Adhyaya 281
Īśvara thuật lại câu chuyện về Sukanyā, con gái vua Śaryāti và là hiền thê của hiền triết Cyavana. Hai Aśvinīkumāra (cặp song thần Nāsatya), những y thần của chư thiên, gặp nàng trong rừng và tìm cách dụ nàng rời bỏ người chồng đã già, ca ngợi sắc đẹp của nàng và nhấn mạnh sự bất lực của Cyavana. Sukanyā kiên quyết giữ trọn tiết hạnh và lòng chung thủy, thẳng thắn từ chối. Hai Aśvin đề nghị một phương cách: họ sẽ phục hồi Cyavana trở nên trẻ trung, tuấn tú; rồi Sukanyā có thể chọn phu quân giữa họ và Cyavana. Nàng trình bày với Cyavana, và vị hiền triết chấp thuận. Cyavana cùng hai Aśvin bước xuống hồ nước nghi lễ, rồi hiện lên trong ba thân tướng trẻ rạng ngời, giống nhau đến mức khó phân biệt. Sukanyā dùng trí phân định và chọn đúng Cyavana làm chồng. Cyavana hoan hỷ, hứa đáp lại thỉnh cầu của hai Aśvin. Họ xin được quyền uống Soma và nhận phần trong các nghi lễ yajña—địa vị mà Indra từng ngăn cản. Cyavana đồng ý thiết lập cho họ quyền dự phần yajña và Soma. Hai Aśvin ra đi mãn nguyện, còn Cyavana và Sukanyā trở lại đời sống gia thất viên mãn, nêu gương trung trinh, chữa lành trong khuôn khổ dharma và uy quyền hiền triết trong việc định lập nghi lễ.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । कस्यचित्त्वथ कालस्य त्रिदशावश्विनौ प्रिये । कृताभिषेकां विवृतां सुकन्यां तामपश्यताम्
Īśvara phán: “Này người yêu dấu, vào một thời điểm nào đó, hai vị thần Aśvin đã trông thấy Sukanyā—vừa tắm xong, thân hình hiện rõ.”
Verse 2
तां दृष्ट्वा दर्शनीयांगीं देवराजसुतामिव । ऊचतुः समभिद्रुत्य नासत्यावश्विनावथ
Thấy nàng—thân thể mỹ lệ, tựa như ái nữ của Thiên vương—hai vị Aśvin (Nāsatya) liền vội vã đến gần và cất lời.
Verse 3
कस्य त्वमसि वामोरु किं वनेऽस्मिंश्चिकीर्षसि । इच्छावस्त्वां च विज्ञातुं तत्त्वमाख्याहि शोभने
“Hỡi người nữ có đùi thon đẹp, nàng thuộc về ai, và trong khu rừng này nàng định làm gì? Chúng ta muốn biết nàng—xin hãy nói sự thật, hỡi người đẹp.”
Verse 4
ततः सुकन्या संवीता तावुवाच सुरोत्तमौ । शर्यातितनयां वित्तं भार्यां च च्यवनस्य माम्
Bấy giờ Sukanyā, y phục chỉnh tề, thưa với hai bậc tối thượng trong chư thiên: “Xin biết cho, thiếp là ái nữ của Śaryāti và là hiền thê của Cyavana.”
Verse 5
ततोऽश्विनौ प्रहस्यैनामब्रूतां पुनरेव तु । कथं त्वं च विदित्वा तु पित्रा दत्ताऽगता वने
Rồi hai vị Aśvin mỉm cười, lại nói với nàng: “Sao nàng—dẫu đã biết—vẫn được phụ thân gả đi, rồi đến ở chốn rừng sâu này?”
Verse 6
भ्राजसे गगनोद्देशे विद्युत्सौदामनी यथा । न देवेष्वपि तुल्यां हि तव पश्याव भामिनि
“Nàng rực sáng giữa rừng này như tia chớp trên trời; ngay cả giữa chư thiên, chúng ta cũng chẳng thấy ai sánh bằng nàng, hỡi người nữ rạng ngời.”
