Adhyaya 167

Verse 1

सूत उवाच । गाधेस्तु याऽथ पत्नी च प्राशनाच्चरु कस्य वै । सापि गर्भं दधे तत्र वासरे मन्त्रतः शुभा

قال سوتا: إن زوجة غادهي أيضًا—بعد أن أكلت نصيبها من «تشَارو» (caru) وهو القربان المُقدَّس—حملت في ذلك اليوم بعينه، بقوة المانترا، يا أهل اليُمن.

Verse 2

सा च गर्भसमोपेता यदा जाता द्विजोत्तमाः । तीर्थयात्रापरा साध्वी जाता व्रतपरायणा

ولمّا حملت، يا خِيارَ ذوي الميلادين، أقبلت تلك المرأة الصالحة على حجّ التيَرثا (tīrtha) وصارت ثابتةً على النذور والعهود (vrata).

Verse 3

वेदध्वनिर्भवेद्यत्र तत्र हर्षसमन्विता । पुलकांचितसर्वांगी सा शुश्राव च सर्वदा । त्यक्त्वा राज्योचितान्सर्वानलंकारान्सुखानि च

وحيثما ارتفع رنينُ تلاوةِ الفيدا، قصدتْه مفعمةً بالفرح؛ يقشعرّ بدنُها كلّه من نشوةِ الخشوع، وكانت تُصغي على الدوام—وقد تركتْ كلَّ حُليّ الملوك ولذّاتِ السلطان.

Verse 4

अथ सापि द्विजश्रेष्ठा दशमे मासि संस्थिते । सुषुवे सुप्रभं पुत्रं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समावृतम्

ثمّ، يا خِيارَ ذوي الميلادين، لمّا حلّ الشهرُ العاشر، ولدتْ تلك السيدةُ النبيلةُ ابنًا مُشرقًا، مُحاطًا ببهاءِ البراهمة وباليُمن والبركة.

Verse 5

विश्वामित्रस्तथा ख्यातस्त्रैलोक्ये सचरा चरे । ववृधे स महाभागो नित्यमेवाधिकं नृणाम्

وهكذا ذاع صيتُ فيشواميترا في العوالم الثلاثة، بين كلّ متحرّكٍ وساكن؛ وكان ذلك العظيمُ الحظّ يزداد رفعةً على الدوام بين الناس.

Verse 6

शुक्लपक्षं समासाद्य तारापतिरिवांबरे । यदासौ यौवनोपेतः संजातो द्विजसत्तमाः

كما أن سيّد النجوم، القمر، في السماء يبلغ النصف المضيء من الشهر، كذلك هو أيضًا نال فتوة الشباب، يا خيرَ ذوي الميلادين.

Verse 7

राज्यक्षमस्तदा राज्ये गाधिना स नियोजितः । अनिच्छमानः स्वं राज्यं पितृपैतामहं महत्

ومع أنه كان كفؤًا تمامًا للملك، فقد نصّبه غādhi على العرش آنذاك؛ غير أنه لم يكن يرغب في تلك المملكة العظيمة الموروثة عن أبيه وأسلافه.

Verse 8

वेदाध्ययनसंपन्नो नित्यं च पठते हि सः । ब्राह्मणोचितमार्गेण गच्छमानो दिवानिशम्

كان موفورًا بدراسة الفيدا، وكان حقًّا يتلو كل يوم؛ سالكًا ليلًا ونهارًا السبيل اللائق بالبراهمن.

Verse 9

संस्थाप्याथ सुतं राज्ये बभूव वनगोचरः । सकलत्रो महाभागो वानप्रस्थाश्रमे रतः

ثم بعدما أقام ابنه في الملك، صار ذلك السعيد الحظّ ساكنَ الغابة؛ ومع زوجته تفرّغ لآشرم الفانابراستا.

Verse 10

विश्वामित्रोऽपि राज्यस्थो द्विजसंपूजने रतः । द्विजैः सर्वैश्चचाराथ स्नानजाप्यपरायणः

وكذلك فيشواميترا، مع كونه قائمًا في المملكة، كان يسرّ بتكريم ذوي الميلادين؛ ثم كان يسير مصحوبًا بالبراهمة، مواظبًا على طقوس الاغتسال وترديد الجابا (japa).

