যম in the Rig Veda

সৱিতৃৰ তিনিটা দ্যৌ আছে; দুটা তেওঁৰ আশ্ৰয়-আসন, আৰু এটা যমৰ ভুবনত—বিস্তৃত দীপ্তিময়। ৰথৰ চকাৰ নাভিৰ দৰে অমৃতসকল তাতেই স্থিত হৈছে। যি সত্যই সেই গূঢ় তত্ত্ব জানে, সি ইয়াত কওক—মর্ত্যৰ মুখামুখি হ’লেও কিদৰে অমৃত বিধান প্ৰতিষ্ঠিত।

তোমালোকৰ স্তোতা যেন চৰণভূমি বিচাৰি ভ্ৰমি ফুৰা বনৰীয়া পশুৰ দৰে নহয়—যি সত্য অৰ্পণত আনন্দ নাপায়; তেওঁ যেন যমৰ পথ, সেই অধোগামী পথৰ ওচৰলৈ নাযায়।

যজ্ঞৰ দ্বাৰা অথৰ্বনে প্ৰথমে পথসমূহ বিস্তাৰ কৰিলে; তাৰপিছত ব্ৰতপালক সূৰ্য ঋষিৰূপে জন্মিল। উশনা কাব্য তেওঁৰ সৈতে ৰশ্মিসমূহ চালাই আহিল; যমৰ ৰাজ্যত জন্মা সেই অমৃতক আমি পূজা কৰোঁ।

দৃঢ়-উড্ডয়ন পদক্ষেপে, অথবা দ্রুত-সুৱৰ্ণ প্ৰেৰণা-শক্তিৰে, অথবা দেৱতাসকলৰ নিজস্ব বেগৰ ধাৱনে—সদায় আগবাঢ়ি—হে নাসত্যদ্বয়, সেইদৰে ৰাসভ (গাধা) যমৰ প্ৰধন (সংগ্ৰাম/প্ৰতিযোগিতা)ত সহস্ৰ জয় কৰিলে। তেনেদৰে আমাৰ ভিতৰতো তোমালোকৰ শক্তিয়ে সীমাবদ্ধতা…

যমে দিয়া এই অশ্ব; ত্ৰিতে তাক যোগালে। ইন্দ্ৰই প্ৰথমে তাক আৰোহণ কৰি তাৰ ওপৰত স্থিত হ’ল। গন্ধৰ্বে তাৰ ৰশনা (লাগাম) ধৰি ল’লে; সূৰ্যৰ দীপ্ত উৎসৰ পৰা বসুসকলে এই অশ্ব গঢ়ি উলিয়ালে।

হে শক্তিশালী অশ্ব, তুমি যম—ধৰ্ম-নিয়ম আৰু সংযম; তুমি আদিত্য—বিস্তৃত দীপ্ত সত্য; গোপন ব্ৰত-শাসনে তুমি ত্ৰিত। তুমি সোমৰ সৈতে সন্মত সুৰতালত যুক্ত; কোৱা হয়, দিৱ্যলোকত তোমাৰ তিনিটা বন্ধন আছে—উচ্চলোকৰ ত্ৰিবিধ বন্ধনী, যিয়ে শক্তিক সঠিকভাৱে…

একেলগে জন্মা সত্তাসকলৰ মাজত সিহঁতে সপ্তমক ‘একমাত্ৰ জন্মা’ বুলে; ছয়টা যম (যমা) — যমজ, দেৱজাত ঋষিসকলে কয়। সিহঁতৰ ইষ্ট ধামসমূহ নিজ নিজ ক্ষেত্ৰত বিধান কৰা; স্থিত আধাৰত সিহঁতে দীপ্ত হয়, ৰূপে ৰূপে নানাভাৱে বিকৃত-প্ৰকাশ পায়।

তেওঁক ইন্দ্ৰ, মিত্ৰ, বৰুণ, অগ্নি বুলি কয়; আৰু তেওঁ দিৱ্য সুপৰ্ণ গৰুত্মান। সদ্ একেই; বিপ্ৰসকলে তাক বহুধা কয়—অগ্নি, যম, মাতৰিশ্বান বুলিও তেওঁক আহ্বান কৰে।

তেওঁলোকে হৃদয়ৰ গোপন স্থানত প্ৰকেত (উজ্জ্বল বোধ)-শক্তিৰে বিচৰণ কৰে, সহস্ৰ-শাখাযুক্ত বিস্তাৰক আৱৰি ধৰে। যমৰ বিধানে টান দিয়া পৰিধি বুনি, বসিষ্ঠসকলে অপ্সৰাসসকলৰ ওচৰলৈ উপনীত হৈছে।

সেই প্ৰকেত, উভয় দিশাৰ জ্ঞানী, সহস্ৰ-দানী আৰু সদা-ধাৰী। যমৰ টান খোৱা পৰিধি বুনিবলৈ ইচ্ছুক হৈ, অপ্সৰাসকলক পৰি-ব্যাপ্ত কৰি বসিষ্ঠ জন্মিল।

