Sarga 25

Verse 1

साऽवनीय तमायासमुपस्पृश्य जलं शुचिः ।चकार माता रामस्य मङ्गलानि मनस्विनी ॥१॥

সেই মনস্বিনী মাতৃয়ে তীব্ৰ বেদনাক সংযম কৰি, শুচি হ’বলৈ জলেৰে আচমন কৰিলে; তাৰ পিছত ৰামৰ নিমিত্তে মঙ্গলকর্ম সম্পাদন কৰিলে।

Verse 2

न शक्यसे वारयितुं गच्छेदानीं रघूत्तम ।शीघ्रं च विनिवर्तस्व वर्तस्व च सतां क्रमे ॥२॥

হে ৰঘূত্তম, এতিয়া তোমাক নিবাৰণ কৰা মোৰ পক্ষে সম্ভৱ নহয়। তুমি যোৱা; কিন্তু শীঘ্ৰে উভতি আহিবা, আৰু সজ্জনৰ পথ অনুসৰি আচৰণ কৰিবা।

Verse 3

यं पालयसि धर्मं त्वं धृत्या च नियमेन च ।स वै राघवशार्दूल धर्मस्त्वामभिरक्षतु ॥३॥

ধৈৰ্য আৰু নিয়ম-সংযমেৰে তুমি যি ধৰ্ম পালন কৰিছা, হে ৰঘুবংশ-ব্যাঘ্ৰ! সেই ধৰ্মেই তোমাক নিজে ৰক্ষা কৰক।

Verse 4

येभ्यः प्रणमसे पुत्र चैत्येष्वायतनेषु च ।ते च त्वामभिरक्षन्तु वने सह महर्षिभिः ॥४॥

হে পুত্ৰ, তুমি চৈত্য আৰু দেৱালয়ত যাঁহাক প্ৰণাম কৰাঁ, সেই দিৱ্য শক্তিসকলে মহর্ষিসকলৰ সৈতে বনতে তোমাক ৰক্ষা কৰক।

Verse 5

यानि दत्तानि तेऽस्त्राणि विश्वामित्रेण धीमता ।तानि त्वामभिरक्षन्तु गुणैस्समुदितं सदा ॥५॥

বুদ্ধিমান বিশ্বামিত্ৰ মুনিয়ে তোমাক যি অস্ত্ৰসমূহ দান কৰিছিল, সেই অস্ত্ৰসমূহ মন্ত্রশক্তিৰ গুণে সমৃদ্ধ হৈ সদায় তোমাক ৰক্ষা কৰক।

Verse 6

पितृशुश्रूषया पुत्र मातृशुश्रूषया तथा ।सत्येन च महाबाहो चिरं जीवाभिरक्षितः ॥६॥

হে পুত্ৰ, হে মহাবাহো! পিতৃশুশ্ৰূষা, মাতৃশুশ্ৰূষা আৰু সত্যপালনৰ দ্বাৰা তুমি ৰক্ষিত হৈ আছা; দীৰ্ঘায়ু হোৱা।

Verse 7

समित्कुश पवित्राणि वेद्यश्चायतनानि च ।स्थण्डिलानि विचित्राणि शैला वृक्षाः क्षुपा ह्रदाः ॥७॥पतङ्गाः पन्नगास्सिंहास्त्वां रक्षन्तु नरोत्तम ।

হে নৰোত্তম, সমিধা, কুশ-পবিত্ৰ, বেদী আৰু যজ্ঞায়তন; বিচিত্ৰ স্থণ্ডিল, পৰ্বত, বৃক্ষ, ক্ষুপ আৰু হ্ৰদ; আৰু পক্ষী, পন্নগ (সৰ্প) আৰু সিংহ—এই সকলোয়ে তোমাক ৰক্ষা কৰক।

Verse 8

स्वस्तिसाध्याश्च विश्वे च मरुतश्च महर्षयः ।स्वस्ति धाता विधाता च स्वस्ति पूषा भगोऽर्यमा ॥८॥लोकपालाश्च ते सर्वे वासवप्रमुखास्तथा ।

