Adhyaya 35

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे योगिप्रशंसा नाम चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच कथं जघान राजानं क्षुपं पादेन सुव्रत दधीचः समरे जित्वा देवदेवं जनार्दनम्

এইদৰে শ্ৰীলিঙ্গ মহাপুৰাণৰ পূৰ্বভাগত ‘যোগীপ্ৰশংসা’ নামৰ চৌত্রিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। সনৎকুমাৰে ক’লে—হে সুব্ৰত, দধীচিয়ে সমৰত দেৱদেৱ জনাৰ্দনক জয় কৰি ৰজা ক্ষুপক পাদেৰে কেনেকৈ নিপাত কৰিলে?

Verse 2

वज्रास्थित्वं कथं लेभे महादेवान्महातपाः वक्तुमर्हसि शैलादे जितो मृत्युस्त्वया यथा

হে শৈলাদ, মহাতপস্বী! মহাদেৱৰ পৰা তুমি বজ্ৰসম অচল স্থৈৰ্য কেনেকৈ লাভ কৰিলা? যেনেকৈ তুমি মৃত্যুকো জয় কৰিলা, সেই কথা ক’বলৈ তুমি-ই যোগ্য।

Verse 3

शैलादिरुवाच ब्रह्मपुत्रो महातेजा राजा क्षुप इति स्मृतः अभून्मित्रो दधीचस्य मुनीन्द्रस्य जनेश्वरः

শৈলাদি ক’লে—ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ, মহাতেজস্বী এজন ৰজা আছিল; তেওঁৰ নাম ‘ক্ষুপ’ বুলি স্মৃত। সেই জনেশ্বৰ মুনীন্দ্ৰ দধীচি ঋষিৰ বন্ধু হৈছিল।

Verse 4

चिरात्तयोः प्रसंगाद्वै वादः क्षुपदधीचयोः अभवत् क्षत्रियश्रेष्ठो विप्र एवेति विश्रुतः

দীৰ্ঘকালৰ সঙ্গৰ ফলত ক্ষুপ আৰু দধীচিৰ মাজত বিতৰ্ক উঠিল—“ইজন ক্ষত্ৰিয়শ্ৰেষ্ঠ” নে “ইজন সঁচাকৈ বিপ্ৰ (ব্ৰাহ্মণ)”; এই বিবাদ প্ৰসিদ্ধ হ’ল।

Verse 5

अष्टानां लोकपालानां वपुर्धारयते नृपः तस्मादिन्द्रो ह्ययं वह्निर् यमश् च निरृतिस् तथा

হে ৰাজন, নৃপতি নিজৰ ভিতৰত অষ্ট লোকপালৰ তেজোময় দেহ ধাৰণ কৰে। সেয়ে শাসনত তেওঁ ইন্দ্ৰ, অগ্নি, যম আৰু নিৰৃতি সদৃশ তেওঁলোকৰ অধিকাৰকাৰ্য প্ৰকাশ কৰে।

Verse 6

वरुणश्चैव वायुश् च सोमो धनद एव च ईश्वरो ऽहं न संदेहो नावमन्तव्य एव च

“মই বৰুণো, বায়ুও, সোমো আৰু ধনদ (কুবেৰ)ো। মই ঈশ্বৰ—ইয়াত সন্দেহ নাই; সেয়ে মোক অৱমাননা কৰা উচিত নহয়।”

Verse 7

महती देवता या सा महतश्चापि सुव्रत तस्मात्त्वया महाभाग च्यावनेय सदा ह्यहम्

যি দেৱতা সত্যই ‘মহান’, সেয়াই পৰম মহত্ত্ব, হে সুব্ৰত। সেয়ে হে মহাভাগ চ্যাৱনেয়, মোক সদায় তোমাৰ মাধ্যমে—উপায়ৰূপে—উপাসনা কৰিব লাগে।

Verse 8

नावमन्तव्य एवेह पूजनीयश् च सर्वथा श्रुत्वा तथा मतं तस्य क्षुपस्य मुनिसत्तमः

ইয়াত তাক কেতিয়াও অৱমাননা কৰিব নালাগে; তেওঁ সদায় পূজনীয়। তপস্বী ক্ষুপৰ সেই সংকল্প শুনি মুনিশ্ৰেষ্ঠে তাক যথাযথ বুলি মানিলে।

