Adhyaya 15
Aghora-Mantra Japa: Graded Expiations, Pañcagavya Purification, and Homa for Mahāpātaka-Nivṛtti
সূত ক’লে—ভয়ংকৰ, তমসাচ্ছন্ন কল্পত ব্ৰহ্মাই শিৱক স্তৱ কৰে। শিৱে অনুগ্ৰহ কৰি কয় যে এই ৰূপতেই তেওঁ নিঃসন্দেহে পাপ লয় কৰে। তাৰ পিছত মহাপাতক, উপপাতক আৰু মন-বাক্-কায় দোষ—বংশগত বা আকস্মিক অশুচিতাসহ—সকলো উল্লেখ কৰি প্ৰায়শ্চিত্ত ৰূপে অঘোৰ-মন্ত্ৰজপ বিধান কৰে; সংকল্প আৰু জপৰ ধৰণ (মানস, বাচিক, উপাংশু) অনুসাৰে জপসংখ্যাৰ স্তৰো নিৰ্দিষ্ট কৰে। ব্ৰহ্মহত্যা, বীৰহত্যা, ভ্ৰূণহত্যা, মাতৃহত্যা, গোহত্যা, কৃতঘ্নতা, স্ত্ৰীহিংসা, সুৰাপান, সুবৰ্ণস্তেয় আৰু সংগদোষে লাগি অহা পাপৰ বাবেও মাপ দিয়া হয়। পাছত ৰুদ্ৰগায়ত্ৰী, পঞ্চগব্য (গোমূত্ৰ, গোময়, ক্ষীৰ, দধি, ঘৃত), কুশোদক প্ৰস্তুতি, আৰু ঘৃত-চৰু-সমিধ-তিল-যৱ-ৱ্ৰীহিৰে হোম; তাৰ পিছত স্নান, শিৱসন্নিধিত মিশ্ৰণ পান আৰু ব্ৰহ্মজপৰ বিধি বৰ্ণিত। উপসংহাৰ—অতি ঘোৰ অপৰাধীয়েও শুদ্ধ হয়, কেতিয়াবা দীঘলীয়া কৰ্মভাৰ থাকিলেও ক্ষণতে; সৰ্বশুদ্ধিৰ বাবে নিত্য জপৰ উপদেশ দি শৈৱ অনুশাসনক নিয়মিত পথ ৰূপে স্থাপন কৰে।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच ततस्तस्मिन् गते कल्पे कृष्णवर्णे भयानके तुष्टाव देवदेवेशं ब्रह्मा तं ब्रह्मरूपिणम्
সূত ক’লে—যেতিয়া সেই কৃষ্ণবৰ্ণ ভয়ংকৰ কল্প অতীত হ’ল, তেতিয়া ব্ৰহ্মাই ব্ৰহ্মস্বৰূপ দেৱদেৱেশ শম্ভুৰ স্তৱ কৰিলে।
Verse 2
अनुगृह्य ततस्तुष्टो ब्रह्माणमवदद्धरः अनेनैव तु रूपेण संहरामि न संशयः
তাৰ পাছত অনুগ্ৰহ কৰি সন্তুষ্ট হৰ (শিৱ) ব্ৰহ্মাক ক’লে—“এই ৰূপেই মই সংহাৰ কৰোঁ; সন্দেহ নাই।”
Verse 3
ब्रह्महत्यादिकान् घोरांस् तथान्यानपि पातकान् हीनांश्चैव महाभाग तथैव विविधान्यपि
হে মহাভাগ! ই ব্ৰহ্মহত্যা আদি ঘোৰ পাপ আৰু অন্য পাতকো—হীন হওক বা নানাবিধ—নাশ কৰে।
Verse 4
उपपातकमप्येवं तथा पापानि सुव्रत मानसानि सुतीक्ष्णानि वाचिकानि पितामह
হে সুব্ৰত! এইদৰে উপপাতক আৰু অন্য পাপ—মানসে কৰা, আৰু অতিতীক্ষ্ণ বাক্যৰে কৰা—বুলি বুজিব লাগে, হে পিতামহ।
Verse 5
कायिकानि सुमिश्राणि तथा प्रासंगिकानि च बुद्धिपूर्वं कृतान्येव सहजागन्तुकानि च
কৰ্ম নানাবিধ—কায়িক, সুমিশ্ৰ, প্ৰাসঙ্গিক, বুদ্ধিপূৰ্বক কৰা, আৰু সহজ তথা আগন্তুকো।
Verse 6
