Opening the text

Rishi: As in RV parallel (Indra-stuti tradition; AV 20 largely reprises RV hymns—r̥ṣi per RV source-hymn)
Devata: Indra (Vajrahasta)
Chandas: Triṣṭubh (RV-style praise verse; AV 20 follows RV meters)
AV 20.37 ঋগ্বেদীয় ধাৰাৰ পৰা পুনৰ্গৃহীত ত্ৰিষ্টুভ্ ছন্দৰ ইন্দ্ৰ-স্তুতি, য’ত বজ্ৰহস্ত ইন্দ্ৰক আৱৰণ ভাঙি পেলোৱা আৰু বাধাদানকাৰী (বৃত্ৰ, নমুচি, দস্যু-শক্তি) নিধনকাৰী ৰূপে আহ্বান কৰা হৈছে। ইন্দ্ৰৰ পূৰ্বপ্ৰসিদ্ধ কৰ্ম—দুৰ্গ চূর্ণ কৰা, বৈৰী গোষ্ঠীসমূহক পৰাভূত কৰা, আৰু নিবেশন (বসতি) সুৰক্ষিত কৰা—স্মৰণ কৰি, এই স্তৱ আৰু আহুতি পৃষ্ঠপোষক সমাজৰ বাবে ৰক্ষা, বিজয় আৰু সমৃদ্ধিত পৰিণত কৰে।
Mantra 1
यस्ति॒ग्मशृ॑ङ्गो वृष॒भो न भी॒मः एकः॑ कृ॒ष्टीश्च्य॒वय॑ति॒ प्र विश्वाः॑ । यः शश्व॑तो॒ अदा॑शुषो॒ गय॑स्य प्रय॒न्तासि॒ सुष्वि॑तराय॒ वेदः॑
যি তীক্ষ্ণ-শৃংগ, বৃষভ-সদৃশ, ভয়ংকৰ নহয়; একাই সকলো জনসমূহক আগবঢ়াই চলাই দিয়ে। যি চিৰকালৰ পৰা অ-উপাসককো ধন-সম্পদ দান কৰে—হে বেদ (জ্ঞানী), সু-স্ফূৰ্ত/ভালদৰে নাড়া-দিয়া যজ্ঞৰ বাবে তুমিয়েই দাতা।
Mantra 2
त्वं ह॒ त्यदि॑न्द्र॒ कुत्स॑मावः॒ शुश्रू॑षमाणस्त॒न्वा सम॒र्ये। दासं॒ यच्छुष्णं कुय॑वं॒ न्यऽस्मा॒ अर॑न्धय आर्जुने॒याय॒ शिक्ष॑न्
হে ইন্দ্ৰ, তুমি নিশ্চয় কুত্সক সহায় কৰিছিলা—শুশ্ৰূষা কৰা (আজ্ঞা মানি) নিজ দেহে সমৰত। যেতিয়া তুমি তাৰ বাবে দাস শুষ্ণ আৰু কুয়ৱক বশ কৰি পেলালা, আর্জুনেয়-পুত্ৰক সহায় দান কৰি।
Mantra 3
त्वं धृ॑ष्णो धृष॒ता वी॒तह॑व्यं॒ प्रावो॒ विश्वा॑भिरू॒तिभिः॑ सु॒दास॑म्। प्र पौरु॑कुत्सिं त्र॒सद॑स्युमावः॒ क्षेत्र॑साता वृत्र॒हत्ये॑षु पू॒रुम्
হে ধৃষ্ট (সাহসী), ধৃষ্ট শক্তিৰে তুমি—যাৰ হব্য গ্ৰহণ কৰা হৈছে—সুদাসক সকলো প্ৰকাৰ সহায়তাৰে ৰক্ষা কৰিছিলা। তুমি পৌৰুকুৎসিক সহায় কৰিছিলা, ত্ৰসদস্যুক সহায় কৰিছিলা, আৰু ক্ষেত্ৰ-জয়ত, বৃত্ৰ-বধসমূহত পুৰুক সহায় কৰিছিলা।
Mantra 4
त्वं नृभि॑र्नृमणो दे॒ववी॑तौ॒ भूरी॑णि वृ॒त्रा ह॑र्यश्व हंसि । त्वं नि दस्युं॒ चुमु॑रिं धुनिं॒ चास्वा॑पयो द॒भीत॑ये सु॒हन्तु॑
