Sukta 105
Sukta 10.105
Indra (probable) / Vasu epithet; requires Anukramaṇī confirmation for RV 10.105
Jagatī or Triṣṭubh (uncertain from excerpt; requires meter scan of full sukta)
এই সূক্তটো ইন্দ্ৰৰ ("বসু" উপাধিৰে সম্বোধিত) বলিষ্ঠ প্ৰশংসা; কেতিয়া স্তোত্ৰই সঁচাকৈয়ে তেওঁক “প্ৰীত” কৰিব সেয়া সুধে, আৰু তেওঁৰ সহায়ৰ শক্তিদায়ক আধাৰ হিচাপে সোম-নিষ্পেষণক আহ্বান কৰে। ইয়াত ইন্দ্ৰৰ গঢ়া শক্তি আৰু কৌশল স্মৰণ কৰা হৈছে (ঋভু আৰু মাতৰিশ্বনৰ সৈতে তুলনা কৰি) আৰু শেষত কুৎসক ৰক্ষা কৰা আৰু দস্যু-বধত লাভ কৰা বিজয়ৰ স্মৃতিত উপনীত হয়; ই নিশ্চিত কৰে যে প্ৰশংসা আৰু মিত্ৰতা তেওঁৰ নিৰ্ণায়ক সহায় টানি আনে।
Mantras
Mantra 1
कदा वसो स्तोत्रं हर्यत आव श्मशा रुधद्वाः । दीर्घं सुतं वाताप्याय ॥
হে বসু, কেতিয়া তোমাৰ আনন্দলৈ এই স্তোত্ৰ আহিব—যেতিয়া মুখে বহিৰ্শ্বাস ৰোধ কৰে? তেতিয়া দীঘলকৈ পেষা সোমৰ বাবে, বায়ু-প্ৰাণৰ বলবৃদ্ধিৰ বাবে।
Mantra 2
हरी यस्य सुयुजा विव्रता वेरर्वन्तानु शेपा । उभा रजी न केशिना पतिर्दन् ॥
যাৰ দুটা হৰিত (তাম্ৰবৰ্ণ) অশ্ব সু-যুজা, বিস্তৃতপথগামী, বিজয়-ধন আনে, লাগামৰ অনুসৰণ কৰে—সেইজন প্ৰভু, দীঘল-চুলীয়া জনৰ দৰে, দুয়োটা ৰজী (লোকপথ) ধৰি ৰাখে।
Mantra 3
अप योरिन्द्रः पापज आ मर्तो न शश्रमाणो बिभीवान् । शुभे यद्युयुजे तविषीवान् ॥
ইন্দ্ৰে বৈৰী-শত্ৰুসকলক আঁতৰাই দিলে; পৰিশ্ৰম কৰা মর্ত্যৰ দৰে, তথাপি ভয় নকৰা। যেতিয়া তৱিষীবান (মহাশক্তিমান) জনে শুভ দীপ্তিত নিজকে যুজিলে, তেতিয়া তেওঁ আগবাঢ়িল।
Mantra 4
सचायोरिन्द्रश्चर्कृष आँ उपानसः सपर्यन् । नदयोर्विव्रतयोः शूर इन्द्रः ॥
ইন্দ্ৰ দুয়োটা শক্তিৰ সৈতে একেলগে পৰিশ্ৰম কৰে, ওচৰলৈ আহি সেৱা কৰা জনৰ দৰে। বীৰ ইন্দ্ৰ দুয়োটা বিস্তৃত ধাৰা-নদীৰ সৈতে গতি কৰে।
Mantra 5
अधि यस्तस्थौ केशवन्ता व्यचस्वन्ता न पुष्ट्यै । वनोति शिप्राभ्यां शिप्रिणीवान् ॥
যিজনে দীঘল-কেশী, বিস্তাৰিত (শক্তি) দুটাৰ ওপৰত বৃদ্ধি-পুষ্টিৰ বাবে ওপৰত স্থিৰ হৈ আছে—সেই শক্ত-গাল/চোয়ালধাৰী জনে নিজৰ দুটা ‘শিপ্ৰা’ৰ দ্বাৰা বিজয় লাভ কৰে।