Verse 11

कस्यचित्त्वथ कालस्य पापर्द्धिं समुपागतः । प्रविवेश वनं रौद्रं नानामृगसमाकुलम्

ولكن في وقتٍ ما، إذ ازداد عليه وِزرُ الخطيئة، دخل غابةً هائجةً مملوءةً بشتى أنواع الوحوش.

Verse 12

जघान स वने तत्र वराहान्संबरान्गजान् । तरक्षांश्च रुरून्खड्गानारण्यान्महिषांस्तथा

وفي تلك الغابة قتل خنازيرَ برّيةً وغزلانَ شَمْبَرَ وفيلةً، وقتل أيضًا الضباعَ والظباءَ ووحيدَ القرنِ والجاموسَ الوحشيّ.

Verse 13

सिंहान्व्याघ्रान्महासर्पाञ्छरभांश्च द्विजोत्तमाः । मृगयासक्तचित्तः स भ्रममाणो महावने

يا خيرَ المولودين مرتين، وقد تعلّق قلبُه بالصيد، كان يهيم في الغابة العظمى بين الأسودِ والنمورِ والحياتِ العظام، بل وبين الشَّرَبَهاتِ المهيبة.

Verse 14

मध्याह्नसमये प्राप्ते वृषस्थे च दिवाकरे । क्षुत्पिपासापरिश्रांतो विश्वामित्रो द्विजोत्तमाः

فلما حضر وقتُ الظهيرة، والشمسُ قائمةٌ في برجِ الثور، غدا فيشفاميترا—وقد أضناه الجوعُ والعطش—منهكًا، يا خيرَ المولودين مرتين.

Verse 15

आससादाश्रमं पुण्यं वसिष्ठस्य महात्मनः । वसिष्ठोऽपि समालोक्य विश्वामित्रं नृपो त्तमम्

فبلغ الأشرمَ المقدّسَ للمهاتما فَسِشْتَه؛ وفَسِشْتَه أيضًا، لما رأى فيشفاميترا—أعظمَ الملوك—

Verse 16

निजाश्रमे तु संप्राप्तं सानन्दं सम्मुखो ययौ । दत्त्वा तस्मै तदार्घ्यं च मधुपर्कं च भूभुजे

فلما بلغ إلى أشرمه، تقدّم فاسيشثا بفرح لاستقباله، وقدّم للملك أَرْغْيَا الترحيب على سنّة الطقس، ومعه مَدهوبارْكا ضيافةً مباركة.

Verse 17

अब्रवीच्च ततो वाक्यं स्वागतं ते महीपते । वद कृत्यं करोम्येव गृहायातस्य यच्च ते

ثم قال هذه الكلمات: «مرحبًا بك أيها الملك. قل ما الذي ينبغي فعله؛ فإني لأفعَلَنَّه حقًّا لك، أنت الذي جئت إلى داري، أيًّا كانت حاجتك».

Verse 18

विश्वामित्र उवाच । मृगयायां परिश्रांतः पिपासाव्याकुलेन्द्रियः । पानार्थमिह संप्राप्त आश्रमे ते मुनीश्वर

قال فيشفاميترا: «لقد أعياني الصيد، واضطربت حواسي من شدة العطش. يا سيد الحكماء، جئت إلى أشرمك ألتمس ماءً أشربه».

Verse 19

तत्पीतं शीतलं तोयं वितृष्णोऽहं व्यवस्थितः । अनुज्ञां देहि मे ब्रह्मन्येन गच्छामि मंदिरम्

«بعد أن شربتُ ذلك الماء البارد زال عطشي واستقرّ قلبي. فامنحني الإذن، أيها البرهمن، لكي أنصرف إلى مسكني».

Verse 20

वसिष्ठ उवाच । मध्याह्न समयो रौद्रः सूर्योऽतीव सुतापदः । तत्कृत्वा भोजनं राजन्नपराह्णे व्यवस्थिते । गन्तासि निजमावासं भुक्त्वान्नं मम चाश्रमे

قال فاسيشثا: «إن وقت الظهيرة شديد، والشمس تحرق بحرارة عظيمة. فلهذا، أيها الملك، تفضّل بالطعام. فإذا استقرّ وقت العصر، تمضي إلى مسكنك—بعد أن تأكل هنا في أشرمي».