Verse 7
सर्वाभरणसंपन्ना परमांबरधारिणी । मामैवमनवद्यांगि त्यजैनमविवेकिनम्
Nàng được trang sức đủ mọi châu báu và khoác y phục thượng hạng—hỡi người có thân thể không tì vết—hãy chọn riêng ta; hãy lìa bỏ kẻ đàn ông thiếu phân biệt này.
Verse 8
कस्मादेवंविधा भूत्वा जराजर्जरितं भुवि । त्वमुपास्ये हि कल्याणि कामभावबहिष्कृतम्
Vì sao, vốn như nàng cao quý như thế, lại phụng sự trên cõi đời một kẻ bị tuổi già nghiền nát—hỡi người nữ cát tường—kẻ đã bị gạt ra khỏi đời sống ái dục?
Verse 9
असमर्थं परित्राणे पोषणे वा शुचिस्मिते । सा त्वं च्यवनमुत्सृज्य वरयस्वैकमावयोः
Hỡi người nở nụ cười thanh khiết, ông ấy không đủ sức bảo hộ cũng chẳng đủ sức nuôi dưỡng nàng. Vậy hãy rời bỏ Cyavana và chọn một trong hai chúng ta làm phu quân.
Verse 10
पत्यर्थं देवगर्भाभे मा वृथा यौवनं कृथाः । एवमुक्ता सुकन्या सा सुरौ ताविदमब्रवीत्
Hỡi thiếu nữ rạng ngời vẻ đẹp thần linh, chớ để tuổi xuân của nàng uổng phí chỉ vì một người chồng. Được nói như vậy, Sukanyā liền thưa những lời này với hai vị thần.
Verse 11
रताऽहं च्यवने पत्यौ न चैवं परिशंकतम् । तावब्रूतां पुनश्चैतामावां देवभिषग्वरौ
Nàng thưa: “Thiếp một lòng gắn bó với Cyavana, phu quân của thiếp; xin chớ hoài nghi điều khác.” Rồi hai vị thần y tối thượng lại nói với nàng lần nữa.
Verse 12
युवानं रूपसंपन्नं करिष्यावः पतिं तव । ततस्तस्यावयोश्चैव पतिमेकतमं वृणु
“Chúng ta sẽ làm cho phu quân của nàng trở nên trẻ trung và dung mạo rạng ngời. Rồi từ giữa chúng ta, hãy chọn một vị làm phu quân của nàng.”
Verse 13
एतेन समयेनावां शमं नय सुमध्यमे । सा तयोर्वचनाद्देवि उपसंगम्य भार्गवम् । उवाच वाक्यं यत्ताभ्यामुक्तं भृगुसुतं प्रति
“Trong lúc ấy, hỡi người thắt lưng thon, hãy giữ tâm an tịnh.” Nghe lời họ, phu nhân tiến đến Bhārgava (Cyavana) và thuật lại với con trai Bhṛgu đúng như hai vị đã nói.
Verse 14
तद्वाक्यं च्यवनो भार्यामुवाचाद्रियतामिति । इत्युक्ता च्यवनेनाथ सुकन्या तावुवाच वै
Nghe lời ấy, Cyavana nói với hiền thê: “Hãy chấp thuận.” Được Cyavana chỉ dạy như vậy, Sukanyā liền thưa với hai vị Aśvin.
Verse 15
एवं देवौ भवद्भ्यां यत्प्रोक्तं तत्कियतां लघु । इत्युक्तौ भिषजौ तत्र तया चैव सुकन्यया । ऊचतू राजपुत्रीं तां पतिस्तव विशत्वपः
Sukanyā thưa: “Vâng vậy, hỡi hai vị thần; xin hãy mau thực hiện điều các ngài đã nói.” Được thưa như thế, hai vị y thần nói với công chúa: “Hãy để phu quân nàng bước vào dòng nước.”
Verse 16
ततोऽपश्च्यवनः शीघ्रं रूपार्थी प्रविवेश ह । अश्विनावपि तद्देवि ततः प्राविशतां जलम्
Bấy giờ Cyavana mau chóng bước vào dòng nước, cầu mong dung sắc (tuổi trẻ). Rồi, hỡi phu nhân, hai vị Aśvin cũng đi vào nước ấy.