Verse 9

दधीचश् च्यावनिश् चोग्रो गौरवादात्मनो द्विजः अताडयत्क्षुपं मूर्ध्नि दधीचो वाममुष्टिना चिछेद वज्रेण च तं दधीचं बलवान् क्षुपः

চ্যাৱনৰ উগ্ৰ পুত্ৰ দধীচি নিজৰ গৌৰৱত মত্ত হৈ ক্ষুপৰ মূৰ্ধ্নিত আঘাত কৰিলে। তেতিয়া দধীচিয়ে বাওঁ মুষ্টিৰে তাক মাৰিলে; কিন্তু বলৱান ক্ষুপে বজ্ৰসম অস্ত্ৰে দধীচিক ছিন্ন কৰিলে।

Verse 10

ब्रह्मलोके पुरासौ हि ब्रह्मणः क्षुतसंभवः लब्धं वज्रं च कार्यार्थं वज्रिणा चोदितः प्रभुः

পূৰ্বে ব্ৰহ্মলোকে, ব্ৰহ্মাৰ ক্ষুধাৰ পৰা উৎপন্ন সেই প্ৰভু, দেৱকাৰ্য সিদ্ধিৰ বাবে, বজ্ৰী ইন্দ্ৰৰ প্ৰেৰণা পাই বজ্ৰ লাভ কৰিলে।

Verse 11

स्वेच्छयैव नरो भूत्वा नरपालो बभूव सः तस्माद्राजा स विप्रेन्द्रम् अजयद्वै महाबलः

সেয়ে স্বেচ্ছাৰে মানুহ হৈ মানুহৰ পালক—ৰাজা—হ’ল। সেইবাবে সেই মহাবলী ৰজাই ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ বিপ্ৰেন্দ্ৰকো জয় কৰিলে।

Verse 12

यथा वज्रधरः श्रीमान् बलवांस्तमसान्वितः पपात भूमौ निहतो वज्रेण द्विजपुङ्गवः

যেন বজ্ৰধাৰী ইন্দ্ৰ শ্ৰীমান আৰু বলৱান হৈও তমসে আচ্ছন্ন হয়, তেনেকৈ সেই দ্বিজপুঙ্গৱ বজ্ৰাঘাতে নিহিত হৈ ভূমিত পতিত হ’ল।

Verse 13

सस्मार च तदा तत्र दुःखाद्वै भार्गवं मुनिम् शुक्रो ऽपि संधयामास ताडितं कुलिशेन तम्

তেতিয়া সেই ঠাইতে দুখে পীড়িত হৈ সি ভাৰ্গৱ মুনিক সোঁৱৰিলে; আৰু শুক্ৰেও বজ্ৰাঘাতপ্ৰাপ্ত তাক সংধাই পূৰ্বৱৎ কৰিলে।

Verse 14

योगादेत्य दधीचस्य देहं देहभृतांवरः संधाय पूर्ववद्देहं दधीचस्याह भार्गवः

যোগবলে দেহধাৰীৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ ভাৰ্গৱ দধীচিৰ দেহৰ ওচৰলৈ আহি, দধীচিৰ শৰীৰ পূৰ্বৱৎ সংধাই পুনঃ স্থাপন কৰিলে।

Verse 15

भो दधीच महाभाग देवदेवमुमापतिम् सम्पूज्य पूज्यं ब्रह्माद्यैर् देवदेवं निरञ्जनम्

হে মহাভাগ দধীচি! উমাপতি দেৱদেৱক যথাবিধি সম্পূজ্য কৰা—যি ব্ৰহ্মা আদি দেৱসকলৰ দ্বাৰাও পূজ্য, দেৱদেৱ আৰু নিৰঞ্জন।

Verse 16

अवध्यो भव विप्रर्षे प्रसादात्त्र्यम्बकस्य तु मृतसंजीवनं तस्माल् लब्धमेतन्मया द्विज

হে বিপ্ৰর্ষে! ত্ৰ্যম্বক (শিৱ)ৰ প্ৰসাদে তুমি অৱধ্য হোৱা; কিয়নো তেওঁৰ কৃপাৰ দ্বাৰাই মই এই মৃতসংজীৱনী—জীৱনদায়িনী বিদ্যা—লাভ কৰিছোঁ, হে দ্বিজ।

