Adhyaya 271

Verse 1

सूत उवाच । अथान्यदपि तत्रास्ति सुपुण्यं लिंगसप्तकम् । येनार्चितेन दृष्टेन पूजितेन विशेषतः

Sūta nói: Lại nữa, tại nơi ấy có bảy liṅga vô cùng phước đức; ai thờ phụng, chiêm bái, và nhất là kính lễ bằng pūjā, thì được công đức thù thắng.

Verse 2

दीर्घायुर्जायते मर्त्यः सर्वरोगविवर्जितः । मार्कण्डेश्वर इत्युक्तस्तत्र देवो महेश्वरः

Phàm nhân được thọ mạng dài lâu, lìa mọi bệnh tật. Tại nơi ấy, Maheśvara được xưng là Mārkaṇḍeśvara.

Verse 3

इन्द्रद्युम्नेश्वरोऽन्यस्तु सर्वपापहरो हरः । पालेश्वरस्तथा चैव सर्वव्याधिविनाशनः

Lại có Indradyumneśvara—Hara, Đấng trừ sạch mọi tội lỗi. Cũng vậy, Pāleśvara là Đấng diệt trừ mọi chứng bệnh.

Verse 4

ततो घंटशिवः ख्यातो यो घंटेन प्रतिष्ठितः । कलशेश्वरसंज्ञस्तु वानरेश्वरसंयुतः

Rồi đến Ghaṇṭaśiva lừng danh, được an lập bởi một chiếc chuông. Lại có vị mang danh Kalaśeśvara, gắn liền với Vānareśvara.

Verse 5

ईशान शिव इत्युक्तस्तत्र क्षेत्रेश्वरेश्वरः । पूजितो मानवैर्भक्त्या कामान्यच्छत्यमानुषान्

Tại đó, Chúa tể của thánh địa được gọi là Īśāna Śiva, bậc Kṣetreśvareśvara. Khi được con người thờ phụng với lòng sùng kính, Ngài ban những ước nguyện vượt ngoài mức thường của phàm nhân.

Verse 6

वांछितान्मनसा सर्वान्कलिकालेऽपि संस्थिते

Mọi điều tâm trí hằng ước nguyện—dẫu ngay trong thời Kali vẫn đang ngự trị—

Verse 7

ऋषय ऊचुः । कोऽयं मार्कंडसंज्ञस्तु येन लिंगं प्रतिष्ठितम् । इन्द्रद्युम्नो महीपालः कतमो वद सूतज

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Người mang danh Mārkaṇḍa là ai, người đã an lập liṅga ấy? Và vị vua Indradyumna ấy là ai? Xin hãy nói cho chúng tôi, hỡi con của Sūta.”

Verse 8

तथा पालकनामा च येनायं स्थापितो हरः । तथा यो घण्टसंज्ञस्तु कस्मिञ्जातः स चान्वये

“Và cũng vậy, người tên Pālaka là ai, người đã an lập Hara (Śiva) này? Còn người được gọi là ‘Ghaṇṭa’ thì sinh ra trong dòng tộc nào?”

Verse 9

कलशाख्यस्तु यः ख्यातो वानरेण समन्वितः । ईशानोप्यखिलं ब्रूहि परं नःकौतुकं स्थितम्

“Còn người nổi danh là ‘Kalaśa’, lại có liên hệ với một con khỉ—hỡi Īśāna, xin hãy nói trọn vẹn mọi điều; vì trong chúng tôi đã dấy lên niềm hiếu kỳ lớn lao.”

Verse 10

यतोऽत्र जायते श्रेयः पुनः पुंसां प्रकीर्तय । यैरेतैः स्थापिता देवाः क्षेत्रेऽस्मिन्मानवोत्तमैः

“Xin hãy tuyên thuyết lại: tại nơi này, phúc lợi tối thượng sinh khởi cho con người như thế nào; và do những bậc nhân kiệt nào mà các thần linh này đã được an lập trong thánh địa này.”

Verse 11

तथा तेषां समाचारं प्रभावं चैव सूतज । दानं वापि यथाकालं मंत्रांश्च विस्तराद्वद

“Và cũng vậy, hỡi con của Sūta, xin hãy nói tường tận về các nghi quỹ đúng pháp và oai lực linh thiêng của họ—cùng những bố thí đúng thời và các thần chú.”

Verse 12

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम् । कथितां भर्तृयज्ञेन आनर्ताधिपतेः स्वयम्

Sūta nói: “Ta sẽ thuật lại cho các ngươi câu chuyện cổ xưa này—do chính Bhartṛyajña, chúa tể xứ Ānarta, tự mình kể lại.”

