
Sukta 6.19
Bharadvāja Bārhaspatya
Indra
Triṣṭubh
এই সূক্তত ইন্দ্ৰক কেতিয়াও ক্ষয় নোহোৱা, বিস্তৃতভাৱে বিচৰণ কৰা শক্তি হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যি উপাসকসকলৰ ফালে মুখ ঘূৰাই তেওঁলোকৰ বীৰশক্তি বৃদ্ধি কৰে। তেওঁক প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় যে তেওঁ যুদ্ধজয়ী ‘মদ’ (বিজয়ী উদ্দীপনা/উৎসাহ) আনক, যাতে সমাজে সুৰক্ষা, সমৃদ্ধি, আৰু সন্তান-সন্ততিৰ অবিচ্ছিন্নতা লাভ কৰে, আৰু একৰ পিছত এক বাধা অতিক্ৰম কৰি জয়ী হয়।
Mantra 1
महाँ इन्द्रो नृवदा चर्षणिप्रा उत द्विबर्हा अमिनः सहोभिः । अस्मद्र्यग्वावृधे वीर्यायोरुः पृथुः सुकृतः कर्तृभिर्भूत् ॥
মহান ইন্দ্ৰ নৃৱদা (নর-প্ৰশংসক বচন) সহ; চর্ষণিপ্রা—জনসমূহৰ পূৰক—আৰু দ্বিবৰ্হা; নিজৰ সহোবলে কেতিয়াও ক্ষীণ নহয়। আমাৰ দিশে মুখ কৰি তেওঁ বীৰ্যৰ বাবে বৃদ্ধি পাইছে; ঔৰু, পৃথু—বিস্তৃত আৰু প্ৰশস্ত—হৈ উঠে, কৰ্তৃসকলৰ দ্বাৰা সুকৃত—সু-নির্মিত—হয়।
Mantra 2
इन्द्रमेव धिषणा सातये धाद्बृहन्तमृष्वमजरं युवानम् । अषाळ्हेन शवसा शूशुवांसं सद्यश्चिद्यो वावृधे असामि ॥
ধিষণা বিজয়ৰ বাবে স্বয়ং ইন্দ্ৰক স্থাপন কৰিলে—বিশাল, উচ্চতালৈ উঠা, অজৰ, চিৰযুৱান। অজেয় বলৰে, সদা তীব্ৰতালৈ বাঢ়ি উঠা, যি এক মুহূৰ্ত্ততেই অসীম বিস্তাৰলৈ বৃদ্ধি পায়।
Mantra 3
पृथू करस्ना बहुला गभस्ती अस्मद्र्यक्सं मिमीहि श्रवांसि । यूथेव पश्वः पशुपा दमूना अस्माँ इन्द्राभ्या ववृत्स्वाजौ ॥
প্ৰশস্ত হাত আৰু প্ৰচুৰ কিৰণ-ৰশ্মিৰে আমাৰ ফালে মুখ ঘুৰাই, প্ৰেৰিত শ্ৰৱণৰ শক্তিসমূহ একত্ৰ কৰ। গোহালৰ পাল যেন, হে পশুপাল, গৃহস্বামী, যুঁজত হে ইন্দ্ৰ, আমাক চাৰিওফালে আৱৰি ধৰ।
Mantra 4
तं व इन्द्रं चतिनमस्य शाकैरिह नूनं वाजयन्तो हुवेम । यथा चित्पूर्वे जरितार आसुरनेद्या अनवद्या अरिष्टाः ॥
সেই বিচক্ষণ ইন্দ্ৰক, তেওঁৰ শক্তিসমূহসহ—ইয়াত, এতিয়াই, সমৃদ্ধি কামনা কৰি—আমি আহ্বান কৰোঁ। যেন পূৰ্বৰ স্তোতাগণ আছিল: নিন্দাহীন, নিৰ্দোষ, অক্ষত—তেনেকৈ আমিও হওঁ।
Mantra 5
धृतव्रतो धनदाः सोमवृद्धः स हि वामस्य वसुनः पुरुक्षुः । सं जग्मिरे पथ्या रायो अस्मिन्त्समुद्रे न सिन्धवो यादमानाः ॥
ধৃতব্ৰত, ধনদাতা, সোমে বর্ধিত—সেইয়ে কাম্য বসুধনৰ বহুবাসী আশ্ৰয়। এই সমুদ্ৰত পথ্য ৰায়সমূহ একেলগে সমবেত হয়, যেন নদীসমূহ সাগৰত মিলি যায়—চলমান, দানশীল, নিজৰ প্ৰাচুৰ্য অৰ্পণ কৰি।
Mantra 6
शविष्ठं न आ भर शूर शव ओजिष्ठमोजो अभिभूत उग्रम् । विश्वा द्युम्ना वृष्ण्या मानुषाणामस्मभ्यं दा हरिवो मादयध्यै ॥
হে শূৰ, আমাৰলৈ আন—সৰ্বাধিক তীব্ৰ বল, সৰ্বাধিক প্ৰবল ওজ; দমনকাৰী, উগ্ৰ। হৰিবাহন, মানুহৰ সকলো দ্যুম্ন, সকলো বৃষ্ণ্য-শক্তি আমাক দিয়া—দেৱানন্দত মত্ত হ’বলৈ।
Mantra 7
यस्ते मदः पृतनाषाळमृध्र इन्द्र तं न आ भर शूशुवांसम् । येन तोकस्य तनयस्य सातौ मंसीमहि जिगीवांसस्त्वोताः ॥
হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ সেই অচ্যুত, যুদ্ধজয়ী মদ—যি উগ্ৰ তাপে পৰিপক্ব—আমাৰলৈ আন। যাৰ দ্বাৰা আমি সন্তানৰ লাভ, বংশধাৰাৰ স্থিতি জয় কৰোঁ; তোমাৰ ৰক্ষাত সদা বিজয়ী হৈ থাকোঁ।
Mantra 8