হে হৰ্যশ্ব (হলদীয়া-অশ্বযুক্ত) ইন্দ্ৰ! দেৱ-সহায় যুদ্ধত তুমি নৰসকলৰ সৈতে নৰমনা হৈ বহুতো বৃত্ৰ (অৱৰোধক)ক বধ কৰা। তুমি দস্যু, চুমুৰি আৰু ধুনিকো নত কৰি, দভীতিৰ হিতাৰ্থে সিহঁতক নিদ্ৰালু কৰি থ’লা—হে সুহন্তু (সু-বধকাৰী)।
Mantra 5
तव॑ च्यौ॒त्नानि॑ वज्रहस्त॒ तानि॒ नव॒ यत् पुरो॑ नव॒तिं च॑ स॒द्यः । नि॒वेश॑ने शतत॒मावि॑वेषी॒रहं॑ च वृ॒त्रं नमु॑चिमु॒ताह॑न्
হে বজ্ৰহস্ত! সেই পৰাক্ৰমসমূহ তোমাৰ—যেতিয়া তুমি তৎক্ষণাৎ নব্বইটা পুৰ (দুৰ্গ) চূৰ্ণ কৰিলা, সেই নটা কীৰ্তিমান কাৰ্য; আৰু নিবেশন (গৃহবাস/বসতি)ত শততম পুৰতো প্ৰৱেশ কৰাই দিলা। মইও বৃত্ৰক আঘাত কৰিলোঁ, আৰু নমুচিকো তদুপৰি বধ কৰিলোঁ।
Mantra 6
सना॒ ता त॑ इन्द्र॒ भोज॑नानि रा॒तह॑व्याय दा॒शुषे॑ सु॒दासे॑ । वृष्णे॑ ते॒ हरी॒ वृष॑णा युनज्मि॒ व्यन्तु॒ ब्रह्मा॑णि पुरुशाक॒ वाज॑म्
হে ইন্দ্ৰ, সনাতন কালৰ পৰাই তোমাৰ এই দান-ভোগ্যসমূহ আছে—যজ্ঞত হৱি অৰ্পণ কৰোঁতা, দানশীল উপাসক, আৰু সুদাস সদৃশ শুভ দাতা জনলৈ। হে বৃষ্ণ, তোমাৰ দুটা বলৱান হৰি অশ্ব—উদ্যমী যুগল—মই মহৎ কাৰ্যৰ বাবে যুঁজি দিওঁ; হে বহুকাৰ্যসাধক, বিজয়-পুরস্কাৰ লাভৰ বাবে আমাৰ ব্ৰহ্ম (স্তোত্ৰ-প্ৰাৰ্থনা)সমূহ বিস্তাৰিত হওক।
Mantra 7
मा ते॑ अ॒स्यां स॑हसाव॒न् परि॑ष्टाव॒घाय॑ भूम हरिवः परा॒दौ। त्राय॑स्व नोऽवृ॒केभि॒र्वरू॑थै॒स्तव॑ प्रि॒यासः॑ सू॒रिषु॑ स्याम
হে সহসাৱান, এই আমাৰ স্তুতিত আমি অশুভৰ কাৰণ নহওঁ; হে হৰিবঃ (হৰি অশ্বৰ অধিপতি), অনিষ্ট দূৰলৈ গুচক। নেকুৰাবিহীন আশ্ৰয়-বৰূথেৰে আমাক ৰক্ষা কৰা; সূৰিসকল (নেতা/বীৰ)ৰ মাজত আমি তোমাৰ প্ৰিয়জন হওঁ।
Mantra 8
प्रि॒यास॒ इत् ते॑ मघवन्न॒भिष्टौ॒ नरो॑ मदेम शर॒णे सखा॑यः । नि तु॒र्वशं॒ नि याद्वं॑ शिशीह्यतिथि॒ग्वाय॒ शंस्यं॑ करि॒ष्यन्
হে মঘৱন, আমাৰ এই স্তুতিত আমি নিশ্চয় তোমাৰ প্ৰিয়; সখা-সঙ্গী মানুহৰ দৰে আশ্ৰয়ত আমি আনন্দ কৰোঁ। অতিথিগ্বাৰ বাবে প্ৰশংসনীয় কৰ্ম কৰিবলৈ উদ্যত হৈ, তুৰ্বশকো দমন কৰা, ইয়াদ্বকোও দমন কৰা।
