Adhyaya 59

Verse 1

। सूत उवाच । तस्मिन्क्षेत्रे रविः पूर्वं विदुरेण प्रतिष्ठितम् । शिवश्च परया भक्त्या तथा विष्णुर्द्विजोत्तमाः

Sūta nói: Xưa kia, tại thánh địa ấy, Vidura đã thiết lập thờ phụng Thần Mặt Trời (Ravi). Và với lòng sùng kính tối thượng, ông cũng thiết lập Śiva, và likewise Viṣṇu, hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh.

Verse 2

यस्तान्पूजयते भक्त्या मानुषो भक्तितस्ततः । स यास्यति परं स्थानं यज्ञैरपि सुदुर्लभम्

Ai là người phàm mà thành kính thờ phụng các vị thần ấy—chính nhờ lòng sùng tín đó, người ấy sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng, nơi mà ngay cả tế lễ (yajña) cũng cực kỳ khó mà đạt được.

Verse 3

हस्तिनापुरसंस्थेन विदुरेण पुरा द्विजाः । गालवो मुनिशार्दूलः पृष्टः स्वगृहमागतः

Hỡi các Bà-la-môn, thuở xưa Vidura, người cư ngụ tại Hastināpura, đã hỏi Gālava—bậc “hổ trong hàng hiền thánh”—khi ngài đến nhà mình.

Verse 4

अपुत्रस्य गतिर्लोके कीदृक्संजायते परे । एतन्मे पृच्छतो ब्रूहि कृत्वा सद्भावमुत्तमम्

Người đàn ông không có con trai thì ở đời này có “đường đi” ra sao, và ở đời sau sẽ thành thế nào? Xin hãy nói cho tôi, vì tôi hỏi với lòng chân thành tối thượng và ý hướng cung kính.

Verse 5

गालव उवाच । अपुत्रस्य गतिर्नास्ति मृतः स्वर्गं न गच्छति । द्वादशानामपि तथा यद्येकोऽपि न विद्यते

Gālava nói: “Người không có con trai thì không có con đường (gati) thích đáng; khi chết, người ấy không lên cõi trời. Cũng vậy, trong mười hai loại con được thừa nhận, nếu không có lấy một loại nào, thì hệ quả ấy được nói là xảy ra.”

Verse 6

औरसः क्षेत्रजश्चैव क्रयक्रीतश्च पालितः । पौनर्भवः पुनर्दत्तः कुंडो गोलस्तथा परः । कानीनश्च सहोढश्च अश्वत्थो ब्रह्मवृक्षकः

Con trai sinh tự thân (aurasa), con kṣetraja, con mua (kraya-krīta) và con nuôi dưỡng (pālita); con của người đàn bà tái giá (paunarbhava), con được trao lại (punardatta), kuṇḍa và gola, cùng một loại khác; kānīna và sahoḍha, aśvattha và brahma-vṛkṣaka—đó là những loại con được truyền thống liệt kê.

Verse 7

एतेषामपि यद्येकः पुरुषाणां न जायते । तन्नूनं नरके वासः पुंसंज्ञे वै प्रजायते

Nếu ngay cả trong những điều ấy, một người đàn ông không sinh được dù chỉ một người con trai, thì quả thật người ấy được nói là phải ở địa ngục—đó là lời tuyên định dành cho kẻ được gọi là “đàn ông” theo khuôn phép dharma này.

Verse 8

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य गालवस्य महात्मनः । अपुत्रत्वात्परं दुःखं जगाम विदुरस्तदा

Sūta nói: Nghe lời ấy của bậc đại tâm Gālava, Vidura khi ấy vì nỗi không con mà rơi vào sầu khổ sâu thẳm.

Verse 9

तप्तस्तं गालवः प्राह मा त्वं दुःखपदं व्रज । मद्वाक्यात्पुत्रकं वृक्षं विष्णुसंज्ञं द्रुतं कुरु

Động lòng từ mẫn, Gālava nói với ông: “Chớ rơi vào cảnh sầu khổ. Theo lời ta, hãy mau nhận cây này làm con trai của ông và đặt tên nó là ‘Viṣṇu’.”

Verse 10

तस्मात्प्राप्स्यसि निःशेषं फलं पुत्रसमुद्भवम् । गत्वा पुण्यतमे देशे रक्तशृंगस्य मूर्धनि

“Vì thế, ông sẽ nhận trọn vẹn quả phúc phát sinh từ việc có con trai—khi ông đến miền đất chí thánh, lên đỉnh Raktāśṛṅga, ngọn Núi Đỏ.”

