Sukta 19
Rishi: Atharvanic tradition (not specified in excerpt)
Devata: Apāmārga
Chandas: Mixed/irregular prose-anuṣṭubh style (opening label + anuṣṭubh-like cadence; exact metrical scan uncertain from excerpt)
এই সূক্তত অপামাৰ্গ (‘ঝাড়ি-দিয়া’ উদ্ভিদ)ক জীৱন্ত, ছেদনকাৰী আৰু বন্ধন-পুনঃস্থাপক শক্তি হিচাপে প্ৰয়োগ কৰা হৈছে: ই পুনৰাবৃত্ত, ‘বছৰ-ধৰি পিছু লোৱা’ ৰোগ/পীড়াক ছেদ কৰে আৰু গৃহবংশক লক্ষ্য কৰি ৰচিত শত্রুভাৱাপন্ন কৃত্যা (নিৰ্মিত জাদু-টোনা) ভাঙি পেলায়। চিকিৎসাৰ উদ্দেশ্যৰ লগতে ই সামাজিক সংহতি পুনৰ গঢ়ে—‘মিত্ৰ’ আৰু ‘জ্ঞাতি’ কৰি তোলে—আৰু ইন্দ্ৰৰ ওজস্ত বলীয়ান শতগুণ/সহস্ৰগুণ মাপৰ সুৰক্ষা-পৰিধি স্থাপন কৰে।
Mantras
Mantra 1
अपामार्गः। उ॒तो अ॒स्यब॑न्धुकृदु॒तो अ॑सि॒ नु जा॑मि॒कृत्। उ॒तो कृ॑त्या॒कृतः॑ प्र॒जां न॒डमि॒वा छि॑न्धि॒ वार्षि॑कम्
আপামাৰ্গ! তুমি আকৌ বন্ধু কৰোঁতা; আকৌ এতিয়া আত্মীয় কৰোঁতা। আৰু কৃত্যা-নাশক কৰ্মকাৰী হৈ, বছৰে বছৰে জনতাক পীড়া দিয়া ৰোগ-অপদ্ৰৱক নল কাটি পেলোৱাৰ দৰে কাটি পেলাওক।
Mantra 2
ब्रा॒ह्म॒णेन॒ पर्यु॑क्तासि॒ कण्वे॑न नार्ष॒देन॑ । सेने॑वैषि॒ त्विषी॑मती॒ न तत्र॑ भ॒यमस्ति॒ यत्र॑ प्रा॒प्नोष्यो॑षधे
ব্ৰাহ্মণ-মন্ত্ৰেৰে তোক চাৰিওফালে আৱৰি ধৰা হৈছে—কণ্বে, নাৰ্ষদে। সেনাৰ দৰে তই আগবাঢ়িছ, দীপ্তিময় শক্তিৰে ভৰা; হে ঔষধি, য’ত তই উপনীত হওঁ, তাত কোনো ভয় নাথাকে।
Mantra 3
अग्र॑मे॒ष्योष॑धीनां॒ ज्योति॑षेवाभिदी॒पय॑न्। उ॒त त्रा॒तासि॒ पाक॒स्याथो॑ ह॒न्तासि॑ र॒क्षसः॑
ঔষধিসকলৰ মাজত তুমিয়েই অগ্ৰগামী; জ্যোতিৰ দৰে শত্রুৰ বিপক্ষে দীপ্তি ছটিয়াই উঠা। আৰু তুমি গৃহস্থৰ আহাৰৰ ৰক্ষক; তদুপৰি তুমি ৰাক্ষসসকলৰ হননকাৰী।
Mantra 4
यद॒दो दे॒वा असु॑रां॒स्त्वयाग्रे॑ नि॒रकु॑र्वत । तत॒स्त्वमध्यो॑षधेऽपामा॒र्गो अ॑जायथाः
যেতিয়া আদিতে, তাত, দেৱতাসকলে তোমাৰ দ্বাৰাই অসুৰসকলক বাহিৰলৈ ঠেলি দিলে, তেতিয়াৰ পৰাই, হে ঔষধি, তুমি অপামাৰ্গ ৰূপে জন্মিলা।
Mantra 5
वि॒भि॒न्द॒ती श॒तशा॑खा विभि॒न्दन् नाम॑ ते पि॒ता। प्र॒त्यग् वि भि॑न्धि॒ त्वं तं यो अ॒स्माँ अ॑भि॒दास॑ति
ভাঙি পেলোৱা, শতশাখা—‘ভেদক’ এই নাম তোমাৰ পিতাই তোমাক দিলে। যি মানুহে আমাৰ প্ৰতি বিদ্বেষ ধৰে আৰু আক্রমণ কৰে, তাক তুমি প্ৰত্যাবর্তন কৰাই দুটুকুৰা কৰি ভাঙি দে।
Mantra 6
अस॒द् भूम्याः॒ सम॑भव॒त् तद् यामे॑ति म॒हद् व्यचः॑ । तद् वै ततो॑ विधू॒पाय॑त् प्र॒त्यक् क॒र्तार॑मृच्छतु
পৃথিৱীৰ পৰা অসৎ একেলগে সৎভাৱলৈ আহিল; ই নিজৰ গতিৰে চলে—মহৎ আৰু বিস্তৃত। তাৰ পাছত সঁচাকৈয়ে ই ধোঁৱা উলিয়ালে; ক্ষতি কৰা কৰ্তাৰ ওপৰলৈ ই পুনৰ ঘূৰি গৈ তাকেই স্পৰ্শ কৰক।
Mantra 7
प्र॒त्यङ् हि सं॑ब॒भूवि॑थ प्रती॒चीन॑फल॒स्त्वम्। सर्वा॒न् मच्छ॒पथाँ॒ अधि॒ वरी॑यो यावया व॒धम्
কাৰণ তুমি উলটি ঘূৰি উঠিছা, উলটি ফল বহন কৰা তুমি। মোৰ ওপৰত লক্ষ্য কৰা সকলো শাপৰ ওপৰত তুমি অধিক বলৱান হওঁক; মাৰণকাৰী ক্ষতি দূৰ কৰি দিয়া।
Mantra 8
श॒तेन॑ मा॒ परि॑ पाहि स॒हस्रे॑णा॒भि र॑क्ष मा । इन्द्र॑स्ते वीरुधां पत उ॒ग्र ओ॒ज्मान॒मा द॑धत्
শতগুণে মোক পৰি-পাহি; সহস্ৰগুণে মোক আঘাতৰ পৰা অভি-ৰক্ষ কৰা। হে বীৰুধ-পতি, তোমাৰ বাবে ইন্দ্ৰ—উগ্ৰ, ওজস্বী—বলৰ মহিমা স্থাপন কৰিলে।
Frequently Asked Questions
In AV 4.19 Apāmārga is a medicinal herb addressed as a personified power. The hymn treats the plant as an active protector that can ‘cut off’ disease and repel hostile forces.
It refers to an illness or trouble that keeps returning with the seasons or year after year. The mantra asks Apāmārga to sever that repeating pattern from the household line.
The verses describe Apāmārga as a ‘splitter’ that turns attacks back (pratyag) and breaks the hostile working. Practically, the recitation is paired with holding/placing Apāmārga and performing a symbolic cutting or reversal gesture to enact the counter-force.
Ask anything about Sukta 19 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.