार्यो मया हृताः । मम राज्ये स्थिता विप्राः सह दारैः प्रदुद्रुवुः
যেতিয়া মই ব্ৰাহ্মণ, বৈশ্য, ক্ষত্ৰিয় আৰু শূদ্ৰসকলৰ নাৰীসকলক হৰণ কৰিছিলোঁ, তেতিয়া মোৰ ৰাজ্যত থকা বিপ্ৰসকলে নিজৰ পত্নীসকলসহ ভয়তে পলাই গ’ল।
Verse 29
सभर्तृकाश्च कन्याश्च विधवाश्च रजस्वलाः । आहृत्य नार्यो रमिता मया कामहतात्मना
স্বামীসহ নাৰী, কন্যা, বিধৱা আৰু ৰজস্বলা নাৰীসকলকো—সিহঁতক হৰণ কৰি, কামে বিধ্বস্ত মন লৈ মই সিহঁতৰ সৈতে ভোগ কৰিছিলোঁ।
Verse 30
त्रिशतं द्विजनारीणां राजस्त्रीणां चतुःशतम् । षट्शतं वैश्यनारीणां सहस्रं शूद्रयोषिताम्
দ্বিজ নাৰীৰ তিনিশ, ৰাজকুলৰ নাৰীৰ চাৰিশ, বৈশ্য নাৰীৰ ছয়িশ, আৰু শূদ্ৰ যোষিতাৰ এক হাজাৰ—এই সংখ্যাই মোৰ কামান্ধ উন্মাদনাত কৰা অপৰাধৰ পৰিমাণ।
Verse 31
शतं चांडालनद्गीर्णा पुलिंदीनां सहस्रकम् । शैलूषीणां पंचशतं रजकीनां चतुःशतम्
চাণ্ডাল সমাজৰ নাৰীৰ একশ, পুলিন্দী নাৰীৰ এক হাজাৰ, শৈলূষী (নটনী) নাৰীৰ পাঁচশ, আৰু ৰজকী (ধোবনী) নাৰীৰ চাৰিশ—এইসকলকো মই মোৰ অধৰ্মৰ তালিকাত গণিলোঁ।
Verse 32
असंख्या वारमुख्याश्च मया भुक्ता दुरात्मना । तथापि मयि कामस्य न तृप्तिः समजायत
অসংখ্য বাৰমুখী (গণিকা) নাৰীকো মই, সেই দুষ্টাত্মাই, ভোগ কৰিছিলোঁ; তথাপি মোৰ ভিতৰত কামৰ তৃপ্তি কেতিয়াও জন্ম নল’ল।
Verse 33
एवं दुर्विषयासक्तं मत्तं पानरतं सदा । यौवनेपि महारोगा विविशुर्यक्ष्मकादयः
এইদৰে কু-অভ্যাসত আসক্ত, মত্ত আৰু সদায় পানত ৰত থকা অৱস্থাত, যৌৱন কালতে যক্ষ্মা আদি মহাৰোগে মোৰ শৰীৰত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 34
रोगार्दितोऽनपत्यश्च शत्रुभिश्चापि पीडितः । त्यक्तोमात्यैश्च भृत्यैश्च मृतोऽहं स्वेन कर्मणा
ৰোগত আক্ৰান্ত, সন্তানহীন, শত্ৰুৰ দ্বাৰা পীড়িত আৰু মন্ত্ৰী তথা ভৃত্যৰ দ্বাৰা পৰিত্যক্ত হৈ, মই নিজৰ কৰ্মফলৰ বাবে মৃত্যুবৰণ কৰিলোঁ।
Verse 35
आयुर्विनश्यत्ययशो विवर्धते भाग्यं क्षयं यात्यतिदुर्गतिं व्रजेत् । स्वर्गाच्च्यवंते पितरः पुरातना धर्मव्यपेतस्य नरस्य निश्चितम्
ধৰ্মৰ পৰা বিচ্যুত হোৱা মানুহৰ আয়ু ন্শ হয়, অপযশ বৃদ্ধি পায়, ভাগ্য ক্ষয় হয়, তেওঁ চৰম দুৰ্গতি লাভ কৰে আৰু তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষসকলো স্বৰ্গৰ পৰা পতিত হয়, এয়া নিশ্চিত।
Verse 36
