Adhyaya 21

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे विशो ऽध्यायः रोमहर्षण उवाच ऐलः पुरूरवाश्चाथ राजा राज्यमपालयत् / तस्य पुत्रा बभूवुर्हि षडिन्द्रसमतेजसः

এইদৰে শ্ৰীকূৰ্মপুৰাণৰ ষট্সাহস্ত্ৰী সংহিতাৰ পূৰ্ববিভাগৰ একবিংশ অধ্যায়ত ৰোমহর্ষণ ক’লে—তেতিয়া ঐল পুৰূৰবা ৰজাই ৰাজ্য পালন আৰু ৰক্ষা কৰিলে। তেওঁৰ ইন্দ্ৰসম তেজস্বী ছয় পুত্ৰ জন্মিল।

Verse 2

आयुर्मायुरमावायुर्विश्वायुश्चैव वीर्यवान् / शतायुश्च श्रुतायुश्च दिव्याश्चैवोर्वशीसुताः

আয়ু, মায়ু, অমাৱায়ু আৰু বীৰ্যবান বিশ্বায়ু; লগতে শতায়ু, শ্রুতায়ু আৰু দিব্য—এঁৰাই উৰ্বশীৰ পুত্ৰ আছিল।

Verse 3

आयुषस्तनया वीराः पञ्चैवासन् महौजसः / स्वर्भानुतनयायां वै प्रभायामिति नः श्रुतम्

আমি শুনিছোঁ যে আয়ুষৰ পাঁচজন বীৰ পুত্ৰ আছিল, সকলেই মহাতেজস্বী; সৱর্ভানুৰ কন্যা প্ৰভাৰ গৰ্ভত তেওঁলোক জন্মিছিল।

Verse 4

नहुषः प्रथमस्तेषां धर्मज्ञो लोकविश्रुतः / नहुषस्य तु दायादाः षडिन्द्रोपमतेजसः

তেওঁলোকৰ মাজত নহুষ আছিল প্ৰথম—ধৰ্মজ্ঞ আৰু লোকবিখ্যাত। নহুষৰ দায়াদ আছিল ছয়জন, ইন্দ্ৰসম তেজস্বী।

Verse 5

उत्पन्नाः पितृकन्यायां विरजायां महाबलाः / यतिर्ययातिः संयातिरायातिः पञ्चको ऽश्वकः

পিতৃসকলৰ কন্যা বিরজাৰ পৰা মহাবলী পুত্ৰ জন্মিল—যতি, যযাতি, সংযাতি, আয়াতি আৰু পঞ্চক (অশ্বক)।

Verse 6

तेषां ययातिः पञ्चानां महाबलपराक्रमः / देवयानीमुखनसः सुतां भार्यामवाप सः / शर्मिष्ठामासुरीं चैव तनयां वृषपर्वणः

সেই পাঁচজনৰ মাজত যযাতি আছিল মহাবল-পরাক্ৰমী। তেওঁ উশনা (শুক্ৰ)ৰ কন্যা দেবযানীক পত্নী ৰূপে লাভ কৰিলে; আৰু বৃষপৰ্বণৰ কন্যা অসুৰী শর্মিষ্ঠাকো গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 7

यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानी व्यजायत / द्रुह्युं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा चाप्यजीजनत्

দেবযানীয়ে যদু আৰু তুৰ্বসুক জন্ম দিলে; আৰু শর্মিষ্ঠায়ো দ্ৰুহ্যু, অনু আৰু পুৰুক জন্ম দিলে।

Verse 8

सो ऽभ्यषिञ्चदतिक्रम्य ज्येष्ठं यदुमनिन्दितम् / पुरुमेव कनीयासं पितुर्वचनपालकम्

তেওঁ নিৰ্দোষ জ্যেষ্ঠ যদুক অতিক্ৰম কৰি ৰাজাভিষেক কৰিলে আৰু পিতৃবচন পালন কৰা কনিষ্ঠ পুত্ৰ পুৰুকেই অভিষিক্ত কৰিলে।

Verse 9

दिशि दक्षिणपूर्वस्यां तुर्वसुं पुत्रमादिशत् / दक्षिणापरयो राजा यदुं ज्येष्ठं न्ययोजयत् / प्रतीच्यामुत्तारायां च द्रुह्युं चानुमकल्पयत्

দক্ষিণ‑পূব দিশত ৰজাই পুত্ৰ তুৰ্বসুক নিযুক্ত কৰিলে; দক্ষিণ‑পশ্চিম অঞ্চলত জ্যেষ্ঠ যদুক নিয়োগ কৰিলে; আৰু পশ্চিম আৰু উত্তৰ দিশত দ্ৰুহ্যুকো যথাবিধি বণ্টন কৰিলে।