Verse 21

राजोवाच । चतुरंगेण सैन्येन मृगयामहमागतः

قال الملك: «قد جئتُ للصيد ومعي جيشي ذو الأقسام الأربعة»۔

Verse 22

तवाश्रमस्य द्वारस्थं मम सैन्यं व्यवस्थितम् । बुभुक्षितेषु भृत्येषु यः स्वामी कुरुतेऽशनम्

«إن جيشي قائم عند باب أشرمك. فإذا جاع الخدم، فأيُّ سيدٍ يقدر أن يأكل وحده؟»

Verse 23

स याति नरकं घोरं त्यज्यते च गुणैर्द्रुतम् । तस्मादाज्ञापय क्षिप्रं मां मुने स्वगृहाय भोः

من يفعل ذلك يهوي إلى جحيمٍ مهول، وتفارقه الفضيلة سريعًا. فلذلك، أيها المُني، مُرْ حالًا أن أُقاد إلى دارك.

Verse 24

वसिष्ठ उवाच । यदि ते सेवकाः संति द्वारदेशे बुभुक्षिताः । सर्वानिहानय क्षिप्रं तृप्तिं नेष्याम्यहं परम्

قال فَسِشْطَه: «إن كان خدمك عند الباب جياعًا، فأتِ بهم جميعًا إلى هنا سريعًا؛ فسأبلغهم الشِّبع التام.»

Verse 25

अस्ति मे नन्दिनीनाम कामधेनुः सुशोभना । वांछितं यच्छते सर्वं तपसा पार्थिवोत्तम

عندي بقرة كَامَدهِينُو بهيّة تُدعى نَنْدِنِي. وبقوة التَّقشّف تمنح كلَّ ما يُشتهى، يا خيرَ الملوك.

Verse 26

तृप्तिं नेष्यति ते सर्वं सैन्यं पार्थिवसत्तम । तस्मादानीयतां क्षिप्रं पश्य मे धेनुजं फलम्

إنها ستُشبع جيشك كلَّه وتُرضيه، يا خيرَ الملوك. فلتُؤتَ بها سريعًا—وانظر ثمرةَ بقرتي المقدَّسة.

Verse 27

तच्छ्रुत्वा चानयामास सर्वं सैन्यं महीपतिः । स्नातश्च कृतजप्यश्च सन्तर्प्य पितृदेवताः

فلما سمع الملك ذلك أتى بجيشه كلِّه. وبعد أن اغتسل وأتمَّ تلاواته (الجَپَا)، وقدَّم ما يُرضي الأسلاف (الپِتْر) والآلهة، مضى على ذلك النهج.

Verse 28

ब्राह्मणान्वाचयित्वा च सिंहासनसमाश्रितः । एतस्मिन्नंतरे धेनुः समाहूता च नंदिनी

وبعد أن أمرَ البراهمة بتلاوة الكلمات الڤيدية وأدعية البركة، وجلس على العرش، وفي تلك الأثناء استُدعيت البقرة نانديني.

Verse 29

वसिष्ठेन समाहूता विश्वामित्रपुरःस्थिता । अब्रवीच्च तता वाक्यं वसिष्ठमृषि सत्तमम्

وقد استدعاها ڤاسيشثا، فجاءت ووقفت أمام ڤيشڤاميترا. ثم قالت هذه الكلمات لڤاسيشثا، أرفعِ الحكماء منزلةً.

Verse 30

आदेशो दीयतां मह्यं किं करोमि प्रशाधि माम्

أعطني أمري—ماذا أصنع؟ وجِّهني وتفضَّل عليَّ برحمتك.

Verse 31

वसिष्ठ उवाच । पादप्रक्षालनाद्यं तु कुरुष्व वचनान्मम । विश्वामित्रस्य राजर्षेर्यावद्भोजनसंस्थितिम्

قال فاسيشثا: بأمري أقم الشعائر التي تبدأ بغسل القدمين، واخدم الملكَ الناسكَ فيشواميترا حتى يفرغ من طعامه.