अथाहं किंकरैर्याम्यैर्नीतो वैवस्वतालयम् । ततोऽहं नरके घोरे तत्कुण्डे विनिपातितः
তাৰ পাছত যমৰ দৃতবোৰে মোক যমৰাজৰ আলয়লৈ লৈ গ’ল; তাৰ পৰা মোক সেই ঘোৰ নৰকৰ কুণ্ডত নিক্ষেপ কৰা হ’ল।
Verse 37
तत्राहं नरके घोरे वर्षाणामयुतत्रयम् । रेतः पिबन्पीड्यमानो न्यवसं यमकिंकरैः
সেই ঘোৰ নৰকত মই ত্ৰিশ হাজাৰ বছৰ ধৰি বাস কৰিলোঁ, য’ত যমৰ দৃতবোৰে মোক নিৰ্যাতন কৰিছিল আৰু মই বীৰ্য পান কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিলোঁ।
Verse 38
ततः पापावशेषेण पिशाचो निर्जने वने । सहस्रशिश्नः संजातो नित्यं क्षुत्तृषयाकुलः
তাৰ পাছত পাপৰ অৱশিষ্ট ফলত মই নিৰ্জন বনাঞ্চলত পিশাচ হৈ পৰিলোঁ—‘সহস্ৰ-অঙ্গধাৰী’ ৰূপে প্ৰকাশ পাই—সদায় ক্ষুধা আৰু তৃষ্ণাত কাতৰ হৈ থাকিলোঁ।
Verse 39
पैशाचीं गतिमाश्रित्य नीतं दिव्यं शरच्छतम् । द्वितीयेहं भवे जातो व्याघ्रः प्राणिभयंकरः
পিশাচী গতি আশ্ৰয় কৰি মই দিৱ্য একশত শৰৎকাল অতিবাহিত কৰিলোঁ; তাৰ পাছত ইয়াত দ্বিতীয় জন্মত মই ব্যাঘ্ৰ হৈ জন্মিলোঁ, প্ৰাণীৰ বাবে ভয়ংকৰ।
Verse 40
तृतीयेऽजगरो घोरश्चतुर्थेऽहं भवे वृकः । पंचमे विड्वराहश्च षष्ठेऽहं कृकलासकः
তৃতীয় জন্মত মই ভয়ংকৰ অজগৰ হ’লোঁ; চতুৰ্থ জন্মত মই বৃক (নেকুৰা) হ’লোঁ। পঞ্চমত মই বৰাহ (শূকৰ) হ’লোঁ, আৰু ষষ্ঠত মই কৃকলাস (টিকটিকি) হ’লোঁ।
Verse 41
सप्तमेऽहं सारमेयः सृगालश्चाष्टमे भवे । नवमे गवयो भीमो मृगोऽहं दशमे भवे
সপ্তম জন্মত মই সাৰমেয় (কুকুৰ) হ’লোঁ; অষ্টম জন্মত মই শৃগাল (গেঁড়ি) হ’লোঁ। নবমত মই ভীম গৱয় (বনৰ গৰু) হ’লোঁ, আৰু দশম জন্মত মই মৃগ (হৰিণ) হ’লোঁ।
Verse 42
एकादशे मर्कटश्च गृध्रोऽहं द्वादशे भवे । त्रयोदशेऽहं नकुलो वायसश्च चतु र्दशे
একাদশ জন্মত মই মর্কট (বান্দৰ) হ’লোঁ; দ্বাদশ জন্মত মই গৃধ্ৰ (গিধ) হ’লোঁ। ত্ৰয়োদশত মই নকুল (নেউল) হ’লোঁ, আৰু চতুৰ্দশত মই বায়স (কাক) হ’লোঁ।
Verse 43
अच्छभल्लः पंचदशे षोडशे वनकुक्कुटः । गर्दभोऽहं सप्तदशे मार्जारोष्टादशे भवे
পঞ্চদশ জন্মত মই অচ্ছভল্ল হ’লোঁ; ষোড়শত বন-কুক্কুট। সপ্তদশত গাধা, আৰু অষ্টাদশত মাৰ্জাৰ (বিলাই) হ’লোঁ।
Verse 44
एकोनविंशे मण्डूकः कूर्मो विंशतिमे भवे । एकविंशे भवे मत्स्यो द्वाविंशे मूषकोऽभवम्
একোনবিংশ জন্মত মই মণ্ডূক (ব্যাঙ) হ’লোঁ; বিংশত কূৰ্ম (কচ্ছপ)। একবিংশত মাছ, আৰু দ্বাবিংশত মই মূষক (ইঁদুৰ) হ’লোঁ।