Verse 11

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्ववृद्धिशुभोदये । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विदुरस्तत्क्षणाद्ययौ

Tại thánh địa Hāṭakeśvara—nơi mọi thịnh vượng tăng trưởng và điềm lành khởi sinh—Vidura nghe lời ấy xong liền lập tức lên đường.

Verse 12

तत्स्थानं गालवोद्दिष्टं हर्षेण महतान्वितः । तत्राश्वत्थतरुं स्थाप्य पुत्रत्वे चाभिषेच्य च

Đến nơi Gālava chỉ dạy, lòng tràn đầy hoan hỷ lớn lao, ông trồng cây aśvattha (bồ-đề/pipal) tại đó và làm lễ quán đảnh, tôn lập cây ấy với địa vị như một người con.

Verse 13

वैवाहिकेन विधिना कृतकृत्यो बभूव ह । ततो बभ्राम तत्क्षेत्रं तीर्थयात्रापरायणः

Theo nghi thức hôn lễ được quy định, ông thấy bổn phận đã viên mãn; rồi với tâm chuyên nhất nơi cuộc hành hương, ông du hành khắp vùng thánh địa ấy, viếng thăm các tīrtha.

Verse 15

स दृष्ट्वा कुरुवृद्धस्य कीर्तनानि महात्मनः । ततश्चक्रे मतिं तत्र दिव्यप्रासादकर्मणि

Thấy những sự tưởng niệm và công hạnh lừng danh của bậc đại hồn—vị trưởng lão dòng Kuru—ông liền khởi ý tại đó, quyết làm công việc dựng nên một ngôi đền thiêng nhiệm mầu.

Verse 16

ततो माहेश्वरं लिंगं वटाधस्ताद्विधाय सः । विष्णुं च स्थापयामास अश्वत्थस्य तरोरधः

Rồi ông thiết lập liṅga của Māheśvara dưới gốc cây đa; và cũng an vị Đức Viṣṇu dưới gốc cây aśvattha (pipal).

Verse 17

निवेश्य च तथा दिव्यं ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत् । एतद्देवत्रयं क्षेत्रे युष्माकं हि मया कृतम् । भवद्भिः सकला चास्य चिन्ताकार्या सदैव हि

Sau khi an lập các điện thờ thiêng liêng như vậy, ông bạch với các brāhmaṇa: “Bộ ba thần linh này trong thánh địa (kṣetra) đã do ta dựng lên vì các vị. Vậy nên, tất cả các vị hãy luôn chăm nom, gìn giữ và phụng sự cho được trọn vẹn.”

Verse 18

ब्राह्मणा ऊचुः । वयमस्य करिष्यामो यात्राद्याः सकलाः क्रियाः

Các Bà-la-môn thưa rằng: “Chúng tôi sẽ cử hành trọn vẹn mọi nghi lễ cho thánh xứ này—khởi từ cuộc rước (yātrā) cho đến mọi phép tắc cần thiết.”

Verse 19

तथा वंशोद्भवा ये च पुत्राः पौत्रास्तथापरे । करिष्यंति क्रियाः सर्वास्त्वं गच्छ स्वगृहं प्रति

“Cũng vậy, các con trai, cháu trai sinh trong dòng tộc chúng tôi, và những người nối tiếp về sau, sẽ cử hành đầy đủ mọi nghi lễ. Nay ngài hãy trở về tư gia của mình.”

Verse 20

ततो जगाम विदुरः स्वपुरं प्रति हर्षितः । कृतकृत्यो द्विजास्ते च चक्रुर्वाक्यं तदुद्भवम्

Bấy giờ Vidura hoan hỷ lên đường về thành của mình. Các Bà-la-môn kia cũng thấy việc mình đã viên mãn, liền thốt ra những lời hợp với thánh duyên của dịp ấy.

Verse 21

माघमासस्य सप्तम्यां सूर्यवारेण यो नरः । पूजयेद्भास्करं तत्र स याति परमां गतिम्

Ai vào ngày Thất (saptamī) của tháng Māgha, khi nhằm Chủ nhật, mà lễ bái Bhāskara (Thần Mặt Trời) tại thánh địa ấy, người ấy sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 22

शिवं वा सोमवारेण शुक्लाष्टम्यां विशेषतः । शयने बोधने विष्णुं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

Hoặc vào ngày thứ Hai—đặc biệt vào ngày Bát (aṣṭamī) của nửa tháng sáng—hãy thờ phụng Śiva; và vào các kỳ lễ “an giấc” và “tỉnh thức” của Viṣṇu, hãy lễ bái Viṣṇu với lòng tín thành vững chắc, đúng pháp.

