Adhyaya 257

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि त्रितकूपमिति स्मृतम् । नंदादित्यस्य पूर्वेण योजनत्रितयेन तु

Īśvara phán: “Rồi đó, hỡi Đại Nữ Thần, hãy đi đến nơi được gọi là Tritakūpa. Nơi ấy ở về phía đông của Nandāditya, cách ba yojana.”

Verse 2

पुरा बभूव राजेन्द्रः सौराष्ट्रविषये सुधीः । आत्रेय इति विख्यातो वेदवेदांगपारगः

Thuở xưa, tại xứ Saurāṣṭra có một vị vua hiền trí, nổi danh là Ātreya, tinh thông các Veda và cả những bộ phụ trợ (Vedāṅga).

Verse 3

तस्य पुत्रत्रयं जज्ञ ऋतुकालाभिगामिनः । एकतश्चद्वितश्चैव त्रितश्चैवेति भामिनि

Ngài sinh được ba người con trai, giữ đúng pháp khi gần gũi thê thất vào mùa thích hợp; họ được gọi là Ekata, Dvita và Trita, hỡi người nữ rạng ngời.

Verse 4

त्रितस्तेषां कनिष्ठोऽभूद्वेदवेदांगपारगः । सर्वैरेव गुणैर्युक्तो मूर्खो ज्येष्ठौ बभूवतुः

Trong ba người, Trita—người con út—trở thành bậc tinh thông Veda và Vedāṅga. Đầy đủ mọi đức hạnh, còn hai người anh thì vẫn ngu muội.

Verse 5

कस्यचित्त्वथकालस्य आत्रेयो द्विज सत्तमः । तपः कृत्वा तु विपुलं कालधर्ममुपेयिवान्

Rồi theo thời gian, Ātreya—bậc tối thượng trong hàng ‘nhị sinh’—sau khi tu khổ hạnh lớn lao, đã thuận theo luật của Thời gian và qua đời.

Verse 6

ततस्तेषां त्रितो राजा बभूव गुणवत्तरः । धुरमाकर्षयामास पुत्रोऽयं तस्य या पुरा

Sau đó, trong số họ, Trita trở thành vua, vượt trội về đức hạnh. Ngài gánh vác trọng trách cai trị—người con ấy vốn đã như vậy từ thuở trước.

Verse 7

तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना कथं यज्ञं करोम्यहम् । सन्निमंत्र्य द्विजश्रेष्ठान्यज्ञकर्मस्वधिष्ठितान्

Bấy giờ trong lòng ông khởi lên ý nghĩ: “Ta sẽ cử hành tế lễ (yajña) thế nào đây?” Sau khi cung kính thỉnh mời các vị Bà-la-môn tối thượng, vững vàng trong nghi thức tế tự, ông chuẩn bị tiến hành.

Verse 8

इन्द्रादींश्च सुरान्सर्वानावाह्य विधिपूर्वकम् । दक्षिणार्थं द्विजेन्द्राणां प्रभासं स जगाम ह । गृहीत्वा भ्रातरौ ज्येष्ठौ गवार्थं प्रस्थितो द्विजः

Sau khi theo đúng nghi quỹ mà thỉnh mời Indra cùng hết thảy chư thiên, ông lên đường đến Prabhāsa để lo liệu dakṣiṇā (lễ vật thù lao) cho các bậc Bà-la-môn tôn quý. Dẫn theo hai người anh cả, vị nhị sinh ấy ra đi tìm kiếm đàn bò.

Verse 9

यस्य यस्य गृहे याति स त्रितो वेदपारगः । तत्र तत्र वरां पूजां लेभे गाश्चैव पुष्कलाः

Hễ bậc Trita, người tinh thông Veda, bước vào nhà nào, thì ngay tại đó ông được tiếp đãi tôn kính bậc nhất, lại còn nhận được nhiều bò dồi dào.