সাধ্য, বিশ্বেদেৱ, মৰুত আৰু মহৰ্ষিসকলে তোমাক স্বস্তি দিওক; ধাতা- বিধাতা, আৰু পূষা, ভগ, অৰ্যমান তোমাৰ মঙ্গল কৰক; আৰু বাসৱ (ইন্দ্ৰ) প্ৰমুখ সকলো লোকপালেও তোমাক আশীৰ্বাদ কৰক।

Verse 9

ऋतवश्चैव पक्षाश्च मासा स्संवत्सराः क्षपाः ॥९॥दिनानि च मुहूर्ताश्च स्वस्ति कुर्वन्तु ते सदा ।

ঋতু, পক্ষ, মাস, সংৱৎসৰ আৰু ৰাতি; লগতে দিন আৰু মুহূৰ্ত—এই সকলোয়ে সদায় তোমাৰ স্বস্তি আৰু মঙ্গল সাধন কৰক।

Verses 10-11

स्मृतिर्धृतिश्च धर्मश्च पातु त्वां पुत्र सर्वतः ॥१०॥स्कन्दश्च भगवान्देव स्सोमश्च स बृहस्पतिः ।सप्तर्षयो नारदश्च ते त्वां रक्षन्तु सर्वतः ॥११॥

হে পুত্ৰ! স্মৃতি, ধৃতি আৰু ধৰ্মই তোমাক সকলো দিশৰ পৰা ৰক্ষা কৰক। ভগৱান স্কন্দ, সোম, বৃহস্পতি, সপ্তৰ্ষি আৰু নাৰদে তোমাক সৰ্বদা সকলো দিশৰ পৰা ৰক্ষা কৰক।

Verse 12

याश्चापि सर्वतस्सिध्दा दिशश्च सदिगीश्वराः ।स्तुता मया वने तस्मिन्पान्तु त्वां पुत्र नित्यशः ॥१२॥

আৰু সকলোফালে সিদ্ধ হোৱা সিদ্ধগণ আৰু দিশাসমূহৰ অধিপতি দিগীশ্বৰসকল—যিসকলক মই সেই বনতে স্তৱ কৰিছিলোঁ—হে পুত্ৰ, তেওঁলোকে নিত্য তোমাক ৰক্ষা কৰক।

Verses 13-14

शैलास्सर्वे समुद्राश्च राजा वरुण एव च ।द्यौरन्तरिक्षं पृथिवी नद्यस्सर्वास्तथैव च ॥१३॥नक्षत्राणि च सर्वाणि ग्रहाश्च सहदेवताः ।अहोरात्रे तथा सन्ध्ये पान्तु त्वां वनमाश्रितम् ॥१४॥

যেতিয়া তুমি বনত আশ্ৰয় লোৱা, তেতিয়া সকলো পৰ্বত, সাগৰ, ৰজা বৰুণ, স্বৰ্গ, অন্তৰিক্ষ, পৃথিৱী আৰু সকলো নদীয়ে তোমাক ৰক্ষা কৰক। সকলো নক্ষত্ৰ, গ্ৰহ আৰু সেইৰ দেৱতাসকল, দিন-নিশা, প্ৰভাত আৰু সন্ধ্যাই তোমাক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰক।

Verse 15

ऋतवश्चैव षट्पुण्या मासास्संवत्सरास्तथा ।कलाश्च काष्ठाश्च तथा तव शर्म दिशन्तु ते ॥१५॥

ছয় পুণ্য ঋতু, মাহ আৰু বছৰ; আৰু সময়ৰ সূক্ষ্ম মাপ—কলা আৰু কাষ্ঠা—তোমালৈ মঙ্গল-ক্ষেম প্ৰদান কৰক।

Verse 16

महावने विचरतो मुनिवेषस्य धीमतः ।तवादित्याश्च दैत्याश्च भवन्तु सुखदास्सदा ॥१६॥

মহাবনত বিচৰণ কৰা, মুনিবেশধাৰী ধীমন্ত তোমাৰ বাবে—আদিত্য আৰু দৈত্য উভয়েই সদায় সুখদায়ক হওক।

