Sukta 79
Sukta 1.79
Gotama (traditional attribution for RV 1.79 to Gotama Rāhūgaṇa in many indices)
Agni (depicted with dawn-like and wind-like dynamics)
Triṣṭubh (11-syllable quarters; hymn style shifts from gāyatrī of 1.78)
এই সূক্তত অগ্নিক দীপ্তিমান আৰু দ্ৰুতগামী শক্তি হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—উষাৰ দৰে উজ্জ্বল আৰু বতাহৰ দৰে চঞ্চল—যি মধ্যাকাশত বিস্তাৰিত হৈ প্ৰেৰিত কৰ্ম জাগ্ৰত কৰে। কবিসকলৰ চিন্তা আৰু স্তোত্ৰত তেওঁ ৰক্ষা আৰু সহায়সহ অৱতৰণ কৰক, বাধাদায়ক ৰক্ষসসকলক দূৰ কৰক, আৰু যজ্ঞক স্পষ্টতা আৰু সত্যত প্ৰতিষ্ঠা কৰক—এইদৰে প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Mantras
Mantra 1
हिरण्यकेशो रजसो विसारेऽहिर्धुनिर्वात इव ध्रजीमान् । शुचिभ्राजा उषसो नवेदा यशस्वतीरपस्युवो न सत्याः ॥
সোনালী-কেশধাৰী, ৰজস (মধ্যলোক) জুৰি বিস্তাৰিত—সৰ্পৰ দৰে ধাৱমান, বতাহৰ দৰে তীব্ৰ বেগেৰে ধ্ৰজিমান। পৱিত্ৰ দীপ্তিত উজ্জ্বল; সদা-নৱ উষাৰ দৰে—যশস্বিনী, সত্য, আৰু কৰ্মত তৎপৰ—জাগৰণৰ অগ্নি, আমাৰ অন্তঃসত্তাৰ মাজেৰে গতি কৰে।
Mantra 2
आ ते सुपर्णा अमिनन्तँ एवैः कृष्णो नोनाव वृषभो यदीदम् । शिवाभिर्न स्मयमानाभिरागात्पतन्ति मिहः स्तनयन्त्यभ्रा ॥
তোমাৰ ওচৰলৈ সুপৰ্ণ (শক্তিশালী-পাখিধাৰী) শক্তিসমূহ আহে—তেওঁলোকৰ প্ৰেৰণা অক্ষুণ্ণ। কৃষ্ণ-বৃষভ গর্জে, যেতিয়া এই গতি লাভ কৰে। শিৱ, হাস্যময় শক্তিসমূহসহ তেওঁ আহিল; কুঁৱলী উৰি যায়, মেঘ গর্জে—অন্তৰ্দাবৰ সেই চিহ্ন, যিয়ে বলৰ জলধাৰা মুক্ত কৰে।
Mantra 3
यदीमृतस्य पयसा पियानो नयन्नृतस्य पथिभी रजिष्ठैः । अर्यमा मित्रो वरुणः परिज्मा त्वचं पृञ्चन्त्युपरस्य योनौ ॥
যেতিয়া তেওঁ ঋতৰ পয়স (দুধ)ৰে পূৰ্ণ হৈ, ঋতৰ অতি-দ্ৰুত পথসমূহেৰে আগুৱাই নিয়ে, তেতিয়া আৰ্যমা, মিত্ৰ, বৰুণ—চাৰিওফালে পৰিভ্ৰমণশীল—উপৰলোকৰ যোনিত তেওঁৰ ত্বক অভিষিঞ্চন কৰে; সত্যত তেওঁৰ দীপ্ত ৰূপ স্থাপন কৰে।
Mantra 4
अग्ने वाजस्य गोमत ईशानः सहसो यहो । अस्मे धेहि जातवेदो महि श्रवः ॥
হে অগ্নি, গোমৎ—গো-সমৃদ্ধ বাজৰ অধীশ্বৰ, সহসৰ যহো (বল-তেজৰ মহিমা) তুমি; হে জাতবেদ, আমাৰ ভিতৰত মহৎ শ্রৱঃ—বিস্তৃত কীৰ্তি-শ্ৰুতি স্থাপন কৰা।
Mantra 5
स इधानो वसुष्कविरग्निरीळेन्यो गिरा । रेवदस्मभ्यं पुर्वणीक दीदिहि ॥