Verse 10

तैरियं पृथिवी सर्वा धर्मतः परिपालिता / राजापि दारसहितो नवं प्राप महायशाः

তেওঁলোকৰ দ্বাৰা সমগ্ৰ পৃথিৱী ধৰ্মমতে পালন কৰা হ’ল; আৰু মহাযশস্বী ৰজাও ৰাণীসহ নতুন সমৃদ্ধি আৰু কীৰ্তি লাভ কৰিলে।

Verse 11

यदोरप्यभवन् पुत्राः पञ्च देवसुतोपमाः / सहस्त्रजित् तथाज्येष्ठः क्रोषटुर्नालो ऽजितोरघुः

যদুৰো দেৱপুত্ৰসম পাঁচ পুত্ৰ জন্মিল—সহস্ৰজিত্, আৰু জ্যেষ্ঠ ক্ৰোষটু, নাল, অজিত, ৰঘু।

Verse 12

सहस्त्रजित्सुतस्तद्वच्छतजिन्नाम पार्थिवः / सुताः शतजितो ऽप्यासंस्त्रयः परमधार्मिकाः

সহস্ৰজিতৰ পুত্ৰ শতজিত্ নামৰ এজন ৰজা হৈছিল; আৰু শতজিতৰো তিনিজন পৰম ধৰ্মনিষ্ঠ পুত্ৰ আছিল।

Verse 13

हैहयश्च हयश्चैव राजा वेणुहयः परः / हैहयस्याभवत् पुत्रो धर्म इत्यभिविश्रुतः

হৈহয় আৰু হয় নামে ৰজা আছিল, আৰু শ্ৰেষ্ঠ শাসক বেণুহয়ো আছিল। হৈহয়ৰ পুত্ৰ ‘ধৰ্ম’ নামে সৰ্বত্ৰ প্ৰসিদ্ধ হৈছিল।

Verse 14

तस्य पुत्रो ऽभवद् विप्रा धर्मनेत्रः प्रतापवान् / धर्मनेत्रस्य कीर्तिस्तु संजितस्तत्सुतो ऽभवत्

হে বিপ্ৰসকল, তেওঁৰ প্ৰতাপশালী পুত্ৰ আছিল ধৰ্মনেত্ৰ। ধৰ্মনেত্ৰৰ পুত্ৰ কীৰ্তি জন্মিল, আৰু কীৰ্তিৰ পুত্ৰ সংজিত হ’ল।

Verse 15

महिष्मान् संजितस्याभूद् भद्रश्रेण्यस्तदन्वयः / भद्रश्रेण्यस्य दायादो दुर्दमो नाम पार्थिवः

সংজিতৰ পৰা মহিষ্মান জন্মিল; সেই বংশত ভদ্ৰশ্ৰেণ্য উদ্ভৱ হ’ল। ভদ্ৰশ্ৰেণ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী আছিল দুৰ্দম নামে ৰজা।

Verse 16

दुर्दमस्य सुतो धीमान् धनको नाम वीर्यवान् / धनकस्य तु दायादाश्चत्वारो लोकसम्मताः

দুৰ্দমৰ ধীমান আৰু বীৰ্যবান পুত্ৰ ধনক নামে আছিল। ধনকৰ চাৰিজন উত্তৰাধিকাৰী আছিল, যিসকল লোকসন্মত আছিল।

Verse 17

कृतवीर्यः कृताग्निश्च कृतवर्मा तथैव च / कृतौजाश्च चतुर्थो ऽभूत् कार्तवीर्योर्ऽजुनो ऽभवत्

কৃতবীৰ্য, কৃতাগ্নি আৰু কৃতবর্মা আছিল; চতুৰ্থ আছিল কৃতৌজা। কৃতবীৰ্যৰ পৰা অৰ্জুন (কাৰ্তবীৰ্যাৰ্জুন) জন্মিল।

Verse 18

सहस्त्रबाहुर्द्युतिमान् धनुर्वेदविदां वरः / तस्य रामो ऽभवन्मृत्युर्जामदग्न्यो जनार्दनः

সহস্ৰবাহু দীপ্তিমান আছিল আৰু ধনুৰ্বেদ-বিদসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ; তথাপি তেওঁৰ বাবে জামদগ্ন্য জনাৰ্দন ৰামেই মৃত্যুৰূপ হ’ল।

Verse 19

तस्य पुत्रशतान्यासन् पञ्च तत्र महारथाः / कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्मात्मानो नमस्विनः

তেওঁৰ শত শত পুত্ৰ আছিল; তাত পাঁচজন মহাৰথী—অস্ত্ৰবিদ্যাত নিপুণ, বলৱান, শূৰ, ধৰ্মাত্মা আৰু নমস্কাৰযোগ্য।

