Adhyaya 26
Shukla YajurvedaAdhyaya 2626 Mantras

Adhyaya 26

Supplementary Agnihotra and Soma formulas.

← Adhyaya 25Adhyaya 27

Mantras

Mantra 1

अ॒ग्निश्च॑ पृथि॒वी च॒ सन्न॑ते॒ ते मे॒ सं न॑मताम॒दो वा॒युश्चा॒न्तरि॑क्षं च॒ सन्न॑ते॒ ते मे॒ सं न॑मताम॒द आ॑दि॒त्यश्च द्यौश्च॒ सन्न॑ते॒ ते मे॒ सं न॑मताम॒द आप॑श्च॒ वरु॑णश्च॒ सन्न॑ते॒ ते मे॒ सं न॑मताम॒दः । स॒प्त स॒ᳪसदो॑ अष्ट॒मी भू॑त॒साध॑नी । सका॑माँ॒२अध्व॑नस्कुरु सं॒ज्ञान॑मस्तु मे॒ऽमुना॑

অগ্নি আৰু পৃথিৱী নত হৈ আছে—সিহঁতে মোৰ প্ৰতি একেলগে নত হওক। অমুক বায়ু আৰু অন্তৰিক্ষ নত হৈ আছে—সিহঁতে মোৰ প্ৰতি একেলগে নত হওক। অমুক আদিত্য আৰু দ্যৌ (স্বৰ্গ) নত হৈ আছে—সিহঁতে মোৰ প্ৰতি একেলগে নত হওক। অমুক আপঃ (জলসমূহ) আৰু বৰুণ নত হৈ আছে—সিহঁতে মোৰ প্ৰতি একেলগে নত হওক। সাতটা সংসদ, অষ্টমী ভূতসাধনী; কামনাসহ পথসমূহ সুসজ্জিত কৰ; মোৰ বাবে সংজ্ঞান (সম্যক্ জ্ঞান/সম্মতি) অমুনাৰ দ্বাৰা হওক।

Mantra 2

यथे॒मां वाचं॑ कल्या॒णीमा॒वदा॑नि॒ जने॑भ्यः । ब्र॒ह्म॒रा॒ज॒न्या॒भ्याᳪ शू॒द्राय॒ चार्या॑य च॒ स्वाय॒ चार॑णाय च । प्रि॒यो दे॒वानां॒ दक्षि॑णायै दा॒तुरि॒ह भू॑यासम॒यं मे॒ काम॒: समृ॑ध्यता॒मुप॑ मा॒दो न॑मतु

যেন মই এই কল্যাণী বাক্য জনসকলৰ আগত উচ্চাৰণ কৰিব পাৰোঁ—ব্ৰাহ্মণ আৰু ৰাজন্যৰ আগত, শূদ্ৰ আৰু আৰ্যৰ আগত, নিজৰ লোক আৰু পৰদেশীৰ আগত। যজ্ঞদক্ষিণা দানকাৰী হিচাপে মই ইয়াত দেৱসকলৰ প্ৰিয় হওঁ। মোৰ এই কামনা সিদ্ধ হওক; আনন্দ (মাদ) মোৰ প্ৰতি নত হওক।

Mantra 3

बृह॑स्पते॒ अति॒ यद॒र्यो अर्हा॑द् द्यु॒मद्वि॒भाति॒ क्रतु॑म॒ज्जने॑षु । यद्दी॒दय॒च्छव॑स ऋतप्रजात॒ तद॒स्मासु॒ द्रवि॑णं धेहि चि॒त्रम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि॒ बृह॒स्पत॑ये त्वै॒ष ते॒ योनि॒र्बृह॒स्पत॑ये त्वा

হে বৃহস্পতী! যি বস্তু যোগ্যজনৰ যোগ্যতাৰো ওপৰত—জনসমূহৰ মাজত দীপ্তিমান, ক্ৰতু (কাৰ্যক্ষম বুদ্ধি/উপদেশ) ৰূপে প্ৰকাশ পায়; ঋত-প্ৰজাত, তুমি যি তোমাৰ বলত জ্বলাই তুলিছা—সেই বিচিত্ৰ ধন-সম্পদ আমাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা। উপযাম-গ্ৰহণ কৰা এই হৱি বৃহস্পতিৰ বাবে; এই তোমাৰ যোনি (আসন/আধাৰ); বৃহস্পতিৰ বাবে তোমাক।