मातृदेहोत्थितान्येवं पितृदेहे च पातकम् संहरामि न संदेहः सर्वं पातकजं विभो
হে বিভো! মাতৃদেহৰ পৰা উৎপন্ন পাপ আৰু পিতৃদেহ-সম্পৰ্কীয় পাতক—মই (আপোনাৰ শৰণত) সংহাৰ কৰোঁ। ইয়াত সন্দেহ নাই; অধৰ্মজাত সকলো দোষ আপুনি ভস্ম কৰি দিয়ে।
Verse 7
लक्षं जप्त्वा ह्यघोरेभ्यो ब्रह्महा मुच्यते प्रभो तदर्धं वाचिके वत्स तदर्धं मानसे पुनः
হে প্ৰভো! অঘোৰ-মন্ত্ৰ এক লক্ষ জপ কৰিলে ব্ৰাহ্মণহন্তাও মুক্ত হয়। হে বৎস, তাৰ অর্ধেক সংখ্যা বাচিক জপত, আৰু পুনৰ তাৰ অর্ধেক মানস জপত যথেষ্ট।
Verse 8
चतुर्गुणं बुद्धिपूर्वे क्रोधादष्टगुणं स्मृतम् वीरहा लक्षमात्रेण भ्रूणहा कोटिमभ्यसेत्
বুদ্ধিপূৰ্বে কৰা কৰ্মৰ প্ৰায়শ্চিত্ত চাৰিগুণ বুলি কোৱা হৈছে; ক্ৰোধবশে কৰিলে আঠিগুণ বুলি স্মৃত। বীৰহন্তাই এক লক্ষ (জপ) কৰিব, আৰু ভ্ৰূণহন্তাই এক কোটি (জপ) অভ্যাস কৰিব।
Verse 9
मातृहा नियुतं जप्त्वा शुध्यते नात्र संशयः गोघ्नश्चैव कृतघ्नश् च स्त्रीघ्नः पापयुतो नरः
মাতৃহন্তাই নিয়ুত (দশ লক্ষ) জপ কৰিলে শুদ্ধ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। তেনেদৰে গোহন্তা, কৃতঘ্ন আৰু স্ত্ৰীহন্তা—পাপভাৰাক্ৰান্ত নৰো (শিৱজপে) শুদ্ধি লাভ কৰে।
Verse 10
अयुताघोरमभ्यस्य मुच्यते नात्र संशयः सुरापो लक्षमात्रेण बुद्ध्याबुद्ध्यापि वै प्रभो
অঘোৰ-মন্ত্ৰ অযুত (দশ হাজাৰ) জপ কৰিলে মোক্ষ লাভ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। হে প্ৰভো, সুৰাপায়ীয়েও এক লক্ষ (জপ) কৰিলে, জেনে বা নাজেনে, মুক্ত হয়।
Verse 11
मुच्यते नात्र संदेहस् तदर्धेन च वारुणीम् अस्नाताशी सहस्रेण अजपी च तथा द्विजः
সেয়া মুক্ত হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। তাৰ অর্ধ আচৰণেৰেো বাৰুণী-ব্ৰতৰ ফল পোৱা যায়। স্নান নকৰাকৈ আহাৰ কৰা দ্বিজ বা জপহীন লোকেও, এই কৰ্ম সহস্ৰবাৰ কৰিলে শুদ্ধ হয়।
Verse 12
अहुताशी सहस्रेण अदाता च विशुध्यति ब्राह्मणस्वापहर्ता च स्वर्णस्तेयी नराधमः
আহুতি নিদিয়াকৈ আহাৰ কৰা লোকেও সহস্ৰ (প্ৰায়শ্চিত্ত)ৰে শুদ্ধ হয়; দান নকৰা লোকেও তেনেদৰে শুদ্ধ হয়। কিন্তু যি ব্ৰাহ্মণৰ ধন হৰণ কৰে আৰু যি সোণ চুৰি কৰে—সেই নৰাধম।
Verse 13
नियुतं मानसं जप्त्वा मुच्यते नात्र संशयः गुरुतल्परतो वापि मातृघ्नो वा नराधमः