Verse 45
उलूकोहं त्रयोविंशे चतुर्विशे वनद्विपः । पंचविंशे भवे चास्मिञ्जातोहं ब्रह्मराक्षसः
ত্ৰয়োবিংশ জন্মত মই উলূক (পেঁচা) হ’লোঁ; চতুৰ্বিংশত বনদ্বিপ (বনৰ হাতী)। আৰু পঞ্চবিংশ জন্মত, ইয়াত, মই ব্ৰহ্মৰাক্ষস ৰূপে জন্মিলোঁ।
Verse 46
क्षुत्परीतो निराहारो वसाम्यत्र महावने । इदानीमागतं दृष्ट्वा भवंतं जग्धुमुत्सुकः । त्वद्देहस्पर्शमात्रेण जाता पूर्वभवस्मृतिः
ক্ষুধাৰে পীড়িত, আহাৰবিহীন হৈ মই এই মহাবনত বাস কৰোঁ। এতিয়া তোমাক আহি পোৱা দেখি তোমাক ভক্ষণ কৰিবলৈ উত্সুক হ’লোঁ; কিন্তু তোমাৰ দেহ-স্পৰ্শমাত্ৰতেই পূৰ্বজন্মৰ স্মৃতি জাগি উঠিল।
Verse 47
गतजन्म सहस्राणि स्मराम्यद्य त्वदंतिके । निर्वेदश्च परो जातः प्रसन्नं हृदयं च मे
আজি তোমাৰ সান্নিধ্যত মই সহস্ৰ সহস্ৰ অতীত জন্ম স্মৰণ কৰোঁ। মোৰ ভিতৰত গভীৰ নিৰ্বেদ-বৈৰাগ্য জাগিছে, আৰু মোৰ হৃদয়ো প্ৰসন্ন আৰু নিৰ্মল হৈছে।
Verse 48
ईदृशोऽयं प्रभावस्ते कथं लब्धो महामते । तपसा वापि तीव्रेण किमु तीर्थनिषेवणात्
হে মহামতে! তোমাৰ এই অদ্ভুত আধ্যাত্মিক প্ৰভাৱ কেনেকৈ লাভ হ’ল? তীব্ৰ তপস্যাৰে নে পবিত্ৰ তীৰ্থসেৱাৰে?
Verse 49
योगेन देवशक्त्या वा मंत्रैर्वानंतशक्तिभिः । तत्त्वतो ब्रूहि भगवंस्त्वामहं शरणं गतः
ইয়োগে নে দেৱশক্তিয়ে, নে অনন্ত শক্তিযুক্ত মন্ত্ৰেৰে এই লাভ হ’ল? হে ভগৱন, তত্ত্বমতে সম্পূৰ্ণ সত্য কওক; মই আপোনাৰ শৰণ লৈছোঁ।
Verse 50
वामदेव उवाच । एष मद्गात्रलग्नस्य प्रभावो भस्मनो महान् । यत्संपर्कात्तमोवृत्तेस्तवेयं मतिरुत्तमा
বামদেৱ ক’লে: মোৰ দেহত লাগি থকা পবিত্ৰ ভস্মৰ এই মহৎ প্ৰভাৱ। ইয়াৰ স্পৰ্শমাত্ৰে, আগতে তমসপ্ৰবৃত্ত থকা তোমাৰ মন এতিয়া উত্তম বোধলৈ ঘূৰি আহিছে।
Verse 51
को वेद भस्मसामर्थ्यं महादेवा दृते परः । दुर्विभाव्यं यथा शंभोर्माहात्म्यं भस्मनस्तथा
মহাদেৱক বাদ দি আন কোনে ভস্মৰ সামৰ্থ্য সত্যকৈ জানিব পাৰে? যেনেকৈ শম্ভুৰ মাহাত্ম্য সম্পূৰ্ণ বুজিব নোৱাৰি, তেনেকৈ ভস্মৰ মাহাত্ম্যও দুৰ্বিভাৱ্য।
Verse 52
पुरा भवादृशः कश्चिद्ब्राह्मणो धर्मवर्जितः । द्राविडेषु स्थितो मूढः कर्मणा शूद्रतां गतः
পূৰ্বে তোমাৰ দৰে এজন ব্ৰাহ্মণ আছিল, কিন্তু ধৰ্মবর্জিত। দ্ৰাবিড় দেশত থাকি সেই মূঢ় জনে নিজৰ কৰ্মৰ ফলত শূদ্ৰত্বৰ অৱস্থালৈ পতিত হ’ল।
