
Rishi: Traditionally attributed to Rigvedic seers of Indra hymns; in AV 20 largely RV-recitational (ṛṣi as per RV source of the verse).
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (RV-style)
AV 20.11 এটা ত্ৰিষ্টুভ্ ইন্দ্ৰ-স্তুতি (বেছিভাগ ঋগ্বেদীয় পুনৰ-পাঠ) যিয়ে ইন্দ্ৰৰ বহু “সু-সম্পাদিত কৰ্ম” মহিমান্বিত কৰে আৰু শত্রুতাপূৰ্ণ, বাধাদায়ক শক্তিসমূহৰ (দস্যু/বৃজিন/বৃত্ৰ-ধৰণৰ শত্রু) বিৰুদ্ধে তেওঁৰ যুদ্ধ-শক্তিক প্ৰবাহিত কৰে। অভিচাৰিক ঝোঁক থকা বিজয়-মন্ত্ৰ হিচাপে পাঠ কৰিলে, ই প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকলক চূর্ণ কৰা, সংঘাতত সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা, আৰু যুদ্ধজয়ক পুৰস্কাৰ, ধন-সম্পদ আৰু দীপ্তিমান প্ৰতিষ্ঠালৈ ৰূপান্তৰ কৰি পৃষ্ঠপোষক-সমুদায়ৰ বাবে আনিবলৈ কামনা কৰে।
Mantra 1
इन्द्रः॑ पू॒र्भिदाति॑र॒द् दास॑म॒र्कैर्वि॒दद्व॑सु॒र्दय॑मानो॒ वि शत्रू॑न्। ब्रह्म॑जूतस्त॒न्वा वावृधा॒नो भूरि॑दात्र॒ आपृ॑ण॒द् रोद॑सी उ॒भे
দুৰ্গ-ভেদী ইন্দ্ৰে স্তোত্ৰ-ঋচাৰে দাসক অতিক্ৰম কৰিলে; ধন-নিধি বিচাৰি পাই, দান কৰি, শত্রুসকলক ছিন্নভিন্ন কৰি পেলালে। ব্ৰহ্মবলত প্ৰেৰিত হৈ, নিজ দেহতে বৃদ্ধি পাই, বহুদাতা ইন্দ্ৰে দ্যৌ আৰু পৃথিৱী—উভয় লোকক পূৰ্ণ কৰি তুলিলে।
Mantra 2
म॒खस्य॑ ते तवि॒षस्य॒ प्र जू॒तिमिय॑र्मि॒ वाच॑म॒मृता॑य॒ भूष॑न्। इन्द्र॑ क्षिती॒नाम॑सि॒ मानु॑षीणां वि॒शां दैवी॑नामु॒त पू॑र्व॒यावा॑
তোমাৰ তীব্ৰ যজ্ঞ-শক্তিৰ বাবে মই প্ৰেৰণা জাগাই তোলোঁ; অমৰতাৰ নিমিত্তে বাক্য উঠাই, তাক শোভিত কৰোঁ। হে ইন্দ্ৰ, তুমি মানুহ-জাতিৰ লোকসমূহৰ অধিপতি; দেৱ-ৰক্ষিত বিশসমূহৰো, আৰু প্ৰাচীন কালৰ পৰা অগ্ৰগামী নেতা।
Mantra 3
इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑वृणो॒च्छर्ध॑नीतिः॒ प्र मा॒यिना॑ममिना॒द् वर्प॑णीतिः । अह॒न् व्यंसमु॒शध॒ग् वने॑ष्वा॒विर्धेना॑ अकृणोद् रा॒म्याणा॑म्
সেনানায়ক ইন্দ্ৰে বৃত্ৰক উন্মোচন কৰি দিলে; আঘাত-শক্তিৰে কুটিল মায়াবীসকলৰ কৌশল চূর্ণ কৰিলে। বেঁকা জনক বনত দগ্ধ কৰি বধ কৰিলে; মনোৰম নিবাসসমূহৰ বাবে দুগ্ধদায়িনী গাভীসমূহক প্ৰকাশ কৰি দিলে।