Verse 23

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन देवानां तत्त्रयं शुभम् । पूजनीयं विशेषेण नरैः स्वर्गतिमीप्सुभिः

Vì vậy, với mọi nỗ lực, hãy đặc biệt thờ phụng Tam vị Thiên thần cát tường ấy—nhất là đối với những người cầu con đường lên cõi trời.

Verse 24

तत्र सिद्धिं गताः पूर्वं मुनयः संशितव्रताः । विदुरेश्वरमाराध्य शतशोऽथ सहस्रशः

Tại đó, thuở xưa, các bậc hiền triết giữ giới nguyện kiên cố đã chứng đắc thành tựu tâm linh—nhờ phụng thờ Vidureśvara—hàng trăm, thậm chí hàng nghìn vị.

Verse 25

ततस्तत्सिद्धिदं ज्ञात्वा लिंगं वै पाकशासनः । पांसुभिः पूरयामास यथा कश्चिन्न बुध्यते

Rồi, biết liṅga ấy là đấng ban siddhi, Pākaśāsana (Indra) đã phủ lấp nó bằng bụi đất, để không ai có thể nhận ra.

Verse 26

कस्यचित्त्वथ कालस्य विदुरस्तत्र चागतः । दृष्ट्वा लोपगतं लिंगं दुःखेन महतान्वितः

Sau một thời gian, Vidura lại đến nơi ấy; thấy liṅga đã khuất khỏi tầm mắt, lòng ông tràn ngập nỗi sầu muộn lớn lao.

Verse 27

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । मा त्वं कुरु विषादं हि लिंगार्थे विदुराधुना

Ngay lúc ấy, một tiếng nói vô hình cất lên: “Hỡi Vidura, nay chớ sầu muộn vì liṅga ấy.”

Verse 28

योऽयं स दृश्यते वालो वटस्तस्य तले स्थिता । देवद्रोणिः सुरेशेन पांसुभिः परिपूरिता

Cây đa non mà ngươi đang thấy—dưới gốc ấy có Devadroṇī nằm đó, đã được Indra, Chúa tể chư thiên, lấp đầy bằng bụi đất.

Verse 29

ततो गजाह्वयात्तूर्णं समानीय धनं बहु । शोधयामास तत्स्थानं दिवारात्रमतन्द्रितः

Rồi ông vội đem nhiều của cải và phương tiện từ Gajāhvaya (Hastināpura) đến, và thanh tẩy nơi ấy suốt ngày đêm không biết mỏi mệt.

Verse 30

ततो विलोक्य तान्देवान्हर्षेण महतान्वितः । प्रासादं निर्ममे तेषां योग्यं साध्वभिसंस्थितम्

Bấy giờ, chiêm ngưỡng các vị thần ấy và tràn đầy hoan hỷ lớn lao, ông dựng cho họ một tòa đền cung xứng đáng, được hoạch định đúng phép và thiết lập vững bền.

Verse 31

कैलासशिखराकारं भास्करार्थे महामुनिः । जटामध्यगतं दृष्ट्वा वटस्य च महेश्वरम्

Vì việc thờ phụng Thái Dương, bậc đại hiền—sau khi thấy Maheśvara trong cây đa, ngự giữa búi tóc kết—đã quán tưởng Ngài với hình tướng như đỉnh Kailāsa.

Verse 32

प्रासादं नाकरोत्तत्र लिंगं यावन्न चालयेत् । वासुदेवस्य योग्यां च कृत्वा शालां बृहत्तराम्

Ông không dựng đền tại đó chừng nào liṅga còn không được phép lay động; và ông cũng làm một giảng đường rộng lớn, xứng hợp cho Vāsudeva.

Verse 33

दत्त्वा वृत्तिं च संहृष्टो ब्राह्मणेभ्यो निवेद्य च । जगाम स्वाश्रमं भूयो विप्रानामंत्र्य तांस्ततः

Sau khi ban cho sự trợ dưỡng sinh kế và hoan hỷ dâng cúng đúng phép lên các Bà-la-môn, ông liền cáo biệt các vị vipra ấy rồi trở về lại am thất của mình.