Sukta 12
Rishi: Atharvanic tradition (healing seer; specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī)
Devata: Dhātṛ (Creator/Ordainer) as restorer; implicitly the healing power of the remedy
Chandas: Anuṣṭubh (probable; common in AV healing verses)
এই অথৰ্ববেদীয় চিকিৎসা-সূক্তটি হাড় বসোৱা আৰু ঘাঁ জোৰা লগোৱাৰ এক মন্ত্র—ভাঙনি, স্থানচ্যুতি বা কটা আঘাতৰ পিছত দেহক “গাঁঠি গাঁঠি”কৈ পুনৰ গঠন কৰি মজ্জা, মাংস, ছাল আৰু অস্থি পুনঃস্থাপন কৰে। ইয়াত ধাতৃক সেই বিশ্ব-নিয়ন্তা বিধাতা ৰূপে আহ্বান কৰা হৈছে যিয়ে ভাঙি-চুৰমাৰ হোৱা বস্তু পুনৰ জোৰা লগাব পাৰে; লগতে ঔষধি (চিকিৎসা উদ্ভিদ, প্ৰায়ে ৰোহিণী বুলি চিনাক্ত) ক “একােলগে জোৰা লগোৱা” আৰু ক্ষতিগ্ৰস্ত তন্তুসমূহ পুনৰ গজাই তোলাৰ শক্তি দিয়া হয়।
Mantras
Mantra 1
रोहिणी- वनस्पतिः। रोह॑ण्यसि॒ रोह॑ण्य॒स्थ्नश्छि॒न्नस्य॒ रोह॑णी । रो॒हये॒दम॑रुन्धति
ৰোহিণী বনস্পতিসকলৰ অধিপতি। তুমি ৰোহিণী; ৰোহিণী—কাটা হাড়কো জোৰা লগোৱা। হে অৰুন্ধতী, দৃঢ়-নিয়ন্ত্ৰিণী, এইটো ইয়াত জোৰা লগাই দিয়া।
Mantra 2
यत् ते॑ रि॒ष्टं य॑त् ते द्यु॒त्तमस्ति॒ पेष्ट्रं॑ त आ॒त्मनि । धा॒ता तद् भ॒द्रया॒ पुनः॒ सं द॑ध॒त् परु॑षा॒ परुः॑
তোমাৰ যি আঘাত লাগিছে, যি ভাঙি-চুৰি গৈছে, আৰু দেহত যি চেপা-ঘা হৈ আছে—ধাতৃ দেৱতা শুভ শক্তিৰে তাক পুনৰ জোৰা লগাব, গাঁঠি ওপৰত গাঁঠি মিলাই।
Mantra 3
सं ते॑ म॒ज्जा म॒ज्ज्ञा भ॑वतु॒ समु॑ ते॒ परु॑षा॒ परुः॑ । सं ते॑ मां॒सस्य॒ विस्र॑स्तं॒ समस्थ्यपि॑ रोहतु
মজ্জা মজ্জাৰ সৈতে তোমাৰ জোৰা লাগক; গাঁঠি গাঁঠিৰ সৈতে মিলক। তোমাৰ মাংসৰ যি ঢিলা হৈছে সেয়া জোৰা লাগক; আৰু হাড়ো পুনৰ একেলগে গজি উঠক।
Mantra 4
म॒ज्जा म॒ज्ज्ञा सं धी॑यतां॒ चर्म॑णा॒ चर्म॑ रोहतु । असृ॑क् ते॒ अस्थि॑ रोहतु मां॒सं मां॒सेन॑ रोहतु
মজ্জা মজ্জাৰ সৈতে একত্ৰে সংযুক্ত হওক; চামৰাৰ সৈতে চামৰা জোৰ লাগি পূৰ্ণ হওক। তোমাৰ ৰক্ত আৰু অস্থি জোৰ লাগি সুস্থ হওক; মাংস মাংসৰ সৈতে পুনৰ জোৰ লাগি পূৰ্ণ হওক।
Mantra 5
लोम॒ लोम्ना॒ सं क॑ल्पया त्व॒चा सं क॑ल्पया॒ त्वच॑म्। असृ॑क् ते॒ अस्थि॑ रोहतु छि॒न्नं सं धे॑ह्योषधे
লোম লোমৰ সৈতে মিলাই দিয়া; চামৰাৰ সৈতে চামৰাক মিলাই দিয়া। তোমাৰ ৰক্ত আৰু অস্থি জোৰ লাগি সুস্থ হওক; কটা অংশ জোৰাই দিয়া, হে ঔষধি!