Mantra 4

इन्द्र॒ गोम॑न्नि॒हा या॑हि॒ पिबा॒ सोम॑ᳪ शतक्रतो । वि॒द्यद्भि॒र्ग्राव॑भिः सु॒तम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ गोम॑त ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ गोम॑ते

হে গোসমৃদ্ধ ইন্দ্ৰ, ইয়ালৈ আহা; হে শতক্ৰতু, সোম পান কৰা—বিদ্যুৎসম দীপ্ত গ্ৰাৱ-পাথৰে পেষিত সোম। উপযাম-গ্ৰহণে গৃহীত তুমি গোসমৃদ্ধ ইন্দ্ৰৰ বাবে; এই তোমাৰ যোনি (আশ্ৰয়স্থান); গোসমৃদ্ধ ইন্দ্ৰৰ বাবে তোমাক।

Mantra 5

इन्द्रा या॑हि वृत्रह॒न्पिबा॒ सोम॑ᳪ शतक्रतो । गोम॑द्भि॒र्ग्राव॑भिः सु॒तम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ गोम॑त ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ गोम॑ते

হে বৃত্ৰহন ইন্দ্ৰ, ইয়ালৈ আহা; হে শতক্ৰতু, সোম পান কৰা—গো-লাভদায়ক গ্ৰাৱ-পাথৰে পেষিত সোম। উপযাম-গ্ৰহণে গৃহীত তুমি গোসমৃদ্ধ ইন্দ্ৰৰ বাবে; এই তোমাৰ যোনি (আশ্ৰয়স্থান); গোসমৃদ্ধ ইন্দ্ৰৰ বাবে তোমাক।

Mantra 6

ऋ॒तावा॑नं वैश्वान॒रमृ॒तस्य॒ ज्योति॑ष॒स्पति॑म् । अज॑स्रं घ॒र्ममी॑महे । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि वैश्वान॒राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्वैश्वान॒राय॑ त्वा

ঋতবান বৈশ্বানৰক—ঋতৰ জ্যোতিৰ অধিপতিক—অবিৰত ঘর্মক আমি উপাসনা কৰোঁ। উপযামৰ দ্বাৰা গৃহীত তুমি; বৈশ্বানৰৰ বাবে তোমাক! এই তোমাৰ যোনি; বৈশ্বানৰৰ বাবে তোমাক।

Mantra 7

वै॒श्वा॒न॒रस्य॑ सुम॒तौ स्या॑म॒ राजा॒ हि कं॒ भुव॑नानामभि॒श्रीः । इ॒तो जा॒तो विश्व॑मि॒दं वि च॑ष्टे वैश्वान॒रो य॑तते॒ सूर्ये॑ण । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि वैश्वान॒राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्वैश्वान॒राय॑ त्वा

বৈশ্বানৰৰ সুমতিত আমি থাকোঁ; কিয়নো তেওঁ ভুবনসমূহৰ ৰজা, সৰ্বোত্তম শ্ৰী। ইয়াৰ পৰা জন্ম লৈ তেওঁ এই সমগ্ৰ বিশ্ব প্ৰকাশ কৰি চায়; বৈশ্বানৰ সূৰ্যৰ সৈতে একেলগে প্ৰবৃত্ত হয়। উপযামৰ দ্বাৰা গৃহীত তুমি; বৈশ্বানৰৰ বাবে তোমাক! এই তোমাৰ যোনি; বৈশ্বানৰৰ বাবে তোমাক।

Mantra 8

वै॒श्वा॒न॒रो न ऊ॒तय॒ आ प्र या॑तु परा॒वत॑: । अ॒ग्निरु॒क्थेन॒ वाह॑सा । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि वैश्वान॒राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्वैश्वान॒राय॑ त्वा