Verse 53
चौर्यवृत्तिर्नैष्कृतिको वृषलीरतिलालसः । कदाचिज्जारतां प्राप्तः शूद्रेण निहतो निशि
সেই জনে চৌৰ্যবৃত্তিত জীৱন যাপন কৰিছিল, নৈষ্কৃতিক দুষ্কৰ্ম কৰিছিল আৰু নীচজাতীয় নাৰীৰ সঙ্গৰ প্ৰতি কামলালসাত দগ্ধ আছিল। কেতিয়াবা জাৰতা লাভ কৰি, ৰাতিৰ অন্ধকাৰত এজন শূদ্ৰৰ হাতে নিহত হ’ল।
Verse 54
तच्छवस्य बहिर्ग्रामा त्क्षिप्तस्य प्रेतकर्मणः । चचार सारमेयोंऽगे भस्मपादो यदृच्छया
তেওঁৰ শৱটোক প্ৰেতকর্ম নকৰাকৈ গাঁৱৰ বাহিৰত পেলাই দিয়া হ’ল। তেতিয়া যদৃচ্ছায় ভস্মলেপিত পাৱ থকা এটা কুকুৰ ঘূৰি ফুৰোঁতে তেওঁৰ দেহৰ ওপৰেৰে পাৰ হৈ গ’ল।
Verse 55
अथ तं नरके घोरे पतितं शिवकिंकराः । निन्युर्विमानमारोप्य प्रसह्य यमकिंकरान्
তাৰ পাছত, তেওঁ ভয়ংকৰ নৰকত পতিত হ’লে শিৱৰ কিঙ্কৰসকলে তেওঁক বিমানে উঠাই ল’লে আৰু যমৰ কিঙ্কৰসকলক বলপূৰ্বক পৰাভূত কৰি তেওঁক লৈ গ’ল।
Verse 56
शिवदूतान्समभ्येत्य यमोपि परिपृष्टवान् । महापातककर्त्तारं कथमेनं निनीषथ
শিৱদূতসকলৰ ওচৰলৈ গৈ যমে নিজেই সুধিলে— “ই মহাপাতককৰ্তা; তোমালোকে কেনেকৈ একে লৈ যাব খুজিছা?”
Verse 57
अथोचुः शिवदूतास्ते पश्यास्य शवविग्रहम् । वक्षोललाटदोर्मूलान्यंकितानि सुभस्मना
তেতিয়া সেই শিৱদূতসকলে ক’লে— “ইয়াৰ শৱদেহটো চোৱা। ইয়াৰ বক্ষ, ললাট আৰু বাহুৰ মূলত শুভ ভস্মৰ চিহ্ন অঙ্কিত আছে।”
Verse 58
अत एनं समानेतुमागताः शिवशासनात् । नास्मान्निषेद्धुं शक्तोसि मास्त्वत्र तव संशयः
সেয়ে আমি শিৱৰ আজ্ঞাত তেওঁক উভতাই নিবলৈ আহিছোঁ। তুমি আমাক বাধা দিব নোৱাৰিবা—ইয়াত একো সন্দেহ নকৰিবা।
Verse 59
इत्याभाष्य यमं शंभोर्दूतास्तं ब्राह्मणं ततः । पश्यतां सर्वलोकानां निन्युर्लोकमनामयम्
এইদৰে যমক কৈ, শম্ভুৰ দূতসকলে সেই ব্ৰাহ্মণক তেতিয়া—সকলো লোকৰ চকুৰ আগতে—দুখ-ব্যাধিমুক্ত লোকলৈ লৈ গ’ল।
Verse 60
तस्मादशेषपापानां सद्यः संशोधनं परम् । शंभोर्विभूषणं भस्म सततं ध्रियते मया
সেয়ে সকলো পাপৰ সম্পূৰ্ণ শুদ্ধিৰ বাবে—সদ্য আৰু পৰমৰূপে—মই সদায় শম্ভুৰ বিভূষণ ভস্ম ধাৰণ কৰোঁ।
Verse 61
इत्थं निशम्य माहात्म्यं भस्मनो ब्रह्मराक्षसः । विस्तरेण पुनः श्रोतु मौत्कंठ्यादित्यभाषत
এইদৰে ভস্মৰ মাহাত্ম্য শুনি, ব্ৰহ্মৰাক্ষসে উৎকণ্ঠাৰে পুনৰ ক’লে: “মই ইয়াক অধিক বিস্তাৰে শুনিব বিচাৰোঁ।”
Verse 62
