
Sukta 6.21
Bharadvāja (Bārhaspatya) (traditional ascription for RV 6.21 within Mandala 6)
Indra
Triṣṭubh (probable for RV 6.21; Mandala 6 Indra hymns predominantly Triṣṭubh)
এই সূক্তত শক্তিশালী আহুতি আৰু ৰথ-স্থাপিত প্ৰেৰণা (ধীঃ) সহ ইন্দ্ৰক আহ্বান কৰা হৈছে; তেওঁক সদা-যুৱ, অক্ষয় শক্তি বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে, যিয়ে বিস্তৃত ধন-সম্পদ আৰু বিজয় দান কৰে। ই শত্রুভাৱাপন্ন শক্তি (ৰক্ষস)ৰ সন্মুখীন হৈ, বজ্ৰধাৰী আৰু প্ৰাচীন মিত্ৰ ইন্দ্ৰক সিহঁতক দূৰলৈ খেদাই পঠিয়াবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰে। সূক্তৰ অন্তত এক ব্যৱহাৰিক প্ৰাৰ্থনা আছে: পথ-নিৰ্মাতা আৰু নেতা ৰূপে ইন্দ্ৰ জাগ্ৰত হওক, সহজ আৰু কঠিন—দুয়ো পথেদি উপাসকসকলক লৈ গৈ শক্তি আৰু পূৰ্ণতা (ৱাজ)লৈ উপনীত কৰাওক।
Mantra 1
इमा उ त्वा पुरुतमस्य कारोर्हव्यं वीर हव्या हवन्ते । धियो रथेष्ठामजरं नवीयो रयिर्विभूतिरीयते वचस्या ॥
হে বীৰ, এই হৱি-অৰ্পণসমূহে তোক আহ্বান কৰে—প্ৰাচুৰ্যত সৰ্বাধিক ধনী গায়কৰ কণ্ঠৰ পৰা; এই আহুতিসমূহে তোক মাতিছে। ৰথপথত সুদৃঢ়ভাৱে স্থাপিত প্ৰেৰিত ধীসমূহ, সদা নবীন আৰু অজৰ, বচনৰ শক্তিৰে ৰয়ি—সৰ্বব্যাপী পূৰ্ণতা—ৰূপে অগ্ৰসর হয়।
Mantra 2
तमु स्तुष इन्द्रं यो विदानो गिर्वाहसं गीर्भिर्यज्ञवृद्धम् । यस्य दिवमति मह्ना पृथिव्याः पुरुमायस्य रिरिचे महित्वम् ॥
যি জ্ঞান-দৰ্শনত পৰিচিত, গীৰ-বাহক, যজ্ঞে বৃদ্ধি পোৱা ইন্দ্ৰক মই স্তৱ কৰোঁ। বহুবিধ শক্তিসম্পন্ন তেওঁৰ মহিমা, বলৰ দ্বাৰা আকাশৰ ওপৰেও আৰু পৃথিৱীৰ ওপৰেও উথলি পৰি বিস্তৃত হৈছে।
Mantra 3
स इत्तमोऽवयुनं ततन्वत्सूर्येण वयुनवच्चकार । कदा ते मर्ता अमृतस्य धामेयक्षन्तो न मिनन्ति स्वधावः ॥
সেই ইন্দ্ৰই অ-বয়ুন (অবিবেক) অন্ধকাৰক বিস্তাৰ কৰিলে; সূৰ্য্যৰ দ্বাৰা তাক দীপ্তিময় ঋত-ব্যৱস্থাৰে পূৰ্ণ কৰিলে। হে স্বধাৱান (স্বশক্তিমান), কেতিয়া তোমাৰ মৰ্ত্যসকলে অমৃতৰ ধামলৈ আহুতি দিয়া অৱস্থাত, আৰু কেতিয়াও ক্ষয় নকৰে?
Mantra 4
यस्ता चकार स कुह स्विदिन्द्रः कमा जनं चरति कासु विक्षु । कस्ते यज्ञो मनसे शं वराय को अर्क इन्द्र कतमः स होता ॥
যিজনে এই কৰ্মসমূহ কৰিলে—সেই ইন্দ্ৰ ক’তনো? কোন জনৰ মাজে তেওঁ গতি কৰে, কোন কোন বিক্ষুত? তোমাৰ মনলৈ শান্তি আৰু বাছনিৰ কল্যাণ আনে কোন যজ্ঞ? হে ইন্দ্ৰ, কোন অৰ্ক (স্তোত্ৰ), আৰু কোন হোতা তাক বহন কৰে?
