Adhyaya 283
Chương này trình bày nguồn gốc thánh địa và quy phạm nghi lễ dành cho liṅga mang danh Chyavaneśvara trong Prabhāsa-kṣetra. Trong lời thuyết của Īśvara, câu chuyện nhắc đến bối cảnh đối đầu: Śakra (Indra) run sợ trước một uy lực đáng kính, còn hiền triết Bhārgava Chyavana hiện lên như bậc khổ hạnh có quyền uy quyết định. Bản văn liên hệ quyền phần của Aśvin và các đặc ân về Soma với hành động của Chyavana, nhấn mạnh rằng kết cục không phải ngẫu nhiên mà được sắp đặt để “hiển lộ” (prakāśana) năng lực của ṛṣi, đồng thời dựng nên danh tiếng bền lâu cho Sukanyā và dòng tộc nàng. Chyavana được nói là đã vui chơi (vijahāra) cùng Sukanyā trong khu rừng linh thiêng này và tự tay an lập một liṅga có năng lực diệt trừ tội lỗi. Sau đó là chỉ dẫn nghi lễ rõ ràng: ai thờ phụng liṅga ấy đúng pháp sẽ được phước quả tương đương Aśvamedha. Chương cũng nêu Candramas-tīrtha, nơi các ẩn sĩ Vaikhānasa và Vālakhilya thường lui tới, và quy định việc śrāddha theo lịch: vào ngày rằm (pauṇamāsī), nhất là trong tháng Aśvin, nên làm śrāddha đúng luật và cúng thí, đãi các brāhmaṇa riêng phần để đạt phước “koṭi-tīrtha”. Phần phalaśruti kết rằng chỉ cần nghe câu chuyện diệt tội này, người ta được giải thoát khỏi tội nghiệp tích tụ qua nhiều đời.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तं दृष्ट्वा घोरवदनं मदं देवः शतक्रतुः । आयांतं भक्षयिष्यन्तं व्यात्ताननमिवान्तकम्
Īśvara phán: Thấy Mada với gương mặt ghê rợn, thần Śatakratu (Indra) nhìn nó tiến đến để nuốt chửng—tựa như Tử Thần, há miệng rộng.
Verse 2
भयात्स्तंभितरूपेण लेलिहानं मुहुर्मुहुः । प्रणतोऽब्रवीन्महादेवि च्यवनं भयपीडितः
Vì sợ hãi mà thân hình cứng đờ, thấy nó liếm đi liếm lại không ngừng, ông cúi mình đảnh lễ rồi nói với Cyavana, lòng bị kinh hoàng bức bách: “Ôi Mahādevī…”
Verse 3
सोमार्हावश्विनावेतावद्यप्रभृति भार्गव । भविष्यतः सर्वमेतद्वचः सत्यं ब्रवीमि ते
“Hỡi Bhārgava, từ hôm nay trở đi, đôi Aśvin sẽ được quyền thọ nhận Soma. Tất cả điều này nhất định sẽ thành—ta nói với ngươi bằng lời chân thật.”
Verse 4
मा ते मिथ्या समारम्भो भवत्वथ तपोधन । जानामि चाहं विप्रर्षे न मिथ्या त्वं करिष्यसि
“Hỡi bậc tích tụ công phu khổ hạnh, chớ để việc ngươi khởi sự trở nên uổng phí. Hỡi hiền thánh Bà-la-môn, ta biết rõ ngươi—ngươi sẽ không làm điều dối trá.”
Verse 5
सोमार्हावश्विनावेतौ यथैवाद्य त्वया कृतौ । भूय एव तु ते वीर्यं प्रकाशेदिति भार्गव
Như hôm nay ngài đã làm cho hai vị Aśvin xứng đáng thọ nhận Soma, thì cũng vậy, xin cho uy lực tâm linh của ngài lại rạng ngời mãi mãi, hỡi Bhārgava.
Verse 6
सुकन्यायाः पितुश्चास्य लोके कीर्तिर्भवेदिति । अतो मयैतद्विहितं तद्वीर्यस्य प्रकाशनम् । तस्मात्प्रसादं कुरु मे भवत्वेतद्यथेच्छसि
Để danh tiếng được dấy lên trong đời cho Sukanyā và cả phụ thân nàng, ta đã sắp đặt sự hiển lộ uy lực của ngài như thế. Vậy xin ngài ban ân cho ta; hãy để mọi sự thành tựu theo ý ngài.
