Sukta 2
Rishi: Atharvanic tradition (Āpas-hymn complex; r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī for AV 19)
Devata: Āpas (Waters)
Chandas: Anuṣṭubh (mixed/irregular in AV 19; close to anuṣṭubh cadence)
AV 19.2 এটা চিকিৎসা–শুদ্ধিকৰণমূলক সূক্ত, য’ত “জল”ক তেঁওলোকৰ সকলো প্ৰাকৃতিক ৰূপত—বৰফে পোহৰোৱা, ঝৰ্ণাজাত, স্থিৰ/থিয়, বৰষুণজাত আৰু প্ৰবাহমান—শম্ (কল্যাণ) আৰু ভৈষজ্য (ঔষধ/প্ৰতিকাৰ)ৰ সাৰ্বজনীন বাহক হিচাপে অভিষিক্ত কৰা হয়। তেঁওলোকৰ গভীৰতা, স্বচ্ছতা আৰু দ্ৰুত স্ৰোতক প্ৰশংসা কৰি, স্নান আৰু ধোৱাক এক শক্তিসঞ্চাৰিত চিকিৎসামূলক কৰ্মত পৰিণত কৰে, যিয়ে অশুচিতা, দুৰ্বলতা আৰু ৰোগ দূৰ কৰি বল/উদ্যম (ৱাজ) পুনঃস্থাপন কৰে। এই সূক্তৰ শক্তি এইটোৱেই—জলক নিজেই সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ চিকিৎসক বুলি ধৰি, বাক্য/বাণীৰে আহ্বান কৰি আৰু আচারগত ধোৱাই-স্নানেৰে সক্ৰিয় কৰা।
Mantras
Mantra 1
आपः। शं त॒ आपो॑ हैमव॒तीः शमु॑ ते सन्तू॒त्स्याः । शं ते॑ सनि॒ष्यदा॒ आपः॒ शमु॑ ते सन्तु व॒र्ष्याः
আপঃ (জলসমূহ)—তোমাৰ বাবে কল্যাণ হওক। হিমৱতী (তুষাৰ-উৎপন্ন) জলসমূহৰ পৰা তোমাৰ কল্যাণ হওক; উৎস্যাঃ (উৎস-উৎপন্ন) জলসমূহৰ পৰা তোমাৰ কল্যাণ হওক। সনিষ্যদাঃ (স্থিৰ/থিয়) জলসমূহৰ পৰা তোমাৰ কল্যাণ হওক; বৰ্ষ্যাঃ (বৰষুণ-উৎপন্ন) জলসমূহৰ পৰা তোমাৰ কল্যাণ হওক।
Mantra 2
शं त॒ आपो॑ धन्व॒न्याः॒३ शं ते॑ सन्त्वनू॒प्याः । शं ते॑ खनि॒त्रिमा॒ आपः॒ शं याः कु॒म्भेभि॒राभृ॑ताः
ধন্বনীৰ (উজাৰ) পানীৰ পৰা তোমালৈ শং (কল্যাণ) হওক; অনূপ্য (দলদল/জলাভূমি) পানীৰ পৰা তোমালৈ শং হওক। খনিত্ৰিমা (খনি উলিওৱা) পানীৰ পৰা তোমালৈ শং হওক; আৰু যিবোৰ কুম্ভেৰে আনি ভৰাই তোলা পানী, সিহঁতৰ পৰাো শং হওক।
Mantra 3
अ॒न॒भ्रयः॒ खन॑माना॒ विप्रा॑ गम्भी॒रे अ॒पसः॑ । भि॒षग्भ्यो॑ भि॒षक्त॑रा॒ आपो॒ अच्छा॑ वदामसि
অনভ্ৰয়ঃ—মেঘবিহীন—খনি উলিওৱা সময়ত, গভীৰতাত থকা এই বিপ্ৰা (জ্ঞানী) আপসঃ (জলসমূহ)। ভিষগ্ভ্যঃ ভিষক্তৰা—চিকিৎসকসকলতকৈও অধিক চিকিৎসাশক্তিসম্পন্ন—সেই আপঃক আমি অনুকূল আহ্বানে ‘অচ্ছা’ (ইয়ালৈ) সম্বোধন কৰোঁ।
Mantra 4
अ॒पामह॑ दि॒व्याऽनाम॒पां स्रो॑त॒स्याऽनाम्। अ॒पामह॑ प्र॒णेज॒नेऽश्वा॑ भवथ वा॒जिनः॑
দেখা, আপঃ—দিব্য জলসমূহৰ, জলসমূহৰ প্ৰবাহমান স্ৰোতসমূহৰ; দেখা, আপঃ—প্ৰক্ষালন-ক্ৰিয়াত তোমালোক অশ্ব হওঁক, বাজিক, বলবান আৰু ক্ষিপ্ৰ।
Mantra 5
ता अ॒पः शि॒वा अ॒पोऽय॑क्ष्मं॒कर॑णीर॒पः । यथै॒व तृ॑प्यते॒ मय॒स्तास्त॒ आ द॑त्त भेष॒जीः
সেই আপঃ (জলসমূহ) শিৱ—কল্যাণময়; সেই আপঃ ক্ষয়-ৰোগ (যক্ষ্মা) নাশকাৰী। যেন ময়ঃ (সুখদায়ক তৃপ্তি) লাভ কৰি তৃপ্তি হয়, তেনেকৈ হে আপঃ, তোমালোক মোৰ/তোমাৰ বাবে ঔষধীয় ভেষজ-উপায়সমূহ দান কৰা।
Frequently Asked Questions
It is used to consecrate water for healing and purification—especially for bathing, washing, sprinkling, or sipping—to remove pollution and support recovery and well-being.
To claim the blessing of Āpaḥ everywhere: whichever form of water is available becomes a valid carrier of welfare (śam) and remedy when invoked.
It is a poetic way of stating that the Waters themselves are treated as a primary divine medicine: their purity, depth, and flow are invoked to restore health beyond ordinary means.
Ask anything about Sukta 2 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