Mantra 5
इदा हि ते वेविषतः पुराजाः प्रत्नास आसुः पुरुकृत्सखायः । ये मध्यमास उत नूतनास उतावमस्य पुरुहूत बोधि ॥
এতিয়াও তোমাৰ উচ্ছ্বসিত সখাসকল আছে—প্ৰাচীনজন্মা, প্ৰাচীন, বহু কৰ্মকৰ্তা মিত্ৰ। যিসকল মধ্যকালৰ, আৰু যিসকল নৱীন, আৰু যিসকল অন্তিম—হে বহুবাৰ আহ্বানিত (পুরুহূত), তেওঁলোকক বুজি-চিনি লোৱা।
Mantra 6
तं पृच्छन्तोऽवरासः पराणि प्रत्ना त इन्द्र श्रुत्यानु येमुः । अर्चामसि वीर ब्रह्मवाहो यादेव विद्म तात्त्वा महान्तम् ॥
উচ্চ বিষয় জানিবলৈ নিম্নজনসকলে সুধিলে; হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ প্ৰাচীন সত্যসমূহ শ্ৰুতি অনুসৰি তেওঁলোকে অনুসৰণ কৰিলে। হে বীৰ, ব্ৰহ্ম-বাহক, যিমান আমি জানো তিমানেই তোমাক স্তৱ কৰোঁ; সেয়ে তোমাক মহৎ, বিস্তৃত স্বৰূপ বুলি স্বীকাৰ কৰোঁ।
Mantra 7
अभि त्वा पाजो रक्षसो वि तस्थे महि जज्ञानमभि तत्सु तिष्ठ । तव प्रत्नेन युज्येन सख्या वज्रेण धृष्णो अप ता नुदस्व ॥
তোমাৰ বিৰুদ্ধে ৰাক্ষসীয় শক্তিসমূহ নিজৰ বল বিস্তাৰ কৰি থিয় হৈছে; হে মহাজাত, সেই ঠাইত দৃঢ়ভাৱে থিয় হোৱা। হে ধৃষ্ট, তোমাৰ প্ৰাচীন, যোজিত সখ্যৰ বলত, বজ্ৰেৰে সিহঁতক দূৰলৈ ঠেলি দিয়া।
Mantra 8
स तु श्रुधीन्द्र नूतनस्य ब्रह्मण्यतो वीर कारुधायः । त्वं ह्यापिः प्रदिवि पितॄणां शश्वद्बभूथ सुहव एष्टौ ॥
সেয়ে শুনা, হে ইন্দ্ৰ—ব্ৰহ্ম অন্বেষণকাৰীৰ নতুন বচন, হে বীৰ, কাব্যকৰ্ম ধাৰণকাৰী। কিয়নো তুমি পিতৃলোকৰ প্ৰদিবিত নিকট আত্মীয়; অন্বেষণত তুমি সদায় সুহৱ—সহজে আহ্বানযোগ্য—হৈ আহিছা।
Mantra 9
प्रोतये वरुणं मित्रमिन्द्रं मरुतः कृष्वावसे नो अद्य । प्र पूषणं विष्णुमग्निं पुरंधिं सवितारमोषधीः पर्वताँश्च ॥
আজি আমাৰ সহায়ৰ বাবে, সুৰক্ষাৰ নিমিত্তে, বৰুণ-মিত্ৰ, ইন্দ্ৰ আৰু মৰুতসকলক আগবঢ়াই দিয়া। পুষণ, বিষ্ণু, অগ্নি, পূৰন্ধি (সমৃদ্ধিৰ শক্তি), সবিতৃ, ঔষধিসকল আৰু পৰ্বতসমূহকো আগবঢ়াই দিয়া।
Mantra 10
इम उ त्वा पुरुशाक प्रयज्यो जरितारो अभ्यर्चन्त्यर्कैः । श्रुधी हवमा हुवतो हुवानो न त्वावाँ अन्यो अमृत त्वदस्ति ॥
হে বহুশক্তিমান, হে পূৰ্ব-অৰ্ঘ্যৰ যোগ্য, এই গায়কসকলে দীপ্তিময় স্তোত্ৰ-ঋচাৰে তোমাক অভ্যৰ্চনা কৰে। আহ্বানকাৰীয়ে যি তোমাক আহ্বান কৰে, তাৰ আহ্বান শুনা; হে অমৃত, তোমাৰ সমান আন কোনো নাই—তোমাৰ ওপৰত আন কোনো অস্তিত্ব নাই।
Mantra 11
नू म आ वाचमुप याहि विद्वान्विश्वेभिः सूनो सहसो यजत्रैः । ये अग्निजिह्वा ऋतसाप आसुर्ये मनुं चक्रुरुपरं दसाय ॥
এতিয়া, হে বিদ্বান, হে সহসৰ পুত্ৰ, মোৰ বাক্যৰ ওচৰলৈ আহা—সকলো যজ্ঞযোগ্য শক্তিৰ সৈতে। যিসকল অগ্নিজিহ্বা, ঋত-পানকাৰী—যিসকলে দাস-স্বভাৱৰ বাবে মনুক উচ্চতৰ কৰি তুলিলে—তেওঁলোকে আহি এই উচ্চাৰণক সমৰ্থন কৰক।
Mantra 12
स नो बोधि पुरएता सुगेषूत दुर्गेषु पथिकृद्विदानः । ये अश्रमास उरवो वहिष्ठास्तेभिर्न इन्द्राभि वक्षि वाजम् ॥
হে ইন্দ্ৰ, তুমি আমাৰ বাবে অগ্ৰণী পথপ্ৰদৰ্শক হৈ জাগ্ৰত হওঁক—সুগম পথতো আৰু দুৰ্গম পথতো পথ নিৰ্মাতা, হে জ্ঞানী। যি অশ্ৰম, বিস্তৃত আৰু সৰ্বাধিক বহনক্ষম শক্তিসমূহ আছে, সেইবোৰৰ দ্বাৰা তুমি আমাক বল-সমৃদ্ধি (ৱাজ)লৈ আগবঢ়াই নিয়া।
It asks Indra to accept the offerings, grant wealth and strength, protect the worshippers by driving away hostile forces, and lead them safely through both easy and difficult paths.
Rakṣas represent forces that obstruct and harm—outer dangers and inner confusion. The hymn calls on Indra’s vajra-power to repel these obstacles and restore a clear way forward.
Puraetā means “the one who goes in front” (leader), and pathikṛt means “maker of the path.” Together they describe Indra as guidance and enabling power in all circumstances.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.