Verse 7
एवमुक्तस्य शक्रेण च्यवनस्य महात्मनः । मन्युर्व्युपारमच्छीघ्रं मानश्चैव सुरेशितुः
Khi Indra (Śakra) nói như vậy với hiền thánh Cyavana đại hồn, cơn giận của Cyavana liền lắng xuống mau chóng—và niềm kiêu mạn của chúa tể chư thiên cũng yên nghỉ.
Verse 8
मदं च व्यभजद्देवि पाने स्त्रीषु च वीर्यवान् । अक्षेषु मृगयायां च पूर्वं सृष्टं पुनःपुनः । तथा मदं विनिक्षिप्य शक्रं संतर्प्य चेंदुना
Ôi Devī, bậc dũng mãnh ấy liền phân phối lại “cơn say của kiêu mạn”: vào việc uống rượu, vào sự đắm luyến nữ sắc, vào cờ bạc, và vào săn bắn—những xung lực đã được tạo ra từ trước, hết lần này đến lần khác. Gạt bỏ kiêu ngạo ấy, ngài làm Indra được thỏa lòng và cũng dâng sự tươi mát tựa Soma.
Verse 9
अश्विभ्यां सहितान्सर्वान्याजयित्वा च तं नृपम् । विख्याप्य वीर्यं सर्वेषु लोकेषु वरवर्णिनि
Ôi người có sắc dung đoan nghiêm, cùng với hai vị Aśvin, ngài khiến tất cả đều được cử hành tế lễ, lại khiến vị vua ấy dâng các nghi thức; và uy danh, dũng lực của ngài vang khắp mọi cõi.
Verse 10
सुकन्यया महारण्ये क्षेत्रेऽस्मिन्विजहार सः । तस्यैतद्देवि संयुक्तं च्यवनेश्वरनामभृत्
Cùng với Sukanyā, ngài đã vui sống trong vùng thánh địa này giữa đại lâm. Vì thế, ô Devī, nơi đây gắn liền với ngài và mang danh hiệu “Cyavaneśvara”.
Verse 11
लिंगं महापापहरं च्यव नेन प्रतिष्ठितम् । पूजयेत्तं विधानेन सोऽश्वमेधफलं लभेत्
Cyavana đã an vị một liṅga có năng lực trừ diệt đại tội. Ai thờ phụng liṅga ấy đúng nghi quỹ sẽ đạt công đức ngang với lễ tế Aśvamedha.
Verse 12
तस्माच्चन्द्रमसस्तीर्थमृषयः पर्युपासते । वैखानसाख्या ऋषयो वालखिल्यास्तथैव च
Vì thế, các bậc Ṛṣi hằng kính lễ Candramas-tīrtha. Các Ṛṣi mang danh Vaikhānas, và cả các Vālakhilya nữa, cũng đến phụng sự nơi ấy.
Verse 13
अत्राश्विने मासि नरः पौर्णमास्यां विशेषतः । श्राद्धं कुर्याद्विधानेन ब्राह्मणान्भोजयेत्पृथक् । कोटितीर्थफलं तस्य भवेन्नैऽवात्र संशयः
Tại đây, vào tháng Āśvina—đặc biệt trong ngày rằm—người ta nên cử hành śrāddha đúng pháp và thỉnh các Brāhmaṇa thọ thực riêng từng vị. Phước quả của người ấy sẽ bằng phước của “một crore tīrtha”; điều này không nghi ngờ.
Verse 14
य इमां शृणुयाद्देवि कथां पातकनाशिनीम् । समस्तजन्मसंभूतात्पापान्मुक्तो भवेन्नरः
Ô Devī, ai lắng nghe thánh truyện này—có năng lực diệt tội—sẽ được giải thoát khỏi mọi tội lỗi tích tụ qua tất cả các đời sinh.
Verse 283
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये च्यवनेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Như vậy kết thúc chương thứ 283, mang nhan đề “Sự mô tả về đại vinh quang của Cyavaneśvara”, thuộc phần thứ nhất của Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, trong quyển thứ bảy Prabhāsa Khaṇḍa, của Thánh điển Skanda Mahāpurāṇa tôn kính, trong bộ Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā.