Sukta 139
Sukta 10.139
Savitṛ (with Pūṣan as associated power)
এই সূক্তত সবিতৃৰ উষা-প্ৰেৰণা—আলো হিচাপে তেওঁৰ স্থিৰ উদয়—ক পুষণৰ পথ-দেখুৱা, ৰক্ষাকাৰী গতিৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে; পুষণে সকলো লোক “দেখি” সিহঁতক পাল-মেলি ৰাখে। তাৰ পিছত ই এক পৌৰাণিক-যাজ্ঞিক দৃষ্টিলৈ বিস্তাৰিত হয়, য’ত আপঃ (জল), গন্ধৰ্ব (বিশ্বাৱসু) আৰু ইন্দ্ৰে একেলগে ঋত প্ৰকাশ কৰে—গোপন সীমা, দীপ্তিমান দিগন্ত, আৰু শিলাসদৃশ আবৰণৰ পৰা অৱৰুদ্ধ ধন (অমৃত/শক্তি)ৰ মুক্তি।
Mantras
Mantra 1
सूर्यरश्मिर्हरिकेशः पुरस्तात्सविता ज्योतिरुदयाँ अजस्रम् । तस्य पूषा प्रसवे याति विद्वान्त्सम्पश्यन्विश्वा भुवनानि गोपाः ॥
সূৰ্যৰ ৰশ্মি-চুলিযুক্ত হৰিকেশ সৱিতা পূৰ্ব দিশত অবিৰত জ্যোতি হৈ উদয় হয়। তেওঁৰ প্ৰসৱত পুষণ—বিদ্বান, সকলো ভুবন চক্ষুৰে চোৱা, গোপা—সকলো শক্তিৰ গোহাল সুৰক্ষিত ৰাখি গতি কৰে।
Mantra 2
नृचक्षा एष दिवो मध्य आस्त आपप्रिवान्रोदसी अन्तरिक्षम् । स विश्वाचीरभि चष्टे घृताचीरन्तरा पूर्वमपरं च केतुम् ॥
মানৱৰ দৰ্শী এইজন দ্যৌৰ মধ্যভাগত আসীন; ৰোদসী দুয়ো জগত আৰু অন্তৰিক্ষ পূৰ্ণ কৰে। তেওঁ বিশ্বচাৰী, ঘৃত-উজ্জ্বল ধাৰাসমূহলৈ দৃষ্টি মেলে, আৰু পূৰ্ব-অপৰৰ কেতু—যি হৈছিল আৰু যি আহিব—তাৰ মাজত ভেদ বুজে।
Mantra 3
रायो बुध्नः संगमनो वसूनां विश्वा रूपाभि चष्टे शचीभिः । देव इव सविता सत्यधर्मेन्द्रो न तस्थौ समरे धनानाम् ॥
ৰায়ৰ বুধ্ন, বসুধনৰ সংগমন—সৱিতা নিজৰ শচীসমূহেৰে সকলো ৰূপ দেখে। দেৱৰ দৰে সৱিতা সত্যধৰ্মত স্থিৰ; ইন্দ্ৰৰ দৰে ধনৰ সমৰত তেওঁ অৱস্থান লয়।
Mantra 4
विश्वावसुं सोम गन्धर्वमापो ददृशुषीस्तदृतेना व्यायन् । तदन्ववैदिन्द्रो रारहाण आसां परि सूर्यस्य परिधीँरपश्यत् ॥
আপসকল সোমৰ গন্ধৰ্ব বিশ্বাৱসুক দেখিলে; ঋতৰ বিধানত সিহঁতে গতি কৰি নিজৰ কৰ্ম বিস্তাৰ কৰিলে। তাৰ পিছত সিহঁতৰ স্ৰোতত উল্লসিত ইন্দ্ৰে সেই তত্ত্ব অনুধাৱন কৰিলে; আৰু সূৰ্যৰ চাৰিওফালে দীপ্ত পৰিধি, সীমা-বৃত্তসমূহ তেওঁ দেখিলে।
Mantra 5
विश्वावसुरभि तन्नो गृणातु दिव्यो गन्धर्वो रजसो विमानः । यद्वा घा सत्यमुत यन्न विद्म धियो हिन्वानो धिय इन्नो अव्याः ॥
ৰজসৰ পৰিমাপক, দিৱ্য গন্ধৰ্ব বিশ্বাৱসুৱে ‘সেই’ বিষয়ে আমাৰ প্ৰতি গীত উচ্চাৰণ কৰক। সেয়া সত্য হওক, অথবা যি আমি এতিয়াও নাজানো—ধীসমূহ উদ্দীপিত কৰি, আমাৰ ধীসমূহক সঁচাকৈয়ে তেওঁ ৰক্ষা কৰক।
Mantra 6
सस्निमविन्दच्चरणे नदीनामपावृणोद्दुरो अश्मव्रजानाम् । प्रासां गन्धर्वो अमृतानि वोचदिन्द्रो दक्षं परि जानादहीनाम् ॥
নদীসমূহৰ পদত তেওঁ ‘সস্নি’ক পালে; শিলাময় ব্ৰজসমূহৰ দুৱাৰ তেওঁ মুকলি কৰিলে। গন্ধৰ্বে সেই স্ৰোতসমূহৰ অমৃত তত্ত্বসমূহ ঘোষণা কৰিলে; আৰু ইন্দ্ৰে সৰ্পসমূহৰ দক্ষতা আৰু শক্তিক চাৰিওফালে জানিলে।
Frequently Asked Questions
Savitṛ is the main deity—the divine Impeller who raises the light and sets beings in motion. Pūṣan appears as an associated power who guides and protects within Savitṛ’s impulsion.
The hymn connects dawn-impulsion with Ṛta (cosmic order). The Waters and the Gandharva (Viśvāvasu) symbolize the lawful flow of revelation and the guarding/transmission of Soma-like inspiration.
It is a prayer for clear beginnings at dawn: right impulse (prasava), safe guidance on life’s paths, protection of one’s vital ‘herds’ (strength/prosperity), and the opening of what feels blocked or enclosed.
Ask anything about Sukta 139 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.