Anuvaka 5
মন, দেহ আৰু যজ্ঞ-কাৰ্যৰ অগ্ৰগতি স্থিৰ কৰি, ক্ৰোধ, ৰোগ, দুঃস্বপ্ন, অশৌচ আৰু কীট-পতঙ্গ আদি অনিষ্টক প্ৰতিহত কৰা ৰক্ষামূলক আৰু শান্তিকৰ বিধান। উপ-বিষয়সমূহ: (1) আয়ু আৰু অন্তৰঙ্গ ইন্দ্ৰিয়-শক্তি (মনস্, প্ৰজ্ঞা, ইন্দ্ৰিয়)ৰ দৃঢ়তা, (2) মন্যু (ক্ৰোধ)ৰ প্রশমন আৰু সম্মনস (ঐক্য/সামঞ্জস্য) পুনঃস্থাপন, (3) দর্ভ ঘাঁহেৰে বৈৰী তাপ শীতল/নিষ্ক্ৰিয় কৰা, (4) বিশ্ব-স্থিতিৰ উপমাৰে ৰোগক থামাই স্থবিৰ কৰা, (5) দুঃস্বপ্ন (অশুভ সপোন) আৰু অন্য অমঙ্গল দূৰ কৰা।
Suktas in Anuvaka 5
Sukta 41
এই সংক্ষিপ্ত আথৰ্বণিক সূক্তটো দীৰ্ঘায়ুৰ এক মন্ত্ৰ-চৰ্ম; ই জীৱনৰ অন্তঃকৰণসমূহ—মন, চেতন/সচেতনতা, আকূতি/ইচ্ছা আৰু ইন্দ্ৰিয়সমূহ—ক স্থিৰ কৰে, যাতে উপলব্ধি-শক্তি ব্যৰ্থ নহয় আৰু প্ৰাণশক্তি ছিটিকি নাযায়। ই প্ৰাণ-সমষ্টি (প্ৰাণ, অপান, ব্যান) ক সামঞ্জস্য কৰে আৰু সৰস্বতীৰ পোষক বাক্শক্তিক আহ্বান কৰে; তাৰ পাছত দিৱ্য ঋষিসকলক ‘তনূপাঃ’ (দেহ-ৰক্ষক) ৰূপে মৰ্ত্যৰ সৈতে থাকি আয়ুস বৃদ্ধি কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰে।
Sukta 42
AV 6.42 হৈছে প্ৰতিপক্ষৰ খং (মন্যু) শান্ত কৰি দমন কৰিবলৈ এটা সংক্ষিপ্ত মন্ত্র; বৈৰিতাক সন্মনস (মন-মিলন)লৈ ৰূপান্তৰ কৰাই ইয়াৰ লক্ষ্য। ধনুৰ ডোৰ ঢিলা কৰা, খংক শিলৰ দৰে ভাৰ কৰি তললৈ দবাই থোৱা, আৰু পাদতলত মচি পেলোৱা—এনে সজীৱ দেহগত আৰু বস্তুগত উপমাৰ জৰিয়তে এই সূক্তে বৈৰী বাক্য থমকাই, আনজনৰ মনক অনুগততা আৰু সহমতি/সৌহাৰ্দ্যলৈ টানি আনিবলৈ বিচাৰে।
Sukta 43
এই সংক্ষিপ্ত অথৰ্ববেদীয় সূক্তত দৰ্ভা-ঘাঁহক এক স্পৰ্শযোগ্য ঔষধ হিচাপে শক্তি দিয়া হৈছে, যিয়ে নিজৰ ভিতৰত উঠা বা আনৰ মাজত সন্মুখীন হোৱা মন্যু (ক্ৰোধ/শত্ৰুতাময় তাপ) শীতল কৰি নিৰপেক্ষ কৰে। দৰ্ভাৰ ফলপ্ৰসূতাক বিশ্ব-স্থিতিৰ আধাৰত স্থাপন কৰা হৈছে—পৃথিৱীজাত, বহু-মূলীয়া, সাগৰ-দৃঢ়—আৰু শেষত প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ বাক্যৰ “অস্ত্ৰ”সমূহ জোৰকৈ নিষ্ক্ৰিয় কৰি, নিৰাপদ চলাচল আৰু সামাজিক সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰে।
Sukta 44
