Adhyaya 131
Chương này mở ra như một cuộc đối thoại thần học: Śrī Devī hỏi vì sao liṅga mang danh “Nāleśvara” lại cũng được hiểu là “Dhruveśvara”. Īśvara bèn thuật lại māhātmya—nguồn gốc và vinh quang của thánh tượng: Dhruva, con vua Uttānapāda, đến thánh địa Prabhāsa-kṣetra, tu khổ hạnh nghiêm mật, an lập Mahādeva và thờ phụng bằng lòng sùng kính bền bỉ suốt một ngàn năm của chư thiên. Īśvara truyền lại bài stotra của Dhruva, được kết cấu bằng công thức quy y lặp đi lặp lại: “taṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi”, ca ngợi quyền chủ tể vũ trụ và những kỳ công huyền thoại của Śiva. Phần phalaśruti dạy rằng ai tụng niệm thánh ca với tâm kỷ luật và thanh tịnh sẽ đạt đến Śiva-loka. Śiva hoan hỷ ban thiên nhãn và hứa cho nhiều ân phúc, kể cả các địa vị lớn trong vũ trụ; nhưng Dhruva không cầu danh vị, chỉ xin lòng bhakti thuần khiết và sự hiện diện thường trụ của Śiva trong liṅga đã được an lập. Īśvara xác nhận sự ban cho ấy, gắn “vị trí bất động” của Dhruva với nơi an trụ tối thượng, và quy định việc thờ liṅga vào các ngày nguyệt kỳ đặc biệt (amāvāsyā tháng Śrāvaṇa hoặc paurṇamāsī tháng Āśvayuja), hứa công đức ngang Aśvamedha cùng nhiều quả báo tốt lành đời này và đời sau cho người thờ phụng và người lắng nghe.
Shlokas
Verse 1
श्रीदेव्युवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं नालेश्वरमिति श्रुतम् । ध्रुवेश्वरेति तल्लिंगं कथं वै संबभूव ह
Nữ Thần thưa: “Điều Ngài vừa nói, con từng nghe gọi là ‘Nāleśvara’. Vậy vì sao liṅga ấy lại được xưng là ‘Dhruveśvara’?”
Verse 2
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि ध्रुवेश्वरमहोदयम् । यच्छ्रुत्वा मानवो देवि मुच्यते भवबंधनात्
Īśvara phán: “Hãy lắng nghe, hỡi Devī; Ta sẽ giảng về đại vinh quang của Dhruveśvara. Nghe điều ấy, hỡi Devī, con người được giải thoát khỏi xiềng xích luân hồi.”
Verse 3
उत्तानपादनृपतेः पुत्रोऽभूद्ध्रुवसंज्ञितः । महात्मा ज्ञानसंपन्नः सर्वज्ञः प्रियदर्शनः
Từ vua Uttānapāda sinh ra một hoàng tử tên Dhruva—bậc đại tâm, đầy đủ chánh trí, thông tuệ mọi điều, dung mạo khả ái.
Verse 4
स कदाचित्समासाद्य प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । तताप विपुलं देवि तपः परमदारुणम्
Có một lần, chàng đến Prabhāsa—thánh địa tối thượng; tại đó, hỡi Nữ Thần, chàng tu khổ hạnh rộng lớn, vô cùng nghiêm khắc.
Verse 5
दिव्यं वर्षसहस्रं तु प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम् । संपूजयति सद्भक्त्या स्तौति स्तोत्रैः पृथग्विधैः
Suốt một ngàn năm cõi trời, sau khi an lập Maheśvara, chàng phụng thờ Ngài bằng lòng sùng tín chân thành và tán dương bằng nhiều bài thánh tụng khác nhau.
Verse 6
तत्स्तोत्रं ते प्रवक्ष्यामि येनाहं तुष्टिमागतः
Ta sẽ tuyên thuyết chính bài thánh tụng ấy cho ngươi—nhờ đó mà ta đã được hoan hỷ, mãn nguyện.