Verse 20

शूरश्च शूरसेनश्च धृष्णः कृष्णस्तथैव च / जयध्वजश्च बलवान् नारायणपरो नृपः

শূৰ আৰু শূৰসেন, ধৃষ্ণ আৰু কৃষ্ণ; আৰু বলৱান জয়ধ্বজ—সেই নৃপতি নাৰায়ণ-পরায়ণ আছিল।

Verse 21

शूरसेनादयः सर्वे चत्वारः प्रथितौजसः / रुद्रभक्ता महात्मानः पूजयन्ति स्म शङ्करम्

শূৰসেন আদি সেই চাৰিজন পৰাক্ৰমত প্ৰসিদ্ধ; মহাত্মা ৰুদ্ৰভক্ত আছিল আৰু শংকৰক পূজা কৰিছিল।

Verse 22

जयध्वजस्तु मतिमान् देवं नारायणं हरिम् / जगाम शरणं विष्णुं दैवतं धर्मतत्परः

কিন্তু মতিমান জয়ধ্বজ ধৰ্মত তৎপৰ হৈ দেব হৰি নাৰায়ণ—বিষ্ণুৰ শৰণ ল’লে আৰু তেওঁকেই ইষ্টদেৱ মানিলে।

Verse 23

तमूचुरितरे पुत्रा नायं धर्मस्तवानघ / ईश्वराराधनरतः पितास्माकमभूदिति

তেতিয়া আন পুত্ৰসকলে ক’লে—হে নিষ্পাপ! এইটো তোমাৰ ধৰ্ম নহয়; কিয়নো আমাৰ পিতা ঈশ্বৰ-আৰাধনাত ৰত আছিল।

Verse 24

तानब्रवीन्महातेजा एष धर्मः परो मम / विष्णोरंशेन संभूता राजानो यन्महीतले

মহাতেজস্বীয়ে ক’লে—এইয়াই মোৰ পৰম ধৰ্ম: পৃথিৱীত ৰজাসকল বিষ্ণুৰ অংশৰ পৰা জন্মে।

Verse 25

राज्यं पालयतावश्यं भगवान् पुरुषोत्तमः / पूजनीयो यतो विष्णुः पालको जगतो हरिः

যি ৰাজ্য পালন কৰে, তেওঁ অৱশ্যেই ভগৱান পুৰুষোত্তমক আশ্ৰয় কৰিব লাগে; কিয়নো বিষ্ণু পূজনীয়, হৰি জগতৰ পালনকৰ্তা।

Verse 26

सात्त्विकी राजसी चैव तामसी च स्वयंभुवः / तिस्त्रस्तु मूर्तयः प्रोक्ताः सृष्टिस्थित्यन्तहेतवः

স্বয়ম্ভুৰ তিন মূৰ্তি কোৱা হৈছে—সাত্ত্বিক, ৰাজসিক আৰু তামসিক—যি সৃষ্টি, স্থিতি আৰু লয়ৰ কাৰণ।

Verse 27

सत्त्वात्मा भगवान् विष्णुः संस्थापयति सर्वदा / सृजेद् ब्रह्मा रजोमूर्तिः संहरेत् तामसो हरः

সত্ত্বস্বৰূপ ভগৱান বিষ্ণু সদায় জগত স্থাপন কৰি ধৰি ৰাখে; ৰজোমূৰ্তি ব্ৰহ্মাই সৃষ্টি কৰে; আৰু তামোমূৰ্তি হৰ (শিৱ) সংহাৰ কৰে।

Verse 28

तस्मान्महीपतीनां तु राज्यं पालयतामयम् / आराध्यो भगवान् विष्णुः केशवः केशिमर्दनः

সেয়ে ৰাজ্য ৰক্ষা আৰু পালন কৰা ৰজাসকলৰ বাবে এইয়েই যথাৰ্থ পথ—ভগৱান বিষ্ণু, কেশৱ, কেশী-মৰ্দন, পৰম আৰাধ্য ৰূপে পূজ্য।

Verse 29

निशम्य तस्य वचनं भ्रातरो ऽन्ये मनस्विनः / प्रोचुः संहारकृद् रुद्रः पूजनीयो मुमुक्षुभिः

তেওঁৰ বাক্য শুনি অন্য মনস্বী ভ্ৰাতাসকলে ক’লে—“সংহাৰকাৰী ৰুদ্ৰ মুমুক্ষুসকলৰ দ্বাৰা পূজ্য।”

Verse 30

अयं हि भगवान् रुद्रः सर्वं जगदिदं शिवः / तमोगुणं समाश्रित्य कल्पान्ते संहरेत् प्रभुः

