Sukta 64
Sukta 7.64
Vasiṣṭha
Mitra–Varuṇa with Aryaman (Ādityas)
Triṣṭubh
বসিষ্ঠৰ এই পাঁচ-পদীয়া ত্ৰিষ্টুভ স্তোত্ৰত মিত্ৰ–বৰুণক আৰ্যমনৰ সৈতে আদিত্য ৰূপে আহ্বান কৰা হৈছে—যিসকলে দ্যুলোক, অন্তৰিক্ষ আৰু পৃথিৱীত ঋত (বিশ্বীয় আৰু নৈতিক বিধান) স্থাপন কৰি ৰাখে। স্তোত্ৰত তেওঁলোকক আহুতি গ্ৰহণ কৰিবলৈ, উপাসকক “সৰ্বাধিক সিদ্ধিদায়ক পথ”ৰে আগবঢ়াই নিবলৈ, বৈৰিতা/শত্ৰুতাক প্ৰতিহত কৰিবলৈ, আৰু প্ৰেৰিত চিন্তা (ধী)ক ইচ্ছিত লক্ষ্যলৈ দৃঢ় কৰি সদায় স্বস্তি (কল্যাণ) দান কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Mantras
Mantra 1
दिवि क्षयन्ता रजसः पृथिव्यां प्र वां घृतस्य निर्णिजो ददीरन् । हव्यं नो मित्रो अर्यमा सुजातो राजा सुक्षत्रो वरुणो जुषन्त ॥
দ্যুলোকত আৰু পৃথিৱীত বাস কৰি, ৰজস্সমূহ (মধ্যলোক)ৰ মাজেৰে গতি কৰি, তোমালোকে ঘৃত-সম দীপ্ত জ্যোতিৰ উজ্জ্বল আৱৰণসমূহ উন্মোচন কৰিলে। আমাৰ হব্যত মিত্ৰ আৰু আৰ্যমান—সুজাত—আনন্দিত হওক; সুক্ষত্ৰ ৰাজা বৰুণো জুষন্তু—এই অধিপতি শক্তিসমূহে আমাৰ ভিতৰত ঋতক স্থাপন কৰক।
Mantra 2
आ राजाना मह ऋतस्य गोपा सिन्धुपती क्षत्रिया यातमर्वाक् । इळां नो मित्रावरुणोत वृष्टिमव दिव इन्वतं जीरदानू ॥
হে দুই ৰাজা, ঋতৰ মহান গোপা, সিন্ধুপতি, ক্ষত্ৰিয়—আমালৈ ওচৰলৈ আহা। হে মিত্ৰ-বৰুণ, আমাক ইळা (পোষণদায়িনী প্ৰেৰণা) আৰু দ্যুলোকৰ বৃষ্টি দিয়া; হে জীৰদানু (দীৰ্ঘস্থায়ী দানদাতা), দিৱ্য জলধাৰা আমাৰ জীৱনত অৱতৰণ কৰাওক।
Mantra 3
मित्रस्तन्नो वरुणो देवो अर्यः प्र साधिष्ठेभिः पथिभिर्नयन्तु । ब्रवद्यथा न आदरिः सुदास इषा मदेम सह देवगोपाः ॥
মিত্ৰ আৰু বৰুণ—দেৱ আৰ্য শক্তিসমূহ—আমাক সৰ্বাধিক সিদ্ধিদায়ক পথসমূহেৰে আগুৱাই নেওঁক। এনেকৈ উচ্চাৰিত হওক যাতে কোনো শত্রু আমালৈ নাপায়; দেৱগোপা হৈ, ইষা (পোষণ-শক্তি)ৰ সৈতে আমি আনন্দিত হওঁ আৰু বৃদ্ধি পাওঁ।
Mantra 4
यो वां गर्तं मनसा तक्षदेतमूर्ध्वां धीतिं कृणवद्धारयच्च । उक्षेथां मित्रावरुणा घृतेन ता राजाना सुक्षितीस्तर्पयेथाम् ॥
যি জনে মনৰ দ্বাৰা তোমালোকৰ বাবে এই আসন (গৰ্ত) গঢ়িলে, আৰু চিন্তাক ঊৰ্ধ্বলৈ উঠাই দৃঢ় কৰি ধৰি ৰাখিলে—হে মিত্ৰ-বৰুণ, তোমালোক ঘৃত-সম দীপ্ত শুদ্ধ তেজেৰে তাক সিঞ্চন কৰা। হে দুই ৰাজা, সু-ক্ষিতিসমূহ—সুস্থিৰ, শুভ নিবাস-অৱস্থাসমূহ—তৃপ্ত কৰি পোষণ কৰা।
Mantra 5
एष स्तोमो वरुण मित्र तुभ्यं सोमः शुक्रो न वायवेऽयामि । अविष्टं धियो जिगृतं पुरंधीर्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
হে বৰুণ-মিত্ৰ, এই স্তোম তোমালোকৰ বাবে; উজ্জ্বল সোম যেন বায়ুৰ বাবে নিসৃত, তেনেকৈ মই ইয়াক আগবঢ়াই আনিছোঁ। ইষ্ট লক্ষ্যলৈ ধাৱমান আমাৰ ধীসমূহ গ্ৰহণ কৰা, হে পূৰণ-শক্তিসমূহ; আৰু সদায় স্বস্তিভিৰে আমাক ৰক্ষা কৰা।
Frequently Asked Questions
The hymn primarily praises Mitra and Varuṇa, paired Ādityas who uphold cosmic and moral order, and it also invokes Aryaman as a noble Āditya linked with rightful companionship and social harmony.
It asks them to accept the offering, guide the worshipper forward on the best paths, keep enemies and harm away, strengthen inspired thought, and grant continual svasti (well-being).
Mitra–Varuṇa are Vedic guardians of ṛta—truth, law, and proper order—so the hymn naturally frames life as a journey that succeeds when guided by their most effective paths and protected from disorder.
Ask anything about Sukta 64 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.