বৈশ্বানৰ নো সহায়তাৰ্থে দূৰ পৰাৱত্‌ৰ পৰাো আহি আগবাঢ়ক; স্তোত্ৰ আৰু বলসহ অগ্নি। উপযাম-গ্ৰহীত তুমি; বৈশ্বানৰৰ বাবে তোমাক। এই তোমাৰ যোনি; বৈশ্বানৰৰ বাবে তোমাক।

Mantra 9

अ॒ग्निरृषि॒: पव॑मान॒: पाञ्च॑जन्यः पु॒रोहि॑तः । तमी॑महे महाग॒यम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽस्य॒ग्नये॑ त्वा॒ वर्च॑स ए॒ष ते॒ योनि॑र॒ग्नये॑ त्वा॒ वर्च॑से

অগ্নি ঋষি, পৱমান, পাঞ্চজন্য, পুৰোহিত; মহাগয়—মহান নিবাসযুক্ত—তাঁকেই আমি উপাসনা কৰোঁ। উপযাম-গ্ৰহীত তুমি; অগ্নয়ে তোমাক, বর্চস (দীপ্তি)-ৰ বাবে। এই তোমাৰ যোনি; অগ্নয়ে তোমাক, বর্চসৰ বাবে।

Mantra 10

म॒हाँ२ इन्द्रो॒ वज्र॑हस्तः षोड॒शी शर्म॑ यच्छतु । हन्तु॑ पा॒प्मानं॒ योऽस्मान्द्वेष्टि॑ ।। उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि महे॒न्द्राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्महे॒न्द्राय॑ त्वा

মহান বজ্ৰহস্ত ইন্দ্ৰ—ষোড়শী—আমাক শৰণ দিওক; যি আমাক দ্বেষ কৰে সেই পাপ্মানক তেওঁ বিনাশ কৰক। উপযাম-গ্ৰহীত তুমি; মহেন্দ্ৰায় তোমাক। এই তোমাৰ যোনি; মহেন্দ্ৰায় তোমাক।

Mantra 11

तं वो॑ द॒स्ममृ॑ती॒षहं॒ वसो॑र्मन्दा॒नमन्ध॑सः । अ॒भि व॒त्सं न स्वस॑रेषु धे॒नव॒ इन्द्रं॑ गी॒र्भिर्न॑वामहे

তোমালোকৰ সেই আশ্চৰ্য, আঘাত-সহিষ্ণু ইন্দ্ৰক—সোমৰসত আনন্দিত, ধনৰ অধিপতিক—আমি স্তোত্ৰেৰে নৱামো; যেন দুগ্ধৱতী গাইবোৰ নিজৰ নিজ চেনেলেদি বাছুৰৰ ওচৰলৈ ধাৱিত হয়।

Mantra 12

यद्वाहि॑ष्ठं॒ तद॒ग्नये॑ बृ॒हद॑र्च विभावसो । महि॑षीव॒ त्वद्र॒यिस्त्वद्वाजा॒ उदी॑रते

যি সৰ্বাধিক বাহন-শক্তিসম্পন্ন, সেই মহান স্তৱন অগ্নিৰ বাবে গাওঁ, হে বিভাৱসু (দীপ্তিমান)! মহিষীৰ দৰে—তোমাৰ পৰা দান-সম্পদ উঠে, তোমাৰ পৰা বল-পুরস্কাৰ উঠে।

Mantra 13

एह्यू॒ षु ब्रवा॑णि॒ तेऽग्न॑ इ॒त्थेत॑रा॒ गिर॑: । ए॒भिर्व॑र्धास॒ इन्दु॑भिः

এহি; হে অগ্নি, তোমাৰ নিমিত্তে মই নানাবিধ স্তোত্ৰবাণী উচ্চাৰণ কৰোঁ। এই সোমৰস-বিন্দুবিলাকে তোমাক বলৱান কৰি তোলে।

Mantra 14

ऋ॒तव॑स्ते य॒ज्ञं वि त॑न्वन्तु॒ मासा॒ रक्ष॑न्तु ते॒ हवि॑: । सं॒व॒त्स॒रस्ते॑ य॒ज्ञं द॑धातु नः प्र॒जां च॒ परि॑ पातु नः