Mantra 9
स॒द्यश्चि॒न्नु ते॑ मघवन्न॒भिष्टौ॒ नरः॑ शंसन्त्युक्थ॒शास॑ उ॒क्था। ये ते॒ हवे॑भि॒र्वि प॒णींरदा॑शन्न॒स्मान् वृ॑णीष्व॒ युज्या॑य॒ तस्मै॑
হে মঘৱন (উদাৰ দাতা)!, এতিয়াই তোমাৰ অভিষ্টুতি/প্ৰশংসাত নৰসকলে—উক্থ-পাঠক গায়কসকলে—উক্থসমূহ ঘোষণা কৰে। যিসকলে নিজৰ আহ্বানসমূহে পণিসকলক দান কৰিবলৈ বাধ্য কৰি ছিটাই দিলে। সেই কৰ্মত যুজ্যা (যোক্তব্য) সহচৰ্যৰ বাবে আমাক বাছি লোৱা।
Mantra 10
ए॒ते स्तोमा॑ न॒रां नृ॑तम॒ तुभ्य॑मस्म॒द्र्यऽञ्चो॒ दद॑तो म॒घानि॑ । तेषा॑मिन्द्र वृत्र॒हत्ये॑ शि॒वो भूः॒ सखा॑ च॒ शूरो॑ऽवि॒ता च॑ नृ॒णाम्
হে নৰশ্ৰেষ্ঠ (অতি-পুরুষ), এই নৰলোকৰ স্তোত্ৰসমূহ তোমাৰেই বাবে—আমাৰ পৰা সঠিক লক্ষ্য কৰি আহে—যিসকলে (তোমালৈ) দান-উপহাৰ অৰ্পণ কৰে। হে ইন্দ্ৰ, তেওঁলোকৰ বাবে বৃত্র-হননত তুমি শিৱ (অনুকূল) হোৱা; নৰৰ বন্ধু, বীৰ আৰু সহায়ক হোৱা।
Mantra 11
नू इ॑न्द्र शूर॒ स्तव॑मान ऊ॒ती ब्रह्म॑जूतस्त॒न्वा वावृधस्व । उप॑ नो॒ वाजा॑न् मिमी॒ह्युप॒ स्ती॑न् यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः
এতিয়া, হে ইন্দ্ৰ বীৰ, স্তৱিত হৈ, ব্ৰহ্মণাৰ প্ৰেৰিত হৈ, তোমাৰ সহায়সহ নিজ দেহতে বঢ়ি উঠা। আমাৰ বাবে বিজয়-ধন (বাজ) বণ্টন কৰা; স্তোত্ৰসমূহ ওচৰলৈ আনাহা। তোমালোক (দেৱগণ) সদায় স্বস্তিসমূহেৰে আমাক ৰক্ষা কৰা।
For prosperity with protection: it invokes Indra to break ‘enclosures’ of constraint, neutralize hostility, and secure the home/community with victorious strength.
The forts symbolize layered obstacles—enemy defenses, social constraints, or harmful forces. Indra’s total breakthrough is cited as a model for complete removal of present-day impediments.
No. A simple protective setting—clean space, water at the threshold, and a small offering (magha) alongside recitation—is consistent with the hymn’s stoma-and-gift reciprocity.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.