এই সংক্ষিপ্ত চিকিৎসা-সূক্তত এক বিশ্ব-স্থিতিশীলতাৰ সূত্রে ৰোগক “এঠাইত স্থিৰ কৰি” তাৰ বিচৰণ ৰোধ কৰে: যেনেকৈ দ্যৌ, পৃথিৱী, চলমান জগত আৰু সোজাকৈ থিয় হোৱা গছবোৰ দৃঢ়ভাৱে স্থিৰ, তেনেকৈ ৰোগক আদেশ দিয়া হয়—থিয় হৈ থাক, ঘূৰি ফুৰা বন্ধ কৰ। তাৰ পাছত অসংখ্য ঔষধ-উপচাৰৰ শক্তি এক সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ভেষজত একত্ৰিত কৰা হয়। শেষত ‘বিষাণকা’ নামৰ নিৰ্দিষ্ট ঔষধক ৰুদ্ৰ আৰু অমৃতৰ সৈতে সংযোগ কৰি পবিত্ৰ কৰা হয়, বিশেষকৈ বায়ু-জনিত (ৱাতজ) ব্যাধিৰ বাবে।
Sukta 45
এই সৰু অথৰ্ববেদীয় সূক্তটো এটা অপমাৰ্জন আৰু চিকিৎসামূলক মন্ত্ৰ—দুঃস্বপ্ন (ক্ষতিকাৰক সপোন) আৰু তাত নিহিত মানসিক অশুচিতাক দূৰ কৰিবলৈ—যাতে মন ঘৰতে আৰু গৰু-ধনৰ মাজত নিৰাপদে বিশ্ৰাম ল’ব পাৰে। ইয়াত “মন-অপশকুন”ক সোজাকৈ নিৰ্বাসন কৰা হয়, লগতে জাগ্ৰত আৰু নিদ্ৰাত সঞ্চিত অপকৰ্ম আঁতৰাবলৈ অগ্নিৰ শোধনকাৰী অনুৰোধ থাকে; আৰু শেষত ইন্দ্ৰ/ব্ৰহ্মণস্পতিলৈ ভুল, পাপ আৰু দুঃখ-ক্লেশৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰায়শ্চিত্ত-সদৃশ প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।
Sukta 46
এই সংক্ষিপ্ত অথৰ্ববেদীয় মন্ত্রটো দুঃস্বপ্ন (অশুভ সপোন) আৰু সিহঁতে কঢ়িয়াই অনা ভয়ংকৰ অমঙ্গল-লক্ষণক লক্ষ্য কৰে; দুঃস্বপ্নক মৃত্যু-সন্নিহিত এক সীমান্তীয় শক্তি বুলি ধৰি, তাক নাম দি, চিনাক্ত কৰি, আৰু অন্য দিশলৈ ঘূৰাই পঠিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। স্বপ্নৰ বংশ-উৎপত্তি (বৰুণানী আৰু যম) উল্লেখ কৰি আৰু তাৰ উৎস সম্পূৰ্ণকৈ জনা বুলি ঘোষণা কৰি, এই সূক্তে স্বপ্নক পীড়ক নহয়, ৰক্ষক হ’বলৈ বাধ্য কৰে। শেষত এটা ‘স্থানান্তৰ-সূত্ৰ’ৰ জৰিয়তে সকলো অশুভ-সপোন শত্রুভাৱাপন্ন প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ ওপৰত ন্যস্ত কৰা হয়, আৰু ৰোগী/পীড়িতৰ ৰাতিৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা হয়।
Sukta 47