Mantra 4
इन्द्रः॑ स्व॒र्षा ज॒नय॒न्नहा॑नि जि॒गायो॒शिग्भिः॒ पृत॑ना अभि॒ष्टिः । प्रारो॑चय॒न्मन॑वे के॒तुमह्ना॒मवि॑न्द॒ज्ज्योति॑र्बृह॒ते रणा॑य
ইন্দ্ৰ—স্বৰ্গীয় জ্যোতিৰ বিজয়ী—দিনসমূহ জন্ম দিয়া; উষিগ্ (উষিজ্) ঋত্বিজসকলৰ উচ্ছ্বাসিত সহায়ত পৃতনা (যুদ্ধ)সমূহত অভিষ্টি (জয়-আঘাত) লাভ কৰিলে। তেওঁ মনুৰ বাবে দিনসমূহৰ কেতু (ধ্বজা/চিহ্ন) উজ্জ্বল কৰি তুলিলে; মহান ৰণাৰ্থে বৃহৎ জ্যোতি আৱিষ্কাৰ কৰিলে।
Mantra 5
इन्द्र॒स्तुजो॑ ब॒र्हणा॒ आ वि॑वेश नृ॒वद् दधा॑नो॒ नर्या॑ पु॒रूणि॑ । अचे॑तय॒द् धिय॑ इ॒मा ज॑रि॒त्रे प्रेमं वर्ण॑मतिरच्छु॒क्रमा॑साम्
ইন্দ্ৰ—তুজ (প্ৰেৰক) আৰু বৰ্হণা (বলবর্ধক)—ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰিলে; নৃৱৎ (বীৰৰ দৰে) বহন কৰি নৰ্য (পুৰুষোচিত) বহু শক্তি ধাৰণ কৰিলে। তেওঁ এই ধী (বুদ্ধি/ভাবনা)সমূহ জৰিত্ৰ (স্তোত্ৰকাৰ)ৰ বাবে জাগ্ৰত কৰিলে; আৰু সিহঁতৰ এই বৰ্ণ (দীপ্তি) আগলৈ স্থাপন কৰিলে—অতি-শুক্ৰ (অত্যন্ত উজ্জ্বল) ৰূপে।
Mantra 6
म॒हो म॒हानि॑ पनयन्त्य॒स्येन्द्र॑स्य॒ कर्म॒ सुकृ॑ता पु॒रूणि॑ । वृ॒जने॑न वृजि॒नान्त्सं पि॑पेष मा॒याभि॒र्दस्यूंर॒भिभू॑त्योजाः
মহান, অতি মহান—এই ইন্দ্ৰৰ সু-কৃত কাৰ্যসমূহ, বহুত। নিজৰ যুদ্ধদলৰ সৈতে তেওঁ দুষ্টকৰ্মীসকলক সম্পূৰ্ণৰূপে চূৰ্ণ কৰিলে; আশ্চৰ্য মায়াশক্তিসমূহে, অদম্য বলৰ সৈতে, দস্যুসকলক বশ কৰিলে।
Mantra 7
यु॒धेन्द्रो॑ म॒ह्ना वरि॑वश्चकार दे॒वेभ्यः॒ सत्प॑तिश्चर्षणि॒प्राः । वि॒वस्व॑तः॒ सद॑ने अस्य॒ तानि॒ विप्रा॑ उ॒क्थेभिः॑ क॒वयो॑ गृणन्ति
যুদ্ধৰ বাবে ইন্দ্ৰই নিজৰ মহিমাৰে দেৱসকলৰ বাবে মুক্ত অৱকাশ আৰু আশ্ৰয় সৃষ্টি কৰিলে—সৎপতি, জনসমূহক ধাৰণ কৰা। বিবস্বতৰ আসনত তেওঁৰ সেই কৰ্মসমূহক ঋষি-প্ৰেৰিত বিপ্ৰ, কবিসকল উক্থ-স্তোত্ৰেৰে গায়।
Mantra 8
स॒त्रा॒साहं॒ वरे॑ण्यं सहो॒दां स॑स॒वांसं॒ स्वर॒पश्च॑ दे॒वीः । स॒सान॒ यः पृ॑थि॒वीं द्यामु॒तेमामिन्द्रं॑ मद॒न्त्यनु॒ धीर॑णासः