Verse 32

खाद्यैः सर्वैस्तथा लेह्यैश्चोष्यैः पेयैः पृथविधैः । कुरुष्व तृप्तिपर्यन्तं ससैन्यस्य महीपतेः । अश्वानां च गजानां च घासादिभिर्यथाक्रमम्

وبشتى الأطعمة الصلبة، والحلويات التي تُلعَق، وما يُمصّ، وبأنواع الأشربة المتعددة—أشبع الملكَ مع جيشه حتى تمام الرضا؛ وللخيول والفيلة أيضًا قدّم العلفَ والحشيشَ وما شابهه على الترتيب اللائق.

Verse 33

सूत उवाच । बाढमित्येव साप्युक्त्वा ततस्तत्ससृजे क्षणात् । यत्प्रोक्तं तेन मुनिना भृत्यानां चायुतं तथा

قال سوتا: فقالت هي: «ليكن كذلك»، ثم أوجدت في لحظةٍ عينَ ما طلبه ذلك المُنيّ، ومعه عشرةُ آلافٍ من الخَدَم أيضًا.

Verse 34

ततस्ते सर्वमादाय भृत्या भोज्यं ददुस्तथा । एकैकस्य पृथक्त्वेन प्रतिपत्तिपुरःसरम्

ثم إن أولئك الخَدَم أخذوا كلَّ شيء وقدّموا الطعام على الوجه اللائق، لكلِّ واحدٍ على حدة، يتقدّم ذلك الإكرامُ وحُسنُ الترتيب.

Verse 35

एवं तया क्षणेनैव तृप्तिं नीतो महीपतिः । ससैन्यः सपरीवारो गजोष्ट्राश्वैर्वृषैः सह

وهكذا، في لحظةٍ واحدة، شبع الملكُ وارتضى، مع جيشه وحاشيته جميعًا، ومع الفيلة والجِمال والخيول والثيران.

Verse 36

ततस्तु कौतुकं दृष्ट्वा विश्वामित्रो महीपतिः । सामात्यो विस्म याविष्टो मन्त्रयामास च द्विजाः

ثمّ لمّا رأى الملك فيشواميترا تلك الأعجوبة المدهشة، ومعه وزراؤه، امتلأ دهشةً، فاستشار البراهمة.

Verse 37

अहो चित्रमहो चित्रं ययाऽकस्माद्वरूथिनी । तृप्तिं नीतेयमस्माकं क्षुत्पिपासासमाकुला

«يا للعجب—يا لعجبٍ حقًّا! بها، وفي لحظة، ارتوت جموعنا كلّها وقد كانت مضطربة بالجوع والعطش، فبلغت الشبع والرضا.»

Verse 38

तस्मात्संनीयतामेषा स्वगृहं धेनुरुत्तमा । किं करिष्यति विप्रोऽयं निर्भृत्यो वनसंस्थितः

«فلْتُسَقْ إذن هذه البقرة الفاضلة إلى دارنا. فما نفعها لهذا البراهمي المقيم في الغابة بلا خَدَمٍ ولا أعوان؟»

Verse 39

ततो वसिष्ठमाहूय वाक्यमेतदुवाच सः । नंदिनी दीयतां मह्यं किं करिष्यसि चानया

ثم استدعى فَسِشْطَه وقال له هذه الكلمات: «أعطني نانديني. ماذا ستصنع بها أنت؟»

Verse 40

त्वमेको वनसंस्थस्तु निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः । अथवा तव दास्यामि व्ययार्थे मुनिसत्तम । वरान्ग्रामांश्च हस्त्यश्वानन्यांश्चापि यथेप्सितान्

«أنت تقيم وحدك في الغابة، منزّهًا عن الخصام، غير متعلّقٍ بمتاعٍ ولا مُلك. أو، أيها الموني الأسمى، سأهب لك لنفقتك قرىً نفيسة، وفيلةً وخيولًا، وسائر ما تشتهي.»

Verse 41

वसिष्ठ उवाच । होमधेनुरियं राजन्नस्माकं कामदोहिनी । अदेया गौर्महाराज सामान्यापि द्विजन्मनाम्

قال فاسيشثا: «أيها الملك، هذه بقرتُنا لقرابين الهُوما، وهي التي تُدرّ المراد وتُتمّ الأماني. أيها الملك العظيم، لا تُوهَب البقرة؛ حتى البقرة العادية لا تُعطى إذا كان الأمر متعلقًا بالبراهمة».