এইয়েই ভগৱান ৰুদ্ৰ—স্বয়ং শিৱ—এই সমগ্ৰ জগতৰূপে ব্যাপ্ত। তমোগুণ আশ্ৰয় কৰি প্ৰভু কল্পান্তে বিশ্ব সংহাৰ কৰে।

Verse 31

या सा घोरतरा मूर्तिरस्य तेजामयी परा / संहरेद् विद्यया सर्वं संसारं शूलभृत् तया

তেওঁৰ যি পৰম তেজোময়ী, অতি ঘোৰ মূৰ্তি—সেই দিৱ্য বিদ্যা-শক্তিৰ দ্বাৰা শূলধাৰী সমগ্ৰ সংসাৰচক্ৰ সংহাৰ কৰে।

Verse 32

ततस्तानब्रवीद् राजा विचिन्त्यासौ जयध्वजः / सत्त्वेन मुच्यते जन्तुः सत्त्वात्मा भगवान् हरिः

তাৰ পাছত ৰজা জয়ধ্বজ চিন্তা কৰি তেওঁলোকক ক’লে—“জীৱ সত্ত্বগুণেৰে মুক্ত হয়; কিয়নো ভগৱান হৰি সত্ত্বস্বৰূপ।”

Verse 33

तमूचुर्भ्रातरो रुद्रः सेवितः सात्त्विकैर्जनैः / मोचयेत् सत्त्वसंयुक्तः पूजयेशं ततो हरम्

তেতিয়া ভাতৃসকলে ক’লে—সাত্ত্বিক জনে ৰুদ্ৰৰ সেৱা কৰে। সত্ত্বসংযুক্ত ৰুদ্ৰে মোক্ষ দান কৰে; সেয়ে প্ৰথমে ঈশ (শিৱ) আৰু তাৰ পিছত হৰি (বিষ্ণু)ক পূজা কৰা উচিত।

Verse 34

अथाब्रवीद् राजपुत्रः प्रहसन् वै जयध्वजः / स्वधर्मो मुक्तये पन्था नान्यो मुनिभिरष्यते

তাৰ পিছত ৰাজপুত্ৰ জয়ধ্বজে হাঁহি ক’লে—স্বধৰ্মই মোক্ষলৈ যোৱা পথ; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো পথ মুনিসকলে মানি নলয়।

Verse 35

तथा च वैष्णवी शक्तिर्नृपाणां देवता सदा / आराधनं परो धर्मो पुरारेरमितौजसः

এইদৰে বৈষ্ণৱী শক্তি ৰজাসকলৰ সদায় অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱতা। ত্ৰিপুৰাৰিৰূপী অমিত তেজস্বী পৰমেশ্বৰক আৰাধনা কৰাই পৰম ধৰ্ম।

Verse 36

तमब्रवीद् राजपुत्रः कृष्णो मतिमतां वरः / यदर्जुनो ऽस्मज्जनकः स्वधर्मं कृतवानिति

তেতিয়া বুদ্ধিমানসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ ৰাজপুত্ৰ কৃষ্ণে ক’লে—কাৰণ অৰ্জুন, আমাৰ পুৰ্বপুৰুষ, নিজৰ স্বধৰ্ম পালন কৰিছিল।

Verse 37

एवं विवादे वितते शूरसेनो ऽब्रवीद् वचः / प्रमाणमृषयो ह्यत्र ब्रूयुस्ते यत् तथैव तत्

এনেদৰে বিবাদ তীব্ৰ হোৱাত শূৰসেনে ক’লে—ইয়াত ঋষিসকলেই প্ৰমাণ; তেওঁলোকে যি কয়, সেয়াই নিশ্চয় সত্য।

Verse 38

ततस्ते राजशार्दूलाः पप्रच्छुर्ब्रह्मवादिनः / गत्वा सर्वे सुसंरब्धाः सप्तर्षोणां तदाश्रमम्

তেতিয়া বাঘসম ৰজাসকল সকলোৱে দৃঢ় সংকল্পে উদ্দীপ্ত হৈ সপ্তর্ষিসকলৰ আশ্ৰমলৈ গৈ, তাত ব্ৰহ্মবাদী মুনিসকলক ধৰ্মতত্ত্ব বিষয়ে প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 39

तानब्रुवंस्ते मुनयो वसिष्ठाद्या यथार्थतः / या यस्याभिमता पुंसः सा हि तस्यैव देवता

তেতিয়া বশিষ্ঠ আদি মুনিসকলে সত্যৰূপে ক’লে—‘যি পুৰুষৰ যি দেৱতা সৰ্বাধিক প্ৰিয় আৰু অভিমত, সেই দেৱতাই তাৰ ইষ্টদেৱতা হয়।’

Verse 40

किन्तु कार्यविशेषेण पूजिताश्चेष्टदा नृणाम् / विशेषात् सर्वदा नायं नियमो ह्यन्यथा नृपाः