নিয়ুত সংখ্যাত মানস জপ কৰিলে সেয়া মুক্ত হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। গুৰু-শয্যা লঙ্ঘনকাৰী হওক বা মাতৃঘ্ন নৰাধম হওক, শিৱকেন্দ্ৰিত অন্তৰ্জপে পাশবন্ধনৰ পৰা মুক্তি দিয়ে।
Verse 14
ब्रह्मघ्नश् च जपेदेवं मानसं वै पितामह संपर्कात्पापिनां पापं तत्समं परिभाषितम्
হে পিতামহ! ব্ৰহ্মঘ্নও দেৱৰ নাম মানসে জপ কৰক। কিয়নো পাপীৰ সংস্পৰ্শত সমান পৰিমাণ পাপ লাগে—এনে কোৱা হৈছে; সেয়ে শুদ্ধিৰ বাবে অন্তৰ্জপ বিধেয়।
Verse 15
तथाप्ययुतमात्रेण पातकाद्वै प्रमुच्यते संसर्गात्पातकी लक्षं जपेद्वै मानसं धिया
তথাপিও কেৱল দহ হাজাৰ (শিৱ-মন্ত্ৰ) জপে পাপৰ পৰা মুক্তি হয়। কিন্তু কুসঙ্গৰ ফলত পাতকী হোৱা লোকে স্থিৰ আৰু শুদ্ধ বুদ্ধিৰে লক্ষবাৰ মানসে জপ কৰিব।
Verse 16
उपांशु यच्चतुर्धा वै वाचिकं चाष्टधा जपेत् पातकादर्धमेव स्याद् उपपातकिनां स्मृतम्
মন্ত্ৰটো উপাংশু (নিম্নস্বৰে) চাৰিবাৰ আৰু বাচিক (উচ্চস্বৰে) আঠবাৰ জপ কৰা উচিত। উপপাতকবদ্ধ লোকৰ বাবে পাতকফলৰ অর্ধেকেই স্মৃতিত কোৱা হৈছে।
Verse 17
तदर्धं केवले पापे नात्र कार्या विचारणा ब्रह्महत्या सुरापानं सुवर्णस्तेयमेव च
যি পাপ স্বভাৱতে একেবাৰে ঘোৰ অশুভ, তাত (উক্ত প্ৰায়শ্চিত্তৰ) অর্ধেকেই প্ৰযোজ্য—ইয়াত আৰু বিচাৰ নালাগে। যেনে ব্ৰাহ্মণহত্যা, সুৰাপান আৰু সোণ চুৰি।
Verse 18
कृत्वा च गुरुतल्पं च पापकृद्ब्राह्मणो यदि रुद्रगायत्रिया ग्राह्यं गोमूत्रं कापिलं द्विजाः
হে দ্বিজসকল, যদি কোনো ব্ৰাহ্মণ পাপকর্ম কৰি গুৰুতল্পগমন নামৰ মহাপাতক কৰে, তেন্তে ৰুদ্ৰগায়ত্ৰীক শুদ্ধিমন্ত্ৰ মানি কপিলা গাইৰ গোমূত্ৰ গ্ৰহণ কৰিব। ৰুদ্ৰমন্ত্ৰবলে পশু পাশৰ পৰা আঁতৰি পতি শিৱলৈ ঘূৰে।
Verse 19
गन्धद्वारेति तस्या वै गोमयं स्वस्थम् आहरेत् तेजो ऽसि शुक्तम् इत्याज्यं कापिलं संहरेद्बुधः
“গন্ধদ্বাৰে…” মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰি শুদ্ধ আৰু সুস্থ গোময় আনিব। আৰু “তেজোऽসি…” সূক্ত পাঠ কৰি জ্ঞানী সাধকে কপিলা গাইৰ ঘৃতো সংগ্ৰহ কৰিব—শিৱপূজাত অৰ্পণযোগ্য।
Verse 20
आप्यायस्वेति च क्षीरं दधिक्राव्णेति चाहरेत् गव्यं दधि नवं साक्षात् कापिलं वै पितामह
“আপ্যায়স্ব” মন্ত্ৰ চাৰি দুধ অৰ্পণ কৰিব, আৰু “দধিক্ৰাৱ্ণ” জপ কৰি তাজা গাইৰ দধি আনিব। হে পিতামহ, ই কপিলা গাইৰ প্ৰত্যক্ষ শুদ্ধ নিবেদন, ৰুদ্ৰবিধিৰ যোগ্য।
Verse 21