Verse 17

राक्षसानां पिशाचानां रौद्राणां क्रूरकर्मणाम् ।क्रव्यादानां च सर्वेषां मा भूत्पुत्रक ते भयम् ॥१७॥

পুত্ৰক, ৰাক্ষস, পিশাচ, ভয়ংকৰ আৰু ক্ৰূৰকৰ্মী, সকলো ক্ৰব্যাদৰ পৰা—তোমাৰ কেতিয়াও ভয় নাহওক।

Verse 18

प्लवगा वृश्चिका दंशामशकाश्चैव कानने ।सरीसृपाश्च कीटाश्च मा भूवन्गहने तव ॥१८॥

সেই ঘন অৰণ্যত বানৰ, বিচা, দংশ-মাখি, মহ, সৰীসৃপ আৰু কীট-পতংগ—তোমাক কেতিয়াও কষ্ট নেদিয়ক।

Verse 19

महाद्विपाश्च सिंहाश्च व्याघ्रा ऋक्षाश्च दंष्ट्रिणः ।महिषा श्शृङ्गिणो रौद्रा न ते द्रुह्यन्तु पुत्रक ॥१९॥

পুত্ৰক, মহাবলী হাতী, ভয়ংকৰ দঁতযুক্ত সিংহ, বাঘ, ভালুক আৰু ৰৌদ্ৰ শিংধাৰী মহিষ—তোমাৰ কোনো অনিষ্ট নকৰক।

Verse 20

नृमांसभोजना रौद्रा ये चान्ये सत्वजातयः ।मा च त्वां हिंसिषुः पुत्र मया संपूजितास्त्विह ॥२०॥

পুত্ৰ, নৃমাংসভোজী ভয়ংকৰ প্ৰাণী আৰু অন্য ৰৌদ্ৰ সত্ত্বজাতিসকল—যাক মই ইয়াত পূজা কৰিছোঁ—তোমাক হিংসা নকৰক।

Verse 21

आगमास्ते शिवास्सन्तु सिध्यन्तु च पराक्रमाः ।सर्वसम्पत्तये राम स्वस्तिमान्गच्छ पुत्रक ॥२१॥

হে ৰাম, পুত্ৰক, তোমাৰ যাত্ৰাপথ শিৱময় আৰু মঙ্গলময় হওক; তোমাৰ পৰাক্ৰমসমূহ সিদ্ধ হওক। স্বস্তিসহ যোৱা, আৰু সকলো দিশে কল্যাণ লাভ কৰা।

Verse 22

स्वस्ति ते ऽस्त्वन्तरिक्षेभ्यः पार्थिवेभ्यः पुनः पुनः ।सर्वेभ्यश्चैव देवेभ्यो ये च वै परिपन्थिनः ॥२२॥

আকাশস্থিত শক্তিসকলৰ পৰা, পৃথিৱীৰ ৰাজাধিপতিসকলৰ পৰা আৰু সকলো দেৱতাৰ পৰা তোমাৰ পুনঃ পুনঃ মঙ্গল হওক; আৰু যিসকলে পথত বাধা দিয়ে, সিহঁত নিৰ্হানিক আৰু নিষ্ফল হওক।

Verse 23

गुरुस्सोमश्च सूर्यश्च धनदोऽथ यमस्तथा ।पान्तु त्वामर्चिता राम दण्डकारण्यवासिनम् ॥२३॥

হে ৰাম, দণ্ডকাৰণ্যত বাস কৰা তোমাক পূজাৰে সন্তুষ্ট গুৰু (বৃহস্পতী), সোম, সূৰ্য, ধনদ (কুবেৰ) আৰু যমে ৰক্ষা কৰক।

Verse 24

अग्निर्वायुस्तथा धूमो मन्त्राश्चर्षिमुखाच्च्युताः ।उपस्पर्शनकाले तु पान्तु त्वां रघुनन्दन ॥२४॥

হে ৰঘুনন্দন, শুদ্ধিকৰ উপস্পৰ্শন (স্নান)ৰ সময়ত অগ্নি, বায়ু, ধূম আৰু ঋষিমুখৰ পৰা উচ্চাৰিত মন্ত্ৰসমূহে তোমাক ৰক্ষা কৰক।