কিন্তু বিশেষ কাৰ্যসিদ্ধিৰ বাবে মানুহৰ চেষ্টা আৰু প্ৰয়োজন অনুসাৰে দেৱতাসকলৰ পূজা কৰা হয়। সেয়ে, হে ৰজাসকল, এই নিয়ম সদায় একেবাৰে অচল নহয়; বিশেষ অৱস্থাত অন্যথা হয়।

Verse 41

नृपाणां दैवतं विष्णुस्तथैव च पुरन्दरः / विप्राणामग्निरादित्यो ब्रह्मा चैव पिनाकधृक्

ৰজাসকলৰ দেৱতা বিষ্ণু আৰু তদ্ৰূপে পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ); আৰু বিপ্ৰসকলৰ বাবে অগ্নি, আদিত্য (সূৰ্য), ব্ৰহ্মা আৰু পিনাকধাৰী (শিৱ) পূজ্য দেৱতা।

Verse 42

देवानां दैवतं विष्णुर्दानवानां त्रिशूलभृत् / गन्धर्वाणां तथा सोमो यक्षाणामपि कथ्यते

দেৱসকলৰ দেৱতা বিষ্ণু; দানৱসকলৰ ত্ৰিশূলধাৰী (শিৱ); গন্ধৰ্বসকলৰ সোম; আৰু যক্ষসকলৰ বাবেও দেৱতা নিৰ্ধাৰিত আছে বুলি কোৱা হয়।

Verse 43

विद्याधराणां वाग्देवी साध्यानां भगवान्रविः / रक्षसां शङ्करो रुद्रः किंनराणां च पार्वती

বিদ্যাধৰসকলৰ অধিষ্ঠাত্রী বাগ্দেৱী; সাধ্যসকলৰ বাবে ভগৱান ৰবি। ৰাক্ষসসকলৰ বাবে শংকৰ-ৰুদ্ৰ, আৰু কিন্নৰসকলৰ বাবে দেৱী পাৰ্বতী।

Verse 44

ऋषीणां दैवतं ब्रह्मा महादेवश्च शूलभृत् / मनूनां स्यादुमा देवी तथा विष्णुः सभास्करः

ঋষিসকলৰ অধিদেৱ ব্ৰহ্মা, আৰু শূলধাৰী মহাদেৱো। মনুসকলৰ অধিষ্ঠাত্রী উমা দেৱী; লগতে ভাস্কৰ (সূৰ্য) সহ বিষ্ণু তেওঁলোকৰ অধিপতি।

Verse 45

गृहस्थानां च सर्वे स्युर्ब्रह्मा वै ब्रह्मचारिणाम् / वैखानसानामर्कः स्याद् यतीनां च महेश्वरः

গৃহস্থসকলৰ বাবে যেন সকলো দেৱতাই সন্নিহিত। ব্ৰহ্মচাৰীসকলৰ বাবে নিশ্চয় ব্ৰহ্মা; বৈখানস তপস্বীসকলৰ বাবে অর্ক (সূৰ্য); আৰু যতি সকলৰ বাবে মহেশ্বৰ (শিৱ) অধিপতি।

Verse 46

भूतानां भगवान् रुद्रः कूष्माण्डानां विनायकः / सर्वेषां भगवान् ब्रह्मा देवदेवः प्रजापतिः

ভূতসমূহৰ মাজত ভগৱান ৰুদ্ৰ; কূষ্মাণ্ডসকলৰ মাজত বিনায়ক। আৰু সকলোৰে বাবে ভগৱান ব্ৰহ্মা—দেৱদেৱ, প্ৰজাপতি—পৰম অধিষ্ঠাতা।

Verse 47

इत्येवं भगवान् ब्रह्मा स्वयं देवो ऽभ्यभाषत / तस्माज्जयध्वजो नूनं विष्ण्वाराधनमर्हति

এইদৰে স্বয়ং দেৱস্বৰূপ ভগৱান ব্ৰহ্মাই ক’লে: ‘সেয়ে জয়ধ্বজ নিশ্চয়েই বিষ্ণু-আৰাধনাৰ যোগ্য।’

Verse 48

तान् प्रणम्याथ ते जग्मुः पुरीं परमशोभनाम् / पालयाञ्चक्रिरे पृथ्वीं जित्वा सर्वरिपून् रणे

তেওঁলোকক প্ৰণাম কৰি তেওঁলোকে অতি শোভাময় নিজৰ নগৰীত গ’ল; আৰু ৰণত সকলো শত্রুক জয় কৰি পৃথিৱী শাসন কৰিলে।

Verse 49

ततः कदाचिद् विप्रेन्द्रा विदेहो नाम दानवः / भीषणः सर्वसत्त्वानां पुरीं तेषां समाययौ