Verse 13

श्रुतयापि यया मर्त्यो दीर्घायुर्जायतेनरः । नापमृत्युमवाप्नोति कथंचित्तत्प्रभावतः

“Chỉ cần nghe qua, người phàm cũng được trường thọ; nhờ oai lực ấy, người ấy chẳng hề gặp cái chết yểu.”

Verse 14

यो मार्कंड इति ख्यातः प्रथमं परिकीर्तितः । संभूतिस्तस्य संप्रोक्ता युष्माकं पापनाशिनी

“Vị được xưng tụng là Markaṇḍa sẽ được nói đến trước tiên; nay ta sẽ giảng rõ nguồn gốc của ngài—một câu chuyện có năng lực tiêu trừ tội lỗi của các ngươi.”

Verse 15

इंद्रद्युम्नं प्रवक्ष्यामि सांप्रतं मुनिसत्तमाः । यद्वंशो यत्प्रभावश्च सर्वभूपालमानितः

“Nay, hỡi các bậc hiền thánh tối thượng, ta sẽ nói về Indradyumna—dòng dõi và uy đức của ngài, được mọi bậc quân vương tôn kính.”

Verse 16

इंद्रद्युम्नो महीपाल आसीत्पूर्वं द्विजोत्तमाः । ब्राह्मण्यश्च शरण्यश्च साधुलोकप्रपालकः । यज्वा दानपतिर्दक्षः सर्वभूतहिते रतः

“Indradyumna thuở trước là một vị quốc vương, hỡi các bậc Bà-la-môn tối thượng—kính trọng hàng Bà-la-môn, là nơi nương tựa cho muôn loài, che chở người hiền. Ngài cử hành tế lễ, đứng đầu trong bố thí, khéo léo trong việc làm, và vui thích trong lợi ích của hết thảy chúng sinh.”

Verse 17

न दुर्भिक्षं न च व्याधिर्न च चौरकृतं भयम् । तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे आसील्लोकस्य कस्यचित्

Khi vị vua am tường Chánh pháp trị vì, trong cõi nước ấy không có nạn đói, không có bệnh tật, và cũng không ai phải sợ hãi vì trộm cướp.

Verse 18

यथैव वर्षतो धारा यथा वा दिवि तारकाः । गंगायां सिकता यद्वत्संख्यया परिवर्जिताः

Như những dòng mưa tuôn rơi, như sao trời trên cao, như cát trong sông Hằng không thể đếm—cũng vậy, chúng vô lượng vô biên.

Verse 19

तद्वत्तेन कृता यज्ञाः सर्वे संपूर्णदक्षिणाः । अग्निष्टोमोऽतिरात्रश्च उक्थः षोडशिकास्तथा

Cũng vậy, ngài đã cử hành mọi tế lễ đúng pháp, mỗi lễ đều viên mãn lễ vật và thù lao tế sư: Agniṣṭoma, Atirātra, Ukthya, và cả nghi lễ Ṣoḍaśī.

Verse 20

सौत्रामण्याऽथ पशवश्चातुर्मास्या द्विजोत्तमाः । वाजपेयाश्वमेधाश्च राजसूया विशेषतः

Lại nữa, nghi lễ Sautrāmaṇī, các tế lễ Paśu, và các lễ Cāturmāsya theo mùa—hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh—cùng với Vājapeya, Aśvamedha, và đặc biệt là Rājasūya, đều được cử hành.

Verse 21

पौण्डरीकास्तथैवान्ये श्रद्धापूतेन चेतसा

Cũng thế, các nghi lễ Pauṇḍarīka và nhiều lễ khác nữa đều được thực hiện với tâm đã được thanh tịnh bởi lòng tín kính.

Verse 22

तेन दानानि दत्तानि तीर्थेषु च विशेषतः । मिष्टान्नानि द्विजेंद्राणां दक्षिणासहितानि च

Bởi người ấy, các lễ bố thí đã được ban phát—đặc biệt tại các thánh địa tắm gội (tīrtha); và những món ăn ngọt được cúng dường cho các bậc Bà-la-môn tối thượng, kèm theo dakṣiṇā (lễ vật tôn kính) đúng phép.

Verse 23

न तदस्ति धरापृष्ठे नगरं पत्तनं तथा । तीर्थं वा यत्र नो तस्य विद्यते त्रिदशालयः

Trên mặt đất này, không có thành thị hay thị trấn nào—cũng không có một tīrtha, bến thánh nào—mà lại không hiện hữu đền thờ của ông, như một nơi cư ngụ của chư thiên.