Mantra 6
प्रास्तौदृष्वौजा ऋष्वेभिस्ततक्ष शूरः शवसा । ऋभुर्न क्रतुभिर्मातरिश्वा ॥
উচ্চ শক্তিত বলৱান জনে স্তৱন কৰিছে; বীৰে মহাশক্তিৰে, উচ্চজনসকলৰ সৈতে, গঢ়ি তুলিছে—ঋভুৰ দৰে নিজৰ সংকল্পেৰে, মাতৰিশ্বনৰ দৰে।
Mantra 7
वज्रं यश्चक्रे सुहनाय दस्यवे हिरीमशो हिरीमान् । अरुतहनुरद्भुतं न रजः ॥
যিজনে দস্যুক সহজে নিধন কৰিবলৈ বজ্ৰ গঢ়িলে—সেই সোনালী-কেশধাৰী, দীপ্ত শক্তিত সমৃদ্ধ জনে—প্ৰতিৰোধৰ হনু ভাঙে; বিস্তৃত ৰজঃৰ দৰে এক আশ্চৰ্য।
Mantra 8
अव नो वृजिना शिशीह्यृचा वनेमानृचः । नाब्रह्मा यज्ञ ऋधग्जोषति त्वे ॥
আমাৰ পৰা বক্র, ভ্ৰান্ত গতি দূৰ কৰি তীক্ষ্ণ কৰি দিয়া; ঋচা—সত্য উচ্চাৰণে—আমি জয়ী হওঁ, বাক্ (ব্ৰহ্ম) বিহীন নহওঁ। ব্ৰহ্মবল নথকা যজ্ঞ যেন তোমাৰ পৰা পৃথক হৈ আনন্দ নলয়।
Mantra 9
ऊर्ध्वा यत्ते त्रेतिनी भूद्यज्ञस्य धूर्षु सद्मन् । सजूर्नावं स्वयशसं सचायोः ॥
যেতিয়া তোমাৰ ত্ৰেতিনী—ত্ৰিগুণ তন্তু—যজ্ঞৰ ধূৰ্ষু, আসনত, উৰ্ধ্ব হৈ উঠিল; তেতিয়া দুয়ো শক্তিৰ সৈতে একেলগে তুমি স্বয়ংযশস্বী নাওখন জুৰিলা—এইদৰে পাৰাপাৰ সম্পন্ন হয়।
Mantra 10
श्रिये ते पृश्निरुपसेचनी भूच्छ्रिये दर्विररेपाः । यया स्वे पात्रे सिञ्चस उत् ॥
তোমাৰ শ্ৰীৰ বৃদ্ধিৰ বাবে পৃশ্নি (চিত্ৰবৰ্ণ, প্ৰাচুৰ্য) ঢলনি-ধাৰা হৈ উঠক; তোমাৰ শ্ৰীৰ বৃদ্ধিৰ বাবে দৰ্বি (চামুচ) নিৰ্দোষ, কলংকৰহীন হওক—যাৰ দ্বাৰা তুমি নিজৰ পাত্ৰত ঢালি দিয়া।
Mantra 11
शतं वा यदसुर्य प्रति त्वा सुमित्र इत्थास्तौद्दुर्मित्र इत्थास्तौत् । आवो यद्दस्युहत्ये कुत्सपुत्रं प्रावो यद्दस्युहत्ये कुत्सवत्सम् ॥
অসুৰ্য সংঘৰ্ষত শতবাৰো যদি—সুমিত্ৰ (সু-মিত্ৰ, শুভ-মিত্ৰ) এইদৰে তোমাক স্তৱ কৰিলে, আৰু দুৰ্মিত্ৰ (দুৰ্-মিত্ৰ, কু-মিত্ৰ) এইদৰে স্তৱ কৰিলে; দস্যু-বধত তুমি কুৎসপুত্ৰক ৰক্ষা কৰিলা; দস্যু-বধত তুমি কুৎসৱৎসক আগবঢ়াই আনিলা।
Inside Sukta 105
How it unfolds
- Where it opens
A direct, urgent question to “Vasu” (Indra) about when the hymn will truly delight him, paired with imagery of breath and the long-pressed Soma’s strengthening.