তাৰ পাছত, হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ! কোনো এক সময়ত ‘বিদেহ’ নামৰ দানৱ, যি সকলো জীৱৰ বাবে ভয়ংকৰ, তেওঁলোকৰ নগৰীত আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 50

दंष्ट्राकरालो दीप्तात्मा युगान्तदहनोपमः / शूलमादाय सूर्याभं नादयन् वै दिशो दश

সেই দংশ্ট্ৰাৰে বিকৰাল, দীপ্তাত্মা, যুগান্তৰ অগ্নিৰ দৰে; সূৰ্যসম দীপ্ত ত্ৰিশূল ধৰি গর্জন কৰি দশ দিশ নিনাদিত কৰিলে।

Verse 51

तन्नादश्रवणान्मर्त्यास्तत्र ये निवसन्ति ते / तत्यजुर्जोवितं त्वन्ये दुद्रुवुर्भयविह्वलाः

সেই নাদ শুনি তাত বাস কৰা মর্ত্যসকলৰ কিছুমানে প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে; আন কিছুমানে ভয়বিহ্বল হৈ দৌৰি পলাই গ’ল।

Verse 52

ततः सर्वे सुसंयत्ताः कार्तवीर्यात्मजास्तदा / युयुधुर्दानवं शक्तिगिरिकूटासिमुद्गरैः

তেতিয়া কাৰ্তবীৰ্যৰ সকলো পুত্ৰ সুসজ্জিত হৈ সেই দানৱৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলে—শক্তি, পৰ্বতশিখৰ, তৰোৱাল আৰু গদাৰে প্ৰহাৰ কৰি।

Verse 53

तान् सर्वान् दानवो विप्राः शूलेन प्रहसन्निव / वारयामास घोरात्मा कल्पान्ते भैरवो यथा

হে বিপ্ৰসকল! সেই দানৱ ঘোৰাত্মা, যেন হাঁহি হাঁহি, নিজৰ শূলৰে সকলোকে ৰোধ কৰিলে—কল্পান্তত ভৈৰৱৰ দৰে।

Verse 54

शूरसेनादयः पञ्च राजानस्तु महाबलाः / युद्धाय कृतसंरम्भा विदेहं त्वभिदुद्रुवुः

শূৰসেন আদি পাঁচজন মহাবলী ৰজা যুদ্ধৰ বাবে উদ্দীপিত হৈ সোজাকৈ বিদেহ দেশলৈ ধাৱিত হ’ল।

Verse 55

शूरो ऽस्त्रं प्राहिणोद् रौद्रं शूरसेनस्तु वारुणम् / प्राजापत्यं तथा कृष्णो वायव्यं धृष्ण एव च

শূৰে ৰৌদ্ৰাস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰিলে; শূৰসেনে বাৰুণাস্ত্ৰ। তদ্ৰূপ কৃষ্ণে প্ৰাজাপত্যাস্ত্ৰ আৰু ধৃষ্ণে বায়ব্যাস্ত্ৰ এৰিলে।

Verse 56

जयध्वजश्च कौबेरमैन्द्रमाग्नेयमेव च / भञ्जयामास शूलेन तान्यस्त्राणि स दानवः

তেতিয়া দানৱ জয়ধ্বজে নিজৰ শূলৰে কৌবেৰ, ঐন্দ্ৰ আৰু আগ্নেয় অস্ত্ৰসমূহ ভাঙি চূৰ্ণ কৰিলে।

Verse 57

ततः कृष्णो महावीर्यो गदामादाय भीषणाम् / स्पृष्ट्वा मन्त्रेण तरसा चिक्षेप न ननाद च

তাৰ পিছত মহাবীৰ্য কৃষ্ণে ভয়ংকৰ গদা তুলিলে; মন্ত্ৰে স্পৰ্শ কৰি তীব্ৰ বেগে নিক্ষেপ কৰিলে—কিন্তু গর্জন নকৰিলে।

Verse 58

संप्राप्य सा गादास्योरो विदेहस्य शिलोपमम् / न दानवं चालयितुं शशाकान्तकसंनिभम्

সেই গদাই বিদেহৰ দৈত্যৰ শিলাসদৃশ কঠোৰ বক্ষত আঘাত কৰিও, খৰগোশ-কণ্টকসদৃশ অচল দৃঢ়তাযুক্ত সেই দানৱক একোচেৰা টলাব নোৱাৰিলে।

Verse 59

दुद्रुवुस्ते भयग्रस्ता दृष्ट्वा तस्यातिपौरुषम् / जयध्वजस्तु मतिमान् सस्मार जगतः पतिम्