Verse 7
ध्रुव उवाच । कैलासतुंगशिखरं प्रविकम्प्यमानं कैलासशृंगसदृशेन दशाननेन । यः पादपद्मपरिपीडनया दधार तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि
Dhruva thưa rằng: Khi đỉnh cao Kailāsa bị kẻ mười mặt, tựa như một ngọn núi, làm cho rung chuyển; Đấng đã dùng áp lực của liên hoa túc mà đè giữ lại—con xin quy y Śaṅkara, Đấng ban nơi nương tựa.
Verse 8
येनासुराश्चापि दनोश्च पुत्रा विद्याधरोरगगणैश्च वृताः समग्राः । संयोजिता न तु फलं फलमूलमुक्तास्तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि
Đấng đã nhiếp phục và quy tụ cả các Asura—con của Danu—cùng đoàn Vidyādhara và Nāga đông đủ vào kỷ luật; nhưng vẫn không cho họ thoát khỏi quả báo, vì chưa xả “trái và rễ” của dục vọng—con xin quy y Śaṅkara, Đấng ban nơi nương tựa.
Verse 9
यस्याखिलं जगदिदं वशवर्ति नित्यं योऽष्टाभिरेव तनुभिर्भुवनानि भुंक्ते । यत्कारणं परमकारणकारणानां तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि
Đấng dưới quyền năng của Ngài, toàn thể vũ trụ này hằng ở trong sự chi phối; Đấng với tám hình tướng mà bao trùm và cai quản các thế giới; Đấng là nguyên nhân—nguyên nhân tối thượng của mọi nguyên nhân—con xin quy y Śaṅkara, Đấng ban nơi nương tựa.
Verse 10
यः सव्यपाणिकमलाग्रनखेन देवस्तत्पंचमं च सहसैव पुरातिरुष्टः । ब्राह्मं शिरस्तरुणपद्मनिभं चकर्त तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि
Vị Thần khi xưa nổi giận, dùng đầu móng nơi bàn tay trái như hoa sen mà tức khắc chặt đứt “cái thứ năm” ấy—chiếc đầu tựa Brahmā, như đóa sen non—con xin quy y Śaṅkara, Đấng ban nơi nương tựa.
Verse 11
यस्य प्रणम्य चरणौ वरदस्य भक्त्या श्रुत्वा च वाग्भिरमलाभिरतंद्रिताभिः । दीप्तस्तमांसि नुदति स्वकरैर्विवस्वांस्तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि
Con xin nương tựa nơi Śaṅkara, Đấng ban chốn quy y; Ngài mà đôi chân ban phúc, khi được cúi lạy với lòng sùng kính, và khi danh Ngài được lắng nghe qua lời tán tụng thanh tịnh không mỏi mệt—tựa mặt trời rực sáng dùng tia quang xua tan bóng tối.
Verse 12
यः पठेत्स्तवमिदं रुचिरार्थं मानवो ध्रुवकृतं नियतात्मा । विप्रसंसदि सदा शुचिसिद्धः स प्रयाति शिवलोकमनादिम्
Người nào tự chế, tụng đọc bài thánh ca này—ý nghĩa đẹp đẽ do Dhruva soạn—luôn thanh tịnh và thành tựu giữa hội chúng bậc hiền trí, người ấy sẽ đạt đến cõi Śiva vô thủy.
Verse 13
तस्यैवं स्तुवतो देवि तुष्टोऽहं भावितात्मनः । पूर्णे वर्षसहस्रांते ध्रुवस्याह महात्मनः
Này Nữ Thần, được người có tâm hồn thanh luyện ấy tán dương như vậy, Ta liền hoan hỷ. Khi trọn một ngàn năm đã qua, Ta đã cất lời với Dhruva, bậc đại hồn.
Verse 14
पुत्र तुष्टोऽस्मि भद्रं ते जातस्त्वं निर्मलोऽधुना । दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मां विगतज्वरः
“Hỡi con, Ta đã hài lòng—nguyện điều lành đến với con. Nay con đã trở nên thanh tịnh. Ta ban cho con thiên nhãn; hãy chiêm ngưỡng Ta, không còn khổ não nóng bức.”
Verse 15
यच्च ते मनसा किञ्चित्कांक्षितं फलमुत्तमम् । तत्सर्वं ते प्रदास्यामि ब्रूहि शीघ्रं ममाग्रतः
“Bất cứ phúc ân tối thượng nào con đã ước nguyện trong tâm—hãy mau thưa trước mặt Ta. Ta sẽ ban cho con tất cả.”