Verse 17

नास्ति मृत्युभयं शंभोर् भक्तानामिह सर्वतः मृतसंजीवनं चापि शैवमद्य वदामि ते

শম্ভুৰ ভক্তসকলৰ এই লোকত সৰ্বত্ৰ মৃত্যুভয় নাই। এতিয়া মই তোমাক ‘মৃতসংজীৱন’ নামৰ শৈৱ-গুহ্য কওঁ—পতি পৰমেশ্বৰৰ শৰণে জীৱনশক্তি জাগে।

Verse 18

त्रियंबकं यजामहे त्रैलोक्यपितरं प्रभुम् त्रिमण्डलस्य पितरं त्रिगुणस्य महेश्वरम्

আমি ত্ৰ্যম্বক—ত্ৰিনয়ন প্ৰভুক—উপাসনা কৰোঁ; তেওঁ ত্ৰিলোকৰ অধিপতি আৰু পিতা, ত্ৰিমণ্ডলৰ পিতা, আৰু ত্ৰিগুণৰ অধিষ্ঠাতা মহেশ্বৰ।

Verse 19

त्रितत्त्वस्य त्रिवह्नेश् च त्रिधाभूतस्य सर्वतः त्रिवेदस्य महादेवं सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्

মই মহাদেৱক উপাসনা কৰোঁ—তেওঁ ত্ৰিতত্ত্বৰ আধাৰ, ত্ৰিবিধ পবিত্ৰ অগ্নিৰ অধীশ, সৰ্বত্ৰ ব্যাপ্ত ত্ৰিধাভূতৰ মূল; ত্ৰিবেদসাৰ, মঙ্গল-সুগন্ধি আৰু পুষ্টিবৰ্ধক।

Verse 20

सर्वभूतेषु सर्वत्र त्रिगुणे प्रकृतौ तथा इन्द्रियेषु तथान्येषु देवेषु च गणेषु च

তেওঁ সৰ্বত্ৰ, সকলো ভূতৰ মাজত বিদ্যমান; ত্ৰিগুণময় প্ৰকৃতিতো; ইন্দ্ৰিয় আৰু আন শক্তিতো; আৰু দেৱসকল আৰু গণসমূহৰ মাজতো।

Verse 21

पुष्पेषु गन्धवत्सूक्ष्मः सुगन्धिः परमेश्वरः पुष्टिश् च प्रकृतिर्यस्मात् पुरुषस्य द्विजोत्तम

হে দ্বিজোত্তম! পৰমেশ্বৰ পুষ্পত গন্ধৰ দৰে সূক্ষ্মভাৱে অৱস্থিত—তেওঁয়েই সুগন্ধি। আৰু তেওঁ যিহেতু পুৰুষৰ পুষ্টিশক্তি আৰু প্ৰকৃতি, সেয়ে দেহধাৰীৰ অন্তঃসাৰ হৈ পোষণ কৰে।

Verse 22

महदादिविशेषान्तविकल्पस्यापि सुव्रत विष्णोः पितामहस्यापि मुनीनां च महामुने

হে সুব্ৰত! মহৎৰ পৰা বিশেষান্তলৈ বিস্তৃত এই সকলো বিকল্প-প্ৰপঞ্চো সম্পূৰ্ণ গণনাৰ অতীত; বিষ্ণু, পিতামহ (ব্ৰহ্মা) আৰু মুনিসকলৰ বাবেও, হে মহামুনে, তেনেকুৱাই। সেয়ে পৰম পতি শিৱ সকলো তত্ত্ব আৰু মনৰ বিকল্পৰ ঊৰ্ধ্বত।

Verse 23

इन्द्रस्यापि च देवानां तस्माद्वै पुष्टिवर्धनः तं देवममृतं रुद्रं कर्मणा तपसा तथा

ইন্দ্ৰ আৰু সকলো দেৱতাৰ বাবেও তেওঁৱেই নিশ্চয় পুষ্টি আৰু বল বৃদ্ধি কৰোঁতা। সেই অমৰ দেৱ ৰুদ্ৰক পবিত্ৰ কৰ্ম আৰু তপস্যাৰ দ্বাৰা আৰাধনা কৰা উচিত।

