Varaha Purana 175.10: Adhyaya 175, Shloka 10

The Sanctity of the Kṛṣṇagaṅgā Pilgrimage-Ford and the Account of the Brahmin Vasu’s Daughter

Devanagari script

प्रत्यक्षं कृष्णतीर्थे तु पाञ्चाल्यकुलतन्तुना। पाञ्चाल्योऽथ द्विजः कश्चिन्नाम्ना वसुरिति श्रुतः॥

Recitation with translationVaraha Purana 175.10

Transliteration

pratyakṣaṃ kṛṣṇatīrthe tu pāñcālyakulatantunā | pāñcālyo 'tha dvijaḥ kaścin nāmnā vasur iti śrutaḥ

Translation

Tại Kṛṣṇa-tīrtha, trong mối liên hệ trực tiếp với một nhánh của dòng dõi Pāñcāla, có một vị Bà-la-môn (dvija) thuộc Pāñcāla, được nghe biết với danh xưng Vasu.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रत्यक्षम्: directly/manifestly
• प्रत्यक्षम्: Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रत्यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसकलिङ्ग-एकवचन-प्रथमा/द्वितीया प्रयोगः; अव्ययीभावेन ‘प्रत्यक्षतया’ (adverb: directly/manifestly)

• कृष्ण-तीर्थे: at Kṛṣṇa-tīrtha
• कृष्ण-तीर्थे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुषः (कृष्णस्य तीर्थम्)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)

• पाञ्चाल्य-कुल-तन्तुना: by/through the Pāñcālya lineage
• पाञ्चाल्य-कुल-तन्तुना: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: पाञ्चाल्य + कुल + तन्तु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; तत्पुरुषः (पाञ्चाल्यस्य कुलस्य तन्तुः = lineage-thread); करण/हेतुवाचक प्रयोगः

• पाञ्चाल्यः: a Pāñcālya (man)
• पाञ्चाल्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाञ्चाल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)

• द्विजः: a brāhmaṇa (twice-born)
• द्विजः: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कश्चित्: someone
• कश्चित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite: someone)

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘नाम्ना’ = by name

• वसुः: Vasu
• वसुः: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• श्रुतः: was known/heard (as)
• श्रुतः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘heard/known as’

Speaker

Varāha (default narrative voice) to Pṛthivī (inquirer framework)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Narrative
• Ancient Geography
• Genealogical Memory

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It exemplifies Purāṇic narrative technique: anchoring moral or ritual stories in named tīrthas and identifiable regional identities (Pāñcāla), preserving cultural memory of place and lineage.

Which geographic location is identified?

Kṛṣṇatīrtha is named; its precise modern identification varies by regional tradition and requires manuscript-context comparison.

What is the primary ethical instruction?

The verse primarily establishes narrative provenance (person and place); its ethical instruction is implicit—locating exemplary conduct within recognized lineages and sacred geographies.