Verse 24

तेन कन्यासहस्राणि अच्युतान्यर्बुदानि च । ब्राहमणेभ्यः प्रदत्तानि ब्राह्मणानां धनार्थिनाम्

Bởi người ấy, hàng ngàn thiếu nữ được ban cho làm bố thí, và của cải vô lượng cũng vậy—được trao cho các Bà-la-môn đang thiếu thốn tài vật.

Verse 25

दशमीदिवसे तस्य रात्रौ च गजपृष्ठिगः । दुन्दुभिस्ताड्यमानस्तु बभ्राम सकलं पुरम्

Vào ngày Daśamī của ông, và cả ban đêm nữa, ngồi trên lưng voi, giữa tiếng trống lớn (dundubhi) vang dội, ông đi tuần khắp toàn thành.

Verse 26

प्रत्यूषे वैष्णवं भावि पापहारि च वासरम् । उपवासः प्रकर्त्तव्यो मुक्त्वा वृद्धं च बालकम् । अन्यथा निग्रहिष्यामि भोजनं यः करिष्यति

Lúc rạng đông, ông tuyên cáo: “Ngày mai là ngày Vaiṣṇava, ngày trừ diệt tội lỗi. Phải giữ chay (upavāsa), trừ người già và trẻ nhỏ. Bằng không, ai ăn uống ta sẽ trừng phạt.”

Verse 27

इंद्रद्युम्नः स राजर्षिस्तदा विष्णोः प्रसादतः । तेनैव स्वशरीरेण ब्रह्मलोकं तदा गतः

Bấy giờ, bậc vương tiên Indradyumna nhờ ân phúc của đức Viṣṇu đã đến cõi Phạm Thiên (Brahmaloka) ngay với chính thân thể ấy của mình.

Verse 28

तत्र कल्पसहस्रांते स प्रोक्तो ब्रह्मणा स्वयम् । इंद्रद्युम्न धरां गच्छ न स्थातव्यं त्वयाऽधुना

Tại đó, vào lúc mãn một ngàn kiếp, chính Phạm Thiên đã phán bảo: “Indradyumna, hãy trở về cõi đất; nay chưa phải lúc ngươi ở lại nơi này.”

Verse 29

इंद्रद्युम्न उवाच । कस्माच्च्यावयसे ब्रह्मन्निजलोकाद्द्रुतं हि माम् । अपापमपि देवेश तथा मे वद कारणम्

Indradyumna thưa: “Bạch Phạm Thiên, vì sao Ngài vội vàng đẩy con rời khỏi cõi của Ngài? Bạch Đấng Chúa tể chư thiên, dẫu con vô tội, xin hãy nói rõ nguyên do.”

Verse 30

श्रीब्रह्मोवाच । तव कीर्तिसमुच्छेदः संजातोऽद्य धरातले । यावत्कीर्तिर्धरापृष्ठे तावत्स्वर्गे वसेन्नरः

Đức Phạm Thiên phán: “Hôm nay, nơi cõi đất, mạch nối danh tiếng của ngươi đã bị dứt. Danh tiếng (phước đức) còn lưu trên mặt đất bao lâu, thì người ấy còn ở cõi trời bấy lâu.”

Verse 31

एतस्मात्कारणाल्लोकाः स्वनामांकानि चक्रिरे । वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च

Vì lẽ ấy, người đời lập nên những công trình ghi danh mình—giếng bậc, giếng, ao hồ, và cả đền thờ làm nơi ngự của chư thiên.

Verse 32

तस्माद्गच्छ धरापृष्ठं स्वां कीर्तिं नूतनां कुरु । यदि वांछसि लोकेऽस्मिन्मामके वसतिं चिरम्

Vì vậy, hãy đi xuống mặt đất và làm mới danh tiếng của ngươi bằng những công đức mới. Nếu ngươi muốn ở lâu trong thế giới của ta (Svarga), thì đây chính là con đường.

Verse 33

अथात्मानं स राजेंद्रो यावत्पश्यति तत्क्षणात् । तावत्प्राप्तं धरापृष्ठे कांपिल्य नगरं प्रति

Bấy giờ, vị chúa tể của các vua, vừa khi tự tỉnh biết mình, ngay trong khoảnh khắc ấy đã thấy mình đã đến mặt đất, gần thành Kāṃpilya.

Verse 34

अथ पप्रच्छ लोकान्स किमेतन्नगरं स्मृतम् । कोऽयं देशः कोऽत्र राजा किं पुरं नगरं च किम्

Rồi ông hỏi dân chúng: “Thành này gọi là gì? Vùng này là vùng nào? Ai là vua ở đây? Và ‘pura’ nghĩa là gì, ‘nagara’ nghĩa là gì?”