Verse 42

किं पुनर्नंदिनी यैषा सर्वकामप्रदायिनी । अपरं शृणु राजेंद्र स्मृतिवाक्यमनुत्तमम्

«فكيف بهذه ننديني التي تمنح كلَّ رغبة! ثم اسمع أيضًا، يا سيّد الملوك، القولَ الذي لا نظير له في السْمْرِتي.»

Verse 43

गवां हि विक्रयार्थे च यदुक्तं मनुना स्वयम् । गवां विक्रयजं वित्तं यो गृह्णाति द्विजोत्तमः

فإن مانو نفسه قد بيّن ما يتعلق ببيع الأبقار: فأفضلُ ذوي الولادتين إذا أخذ مالًا ناشئًا من بيع الأبقار لحقته خطيئة عظيمة.

Verse 44

अन्त्यजः स परिज्ञेयो मातृविक्रयकारकः । तस्मान्नाहं प्रदास्यामि नन्दिनीं तां महीपते

فمثلُ هذا يُعرَف بأنه منبوذٌ خارجُ الجماعة، كمن يبيع أمَّه. لذلك، أيها الملك، لن أهبَ تلك ننديني.

Verse 45

न साम्ना नैव भेदेन न दानेन कथंचन । न दण्डेन महाराज तस्माद्गच्छ निजालयम्

لا بالملاينة، ولا بالحيلة، ولا بعطيةٍ أيًّا كانت، ولا حتى بالقوة، أيها الملك العظيم؛ فارجع إذن إلى دارك.

Verse 46

विश्वामित्र उवाच । यत्किंचिद्विद्यते रत्नं पार्थिवस्य क्षितौ द्विज । तत्सर्वं राजकीयं स्यादिति वित्तविदो विदुः

قال فيشواميترا: أيها البرهمن، كلُّ كنزٍ يوجد على وجه الأرض ضمن مُلكِ الملك—فاعلم أنَّه كلَّه للملك؛ هكذا يقرّر العارفون بسياسة الحكم وبالثروة.

Verse 47

रत्नभूता ततो धेनुर्ममेयं नंदिनी स्थिता । दण्डेनापि ग्रहीष्यामि साम्ना यच्छसि नो यदि

ولأن هذه البقرة بذاتها جوهرةٌ ثمينة، فإن نانديني هذه لي. فإن لم تُسلِّمها بالكلام اللطيف، فسآخذها ولو بالقوة.

Verse 48

एवमुक्त्वा वसिष्ठं स विश्वामित्रो महीपतिः । आदिदेश ततो भृत्यान्नदिनीयं प्रगृह्यताम्

فلما قال ذلك لفاسيشثا، أمر الملك فيشواميترا خَدَمَه: «أمسكوا نانديني هذه وخذوها.»

Verse 49

अथ सा भृत्यवर्गेण नीयमाना च नंदिनी । हन्यमाना प्रहारैश्च पाषाणैर्लकुटैरपि

ثم إن نانديني، وهي تُساق جَرًّا على يد جماعة الخدم، ضُرِبت بضرباتٍ متتابعة—حتى بالحجارة والهراوات أيضًا.

Verse 50

अश्रुपूर्णेक्षणा दीना प्रहारैर्जर्जरीकृता । कृच्छ्रादुपेत्य तं प्राह वसिष्ठं मुनिसत्तमम्

وعيناها غارقتان بالدموع، بائسةٌ ومحطَّمةٌ من الضربات، تقدّمت إليه بمشقّة وقالت لفاسيشثا، خيرِ الحكماء من المونِيّين.

Verse 51

किं दत्तास्मि मुनिश्रेष्ठ त्वयाहं चास्य भूपतेः । येन मां कालयंत्यस्य पुरुषाः स्वामिनो यथा

يا أفضلَ الحكماء، أأعطيتَني لهذا الملك؟ ألهذا يَسوقني رجاله كأنني مِلكٌ لسيدهم؟

Verse 52

वसिष्ठ उवाच । न त्वां यच्छाम्यहं धेनो प्राणत्यागेऽपि संस्थिते । तद्रक्षस्व स्वयं धेनो आत्मानं मत्प्रभावतः

قال فَسِشْتَه: أيتها البقرةُ المباركة، لن أُسلِّمكِ ولو بلغ الأمرُ بذلَ حياتي. فاحفظي نفسكِ بقوتكِ أنتِ، مؤيَّدةً بأثرِ قدرتي الروحية.