देवस्य त्वेति मन्त्रेण संग्रहेद्वै कुशोदकम् एकस्थं हेमपात्रे वा कृत्वाघोरेण राजते
“দেৱস্য ত্বা…” মন্ত্ৰ জপি কুশা-সংস্কৃত জল সংগ্ৰহ কৰিব। তাক এক ঠাইত, শ্ৰেষ্ঠত স্বৰ্ণপাত্ৰত ৰাখিলে অঘোৰ আহ্বানশক্তিত দীপ্ত হৈ লিঙ্গপূজাত পতিসেৱাৰ বাবে পৱিত্ৰ হয়।
Verse 22
ताम्रे वा पद्मपात्रे वा पालाशे वा दले शुभे सकूर्चं सर्वरत्नाढ्यं क्षिप्त्वा तत्रैव काञ्चनम्
তাম্ৰপাত্ৰত, বা পদ্মাকৃতি পাত্ৰত, অথবা শুভ পালাশপাতত কুশা-কূর্চ (ছিটাবলৈ তুলি) সৰ্বৰত্নে অলংকৃত কৰি থ’ব; আৰু সেই ঠাইতেই স্বৰ্ণো অৰ্পণাৰ্থে স্থাপন কৰিব—লিঙ্গপূজাত বন্ধনমোচক পতিকে সন্মান কৰি।
Verse 23
जपेल्लक्षमघोराख्यं हुत्वा चैव घृतादिभिः घृतेन चरुणा चैव समिद्भिश् च तिलैस् तथा
অঘোৰ-নাম মন্ত্ৰ এক লক্ষবাৰ জপ কৰিব; তাৰ পাছত ঘৃতাদি দ্ৰব্যেৰে হোম কৰিব—ঘৃত, চৰু, সমিধা আৰু তিলৰে আহুতি দি মহাদেৱৰ কৃপা আৰু পাশ-বন্ধনচ্ছেদৰ বাবে বিধি সম্পূৰ্ণ কৰিব।
Verse 24
यवैश् च व्रीहिभिश्चैव जुहुयाद्वै पृथक्पृथक् प्रत्येकं सप्तवारं तु द्रव्यालाभे घृतेन तु
যৱ আৰু ব্ৰীহি (চাউল)ৰে পৃথক পৃথক হোম কৰিব; প্ৰতিটো দ্ৰব্যৰ আহুতি সাতবাৰকৈ দিব। দ্ৰব্য নাপালে ঘৃতৰে হে আহুতি কৰিব।
Verse 25
हुत्वाघोरेण देवेशं स्नात्वाघोरेण वै द्विजाः अष्टद्रोणघृतेनैव स्नाप्य पश्चाद्विशोध्य च
অঘোৰ মন্ত্ৰে দেৱেশক হোম অৰ্পণ কৰি, হে দ্বিজসকল, তাৰ পাছত অঘোৰ মন্ত্ৰে হে স্নান কৰাব। তাৰপিছত আঠ দ্ৰোণ ঘৃতৰে অভিষেক কৰি, পিছত শোধন-শুদ্ধিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিব।
Verse 26
अहोरात्रोषितः स्नातः पिबेत्कूर्चं शिवाग्रतः ब्राह्मं ब्रह्मजपं कुर्याद् आचम्य च यथाविधि
অহোৰাত্ৰ নিয়ম পালন কৰি স্নান কৰি, শিৱসন্নিধানত কূৰ্চ-জল পান কৰিব। তাৰ পিছত বিধিমতে আচমন কৰি ব্ৰাহ্ম কৰ্ম—ব্ৰহ্মমন্ত্ৰ জপ—কৰিব, যাতে পাশবদ্ধ পশু (জীৱ) শুদ্ধ হৈ পতি ভগৱান শিৱক সমীপ কৰিব পাৰে।
Verse 27
एवं कृत्वा कृतघ्नो ऽपि ब्रह्महा भ्रूणहा तथा वीरहा गुरुघाती च मित्रविश्वासघातकः
এভাৱে কৰিলেও কৃতঘ্ন, ব্ৰাহ্মণহন্তা, ভ্ৰূণহন্তা, বীৰহন্তা, গুৰুঘাতী আৰু মিত্ৰবিশ্বাসঘাতক—ইহঁতে মহাপাতকৰ পাশত জীৱক সংসাৰত বান্ধি ৰাখে আৰু পতি ভগৱান শিৱলৈ আগবঢ়াত বাধা দিয়ে।
Verse 28
स्तेयी सुवर्णस्तेयी च गुरुतल्परतः सदा मद्यपो वृषलीसक्तः परदारविधर्षकः