Verse 25

सर्वलोकप्रभुर्ब्रह्मा भूतभर्ता तथर्षयः ।ये च शेषास्सुरास्ते त्वां रक्षन्तु वनवासिनम् ॥२५॥

সৰ্বলোকৰ প্ৰভু ব্ৰহ্মা, ভূতসমূহৰ ধাৰক, ঋষিসকল আৰু অৱশিষ্ট সকলো দেৱতাই—বনবাসী তোমাক ৰক্ষা কৰক।

Verse 26

इति माल्यैस्सुरगणान्गन्धैश्चापि यशस्विनी ।स्तुतिभिश्चानुरूपाभिरानर्चाऽयतलोचना ॥२६॥

এইদৰে যশস্বিনী বিশালনয়না নাৰীয়ে মালা, সুগন্ধি দ্ৰব্য আৰু উপযুক্ত স্তুতিগীতেৰে দেৱগণক আৰাধনা কৰিলে।

Verse 27

ज्वलनं समुपादाय ब्राह्मणेन महात्मना ।हावयामास विधिना राममङ्गलकारणात् ॥२७॥

মহাত্মা ব্ৰাহ্মণৰ দ্বাৰা পৱিত্ৰ অগ্নি স্থাপন কৰাই, বিধিমতে হোম-আহুতি দান কৰালে; ৰামৰ মঙ্গল আৰু কল্যাণৰ নিমিত্তে।

Verse 28

घृतं श्वेतानि माल्यानि समिधश्श्वेतसर्षपान् ।उपसम्पादयामास कौशल्या परमाङ्गना ॥२८॥

পৰমা সতি কৌশল্যা দেৱীয়ে বিধিকৰ্মৰ বাবে ঘিউ, শ্বেত পুষ্পমালা, যজ্ঞসমিধা আৰু শ্বেত সৰিষাৰ দানা সংগ্ৰহ কৰি সাজি থ’লে।

Verse 29

उपाध्याय स्सविधिना हुत्वा शान्तिमनामयम् ।हुतहव्यावशेषेण बाह्यं बलिमकल्पयत् ॥२९॥

উপাধ্যায়ে বিধিমতে শান্তি আৰু অনাময়ৰ নিমিত্তে হোম-আহুতি দান কৰিলে; আৰু হুতহব্যৰ অৱশিষ্টেৰে বাহিৰৰ বলি-কর্মও সজাই তুলিলে।

Verse 30

मधु दध्यक्षतघृतैः स्वस्तिवाच्यद्विजांस्ततः ।वाचयामास रामस्य वनेस्वस्त्ययनक्रियाः ॥३०॥

তাৰ পাছত মধু, দধি, অক্ষত আৰু ঘিউসহ স্বস্তিবাচন কৰা দ্বিজসকলক মন্ত্রপাঠ কৰালে; আৰু বনবাসত ৰামৰ ৰক্ষাৰ্থে স্বস্ত্যয়ন ক্ৰিয়াসমূহো পাঠ কৰালে।

Verse 31

ततस्तस्मै द्विजेन्द्राय राममाता यशस्विनी ।दक्षिणां प्रददौ काम्यां राघवं चेदमब्रवीत् ॥३१॥

তেতিয়া যশস্বিনী ৰামমাতাই সেই দ্বিজেন্দ্ৰক কাম্য দক্ষিণা অৰ্পণ কৰি, ৰাঘৱক এই বাক্য ক’লে।

Verse 32

यन्मङ्गलं सहस्राक्षे सर्वदेवनमस्कृते ।वृत्रनाशे समभवत्तत्ते भवतु मङ्गलम् ॥३२॥

সহস্ৰাক্ষ, সৰ্বদেৱে নমস্কৃত ইন্দ্ৰে বৃত্ৰনাশৰ সময়ত যি মঙ্গল আশীৰ্বাদ লাভ কৰিছিল, সেই মঙ্গল তোমাৰো হওক।