ঋতুবিলাকে তোমাৰ যজ্ঞ বিস্তাৰ কৰক; মাসবিলাকে তোমাৰ হৱিঃ ৰক্ষা কৰক। সংবৎসৰে তোমাৰ যজ্ঞ স্থাপন কৰক, আৰু আমাৰ প্ৰজাকো সম্পূৰ্ণৰূপে পৰি ৰক্ষা কৰক।

Mantra 15

उ॒प॒ह्व॒रे गि॑री॒णाᳪ स॑ङ्ग॒मे च॑ न॒दी॒ना॑म् । धि॒या विप्रो॑ अजायत

পৰ্বতৰ উপহ্বৰত, আৰু নদীবিলাকৰ সঙ্গমত, ধ্যান-ধাৰণাৰ দ্বাৰা বিপ্ৰ (প্ৰেৰিত ঋষি) জন্মিল।

Mantra 16

उ॒च्चा ते॑ जा॒तमन्ध॑सो दि॒वि सद्भूम्या द॑दे । उ॒ग्रᳪ शर्म॒ महि॒ श्रव॑ः

সোমৰ ৰসৰ পৰা জন্মা সেই বস্তু উচ্চত উঠি স্বৰ্গত স্থিৰ হৈ আছে; পৃথিৱীৰ পৰা ই দিছে—উগ্ৰ আশ্ৰয় আৰু মহৎ খ্যাতি।

Mantra 17

स न॒ इन्द्रा॑य॒ यज्य॑वे॒ वरु॑णाय म॒रुद्भ्य॑: । व॒रि॒वो॒वित्परि॑ स्रव

হে পৰি-স্ৰৱণকাৰী, মুক্ত অৱকাশৰ সন্ধানকাৰী, আমাৰ বাবে চাৰিওফালে প্ৰবাহিত হওক—যজ্ঞযোগ্য ইন্দ্ৰৰ বাবে, বৰুণৰ বাবে, আৰু মৰুতসকলৰ বাবে।

Mantra 18

ए॒ना विश्वा॑न्य॒र्य आ द्यु॒म्नानि॒ मानु॑षाणाम् । सिषा॑सन्तो वनामहे

এনাই, হে আৰ্য (উদাৰজন), আমি—যিসকলে সেয়া লাভ কৰিবলৈ আগ্ৰহী—মানৱৰ সকলো দ্যুম্ন (ঐশ্বৰ্য-প্ৰভা) জয় কৰোঁ; আমি জয়ী হওঁ।

Mantra 19

अनु॑ वीरै॒रनु॑ पुष्यास्म॒ गोभि॒रन्वश्वै॒रनु॒ सर्वे॑ण पु॒ष्टैः । अनु॒ द्विप॒दाऽनु॒ चतु॑ष्पदा व॒यं दे॒वा नो॑ य॒ज्ञमृ॑तु॒था न॑यन्तु

বীৰসকলৰ সৈতে আমি পুষ্ট হওঁ; গোৱালৰ সৈতে, অশ্বৰ সৈতে, আৰু সকলো পুষ্টিদায়ক উপাদানৰ সৈতে। দ্বিপদৰ সৈতে, চতুষ্পদৰ সৈতে—দেৱতাসকলে ঋতু-ঋতু অনুসাৰে, যথাক্ৰমে, আমাৰ যজ্ঞক নেয়।

Mantra 20

अग्ने॒ पत्नी॑रि॒हा व॑ह दे॒वाना॑मुश॒तीरुप॑ । त्वष्टा॑र॒ᳪ सोम॑पीतये

হে অগ্নি, দেৱতাসকলৰ ইচ্ছুক পত্নীসকলক ইয়ালৈ বহি আন; তেওঁলোকক ওচৰলৈ আন। সোমপানৰ বাবে ত্বষ্টৃকো (আন)।

Mantra 21

अ॒भि य॒ज्ञं गृ॑णीहि नो॒ ग्नावो॒ नेष्ट॒: पिब॑ ऋ॒तुना॑ । त्वᳪ हि र॑त्न॒धा असि॑

হে গ্নাৱা, আমাৰ বাবে যজ্ঞৰ প্ৰতি (যজ্ঞ-সম্বন্ধে) স্তৱ কৰাঁ; হে নেষ্টৃ, ঋতুৰ সৈতে—যথাসময়ে—পান কৰাঁ। কিয়নো তুমি নিশ্চয়েই ৰত্ন-দাতা।