Verse 16
ब्राह्म्यं वा वैष्णवं शाक्रं पदमन्यत्सुदुर्लभम् । ददामि नात्र संदेहो भक्त्या संप्रीणितस्तव
“Dù là địa vị của Phạm Thiên, của Tỳ-thấp-nô, của Đế Thích—hay bất cứ cảnh giới nào khác khó đạt—Ta đều ban cho; không chút nghi ngờ, vì Ta hoan hỷ trước lòng sùng kính của ngươi.”
Verse 17
ध्रुव उवाच । ब्राह्म्यं वैष्णवं माहेन्द्रं पदमावृत्तिलक्षणम् । विदितं मम तत्सर्वं मनसाऽपि न कामये
Dhruva thưa: “Cảnh giới của Phạm Thiên, của Tỳ-thấp-nô, và của Đại Đế Thích—những trạng thái còn mang dấu ấn trở lại luân hồi—tất cả ấy ta đều biết; ta không mong cầu, dù chỉ trong tâm.”
Verse 18
यदि तुष्टोऽसि मे देव भक्तिं देहि सुनिर्मलाम् । अस्मिंल्लिंगे सदा वासं कुरु देव वृषध्वज
“Nếu Ngài hài lòng với con, lạy Thần Chủ, xin ban cho con lòng bhakti thanh tịnh tuyệt đối. Và lạy Đấng mang cờ bò, xin Ngài ngự mãi trong Liṅga này.”
Verse 19
ईश्वर उवाच । इति यत्प्रार्थितं सर्वं तद्दत्तं सर्वमेव हि । स्थानं च तस्य तद्ध्रौव्यं तद्विष्णोः परमं पदम्
Īśvara phán: “Như vậy, mọi điều đã cầu xin quả thật đều được ban trọn vẹn. Và nơi an trụ kiên cố của người ấy—‘Dhrauvya’—chính là cảnh giới tối thượng của Tỳ-thấp-nô.”
Verse 20
श्रावणस्य त्वमावास्यां यस्तल्लिंगं प्रपूजयेत् । आश्वयुक्पौर्णमास्यां वा सोऽश्वमेधफलं लभेत्
Ai thờ phụng Liṅga ấy vào ngày sóc (trăng non) tháng Śrāvaṇa, hoặc vào ngày vọng (trăng tròn) tháng Āśvayuja, người ấy sẽ được công đức tương đương lễ tế Aśvamedha (mã tế).
Verse 21
अपुत्रो लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम् । रूपवान्सुभगो भोगी सर्वशास्त्रविशारदः । हंसयुक्तविमानेन रुद्रलोके महीयते
Người không con sẽ được con trai; kẻ cầu tài sẽ được tài. Người ấy trở nên tuấn tú, phúc lành, vui hưởng phước lạc, tinh thông mọi śāstra; và được đưa bằng thiên xa buộc đôi thiên nga, được tôn vinh nơi thế giới của Rudra.
Verse 22
असुरसुरगणानां पूजितस्य ध्रुवस्य कथयति कमनीयां कीर्तिमेतां शृणोति । सकलसुखनिधानरुद्रलोकं सुशांतः सुरगणदनुनाथैरर्चितं यात्यनंतम्
Ai thuật lại hoặc lắng nghe danh tiếng khả ái này của Dhruva—đấng được tôn kính bởi đoàn chư thiên và a-tu-la—sẽ được an tịnh sâu xa và đạt đến cõi Rudra vô biên, kho tàng mọi an lạc, được các bậc chúa tể của chư thiên và dòng Danu kính lễ.
Verse 131
इति श्रीस्कांदे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ध्रुवेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकत्रिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः
Như vậy, trong Skanda Mahāpurāṇa tôn kính—thuộc bộ saṃhitā gồm tám mươi mốt nghìn kệ—đây là chương thứ một trăm ba mươi mốt, trong quyển thứ bảy gọi là Prabhāsa-khaṇḍa, thuộc phần thứ nhất “Māhātmya của Prabhāsa-kṣetra”, mang tên “Mô tả sự vĩ đại của Dhruveśvara”.