Verse 33

यन्मङ्गलं सुपर्णस्य विनताऽकल्पयत्पुरा ।अमृतं प्रार्थयानस्य तत्ते भवतु मङ्गलम् ॥३३॥

অমৃত প্ৰাৰ্থনা কৰা সুপৰ্ণ (গৰুড়)ৰ বাবে বিনতাই পূৰ্বে যি মঙ্গল সাধিছিল, সেই মঙ্গল তোমাৰো হওক।

Verse 34

अमृतोत्पादने दैत्यान् घ्नतो वज्रधरस्य यत् ।अदितिर्मङ्गलं प्रादात्तत्ते भवतु मङ्गलम् ॥३४॥

অমৃতোৎপাদনৰ সময়ত দৈত্যসকলক বধ কৰা বজ্ৰধাৰী ইন্দ্ৰক অদিতিয়ে যি মঙ্গল দিছিল, সেই মঙ্গল তোমাৰো হওক।

Verse 35

त्रीन्विक्रमान्प्रक्रमतो विष्णोरमिततेजसः ।यदासीन्मङ्गलं राम तत्ते भवतु मङ्गलम् ॥३५॥

হে ৰাম, অমিততেজস্বী বিষ্ণুৱে ত্ৰিবিক্ৰম পদক্ষেপ লওঁতে যি মঙ্গল মহিমা আছিল, সেই মঙ্গল তোমাৰো হওক।

Verse 36

ऋतवस्सागरा द्वीपा वेदा लोका दिशश्च ते ।मङ्गलानि महाबाहो दिशन्तु शुभमङ्गलाः ॥३६॥

হে মহাবাহো! ঋতুসমূহ, সাগৰসমূহ, দ্বীপসমূহ, বেদসমূহ, লোকসমূহ আৰু দিশাসমূহ—এই সকলোয়ে তোমাক শুভমঙ্গল আশীৰ্বাদ দান কৰক।

Verses 37-38

इति पुत्रस्य शेषांश्च कृत्वा शिरसि भामिनी ।गन्धैश्चापि समालभ्य राममायतलोचना ॥३७॥ओषधीं चापि सिद्धार्थां विशल्यकरणीं शुभाम् ।चकार रक्षां कौशल्या मन्त्रैरभिजजाप च ॥३८॥

এইদৰে কৰি, ভামিনী কৌসল্যাই পুত্ৰৰ মূৰত হোমাৰ্পণৰ অৱশিষ্ট অংশ ৰাখি, সুগন্ধি লেপনেৰে ৰামক অনুলেপন কৰিলে। তাৰ পাছত সিদ্ধি-দায়িনী শুভ ‘বিশল্যকৰণী’ ঔষধি বান্ধি ৰক্ষাকবচ কৰিলে আৰু মৃদুভাৱে মন্ত্ৰ জপো কৰিলে।

Verse 39

उवाचातिप्रहृष्टेव सा दुःखवशवर्तिनी ।वाङ्ग्मात्रेण न भावेन वाचाऽसंसज्जमानया ॥३९॥

দুঃখৰ বশৱৰ্তিনী হৈও তাই অতি প্ৰহৃষ্টাৰ দৰে ক’লে; হৃদয়ৰ ভাৱত নহয়, কেৱল বাক্য-মাত্ৰে—তাইৰ কণ্ঠ অস্থিৰ আৰু কঁপনি ধৰা আছিল।

Verse 40

आनम्य मूर्ध्नि चाघ्राय परिष्वज्य यशस्विनी ।अवदत्पुत्र सिद्धार्थो गच्छ राम यथासुखम् ॥४०॥

যশস্বিনী ৰাণীয়ে ৰামক নোৱাই, তেওঁৰ ললাট ঘ্ৰাণ কৰি, আলিঙ্গন কৰি ক’লে: “পুত্ৰ, হে ৰাম, সুখেৰে যোৱা; তোমাৰ উদ্দেশ্য সিদ্ধ হওক।”

Verse 41

अरोगं सर्वसिद्धार्थमयोध्यां पुनरागतम् ।पश्यामि त्वां सुखं वत्स सुस्थितं राजवर्त्मनि ॥४१॥