সদাই বিজয়ী, বরণীয়, সহো-দাতা, জয়ী, স্বর্গ-দীপ্ত—তাঁকেই দেবীশক্তিসকল (দেবীসমূহ) অনুসরণ কৰি সেবা কৰে। যিজনে পৃথিৱী, দ্যৌ (আকাশ) আৰু এই লোকো জয় কৰিছে—সেই স্থিৰচিত্ত ইন্দ্ৰক, বিধি-অনুসাৰী ধীৰজনসকলে স্তোত্ৰ-প্ৰশংসাৰ অনুগামী হৈ উল্লাসিত কৰে।
Mantra 9
स॒सानात्यां॑ उ॒त सूर्यं॑ ससा॒नेन्द्रः॑ ससान पुरु॒भोज॑सं॒ गाम्। हि॒र॒ण्यय॑मु॒तभोगं॑ ससान ह॒त्वी दस्यू॒न् प्रार्यं॒ वर्ण॑मावत्
তেওঁ অশ্ব জয় কৰিলে, সূৰ্যও জয় কৰিলে; ইন্দ্ৰে জয় কৰিলে—বহু দান-বৰদান দিয়া গাইও জয় কৰিলে। সোণালী ধন-ভাণ্ডাৰ আৰু ভোগ-সুখো জয় কৰিলে; দস্যুসকলক বধ কৰি তেওঁ আগবাঢ়িল আৰু আৰ্য-ধৰ্ম-ব্যৱস্থাক ৰক্ষা কৰিলে।
Mantra 10
इन्द्र॒ ओष॑धीरसनो॒दहा॑नि॒ वन॒स्पतीँ॑रसनोद॒न्तरि॑क्षम्। बि॒भेद॑ ब॒लं नु॑नु॒दे विवा॒चोऽथा॑भवद् दमि॒ताभिक्र॑तूनाम्
ইন্দ্ৰে ঔষধিসকল জয় কৰিলে, দিনসমূহো জয় কৰিলে; বনস্পতিসকল জয় কৰিলে, অন্তৰিক্ষও জয় কৰিলে। তেওঁ শত্রুবল ভেদ কৰিলে, বিবাদ-উৎপাদক কণ্ঠসকল দূৰ কৰিলে; তেতিয়া তেওঁ বিপৰীত সংকল্পসমূহৰ দমনকাৰী হৈ উঠিল।
Mantra 11
शु॒नं हु॑वेम म॒घवा॑न॒मिन्द्र॑म॒स्मिन् भरे॒ नृत॑मं॒ वाज॑सातौ । शृ॒ण्वन्त॑मु॒ग्रमू॒तये॑ स॒मत्सु॒ घ्नन्तं॑ वृ॒त्राणि॑ सं॒जितं॒ धना॑नाम्
এই সংঘাতে, পুরস্কাৰ-জয়ৰ বাবে, আমি মঘবান ইন্দ্ৰক শুভভাৱে আহ্বান কৰোঁ—সৰ্বাধিক বীৰক। যি সহায়ৰ বাবে যুদ্ধসমূহত শুনে, তীব্ৰ; যি বৃত্ৰসমূহক সংহাৰ কৰে; ধন-সম্পদ লাভৰ বাবে সম্পূৰ্ণ বিজয়ী, সেইজনক।
It functions as both: it praises Indra’s proven victories (stuti) and applies that power to the present situation to subdue hostile forces and secure triumph.
Not from the hymn itself. AV 20.11 is primarily recitational; its efficacy is framed through Indra-invocation, intention, and disciplined chanting rather than substances.
Both. The language includes human rivals (dasyu/evil-doers) and Vṛtra-like obstructions—anything that blocks success, safety, and the winning of the prize.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.