Verse 53

एवमुक्ता तदा धेनुर्वसिष्ठेन महात्मना । कोपाविष्टा ततश्चक्रे हुंकारान्दारुणांस्तथा

فلما خوطبتْ بذلك من فَسِشْتَه عظيمِ النفس، استولتْ على البقرةِ المقدسةِ سورةُ الغضب، فأطلقتْ خُوارًا شديدًا مروِّعًا.

Verse 54

तस्या हुंकारशब्दैश्च निष्क्रांताः सायुधा नराः । शबराश्च पुलिंदाश्च म्लेच्छाः संख्याविवर्जिताः

ومن صوت خُوارها خرج رجالٌ مسلّحون—ومنهم الشَّبَرةُ والبُليندةُ أيضًا—مِن المِلِتشا بما لا يُحصى عددُه.

Verse 55

तैश्च भृत्या हताः सर्वे विश्वामित्रस्यभूपतेः । ततः कोपाभिभूतोऽसौ विश्वामित्रो महीपतिः

وبأولئك المحاربين قُتِل جميعُ أتباعِ الملكِ فيشوامِترا. عندئذٍ غمر الغضبُ ذلك الحاكمَ فيشوامِترا.

Verse 56

सज्जं कृत्वा स्वसैन्यं तु चतुरंगं प्रकोपतः । युद्धं चक्रे च तैः सार्धं मरणे कृतनिश्चयः

وبغضبٍ شديد هيّأ جيشه ذا الأركان الأربعة، وخاض الحرب معهم، وقد عزم حتى على الموت.

Verse 57

अथ ते सैनिका स्तस्य ते गजास्ते च वाजिनः । पश्यतो निहताः सर्वे पुरुषैर्धेनुसंभवैः

ثم إن جنوده—فيلته وخيله—قُتلوا جميعًا أمام عينيه على يد الرجال المولودين من البقرة.

Verse 58

विश्वामित्रं परित्यज्य शेषं सर्वं निपातितम् । तं दृष्ट्वा वेष्टितं म्लेच्छैर्यु ध्यमानं महीपतिम्

تركوا فيشواميترا دون أذى، وأسقطوا كل ما سواه. ولما رأوا الملك يقاتل وهو محاطٌ بالمليتشا—

Verse 59

कृपां कृत्वा वसिष्ठस्तु नन्दिनीमिदमब्रवीत् । रक्ष नंदिनि भूपालं म्लेच्छैरेतैः समावृतम्

وبدافع الرحمة قال فاسيشثا لنانديني: «احمي، يا نانديني، هذا الملك المحاط بهؤلاء المليتشا».

Verse 60

राजा हि यत्नतो रक्ष्यो यत्प्रसादादिदं जगत् । सन्मार्गे वर्तते सर्वं न चामार्गे प्रवर्तते

فإن الملك يجب أن يُحمى بأقصى الجهد؛ وبفضله يقوم هذا العالم. وبه يسير الجميع في طريق الصلاح ولا ينحرفون إلى طريق الضلال.

Verse 61

ततस्तु नंदिनीं यावन्निषेधयितुमागताम् । विश्वामित्रोऽसिमुद्यम्य प्रहर्तुमुपचक्रमे

ثمّ لما تقدّمت نانديني لتمنعه، رفع فيشواميترا سيفه وشرع يضرب.

Verse 62

वसिष्ठोऽपि समालोक्य वध्यमानां च तां तदा । बाहुं संस्तंभयामास खड्गं तस्य च भूपतेः

ورأى فَسِشْتَهُ أيضًا أنها تُهاجَم حينئذٍ، فجمّد ذراع الملك—وسيفه كذلك.

Verse 63

अथ वैलक्ष्यमापन्नो विश्वामित्रो महीपतिः । प्रोवाच व्रीडया युक्तो वसिष्ठं मुनिसत्तमम्

ثم إنّ الملك فيشواميترا، وقد غمره الخجل، تكلّم—ممتلئًا حياءً—إلى فَسِشْتَه، سيّد الحكماء.