হে বৎস, মই তোমাক নিৰোগী হৈ, সকলো উদ্দেশ্য সিদ্ধ কৰি, পুনৰ অযোধ্যালৈ উভতি অহা—সুখী আৰু ৰাজপথত সুস্থিৰভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত—দেখিবলৈ পাওঁ।

Verse 42

प्रणष्टदुःखसङ्कल्पा हर्षविद्योतितानना ।द्रक्ष्यामि त्वां वनात्प्राप्तं पूर्णचन्द्रमिवोदितम् ॥४२॥

দুখময় সংকল্প নাশ পাই, হর্ষে মোৰ মুখ উজ্জ্বল হ’ব; বনৰ পৰা ঘূৰি অহা তোমাক মই উদিত পূৰ্ণচন্দ্ৰৰ দৰে দৰ্শন কৰিম।

Verse 43

भद्रासनगतं राम वनवासादिहागतम् ।द्रक्ष्यामि च पुनस्त्वां तु तीर्णवन्तं पितुर्वचः ॥४३॥

হে ৰাম! বনবাস সম্পূৰ্ণ কৰি, পিতৃৰ বচন পালন কৰি ইয়ালৈ ঘূৰি আহিলে, মই তোমাক পুনৰ মঙ্গলাসনত আসীন হোৱা দৰ্শন কৰিম।

Verse 44

मङ्गलैरुपसपन्नो वनवासादिहागतः ।वध्वा मम च नित्यं त्वं कामान्संवर्ध याहि भोः ॥४४॥

হে ৰাম! বনবাসৰ পৰা মঙ্গললক্ষণে বিভূষিত হৈ ইয়ালৈ ঘূৰি আহা; তাৰ পিছত, হে ভদ্ৰ, তুমি সদায় মোৰ আৰু তোমাৰ পত্নী (মোৰ বধূ)ৰ কামনা পূৰণ কৰি যোৱা।

Verse 45

मयाऽर्चिता देवगणाश्शिवादयो महर्षयो भूतमहासुरोरगाः ।अभिप्रयातस्य वनं चिराय ते हितानि काङ्क्षन्तु दिशश्च राघव ॥४५॥

হে ৰাঘৱ! মই যিসকলক আৰাধনা কৰিছোঁ সেই শিৱাদি দেৱগণ, মহর্ষিসকল, ভূতগণ, মহাবলী অসুৰ, নাগসকল আৰু সকলো দিশ—তুমি দীৰ্ঘকালৰ বাবে বনলৈ প্ৰস্থান কৰোঁতে—তোমাৰ হিত কামনা কৰি তোমাৰ কল্যাণ সাধন কৰক।

Verse 46

इतीव साऽश्रुप्रतिपूर्णलोचना समाप्य च स्वस्त्ययनं यथाविधि ।प्रदक्षिणं चैव चकार राघवं पुनः पुनश्चापि निपीड्य सस्वजे ॥४६॥

এনেদৰে কৈ, অশ্ৰুপূৰ্ণ নয়নেৰে তাই বিধিমতে স্বস্ত্যয়ন সম্পন্ন কৰিলে; তাৰ পাছত ৰাঘৱৰ প্ৰদক্ষিণা কৰি, তেওঁক দৃঢ়কৈ জাপটি ধৰি পুনঃ পুনঃ আলিঙ্গন কৰিলে।

Verse 47

तथा तु देव्या स कृतप्रदक्षिणो निपीड्य मातुश्चरणौ पुनः पुनः ।जगाम सीतानिलयं महायशा स्स राघवः प्रज्वलित स्स्वया श्रिया ॥४७॥

এইদৰে দেৱী কৌশল্যাৰ প্ৰদক্ষিণা কৰি, মাতৃৰ চৰণ পুনঃ পুনঃ ধৰি নমস্কাৰ কৰি, নিজৰ তেজোময় শ্ৰীয়ে দীপ্ত মহাযশস্বী ৰাঘৱ সীতাৰ নিৱাসলৈ গ’ল।