Mantra 22

द्र॒वि॒णो॒दाः पि॑पीषति जु॒होत॒ प्र च॑ तिष्ठत । ने॒ष्ट्रादृ॒तुभि॑रिष्यत

দ্ৰৱিণোদা (ধন-দাতা) পান কৰিবলৈ উদ্‌গ্ৰীৱ; জুহোত—আহুতি দিয়া—আৰু আগবাঢ়ি থিয় হওক। নেষ্টৃৰ পৰা, ঋতুভিৰ্‌—নিযুক্ত পালা/ঋতু অনুসাৰে—যজ্ঞক গতি দিয়া।

Mantra 23

तवा॒यᳪ सोम॒स्त्वमेह्य॒र्वाड् श॑श्वत्त॒मᳪ सु॒मना॑ अ॒स्य पा॑हि । अ॒स्मिन् य॒ज्ञे ब॒र्हिष्या नि॒षद्या॑ दधि॒ष्वेमं ज॒ठर॒ इन्दु॑मिन्द्र

তোমাৰ বাবে এই সোম; তুমি ইয়ালৈ আহা, চিৰস্থায়ী, সুপ্ৰসন্ন; ইয়াৰ পান কৰা। এই যজ্ঞত বৰ্হিষত বহি, হে ইন্দ্ৰ, এই ইন্দু-বিন্দুটো তোমাৰ উদৰত স্থাপন কৰা।

Mantra 24

अ॒मेव॑ नः सुहवा॒ आ हि गन्त॑न॒ नि ब॒र्हिषि॑ सदतना॒ रणि॑ष्टन । अथा॑ मन्दस्व जुजुषा॒णो अन्ध॑स॒स्त्वष्ट॑र्दे॒वेभि॒र्जनि॑भिः सु॒मद्ग॑णः

হে সহজে আহ্বানযোগ্যগণ, আমাৰ ওচৰলৈ নিশ্চয় আহক; বৰ্হিষত বহক, আনন্দিত হওক। তাৰপাছত, হে ত্বষ্টৃ, অন্ধস্‌ (সোমৰ ৰস) গ্ৰহণ কৰি উল্লসিত হওক; দেৱসকলৰ সৈতে, দিৱ্য জনিসমূহৰ সৈতে, সু-মণ্ডলীৰ অধিপতি।

Mantra 25

स्वादि॑ष्ठया॒ मदि॑ष्ठया॒ पव॑स्व सोम॒ धार॑या । इन्द्रा॑य॒ पात॑वे सु॒तः

অতি-মধুৰ, অতি-উল্লাসদায়ী ধাৰাৰে, হে সোম, নিজকে পৱিত্ৰ কৰা; ইন্দ্ৰৰ পানাৰ্থে নিপীড়িত (সুত) হোৱা।

Mantra 26

र॒क्षो॒हा वि॒श्वच॑र्षणिर॒भि योनि॒मयो॑हते । द्रोणे॑ स॒धस्थ॒मास॑दत्

ৰক্ষঃ-হন্তা, বিশ্বচর্ষণি, অয়ঃ-হত যোনিৰ অভিমুখে আগবাঢ়িল। দ্ৰোণৰ ভিতৰত সধস্থত—সাধাৰণ আসনত—আসন গ্ৰহণ কৰিলে।

Frequently Asked Questions

In this adhyāya’s Purushamedha setting, the emphasis is symbolic and totalizing: human roles and cosmic functions are gathered into yajña as an offering of the whole social-cosmic order, framed by Purusha-sūkta-style universality.

Vaiśvānara is Agni as the universal, all-pervading fire—protector and carrier of offerings—praised with solar splendor and as the light of ṛta, so that sacrificial fire and sun are seen as one pervasive power sustaining the rite.

The Ṣoḍaśin cup is installed and offered for Mahendra (Indra) as a climactic Soma moment: Indra is praised and invited to drink, and the sacrificer seeks śarman (protective shelter), strength, and prosperity through Indra’s Soma-delight.