তাৰ অতিশয় পৰাক্ৰম দেখি তেওঁলোক ভয়গ্ৰস্ত হৈ পলাই গ’ল; কিন্তু বুদ্ধিমান জয়ধ্বজ স্থিৰচিত্তে জগতৰ পতিক স্মৰণ কৰিলে।

Verse 60

विष्णुं ग्रसिष्णुं लोकादिमप्रमेयमनामयम् / त्रातारं पुरुषं पूर्वं श्रीपतिं पीतवाससम्

মই বিষ্ণুৰ শৰণ লওঁ—যি সৰ্বগ্ৰাসী, লোকসমূহৰ আদিমূল, অপ্ৰমেয় আৰু নিৰাময়; যি ত্ৰাতা, আদিপুৰুষ, শ্ৰীপতি আৰু পীতবাসধাৰী।

Verse 61

ततः प्रादुरभूच्चक्रं सूर्यायुतसमप्रभम् / आदेशाद् वासुदेवस्य भक्तानुग्रहकारणात्

তাৰ পাছত দহ হাজাৰ সূৰ্যৰ সম দীপ্তি থকা চক্ৰ প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল—বাসুদেৱৰ আদেশত, ভক্তসকলক অনুগ্ৰহ কৰিবলৈ।

Verse 62

जग्राह जगतां योनिं स्मृत्वा नारायणं नृपः / प्राहिणोद् वै विदेहाय दानवेभ्यो यथा हरिः

ৰাজাই জগতৰ যোনিস্বৰূপ নাৰায়ণক স্মৰণ কৰি দৃঢ় সংকল্প গ্ৰহণ কৰিলে আৰু দানৱসকলৰ বিৰুদ্ধে বিদেহ দিশলৈ প্ৰেৰণ কৰিলে—যেনে হৰি কৰে।

Verse 63

संप्राप्य तस्य घोरस्य स्कन्धदेशं सुदर्शनम् / पृथिव्यां पातयामास शिरो ऽद्रिशिखराकृति

সেই ঘোৰ শত্রুৰ স্কন্ধদেশত উপনীত হৈ, সেই সুদৰ্শন প্ৰহাৰে পৰ্বতশিখৰ-সদৃশ তাৰ মস্তক পৃথিৱীত পতিত কৰিলে।

Verse 64

तस्मिन् हते देवरिपौ शीराद्या भ्रातरो नृपाः / समाययुः पुरीं रम्यां भ्रातरं चाप्यपूजयन्

দেৱশত্রু নিহত হোৱাত, শীৰ আদি ৰাজভ্ৰাতাসকল মনোৰম নগৰীত একত্ৰিত হৈ, নিজৰ ভ্ৰাতাকো বিধিপূৰ্বক সন্মান-পূজা কৰিলে।

Verse 65

श्रुत्वाजगाम भगवान् जयध्वजपराक्रमम् / कार्तवीर्यसुतं द्रष्टुं विश्वामित्रो महामुनिः

জয়ধ্বজৰ পৰাক্ৰম শুনি, কাৰ্তবীৰ্যৰ পুত্ৰক দৰ্শন কৰিবলৈ ভগৱান মহামুনি বিশ্বামিত্ৰ আগমন কৰিলে।

Verse 66

तमागतमथो दृष्ट्वा राजा संभ्रान्तमानसः / समावेश्यासने रम्ये पूजयामास भावतः

তেওঁ অহা দেখি ৰজাৰ মন শ্ৰদ্ধাৰে ভৰি উঠিল; তেওঁক মনোৰম আসনত বহুৱাই আন্তৰিক ভাৱে পূজা-সত্কাৰ কৰিলে।

Verse 67

उवाच भगवान् घोरः प्रसादाद् भवतो ऽसुरः / निपातितो मया संख्ये विदेहो दानवेश्वरः

ভগৱান ঘোৰে ক’লে—“হে প্ৰভো, আপোনাৰ প্ৰসাদত দানৱেশ্বৰ অসুৰ বিদেহক মই ৰণত নিপাতিত কৰিলোঁ।”

Verse 68

त्वद्वाक्याच्छिन्नसंदेहो विष्णुं सत्यपराक्रमम् / प्रपन्नः शरणं तेन प्रसादो मे कृतः शुभः

আপোনাৰ বাক্যৰে মোৰ সকলো সন্দেহ ছিন্ন হ’ল। মই সত্য-পরাক্ৰমী বিষ্ণুৰ শৰণ ল’লোঁ; সেই শৰণাগতিতেই মোৰ ওপৰত শুভ প্ৰসাদ বৰ্ষিল।

Verse 69

यक्ष्यामि परमेशानं विष्णुं पद्मदलेक्षणम् / कथं केन विधानेन संपूज्यो हरिरीश्वरः

মই পৰমেশ্বৰ—পদ্মদলনয়ন বিষ্ণু—ক পূজা কৰিব বিচাৰোঁ। কোন উপায়ে আৰু কোন বিধান অনুসাৰে হৰি-ঈশ্বৰক সম্পূৰ্ণভাৱে পূজা কৰিব লাগে?