Verse 10

एवं स गोधनं प्राप्य भ्रातृभ्यां सहितस्तदा । गृहाय प्रस्थितो देवि निर्वृतिं परमां गतः

Như vậy, khi đã thu được của cải là đàn bò, lại có hai anh em cùng đi, ông lên đường trở về nhà. Ôi Nữ Thần, ông đã đạt đến niềm an lạc tối thượng.

Verse 11

त्रितस्ताभ्यां पुरो याति पृष्ठतो भ्रातरौ च तौ । गोधनं चालयंतस्ते प्रभासं क्षेत्रमागताः

Trita đi trước, còn hai người anh theo sau, lùa đàn bò; nhờ vậy họ đã đến thánh địa Prabhāsa.

Verse 12

अथ तद्गोधनं दृष्ट्वा भूरि दानार्थमाहृतम् । भ्रातृभ्यां त्रितये चेति पापा मतिरजायत

Nhưng khi thấy đàn gia súc lớn được mang đến để làm từ thiện, một ý nghĩ tội lỗi đã nảy sinh trong lòng hai anh em: "Cái này là dành cho Trita và cho chúng ta (để chiếm đoạt)."

Verse 13

परस्परमूचतुस्तौ भ्रातरौ दुष्टचेतसौ । त्रितो यज्ञेषु कुशलो वेदेषु कुशलस्तथा

Sau đó, hai anh em có tâm địa độc ác đó nói với nhau: "Trita tinh thông các nghi lễ hiến tế, và cũng tinh thông kinh Veda."

Verse 14

मान्यः पूज्यश्च सर्वत्र आवां मूर्खौ निरर्थकौ । एतद्धि गोधनं सर्वं त्रितो दास्यति सन्मखे

"Nó được tôn vinh và thờ phụng ở khắp mọi nơi, trong khi chúng ta là những kẻ ngốc nghếch và vô dụng. Quả thực, Trita sẽ đem cho tất cả số gia súc quý giá này tại buổi lễ hiến tế, ngay trước mắt những người đức hạnh."

Verse 15

अस्माकं पितृपर्यातो यदाप्तं तत्समं भवेत् । तस्मादत्रैव युक्तोऽस्य वधो वै त्रितयज्ञिनः

"Bất cứ thứ gì tổ tiên để lại cho chúng ta sẽ trở nên ngang bằng với số của cải đó (chỉ khi chúng ta chiếm đoạt nó). Vì vậy, ngay tại đây, việc giết Trita - người thực hiện nghi lễ - quả thực là hành động thích hợp."

Verse 16

एवं तौ निश्चयं कृत्वा प्रस्थितौ भ्रातरावुभौ । त्रितस्तु पुरतो याति निर्विकल्प ऋजुः सुधीः

Sau khi quyết định như vậy, hai anh em lên đường. Nhưng Trita đi trước họ - điềm tĩnh, ngay thẳng và khôn ngoan, không chút nghi ngờ.

Verse 17

अनु तत्र समुत्तस्थौ व्याघ्रो रौद्रतराकृतिः । व्यादितास्यो रवं देवि व्यनद्भैरवं ततः

Ngay sau lưng họ, một con hổ hiện lên với hình tướng hung bạo tột cùng. Há rộng hàm, ô Nữ Thần, nó gầm lên tiếng rống ghê rợn, kinh hoàng.

Verse 18

तस्य शब्देन ता गावो नष्टा जग्मुर्दिशो दश । अन्धकूपो महांस्तत्र प्रदेशे दारुणोऽभवत्

Nghe tiếng rống ấy, đàn bò hoảng loạn tán loạn, chạy mất hút về đủ mười phương. Tại vùng ấy có một “giếng tối” rộng lớn, trông thật ghê rợn.