Mantra 6
स उत् ति॑ष्ठ॒ प्रेहि॒ प्र द्र॑व॒ रथः॑ सुच॒क्रः सु॑प॒विः सु॒नाभिः॑। प्रति॑ तिष्ठो॒र्ध्वः
উঠা; আগবাঢ়া; দ্ৰুত আগুৱাই যা—সুচক্ৰ, সুপৱি, সুনাভি ৰথৰ দৰে। পুনৰ উৰ্ধ্ব হৈ থিয় দিয়া।
Mantra 7
यदि॑ क॒र्तं प॑ति॒त्वा सं॑श॒श्रे यदि॒ वाश्मा॒ प्रहृ॑तो ज॒घान॑ । ऋ॒भू रथ॑स्ये॒वाङ्गा॑नि॒ सं द॑ध॒त् परु॑षा॒ परुः॑
যদি গাঁতত পৰি তুমি চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ হৈছা; যদি নিক্ষিপ্ত শিলে তোমাক আঘাত কৰিছে—তেন্তে ঋভুৱে যেন ৰথৰ অঙ্গসমূহ জোৰা লগাইছিল, তেনেকৈ গাঁঠে গাঁঠে, সন্ধিয়ে সন্ধিয়ে সংযোগ হওক।
Mantra 8
रोहिणी- वनस्पतिः। १-७ ऋभुः। रोहिणी- वनस्पतिः। अनुष्टुप्, १ त्रिपदा गायत्री, ६ त्रिपदा यवमध्या भुरिग्गायत्री, ७ बृहती। रोह॑ण्यसि॒ रोह॑ण्य॒स्थ्नश्छि॒न्नस्य॒ रोह॑णी । रो॒हये॒दम॑रुन्धति
তুমি ৰোহিণী, তুমি ৰোহিণী—কটা হাড়ৰ ৰোহিণী। হে অৰুন্ধতী, ইয়াক পুনৰ গজাই সম্পূৰ্ণ কৰি দিয়া।
Mantra 9
यत् ते॑ रि॒ष्टं य॑त् ते द्यु॒त्तमस्ति॒ पेष्ट्रं॑ त आ॒त्मनि । धा॒ता तद् भ॒द्रया॒ पुनः॒ सं द॑ध॒त् परु॑षा॒ परुः॑
তোমাৰ যি আঘাত, তোমাৰ যি ভাঙি-চুৰি হোৱা অংশ, আৰু তোমাৰ দেহত যি চেপি-পিষ্ট অশান্তি আছে—ধাতা, বিধাতা, শুভ শক্তিৰে সেই সকলো পুনৰ একেলগে জোৰা; গাঁঠি গাঁঠিৰে, সন্ধি সন্ধিৰে মিলাই দে।
Mantra 10
सं ते॑ म॒ज्जा म॒ज्ज्ञा भ॑वतु॒ समु॑ ते॒ परु॑षा॒ परुः॑ । सं ते॑ मां॒सस्य॒ विस्र॑स्तं॒ समस्थ्यपि॑ रोहतु
তোমাৰ বাবে মজ্জা মজ্জাৰ সৈতে একেলগে হওক; তোমাৰ বাবে গাঁঠি গাঁঠিৰে সম্পূৰ্ণকৈ জোৰা লাগক। তোমাৰ ঢিলা হোৱা মাংস পুনৰ গাঁথ খাই উঠক; আৰু হাড়ো তাত ওপৰত দৃঢ়কৈ গজি উঠক।
Mantra 11
म॒ज्जा म॒ज्ज्ञा सं धी॑यतां॒ चर्म॑णा॒ चर्म॑ रोहतु । असृ॑क् ते॒ अस्थि॑ रोहतु मां॒सं मां॒सेन॑ रोहतु
মজ্জা মজ্জাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি স্থাপন হওক; চামৰা চামৰাৰ সৈতে পুনৰ গজি উঠক। তোমাৰ ৰক্তে হাড় দৃঢ় কৰি ধৰক; মাংস মাংসৰ সৈতে গাঁথ খাই সাৰুক।
Mantra 12
लोम॒ लोम्ना॒ सं क॑ल्पया त्व॒चा सं क॑ल्पया॒ त्वच॑म्। असृ॑क् ते॒ अस्थि॑ रोहतु छि॒न्नं सं धे॑ह्योषधे
লোমে লোম মিলাই দে; ত্বচাৰে ত্বচা সংযোজিত কৰ। তোৰ ৰক্তে অস্থি দৃঢ়কৈ জোৰ লাগক। হে ঔষধি, যি ছিন্ন হৈছে তাক একেলগে জোৰাই দে।
Mantra 13
स उत् ति॑ष्ठ॒ प्रेहि॒ प्र द्र॑व॒ रथः॑ सुच॒क्रः सु॑प॒विः सु॒नाभिः॑। प्रति॑ तिष्ठो॒र्ध्वः
উঠা; আগবাঢ়া; আগলৈ দৌৰা—সুচক্ৰ, সুপৱি, সুনাভিযুক্ত ৰথৰ দৰে। পুনৰ থিয় দে, ঊৰ্ধ্ব হৈ দৃঢ়ভাৱে।
Mantra 14
यदि॑ क॒र्तं प॑ति॒त्वा सं॑श॒श्रे यदि॒ वाश्मा॒ प्रहृ॑तो ज॒घान॑ । ऋ॒भू रथ॑स्ये॒वाङ्गा॑नि॒ सं द॑ध॒त् परु॑षा॒ परुः॑
যদি পৰি গৈ কটা ঘাঁ একেলগে লাগি ধৰি থাকে; যদি নিক্ষিপ্ত শিলে আঘাত কৰি মাৰিছে—যেনেকৈ ঋভুগণে ৰথৰ অঙ্গসমূহ সজাই জোৰে, তেনেকৈ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ জোৰ লাগক, গাঁঠে গাঁঠে।
Frequently Asked Questions
It is primarily for traumatic injuries—fractures, dislocations, crushed limbs, and cut wounds—aiming to rejoin tissues and promote firm regrowth of bone and flesh.
Dhātṛ is the cosmic ‘Ordainer’ who restores correct structure. In this hymn he is asked to reassemble what is shattered so the body returns to proper alignment and wholeness.
Tradition often names Rohiṇī as the chief healing oṣadhi, but the hymn’s logic is to empower the chosen remedy and the acts of setting, binding, and dressing—so a suitable local wound-healing herb and proper bandaging/splinting are central.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.