साधुसाधु महायोगिन्धन्योस्मि तव दर्शनात् । मां विमोचय धर्मात्मन्घोरादस्मात्कुजन्मनः
“সাধু সাধু, হে মহাযোগী! তোমাৰ দৰ্শনে মই ধন্য হ’লোঁ। হে ধৰ্মাত্মা, মোক এই ভয়ংকৰ কুজন্মৰ পৰা মুক্ত কৰা।”
Verse 63
किंचिदस्तीह मे भाति मया पुण्यं पुराकृतम् । अतोहं त्वत्प्रसादेन मुक्तोस्म्यद्य द्विजोत्तम
মোৰ মনে হয়, ইয়াত নিশ্চয়েই মোৰ পূৰ্বতে কৰা কোনো পুণ্য আছে; সেইবাবেই, হে দ্বিজোত্তম, আপোনাৰ প্ৰসাদে আজি মই মুক্ত হ’লোঁ।
Verse 65
यमेनापि तदैवोक्तं पंचविंशतिमे भवे । कस्यचिद्योगिनः संगान्मोक्ष्यसे संसृतेरिति
সেই সময়তেই যমেও মোক কৈছিল: ‘তোমাৰ পঁচিশতম জন্মত কোনো এজন যোগীৰ সঙ্গ লাভ কৰি তুমি সংসাৰৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হ’বা।’
Verse 66
तदद्य फलितं पुण्यं यत्किंचित्प्राग्भवार्जितम् । अतो निर्मनुजारण्ये संप्राप्तस्तव संगमः
সেয়ে আজি ফলিল সেই পুণ্য, যি মই পূৰ্বজন্মসমূহত যিকিঞ্চিৎ অৰ্জন কৰিছিলোঁ; সেয়েহে এই নিৰ্জন অৰণ্যত আপোনাৰ সঙ্গ লাভ হ’ল।
Verse 67
अतो मां घोरपाप्मानं संसरंतं कुजन्मनि । समुद्धर कृपासिन्धो दत्त्वा भस्म समंत्रकम्
সেয়েহে, হে কৃপাসিন্ধু, ঘোৰ পাপে ভাৰাক্ৰান্ত হৈ কুজন্মত ঘূৰি ফুৰা মোক উদ্ধাৰ কৰক; মন্ত্ৰসহ ভস্ম দান কৰি।
Verse 68
कथं धार्यमिदं भस्म को मंत्रः को विधिः शुभः । कः कालः कश्च वा देशः सर्वं कथय मे गुरो
এই ভস্ম কেনেকৈ ধাৰণ কৰিব লাগে? কোন মন্ত্ৰ, আৰু কোন শুভ বিধি? কোন সময় আৰু কোন স্থান? হে গুৰু, মোক সকলো কওক।
Verse 69
भवादृशा महात्मानः सदा लोकहिते रताः । नात्मनो हितमिच्छंति कल्पवृक्षसधर्मिणः
আপোনাৰ দৰে মহাত্মাসকল সদায় লোকহিতত নিবিষ্ট থাকে। কল্পবৃক্ষৰ দৰে, আপোনালোকে কেৱল নিজৰ লাভহে কামনা নকৰে।
Verse 70
सूत उवाच । इत्युक्तस्तेन योगीशो घोरेण वनचारिणा । भूयोपि भस्ममाहात्म्यं वर्णयामास तत्त्ववित्
সূত ক’লে: সেই ভয়ংকৰ বনবাসী তপস্বীৰ কথাত, যোগীশ্বৰ—তত্ত্ববিত—পুনৰায় পবিত্ৰ ভস্মৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰিলে।
Verse 99
एकस्मै शिवभक्ताय तस्मिन्पार्थिवजन्मनि । भूमिर्वृत्तिकरी दत्ता सस्यारामान्विता मया
সেই পাৰ্থিৱ জন্মত মই এজন শিৱভক্তক জীৱিকা দিয়া ভূমি দান কৰিছিলোঁ, য’ত শস্যক্ষেত্ৰ আৰু উদ্যান-আৰাম সংযুক্ত আছিল।