Verse 19

एकतो दारुणो व्याघ्रः कूपोऽन्यत्र सुदारुणः । दृष्ट्वा ते भ्रातरः सर्वे भयोद्विग्नाः प्रदुद्रुवुः

Một bên là con hổ dữ; nơi khác lại là cái giếng vô cùng ghê sợ. Thấy vậy, tất cả anh em run rẩy vì kinh hãi, hoảng hốt chạy trốn.

Verse 20

अथ ते विषमं प्राप्य तटं कूपस्य भामिनि । स्थिता यावद्गतो व्याघ्रस्ततो गंतुं मनो दधुः

Bấy giờ, ô Nương Nương, họ đến bờ giếng gồ ghề, đứng yên tại đó cho đến khi con hổ bỏ đi; rồi mới định tâm tiếp tục lên đường.

Verse 21

अथ ताभ्यां त्रितो देवि भ्रातृभ्यां नृपसत्तम । प्रक्षिप्तो दारुणे कूपे जीर्णे तोयविवर्जिते

Rồi, ô Nữ Thần—hỡi bậc vương giả tối thượng—Trita bị hai người anh ấy ném xuống một cái giếng dữ dằn, giếng đã cũ nát, khô cạn, không còn nước.

Verse 22

ततस्तद्गोधनं गृह्य प्रस्थितौ हृष्टमानसौ । त्रितस्तु पतितस्तत्र कूपे जलविवर्जिते

Bấy giờ, mang theo gia tài là đàn bò ấy, hai người lên đường với lòng hân hoan. Còn Trita thì nằm ngã tại đó, trong chiếc giếng cạn không một giọt nước.

Verse 23

चिन्तयामास मेधावी नाहं शोचामि जीवितुम् । मयाहूता द्विजश्रेष्ठा यज्ञार्थं वेदपारगाः । इन्द्राद्याश्च सुराः सर्वे स क्रतुः स्यान्न मे त्वतः

Bậc trí giả suy niệm: “Ta chẳng than khóc cho mạng sống mình. Vì lễ tế, ta đã thỉnh mời các vị Bà-la-môn tối thượng, tinh thông Veda; lại cũng thỉnh mời hết thảy chư thiên, bắt đầu từ Indra. Vậy nghi lễ ấy không được vì ta mà dang dở.”

Verse 24

स एवं चिन्तयामास वेदवेदांगपारगः । मानसं यज्ञमारभ्य तत्रैव वरवर्णिनि

Như thế, vị Bà-la-môn tinh thông Veda và các Vedāṅga tự suy niệm trong lòng; và ngay tại đó, hỡi phu nhân dung sắc mỹ lệ, ngài khởi sự một lễ tế bằng tâm (mānasa-yajña).

Verse 25

स्वयमेव स सूक्तानि प्रोक्त्वा प्रोक्त्वा द्विजोत्तमः । कृतवान्बालुकाहोमं तेन तुष्टाश्च देवताः

Vị Bà-la-môn tối thượng ấy tự mình tụng đọc các thánh tụng (sūkta) hết lần này đến lần khác, rồi thực hành bālukā-homa—lễ hiến cúng bằng cát; nhờ vậy chư thiên đều hoan hỷ.

Verse 26

श्रद्धां तस्य विदित्वा तु भूयस्तृप्तास्तु देवताः । आगत्य ब्राह्मणं प्रोचुः कूपमध्ये व्यवस्थितम्

Nhận biết lòng tín thành của ngài, chư thiên lại càng mãn nguyện hơn nữa. Họ liền đến và cất lời với vị Bà-la-môn đang ở giữa lòng giếng.

Verse 27

देवा ऊचुः । भोभो विप्र त्वया नूनं सर्वे संतर्पिता वयम् । मानसेन तु यज्ञेन तस्माद्ब्रूहि मनोगतम्

Chư Thiên nói: “Này Bà-la-môn, nhờ lễ tế bằng tâm ý của ông mà tất cả chúng ta đều đã được thỏa mãn. Vậy hãy nói điều ước đang ở trong lòng ông.”