Verse 64

रक्ष मां त्वं मुनिश्रेष्ठ वध्यमानं सुदारुणैः । म्लेच्छैः कुरुष्व मे बाहुं स्तम्भेन तु विवर्जितम्

«احمِني يا أفضلَ المُنْيَة، فأنا أُقتَل على يد المْلِتشّا القساة. أَعِدْ إليّ ذراعي، ولكن خلِّصْه من عيب الشلل (ستَمْبْهَ).»

Verse 65

ममापराधात्संनष्टं सर्वं सैन्यमनन्तकम् । तस्माद्यास्याम्यहं हर्म्यं न युद्धेन प्रयोजनम्

«بسبب خطئي أنا، هلك جيشي كلّه، وهو جيش لا حدّ له. لذلك سأعود إلى قصري؛ فلا غاية من الحرب.»

Verse 66

दुर्विनीतः श्रियं प्राप्य विद्यामैश्वर्यमेव च । न तिष्ठति चिरं युद्धे यथाहं मदगर्वितः

مَن كان سيِّئَ التأديب، وإن نالَ الغِنى والعِلمَ والسُّلطة، لا يثبتُ طويلاً في ساحة القتال—كما أنا، مُسكرٌ بزهوِ الكِبر.

Verse 67

सूत उवाच । एवमुक्तो वसिष्ठस्तु विश्वामित्रेण भूभुजा । चकार तं भुजं तस्य स्तंभदोषविवर्जितम्

قال سوتا: لما خوطِبَ فاسيشثا هكذا من الملك فيشفاميترا، أعاد ذراعَه سليماً، مُبرَّأً من عِلّة الشلل والتصلّب.

Verse 68

अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यं विधाय स शुभं करम् । गच्छ राजन्विमुक्तोऽसि स्तंभदोषेण वै मया

وبعد أن جعل يده كاملةً مباركة، قال فاسيشثا مبتسماً بلطف: «امضِ أيها الملك، فقد أطلقتُك من عيب التصلّب والشلل».

Verse 69

माकार्शीर्ब्राह्मणैः सार्धं विरोधं भूय एव हि । अनुज्ञातः स तेनाथ विश्वामित्रो महीपतिः

«لا تُعِدْ العداوةَ مع البراهمة.» فبإذنه ذاك انصرف الملك فيشفاميترا.

Verse 71

प्रलापमकरोत्तत्र बाष्पपर्याकुलेक्षणः । धिग्बलं क्षत्रियाणां च धिग्वीर्यं धिक्प्रजीवितम्

وهناك أخذ ينوح، وعيناه مضطربتان بالدمع: «تبّاً لقوة الكشاتريا! تبّاً للبأس! تبّاً لهذه الحياة التي ليست إلا امتداداً!»

Verse 72

श्लाघ्यं ब्रह्मबलं चैकं ब्राह्म्यं तेजश्च केवलम्

إنما القوةُ المولودةُ من براهمان وحدها جديرةٌ بالثناء حقًّا—وإنما البهاءُ البراهمي وحده هو الأسمى.

Verse 74

एतत्कर्म मया कार्यं यथा स्याद्ब्रह्मजं बलम् । त्यक्त्वा चैव निजं राज्यं चरिष्यामि महत्तपः । एवं स निश्चयं कृत्वा राज्ये संस्थाप्य वै सुतम् । नाम्ना विश्वसहं ख्यातं प्रजगाम तपोवनम्

«هذا عملٌ يجب أن أقوم به لكي تنهض فيَّ قوةٌ مولودةٌ من براهمان. وإذ أترك مُلكي، سأمارس تقشّفًا عظيمًا». فلما عزم على ذلك، أقام ابنه—المشهور باسم «فيشفاسها»—على العرش، ثم مضى إلى غابة الزهد والتنسّك.

Verse 167

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रराज्यपरित्यागवर्णनं नाम सप्तषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

وهكذا ينتهي، في «سكاندا مهاپورانا» الموقَّر—ضمن السamhitā ذات الواحد والثمانين ألف بيت، في الكتاب السادس «ناغارا خَنْدَه»، في مَهاطمية حقل «هَاطَكِيشْوَرَ» المقدّس—الفصل المعنون «وصف تخلّي فيشفاميترا عن المُلك»، وهو الفصل 167.