आ नो भर वृषणं शुष्ममिन्द्र धनस्पृतं शूशुवांसं सुदक्षम् । येन वंसाम पृतनासु शत्रून्तवोतिभिरुत जामीँरजामीन् ॥
হে ইন্দ্ৰ, আমাৰ ওচৰলৈ আনো বৃষভ-সদৃশ শুষ্ম—উদ্দাম বল, ধন-জয়ী, অধিক তীব্ৰ হৈ উঠা, সুদক্ষ। যাৰ দ্বাৰা আমি যুদ্ধসমূহত শত্রুসকলক—তোমাৰ সহায়সমূহেৰে—জয় কৰোঁ, আৰু লগতে বিৰোধী নিকট-স্বজন আৰু অস্বজনকো।
Mantra 9
आ ते शुष्मो वृषभ एतु पश्चादोत्तरादधरादा पुरस्तात् । आ विश्वतो अभि समेत्वर्वाङिन्द्र द्युम्नं स्वर्वद्धेह्यस्मे ॥
তোমাৰ বৃষভ-সদৃশ শুষ্ম আমাৰ ওচৰলৈ আহক—পিছফালৰ পৰা, ওপৰৰ পৰা, তলৰ পৰা, আগফালৰ পৰা। সকলো দিশৰ পৰা ই একত্ৰ হৈ আমাৰ ফালে মুখ কৰি আহক। হে ইন্দ্ৰ, সূৰ্যলোক-সমৃদ্ধ দীপ্তিময় দ্যুম্ন আমাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা।
Mantra 10
नृवत्त इन्द्र नृतमाभिरूती वंसीमहि वामं श्रोमतेभिः । ईक्षे हि वस्व उभयस्य राजन्धा रत्नं महि स्थूरं बृहन्तम् ॥
হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ অতি পুৰুষোচিত সহায়সমূহেৰে আমি প্ৰেৰিত স্তোত্ৰবাণীৰে কাম্য কল্যাণ লাভ কৰিব বিচাৰোঁ। হে ধনৰ অধিপতি, তুমি দুয়ো প্ৰকাৰৰ বস্তু-সম্পদ দেখিছা; সেয়ে আমাৰ ভিতৰত মহান ৰত্ন—স্থূল, বৃহৎ, বিস্তৃত—স্থাপন কৰা।
Mantra 11
मरुत्वन्तं वृषभं वावृधानमकवारिं दिव्यं शासमिन्द्रम् । विश्वासाहमवसे नूतनायोग्रं सहोदामिह तं हुवेम ॥
মৰুত-সহিত, বৃষভ-সদৃশ, সদা বর্ধমান, আঘাতত কেতিয়াও দুৰ্বল নহয়, যাৰ শাসন দিব্য—সেই ইন্দ্ৰক আমি ইয়াত আহ্বান কৰোঁ। বিশ্বজয়ী, নৱ সহায়, তীব্ৰ, সহোদা (বল-দাতা)—পোষণৰ বাবে তাকেই আমি নিমন্ত্ৰণ কৰোঁ।
Mantra 12
जनं वज्रिन्महि चिन्मन्यमानमेभ्यो नृभ्यो रन्धया येष्वस्मि । अधा हि त्वा पृथिव्यां शूरसातौ हवामहे तनये गोष्वप्सु ॥
হে বজ্ৰধাৰী, যিমানেই মহৎ বুলি নিজকে মানে, সেই অহংকাৰী মানৱ-শক্তিক আমাৰ বাবে দমন কৰ; এই আমাৰ লোকসকলৰ আগত, যিসকলৰ মাজত মই আছোঁ, তাক বশ কৰ। সেয়েহে, হে শূৰ, পৃথিৱীত বীৰ-জয়ৰ যুঁজত আমি তোমাক আহ্বান কৰোঁ—তনয়ৰ বাবে, গোৰ বাবে, আপ্সু (জলসমূহত)ৰ বাবে।
Mantra 13
वयं त एभिः पुरुहूत सख्यैः शत्रोःशत्रोरुत्तर इत्स्याम । घ्नन्तो वृत्राण्युभयानि शूर राया मदेम बृहता त्वोताः ॥
হে বহুবাৰ আহ্বানিত (পুরুহূত), তোমাৰ এই সখ্যসমূহেৰে আমি শত্রুৰ পাছত শত্রুৰ ওপৰত সদায় উত্তৰ (শ্ৰেষ্ঠ) হওঁ। হে শূৰ, দুয়ো দিশৰ বৃত্ৰসমূহ (অৱৰোধ) ঘাত কৰি, তোমাৰ বিস্তৃত ৰক্ষাত ৰায়া (ঐশ্বৰ্য/সমৃদ্ধি)ত আমি আনন্দিত হওঁ।
It asks Indra for victorious strength and protection—especially the power to overcome enemies and obstacles—along with prosperity and the well-being of children and descendants.
Here “mada” is Indra’s energizing, battle-winning ardor or ecstatic power that makes victory possible and keeps the worshippers resilient and successful.
They refer to child and lineage/offspring. The hymn ties Indra’s victory and protection to stable family continuity and long-term prosperity for the community.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.