Verse 70

को ऽयं नारायणो देवः किंप्रभावश्च सुव्रत / सर्वमेतन्ममाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

এই নাৰায়ণ দেৱ কোন? হে সুৱ্ৰত, তেওঁৰ প্ৰভাৱ আৰু মহিমা কি? এই সকলো মোক স্পষ্টকৈ কোৱা; কিয়নো মোৰ ভিতৰত মহা কৌতূহল জাগিছে।

Verse 71

विश्वामित्र उवाच यतः प्रवृत्तिर्भूतानां यस्मिन् सर्वमिदं जगत् / स विष्णुः सर्वभूतात्मा तमाश्रित्य विमुच्यते

বিশ্বামিত্ৰ ক’লে—যাৰ পৰা সকলো ভূতৰ প্ৰবৃত্তি আৰু উদ্ভৱ হয়, আৰু যাৰ ভিতৰত এই সমগ্ৰ জগত স্থিত—সেইজনেই বিষ্ণু, সৰ্বভূতৰ অন্তৰাত্মা। তেওঁৰ শৰণ ল’লে মুক্তি লাভ হয়।

Verse 72

स्ववर्णाश्रमधर्मेण पूज्यो ऽयं पुरुषोत्तमः / अकामहतभावेन समाराध्यो न चान्यथा

এই পুৰুষোত্তমক নিজ নিজ বৰ্ণ-আশ্ৰমধৰ্ম অনুসাৰে পূজা কৰিব লাগে। তেওঁক কেৱল নিষ্কাম ভাৱে, কামনাৰে আঘাত নোহোৱা চিত্তে, সম্যক আৰাধনা কৰিব পাৰি; অন্যথা নহয়।

Verse 73

एतावदुक्त्वा भगवान विश्वामित्रो महामुनिः / शूराद्यैः पूजितो विप्रा जगामाथ स्वमालयम्

ইমান কথা কৈ ভগৱান মহামুনি বিশ্বামিত্ৰ—হে বিপ্ৰসকল—শূৰ আদি সকলৰ দ্বাৰা পূজিত হৈ, তাৰ পাছত নিজৰ ধামলৈ গ’ল।

Verse 74

अथ शूरादयो देवमयजन्त महेश्वरम् / यज्ञेन यज्ञगम्यं तं निष्कामा रुद्रमव्ययम्

তাৰ পাছত শূৰ আদি সকলেই মহেশ্বৰ দেৱক আৰাধনা কৰিলে—যজ্ঞেৰে যজ্ঞগম্য সেই অব্যয় ৰুদ্ৰক—নিষ্কাম ভাৱে যজ্ঞ কৰি।

Verse 75

तान् वसिष्ठस्तु भगवान् याजयामास सर्ववित् / गौतमो ऽत्रिरगस्त्यश्च सर्वे रुद्रपरायणाः

তাৰ পাছত সৰ্বজ্ঞ ভগৱান বশিষ্ঠে তেওঁলোকক যজ্ঞ কৰালে; গৌতম, অত্রি আৰু অগস্ত্যও—সকলেই ৰুদ্ৰপৰায়ণ আছিল।

Verse 76

विश्वामित्रस्तु भगवान् जयध्वजमरिन्दमम् / याजयामास भूतादिमादिदेवं जनार्दनम्

তাৰ পাছত ভগৱান বিশ্বামিত্ৰে শত্রুদমনকাৰী জয়ধ্বজক—ভূতাদিৰ আদি, আদিদেৱ জনাৰ্দনৰ উদ্দেশ্যে—যজ্ঞ কৰালে।

Verse 77

तस्य यज्ञे महायोगी साक्षाद् देवः स्वयं हरिः / आविरासीत् स भगवान् तदद्भुतमिवाभवत्

তেওঁৰ যজ্ঞত মহাযোগী—সাক্ষাৎ দেৱ স্বয়ং হৰি—আবিৰ্ভূত হ’ল; সেই ভগৱানৰ প্ৰাকট্য যেন এক আশ্চৰ্যই ঘটিল।

Verse 78

य इमं शृणुयान्नित्यं जयध्वजपराक्रमम् / सर्वपापविमुक्तात्मा विष्णुलोकं स गच्छति

যি নিত্য জয়ধ্বজৰ পৰাক্ৰমৰ এই আখ্যান শ্ৰৱণ কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ শুদ্ধচিত্তে বিষ্ণুলোক লাভ কৰে।