সেই অগ্নি—ইধানো (প্ৰজ্বলিত), বসুষ্কবিঃ (ধনৰ কবি-ঋষি), গিৰা দ্বাৰা ঈড়েন্য (বাণীৰে আহ্বানযোগ্য); হে পূৰ্বণীক, আমাৰ বাবে ৰেৱৎ (সমৃদ্ধি-সহ) দীদিহি—সমুখত প্ৰজ্বলিত হৈ আগবঢ়া।
Mantra 6
क्षपो राजन्नुत त्मनाग्ने वस्तोरुतोषसः । स तिग्मजम्भ रक्षसो दह प्रति ॥
হে অগ্নি, ৰাজন—ৰাত্ৰিসকলৰো; আৰু স্বয়ং ত্মনা দ্বাৰা বাসস্থানৰো উষাসকলৰো অধিপতি; হে তিগ্মজম্ভ, ৰক্ষসঃ (অন্ধকাৰৰ বৈৰী শক্তি) প্ৰতি দহ—পিছলৈ দগ্ধ কৰি দমন কৰা।
Mantra 7
अवा नो अग्न ऊतिभिर्गायत्रस्य प्रभर्मणि । विश्वासु धीषु वन्द्य ॥
হে অগ্নি, তোমাৰ সহায়সমূহ লৈ আমাৰ ওচৰলৈ অৱতৰণ কৰা; গায়ত্ৰী-স্তোত্ৰৰ অগ্ৰবহনকাৰী প্ৰভাৰ্মণিত তুমি হওঁ—আমাৰ সকলো ধী (চিত্ত-প্ৰজ্ঞা)ত বন্দনীয়।
Mantra 8
आ नो अग्ने रयिं भर सत्रासाहं वरेण्यम् । विश्वासु पृत्सु दुष्टरम् ॥
হে অগ্নি, আমাৰলৈ ৰয়ি (সমৃদ্ধি/সত্তাৰ পূৰ্ণতা) বহন কৰি আন; সত্রাসাহ—অবিৰত যুঁজত বিজয়ী, বৰেণ্য—বাছনি-যোগ্য, আৰু সকলো পৃত্সু (সংঘৰ্ষ)ত দুস্তৰ—অজেয়।
Mantra 9
आ नो अग्ने सुचेतुना रयिं विश्वायुपोषसम् । मार्डीकं धेहि जीवसे ॥
হে অগ্নি, তোমাৰ সু-চেতুনা (স্পষ্ট-দৰ্শী পথনির্দেশ)ৰে আমাৰলৈ এনে ৰয়ি আন, যি আমাৰ সকলো জীৱনীশক্তিক পোষণ কৰে; আমাৰ জীৱনৰ বাবে মাৰ্ডীক—চিকিৎসাময় মধুৰ শান্তি—স্থাপন কৰা।
Mantra 10
प्र पूतास्तिग्मशोचिषे वाचो गोतमाग्नये । भरस्व सुम्नयुर्गिरः ॥
গোতমসকলৰ অগ্নিৰ প্ৰতি, তীক্ষ্ণ-শোচিষ (তীব্ৰ জ্যোতি)-যুক্ত জনাৰ্থে, এই পৱিত্ৰ বাক্যসমূহ আগবাঢ়ি যাওক। হে অগ্নি, সুম্ন (দেৱ-অনুগ্ৰহ/সৌভাগ্য)-কামনাৰে আমাৰ স্তোত্ৰবাণীসমূহ তুমি বহন কৰা।
Mantra 11
यो नो अग्नेऽभिदासत्यन्ति दूरे पदीष्ट सः । अस्माकमिद्वृधे भव ॥
হে অগ্নি, যি জনে আমাক আক্রমণ কৰে—ওচৰত হওক বা দূৰত, পাদীষ্ট (ভিত্তি/ঠাই) লাভ কৰিলেও—তুমি কেৱল আমাৰ বৃদ্ধিৰ কাৰণে হওক।
Mantra 12
सहस्राक्षो विचर्षणिरग्नी रक्षांसि सेधति । होता गृणीत उक्थ्यः ॥
সহস্ৰাক্ষ (হাজাৰ-চকু), মানুহৰ মাজত বিস্তৃত-দৰ্শী অগ্নি ৰক্ষাংসি (অৱৰোধকাৰী শক্তি)সমূহ দূৰ কৰে। উক্থ্য (উক্থ-সমৃদ্ধ) হোতা আহ্বানকাৰী পুৰোহিতে তেওঁক গীত কৰে।
Inside Sukta 79
How it unfolds
- Where it opens
Agni is introduced as a dazzling, golden-maned force spreading through the midworld—serpent-surge and wind-speed—pure as ever-new dawns.