Verse 17
ततो मुहूर्त्तादुत्तीर्णाः सर्वे ते सरसस्ततः । दिव्यरूपधराः सर्वे युवानो मृष्टकुण्डलाः
Chỉ sau một lát, tất cả đều bước lên khỏi hồ ấy. Ai nấy mang hình tướng thần diệu—trẻ trung, và đeo khuyên tai sáng rực.
Verse 18
दिव्यवेषधराश्चैव मनसः प्रीतिवर्द्धनाः । तेऽब्रुवन्सहिताः सर्वे वृणीष्वान्यतमं शुभे
Khoác y phục thần thánh, làm tâm trí hoan hỷ, họ đồng thanh nói: “Ôi người cát tường, nàng hãy chọn bất kỳ ai nàng muốn.”
Verse 19
अस्माकमीप्सितं भद्रे यतस्त्वं वरवर्णिनी । यत्र वाप्यभि कामासि तं वृणीष्व सुशोभने
Ôi phu nhân cát tường, dung sắc tuyệt hảo; bởi nàng là người chúng ta mong được nàng chọn, nên nơi nào lòng nàng nghiêng về, hãy chọn người ấy, ôi giai nhân rạng rỡ.
Verse 20
सा समीक्ष्य तु तान्सर्वांस्तुल्यरूपधरान्स्थितान् । निश्चित्य मनसा बुद्ध्या देवि वव्रे पतिं स्वकम्
Nàng ngắm nhìn tất cả họ đứng đó, ai nấy mang hình tướng như nhau. Rồi bậc phu nhân cao quý, quyết định bằng tâm và trí sáng suốt, đã chọn chính người chồng của mình.
Verse 21
लब्ध्वा तु च्यवनो भार्यां वयोरूपमवस्थितः । हृष्टोऽब्रवीन्महातेजास्तौ नासत्याविदं वचः
Được người vợ, Cyavana an trú trong dáng vẻ thanh xuân và hoan hỷ. Bậc hiền triết rực sáng ấy liền nói lời này với hai Nāsatya (Aśvin).
Verse 22
यदहं रूपसंपन्नो वयसा च समन्वितः । कृतो भवद्भ्यां वृद्धः सन्भार्यां च प्राप्तवान्निजाम् । तद्ब्रूतं वै विधास्यामि भवतोर्यदभीप्सितम्
Nhờ ân đức của hai ngài, ta được dung mạo đoan nghiêm và tuổi xuân trở lại; dẫu trước kia đã già, nay ta lại được đoàn tụ với chính người vợ của mình. Vậy xin hãy nói điều hai ngài mong cầu; ta nhất định sẽ thực hiện cho cả hai.
Verse 23
अश्विनावूचतुः । आवां तु देवभिषजौ न च शक्रः करोति नौ । सोमपानार्हतां तस्मात्कुरु नौ सोमपायिनौ
Hai vị Aśvin nói: “Chúng ta quả là lương y của chư thiên, nhưng Śakra (Indra) không ban cho chúng ta quyền được uống Soma. Vậy xin hãy làm cho chúng ta xứng đáng với việc uống Soma—hãy khiến chúng ta trở thành những người được uống Soma.”
Verse 24
च्यवन उवाच । अहं वां यज्ञभागार्हौ करिष्ये सोमपायिनौ
Cyavana nói: “Ta sẽ làm cho hai ngài xứng đáng được hưởng phần trong tế lễ, và nhờ đó trở thành những vị được uống Soma.”
Verse 25
ईश्वर उवाच । ततस्तौ हृष्टमनसौ नासत्यौ दिवि जग्मतुः । च्यवनोऽपि सुकन्या च सुराविव विजह्रतुः
Īśvara nói: Bấy giờ hai vị Nāsatya, lòng hoan hỷ, đã lên cõi trời. Cyavana cùng Sukanyā cũng vui đùa hân hoan như một đôi thần thánh.
Verse 281
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये च्यवनेश्वर माहात्म्यवर्णनंनामैकाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Như vậy kết thúc chương thứ hai trăm tám mươi mốt, mang tên “Mô tả sự vĩ đại của Cyavaneśvara”, thuộc phần Prabhāsa-kṣetra Māhātmya thứ nhất trong Prabhāsa-khaṇḍa (đại phần thứ bảy), nằm trong Śrī Skanda Mahāpurāṇa gồm tám mươi mốt nghìn câu kệ.