চোৰ, সোণচোৰ, সদায় গুৰুতল্প লংঘনকাৰী, মদ্যপ, দুষ্চাৰিণী নাৰীত আসক্ত, আৰু পৰস্ত্ৰীক লাঞ্ছিত কৰা—ইহঁতে ঘোৰ অধৰ্মত পৰি পাশবন্ধন দৃঢ় কৰে আৰু জীৱক পতি শিৱৰ পৰা দূৰ কৰে।
Verse 29
ब्रह्मस्वहा तथा गोघ्नो मातृहा पितृहा तथा देवप्रच्यावकश्चैव लिङ्गप्रध्वंसकस् तथा
ব্ৰাহ্মণস্ব হৰণকাৰী, গোহন্তা, মাতৃহন্তা, পিতৃহন্তা; দেৱক পদচ্যুত কৰা আৰু লিঙ্গ ধ্বংস কৰা—ইয়াও মহাপাপ; পতি-অবমানৰ ফলত জীৱৰ ওপৰত ঘোৰ পাশবন্ধন আনে।
Verse 30
तथान्यानि च पापानि मानसानि द्विजो यदि वाचिकानि तथान्यानि कायिकानि सहस्रशः
তদ্ৰূপ, দ্বিজে যদি মানসিক, বাচিক আৰু কায়িক—হাজাৰ হাজাৰ প্ৰকাৰৰ আন পাপ কৰে, সেয়াও পাশবন্ধনৰ কাৰণ; শুদ্ধিৰ বাবে শিৱানুগ্রহে বিধিমতে প্ৰায়শ্চিত্ত কৰা উচিত।
Verse 31
कृत्वा विमुच्यते सद्यो जन्मान्तरशतैरपि एतद्रहस्यं कथितम् अघोरेशप्रसंगतः
ইয়াক সম্পাদন কৰিলে সাধক তৎক্ষণাৎ মুক্ত হয়, শত শত জন্মৰ বন্ধন থাকিলেও। পশুৰ পাশ ছেদনকাৰী পতি শ্ৰীশিৱৰ অঘোৰেশ প্ৰসঙ্গত এই গূঢ় উপদেশ প্ৰকাশিত হৈছে।
Verse 32
तस्माज्जपेद्द्विजो नित्यं सर्वपापविशुद्धये
সেয়ে দ্বিজে নিত্য জপ কৰা উচিত, যাতে সকলো পাপ সম্পূৰ্ণৰূপে শুদ্ধ হয়। তাতে পশু (জীৱ) ৰ পাশ (বন্ধন) শিথিল হৈ পতি শ্ৰীশিৱ আৰু লিঙ্গতত্ত্বৰ দিশে অভিমুখী হয়।
Frequently Asked Questions
It presents graded efficacy and corresponding counts: mental (mānasa) and verbal (vācika) recitation are measured differently, and upāṃśu (low/whispered) is given a distinct scaling—establishing a hierarchy of discipline and intentionality for prāyaścitta.
Brahmahatyā, surāpāna, suvarṇa-steya, and gurutalpa are explicitly named; the remedy centers on Aghora-mantra japa with specified counts, supported by pañcagavya-based purification and homa, culminating in bathing and devotional observances before Śiva.
Collection and use of pañcagavya items, kuśodaka in specified vessels, homa offerings (ghṛta, caru, samidh, tila, yava, vrīhi) in repeated cycles, followed by bathing, drinking the prepared mixture before Śiva, and performing Brahma-japa as per rule (yathā-vidhi).