এই সংক্ষিপ্ত আথৰ্বণিক সূক্তই পুৱা, মধ্যাহ্ন আৰু তৃতীয়—এই তিনিটা সোম-চাপনি/পেষণক পবিত্ৰ কৰে; সিহঁতক অগ্নি বৈশ্বানৰ, ইন্দ্ৰ আৰু মৰুতসহ সকলো দেৱতা, আৰু যজ্ঞক সত্য অৰ্থত ‘সু-ইষ্টি’ (ভালদৰে সম্পন্ন অৰ্পণ) কৰি তোলা ঋত নীতিৰ অভিভাৱকত্বত ৰাখে। ইয়াৰ শক্তি হৈছে যজ্ঞত ত্ৰুটি বা বিচ্যুতি নঘটোৱা—“আমাক ত্যাগ নকৰিবা”—আৰু শুদ্ধ সম্পাদনাক দৃশ্য ফলত ৰূপান্তৰ কৰা: দীঘলীয়া আয়ু, একেলগে ভাগ-বতৰা কৰা পোষণ, ধন-সম্পদ, আৰু ‘অধিক উত্তম মঙ্গল’ (বস্যস্)।
Sukta 48
এই সংক্ষিপ্ত স্বস্তিবাচন (মঙ্গল-সূত্ৰ) বেদীয় ছন্দ (চন্দস্) ৰ ৰক্ষাকাৰী শক্তিক আহ্বান কৰি যজমানৰ যজ্ঞ-অনুষ্ঠানত নিৰাপদ, অবিচ্ছিন্ন অগ্ৰগতি নিশ্চিত কৰে। আচারগতভাৱে ‘ধৰা’ (ৰভ্-) কৰি—গায়ত্ৰীসহ শ্যেন, জগতীসহ ঋভু, আৰু ত্ৰিষ্টুভসহ বৃষণ—এই বাহক-ৰূপসমূহ ধৰি পৰিৱেশকক যজ্ঞৰ সৰ্বোচ্চ সম্পূৰ্ণতা পৰ্যন্ত বহন কৰা হয়, আৰু শেষত ‘স্বাহা’ৰে ইয়াক সীল-মাৰি সম্পন্ন কৰা হয়।
Sukta 49
এই সৰু অগ্নি-স্তৱ স্তোত্ৰটো ৰক্ষা আৰু শুদ্ধিকৰণৰ এক মন্ত্রৰ দৰে কাম কৰে: ই “নিষ্ঠুৰ” ক্ষতিৰ প্ৰতি অগ্নিৰ অজেয়তা ঘোষণা কৰে আৰু তেওঁৰ ভেদক তাপ/তেজ (তেজন) ব্যৱহাৰ কৰি দূষণকাৰী, কুটকুটাই খোৱা বা সূতা-সদৃশ দুঃখ-ব্যাধি আঁতৰাই পঠিয়ায়। অগ্নিৰ পৰিশোধক শক্তিক জলৰ চেপি-মাৰি/চূৰ্ণ কৰা শক্তি আৰু বাচ্ৰ পথ-দেখুওৱা ক্ষমতাৰ সৈতে একেলগে কৰি, ই ক্ষতিকাৰক শক্তিসমূহক “নিষ্কৃতি” (বাহিৰ হোৱাৰ পথ) দিশে চালিত কৰে আৰু সূৰ্যৰ স্থিৰতাৰ তলত সুশৃঙ্খল প্ৰাণশক্তি পুনঃস্থাপন কৰে।
Sukta 50
এই সংক্ষিপ্ত আথৰ্বণিক মন্ত্রটো সঞ্চিত শস্য—বিশেষকৈ যৱ—ৰক্ষা কৰে। অশ্বিনদ্বয়ক আহ্বান কৰি গুদা খুঁদি শস্য নষ্ট কৰা কীৰা/ইঁদুৰ (তর্দা/ইঁদুৰ আৰু সমগোত্ৰীয় কীট) বোৰক মাৰিবলৈ, খেদাই পঠিয়াবলৈ আৰু অক্ষম কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াত সোজাসুজি হিংস্ৰ আজ্ঞা (মূৰ কাটি দে, পিঠি চুৰমাৰ কৰ, মুখ বান্ধ)ৰ সৈতে যৱক ‘ব্ৰহ্মণ’ৰ দৰে দৃঢ়ভাৱে স্থাপিত হৱিস্ বুলি পবিত্ৰ ফ্ৰেমিং জড়িত, যাৰ ফলত গুদামঘৰ এটা আচারগতভাৱে সুৰক্ষিত স্থান হয়। মন্ত্রৰ শক্তি ধ্বংসকাৰীসকলক নাম ধৰি চিনাক্ত কৰা, সিহঁতৰ প্ৰস্থান আদেশ কৰা, আৰু কামোৰাৰ ক্ষমতা আচারগতভাৱে আঁতৰাই দিয়াত নিহিত।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.