সহস্ৰ শিঙযুক্ত সেই বৃষভ, যি সমুদ্ৰৰ গভীৰতাৰ পৰা উঠি আহিল—সেই মহাশক্তিৰে আমি জনসমূহক নিদ্ৰালৈ নামাই দিওঁ, শান্ত স্থিতিত স্থাপন কৰোঁ।

য’ত্ৰ বৈৱস্বত ৰজা আছে, য’ত্ৰ দ্যৌৰ দুৱাৰ-আৱৰোধন (স্বৰ্গৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ) আছে, য’ত্ৰ সেই মহাশক্তিশালী আপঃ (জলসমূহ) আহ্বানকাৰী ৰূপে আছে—তাত মোক অমৃত কৰ। হে ইন্দ্ৰৰ ইন্দু (সোম), ইন্দ্ৰৰ বাবে পৰি স্ৰৱ—চাৰিওফালে আৰু আগবাঢ়ি বৈ।

যমৰ প্ৰতি—যমীৰ প্ৰতি—মোৰ কামনা আহি পৰিছে, যাতে একে যোনিত, একে চেতনাৰ গৰ্ভত, আমি সহশয্যাত শুই থাকোঁ। পত্নী যেন স্বামীৰ বাবে, তেনেকৈ মই মোৰ দেহ-সত্তা উজাৰি দিওঁ; ৰথৰ পথৰ খাঁজৰ পৰা চকা যেন খুলাই, তেনেকৈ বন্ধন ভাঙি উলিয়াওঁ।

ৰাতি আৰু দিনৰ দ্বাৰা তাই তেওঁক সেৱা কৰক; সূৰ্যৰ চকু বাৰে বাৰে উন্মীলিত হওক। দ্যৌ আৰু পৃথিৱী যুগল—সগোত্ৰ, সংযুক্ত; যমী যমক বহন কৰক—অজামি অনাচাৰত নহয়, বৰং যম-যুগল-শক্তি অগোছাল নকৰাকৈ ধাৰণ কৰোঁতা ৰূপে।

ভাই কি, যদি সি আশ্ৰয়হীন হয়? ভনী কি, যদি নিৰৃতি (বিনাশ) তাইক গ্ৰাস কৰে? কামে প্ৰেৰিত হৈ মই এই বিষয়ে বহুত কওঁ; তোমাৰ তন্বা (দেহ)ৰে মোৰ তন্বাক পূৰ্ণতালৈ সং-পিপৃগ্ধি—একা কৰি দিয়া।

হায়, হায়, হে যম—সত্যই তোমাৰ মন আৰু হৃদয় মই নাজানিলোঁ। অন্যা কোনোবাই তোমাক পৰি-আলিঙ্গন কৰে—যেনে জোঁত লগোৱা জনক বেল্টে ঘেৰি ধৰে; যেনে লিবুজা লতা গছক আঁকোৱালি ধৰে।

ইয়াত অমৃতৰ নাম ধৰি ৰাখিবলৈ দুঃসাধ্য হয়—চিহ্ন একে, তথাপি বহু ৰূপে প্ৰকাশ পায়। হে অগ্নি, বলৱান, যমৰ যি সুমন্ত্ব (সু-মন/সদ্‌-ইচ্ছা) মানুহৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট, তাক অবিচলভাৱে ৰক্ষা কৰা; অপ্ৰযুচ্ছন—কেতিয়াও নাছুটি—সেই সৎ-প্ৰেৰণা ৰক্ষা কৰা।

যমৰ লোকত যেন, যেতিয়া দেবযন্ত মানৱসকলে তোমালোক দুজনৰ বাবে এই সোম আগবঢ়াই আনে, তেতিয়া তোমালোক নিজৰ পৰিচিত লোকত বহা। আমাৰ সোমৰ বাবে তোমালোক নিজৰ স্বাসস্থানে সুদৃঢ়ভাৱে অধিষ্ঠিত হোৱা।

দেৱসকলৰ মাজত কাক তেওঁ মৃত্যুৰ বাবে বাছিলে, আৰু প্ৰজাৰ বাবে কাক অমৃতত্বৰ পৰা নাবাছিলে? তেওঁলোকে বৃহস্পতিকে যজ্ঞ, প্ৰিয় ঋষি কৰি গঢ়িলে; যমে নিজৰ দেহ আগবঢ়াই বিস্তাৰ কৰিলে—যাতে মর্ত্য দেহতেই যজ্ঞকাৰ্য সিদ্ধি লাভ কৰে।

হৱিৰে সেৱা কৰা—বিৱস্বতৰ পুত্ৰ, ৰজা যমক; যি মহান অৱনমিত ঢাল বাটে আগতেই গ’ল, বহুজনৰ বাবে পথ চিনাক্ত কৰিলে, মানুহৰ মিলনস্থান—সেই বৈৱস্বত সংগমন।