- Development
The hymn deepens Agni’s role as inspirer of dhī and supporter of sacred chant, asking him to come with aids into the forward movement of the song and the work.
- Climax
Agni’s protective sovereignty peaks as he is acclaimed wide-seeing and ‘thousand-eyed,’ actively driving back rakṣas and obstructions to the rite and the mind.
- Where it settles
The hymn settles into liturgical assurance: the Hotṛ is praised and voiced by the ukthya priest, confirming Agni’s presence, protection, and the sacrifice’s right course.
The deity: Agni
- In the VedaAgni is portrayed as golden-maned and pure-shining, moving through the rajas (midspace) with serpent-like surge and wind-like speed, ever-new like the dawns; he is the Hotṛ who receives praise and makes the rite effective.
- Cosmic functionMediator between humans and gods, carrier of offerings, kindler of dawn-like renewal, and protector who repels hostile and obstructive powers while sustaining ṛta (cosmic order).
- Inner significanceThe flame of awakened intelligence and aspiration—clarity in thought and speech that burns away inertia, fear, and inner ‘rakṣas’ (confusion, negativity), enabling truthful work and inspired chant.
The seer
- Gotama Rāhūgaṇa (Gautama)Gautama gotra; traditionally styled Rāhūgaṇa within the Gautama seer-line · A prominent early Ṛgvedic seer associated with lucid Agni hymns that link outer fire, inner awakening, and the discipline of inspired speech (dhī).
Famous verses
hiraṇyakeśaḥ
अवा नो अग्न ऊतिभिर्गायत्रस्य प्रभर्मणि । विश्वासु धीषु वन्द्य ॥sahasrākṣaḥ
Attributes of the deity
- Golden-maned radiance (hiraṇyakeśa)
- Swift, wind-like force
- Serpent-like dynamic energy
- Ever-new like dawns (uṣas)
- Hotṛ and messenger of the gods
- Protector who repels rakṣas
- Purifier and awakener of dhī (inspired thought)
Also by this seer
- Tradition associates the Gautamas with multiple hymns in Maṇḍala 1, especially Agni-centered praise and invocations.
- The broader Gautama lineage is remembered in later Vedic and Dharma literature (e.g., the Gautama tradition), though Rigvedic attributions remain hymn-specific in the Anukramaṇīs.
The rite, step by step
- Prepare the altar/fireplace (vedi) and arrange fuel (samidh).
- Kindle Agni and establish the fire with recitation of the hymn’s opening praises (Agni as radiant, swift, dawn-like).
- Invite Agni to ‘descend’ with helps into the rite and into all thoughts (dhī), aligning speech and intention.
- Offer oblations while reciting key verses, requesting protection and the removal of obstacles (rakṣāṃsi).
- Conclude with praise of Agni as Hotṛ/ukthya, affirming his guardianship and the rite’s completion in ṛta.
Offerings
- Ghee (ājya)
- Kindling sticks (samidh)
- Grain/oblations as customary (e.g., puroḍāśa in extended rites)
Frequently Asked Questions
Agni is praised—both as the physical sacrificial fire and as the divine power that carries offerings, awakens inspiration, and protects the rite.
Dawn imagery highlights Agni’s renewing, ever-fresh radiance, while wind imagery emphasizes his swift, penetrating movement through the midspace and through our awareness.
It asks Agni to repel harmful or obstructing forces—ritually, anything that disrupts the sacrifice; inwardly, confusion, fear, and negative impulses that block clear thought and right action.
Ask anything about Sukta 79 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