- Development
Praise expands into descriptions of Indra’s loftiness and fashioned might, using archetypal comparisons (Ṛbhu-like skill, Mātariśvan-like effective agency) to magnify his capability.
- Climax
The hymn reaches its persuasive peak by invoking concrete heroic memory—Indra’s protection and leading forth of Kutsa figures in Dasyu-slaying and conflict.
- Where it settles
It closes by affirming Indra’s reliability toward allies and the efficacy of praise, leaving the sacrificer under the assurance of Indra’s guardianship and victory-granting power.
The deity: Indra
- In the VedaIndra is the foremost heroic deity of the Rig Veda—Soma-loving, praised by stotras, breaker of obstacles, and champion who protects allies and defeats Dasyus. He is invoked as mighty in śavas (force), responsive to well-fashioned praise, and renowned for rescuing and leading his protégés to victory.
- Cosmic functionHe secures ṛta by overcoming hostile powers, releases and sustains life-supporting forces, and establishes safe passage and prosperity for the sacrificer’s community.
- Inner significanceIndra represents the awakened will and victorious courage that breaks inner resistance, clears constriction of breath/energy, and turns inspired speech (stotra) into effective power.
Famous verses
कदा वसो स्तोत्रं हर्यत आव श्मशा रुधद्वाः । दीर्घं सुतं वाताप्याय ॥प्रास्तौदृष्वौजा ऋष्वेभिस्ततक्ष शूरः शवसा । ऋभुर्न क्रतुभिर्मातरिश्वा ॥शतं वा यदसुर्य प्रति त्वा सुमित्र इत्थास्तौद्दुर्मित्र इत्थास्तौत् । आवो यद्दस्युहत्ये कुत्सपुत्रं प्रावो यद्दस्युहत्ये कुत्सवत्सम् ॥Attributes of the deity
- Soma-delighted (soma-pā)
- Heroic strength (śavas)
- Protector of allies and patrons
- Slayer of Dasyus/obstructors
- Responsive to praise and ritual precision
- Skillful, ‘crafted’ power (tatakṣa)
Also by this seer
- Attribution of additional hymns cannot be stated confidently without Anukramaṇī and pada/anukrama evidence for RV 10.105.
The rite, step by step
- Prepare the ritual space and fires; establish intention for protection/victory and strength.
- Press Soma (or prepare the substitute offering where Soma is not available) and ready the cups (grahas).
- Recite the stotra/invocation to Indra, emphasizing the ‘pleasing’ of the deity through well-formed speech and controlled breath.
- Make the offering with Indra-focused calls, recalling Indra’s past protections (e.g., Kutsa narratives) as a persuasive remembrance (smṛti).
- Conclude with thanksgiving and a request for continued guardianship and success against obstacles.
Offerings
- Soma juice (primary, where applicable)
- Ghee/clarified butter into Agni as ancillary support
- Oblations with Indra-invocations (including cups/portions in Soma rites)
Frequently Asked Questions
The hymn is primarily addressed to Indra, though it uses the epithet “Vasu.” Full certainty of the heading details comes from the Anukramaṇī tradition.
It seeks Indra’s delight in the hymn and Soma offering, and asks for his strengthening, protection of allies, and victory over hostile or obstructing forces.
These are remembered examples of Indra’s past help. By recalling them, the hymn argues that Indra will likewise protect and lead the present worshipper to success.
Ask anything about Sukta 105 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