Verse 28

ब्राह्मण उवाच । यदि देवाः प्रसन्ना मे कूपान्निष्कमणे त्वहम् । यष्टा स्वं मंदिरं गत्वा देवयज्ञं करोम्यहम्

Bà-la-môn thưa: “Nếu chư Thiên hoan hỷ với tôi, xin cho tôi được ra khỏi giếng này. Trở về nhà mình, tôi sẽ đúng pháp cử hành lễ tế dâng chư Thiên (deva-yajña).”

Verse 29

ईश्वर उवाच । अथ देवैः समादिष्टा तस्मिन्कूपे सरस्वती । निर्गत्य वसुधां भित्त्वा पूरयामास वारिणा

Īśvara phán: Bấy giờ, theo lệnh chư Thiên, nữ thần Sarasvatī hiện ra trong chiếc giếng ấy; xuyên phá lòng đất và đổ đầy giếng bằng nước.

Verse 30

अथ निष्क्रम्य विप्रोऽसौ यातः स्वभवनं प्रति । ततः प्रभृति देवेशि त्रितकूपः स उच्यते

Bấy giờ vị Bà-la-môn ấy bước ra và đi về nhà mình. Từ đó trở đi, hỡi Nữ Chúa của chư Thiên, nơi ấy được gọi là Tritakūpa.

Verse 31

स्नात्वा तत्र शुचिर्भूत्वा त्वथ संतर्पयेत्पितॄन् । अश्वमेधमवाप्नोति सर्वपापविवर्जितः

Tắm tại đó, trở nên thanh tịnh; rồi nếu làm lễ khiến các Pitṛ (tổ tiên) được thỏa mãn, người ấy đạt công đức ngang lễ Aśvamedha và lìa sạch mọi tội lỗi.

Verse 32

तिल दानं तु देवेशि तत्र शस्तं सकाञ्चनम् । पितॄणां वल्लभं तीर्थं नित्यं चैव तु भामिनि

Ôi Nữ Chúa của chư thiên, tại nơi ấy, việc bố thí hạt mè cùng với vàng được ca ngợi hết mực. Ôi người rạng ngời, tīrtha ấy muôn đời là nơi được các Pitṛ (tổ tiên) yêu quý.

Verse 33

अग्निष्वात्ता बर्हिषद आयंतुन इति स्मृताः । ये दिव्याः पितरो देवि तेषां सांनिध्यमत्र हि

‘Agniṣvātta’ và ‘Barhiṣad’ được ghi nhớ cùng lời thỉnh: “Xin các ngài hãy đến.” Ôi Nữ thần, chính tại đây quả thật có sự hiện diện của những bậc tổ tiên thiêng liêng ấy.

Verse 34

दर्शनादपि तीर्थस्य तस्य वै सुरसत्तमे । मुच्यन्ते प्राणिनः पापादाजन्ममरणांतिकात्

Ôi bậc tối thượng trong hàng chư thiên, chỉ cần chiêm bái tīrtha ấy thôi, chúng sinh liền được giải thoát khỏi tội lỗi—những tội lỗi bám theo từ lúc sinh ra cho đến tận cùng đời sống.

Verse 35

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत् । प्रभासं क्षेत्रमासाद्य यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः

Vì thế, hãy dốc hết mọi nỗ lực mà tắm gội đúng pháp tại nơi ấy; khi đã đến thánh địa Prabhāsa, nếu ai mong cầu điều thiện tối thượng cho chính mình.

Verse 257

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये त्रितकूपमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Như vậy kết thúc trong Thánh Skanda Mahāpurāṇa—trong Saṃhitā gồm tám mươi mốt nghìn kệ—thuộc quyển thứ bảy, Prabhāsa Khaṇḍa, phần thứ nhất mang tên “Prabhāsakṣetra Māhātmya”, chương gọi là “Mô tả sự vĩ đại của tīrtha Tritakūpa”: adhyāya thứ hai trăm năm mươi bảy.