Verse 24

स्वाध्यायेन च योगेन ध्यानेन च यजामहे सत्येनानेन मुक्षीयान् मृत्युपाशाद् भवः स्वयम्

স্বাধ্যায়, যোগসাধনা আৰু ধ্যানৰ দ্বাৰা আমি প্ৰভুক পূজা কৰোঁ। এই সত্যৰ বলে স্বয়ং ভব (শিৱ) যেন আমাক মৃত্যুপাশৰ পৰা মুক্ত কৰে।

Verse 25

बन्धमोक्षकरो यस्माद् उर्वारुकमिव प्रभुः मृतसंजीवनो मन्त्रो मया लब्धस्तु शङ्करात्

যিহেতু প্ৰভু বন্ধন-মোক্ষ দানকাৰী—যেনেকৈ পকা উৰ্বাৰুক (শসা) ডাঁটাৰ পৰা সহজে বিচ্ছিন্ন হয়—সেয়ে মৃতসঞ্জীৱনী মন্ত্ৰ মই শংকৰৰ পৰা লাভ কৰিলোঁ।

Verse 26

जप्त्वा हुत्वाभिमन्त्र्यैवं जलं पीत्वा दिवानिशम् लिङ्गस्य संनिधौ ध्यात्वा नास्ति मृत्युभयं द्विज

মন্ত্ৰ জপ কৰি, হোম কৰি, এইদৰে জলক মন্ত্ৰেৰে অভিমন্ত্ৰিত কৰি, তাক দিন-ৰাতি পান কৰা উচিত। হে দ্বিজ! শিৱলিঙ্গৰ সান্নিধ্যত ধ্যান কৰিলে মৃত্যুভয় নাথাকে।

Verse 27

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तपसाराध्य शङ्करम् वज्रास्थित्वम् अवध्यत्वम् अदीनत्वं च लब्धवान्

তেওঁৰ বাক্য শুনি তেওঁ তপস্যাৰে শংকৰক আৰাধনা কৰিলে; প্ৰভুৰ কৃপাৰে বজ্ৰসম দৃঢ় দেহ, অবধ্যতা আৰু অদীন—অচল ধৈৰ্য—লাভ কৰিলে।

Verse 28

एवमाराध्य देवेशं दधीचो मुनिसत्तमः प्राप्यावध्यत्वमन्यैश् च वज्रास्थित्वं प्रयत्नतः

এইদৰে দেৱেশক আৰাধনা কৰি মুনিশ্ৰেষ্ঠ দধীচিয়ে দৃঢ় প্ৰচেষ্টাৰে আনসকলৰ দ্বাৰা অবধ্য হোৱাৰ বৰ লাভ কৰিলে; আৰু তেওঁৰ অস্থি বজ্ৰসম কঠোৰ হ’ল।

Verse 29

अताडयच्च राजेन्द्रं पादमूलेन मूर्धनि क्षुपो दधीचं वज्रेण जघानोरसि च प्रभुः

তেতিয়া, হে ৰাজেন্দ্ৰ, সি পায়ৰ তলুৱাৰে ৰজাৰ মূৰত আঘাত কৰিলে; আৰু শক্তিমান প্ৰভু দধীচিয়ে বজ্ৰেৰে (প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ) বুকুত প্ৰহাৰ কৰিলে।

Verse 30

नाभून्नाशाय तद्वज्रं दधीचस्य महात्मनः प्रभावात्परमेशस्य वज्रबद्धशरीरिणः

পৰমেশ্বৰৰ প্ৰভাৱত যাৰ দেহ বজ্ৰবদ্ধ হৈছিল, সেই মহাত্মা দধীচিৰ বাবে সেই বজ্ৰ ধ্বংসৰ কাৰণ নহ’ল।

Verse 31

दृष्ट्वाप्यवध्यत्वमदीनतां च क्षुपो दधीचस्य तदा प्रभावम् आराधयामास हरिं मुकुन्दम् इन्द्रानुजं प्रेक्ष्य तदांबुजाक्षम्

দধীচিৰ অবধ্যতা, অদীনতা আৰু প্ৰভাৱ দেখি ক্ষুপে তেতিয়া পদ্মনয়ন ইন্দ্ৰানুজ, মুক্তিদাতা মুকুন্দ হৰিৰ আৰাধনা আৰম্ভ কৰিলে।