Verse 35

ते तमूचुः परं चैतत्कांपिल्यमिति विश्रुतम् । आनर्तनामा देशोऽयं राजात्र पृथिवीजयः

Họ thưa với ông: “Thành này quả thật nổi danh là Kāṃpilya. Vùng đất này gọi là Ānarta, và vua ở đây là Pṛthivījaya.”

Verse 36

को भवान्किमिहायातः किंचित्कार्यं वदस्व नः

“Ngài là ai, và vì sao đến đây? Xin nói cho chúng tôi biết việc ngài cần làm.”

Verse 37

इंद्रद्युम्न उवाच इंद्रद्युम्नो महीपालः पुरासीद्रोचके पुरे । देशे वैजरुके पूर्वं स देशः क्व च तत्पुरम्

Indradyumna nói: “Ta là Indradyumna, bậc quân vương cai trị cõi đất. Thuở trước ta ở thành Rocaka, thuộc xứ Vaijaruka. Nay xứ ấy ở đâu, và thành ấy ở đâu?”

Verse 38

जना ऊचुः । न वयं तत्पुरं विद्मो न देशं न च भूपतिम् । इन्द्रद्युम्नाभिधानं च यं त्वं पृच्छसि भद्रक

Dân chúng thưa: “Chúng tôi không biết thành ấy, không biết xứ ấy, cũng chẳng biết vị vua ấy. Cả danh xưng Indradyumna mà ngài hỏi, bậc hiền giả, chúng tôi cũng không hay.”

Verse 39

इंद्रद्युम्न उवाच । चिरायुरस्ति कोऽप्यत्र यस्तं वेत्ति महीपतिम् । देशं वा तत्पुरं वापि तन्मे वदथ मा चिरम्

Indradyumna nói: “Ở đây có ai trường thọ, biết vị vua ấy—biết xứ sở hay chí ít là thành đô của ngài chăng? Xin nói cho ta ngay, chớ chần chừ.”

Verse 40

जना ऊचुः । सप्तकल्पस्मरो नाम मार्कंडेयो महामुनिः । श्रूयते नैमिषारण्ये तं गत्वा पृच्छ वेत्स्यसि

Dân chúng thưa: “Đại thánh hiền Mārkaṇḍeya, được gọi là ‘bậc nhớ bảy kiếp (kalpa)’, được truyền rằng đang ở Naimiṣāraṇya. Hãy đến đó hỏi ngài, rồi ngài sẽ biết.”

Verse 41

अथासौ सत्वरं गत्वा व्योममार्गेण तं मुनिम् । पप्रच्छ प्रणिपत्योच्चैर्नैमिषारण्यमाश्रितम्

Rồi ngài vội vã lên đường, theo lối trên không mà đến gặp vị hiền triết đang nương ở Naimiṣāraṇya. Ngài phủ phục đảnh lễ và cất tiếng hỏi.

Verse 42

इंद्रद्युम्नेति वै भूपस्त्वया दृष्टः श्रुतोऽथ वा । चिरायुस्त्वं श्रुतोऽस्माभिः पृच्छामस्तेन सन्मुने

“Ngài có từng thấy, hay chí ít từng nghe về vị vua tên Indradyumna chăng? Chúng tôi nghe rằng ngài trường thọ; vì thế, ô bậc hiền thánh, chúng tôi xin thưa hỏi.”

Verse 43

श्रीमार्कंडेय उवाच सप्तकल्पांतरे भूपो न दृष्टो न मया श्रुतः । इंद्रद्युम्नाभिधानोऽत्र तत्र किं नु वदामि ते

Thánh hiền Śrī Mārkaṇḍeya nói: “Suốt bảy kiếp (kalpa), ta chưa từng thấy, cũng chưa từng nghe ở đây có vị vua nào mang danh Indradyumna. Vậy ta còn biết nói gì với ngươi về người ấy?”

Verse 44

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा निराशः स महीपतिः । वैराग्यं परमं गत्वा मरणे कृतनिश्चयः

Nghe lời ấy, nhà vua trở nên tuyệt vọng. Bước vào sự ly tham tối thượng (vairāgya), ngài quyết định hướng về cái chết.

Verse 45

तेन चानीय दारूणि प्रज्वाल्य च हुताशनम् । प्रवेष्टुकामः स प्रोक्त इन्द्रद्युम्नो महीपतिः

Rồi ngài đem củi đến và nhóm lên ngọn lửa. Vị vua ấy—Indradyumna—được nói là muốn bước vào trong lửa.

Verse 46

त्वया चात्र न कर्तव्यमहं ते मित्रतां गतः । नाशयिष्यामि ते मृत्युं यद्यपि स्यान्महत्तरम्

“Ngài chớ làm điều ấy tại đây. Ta đã trở thành bằng hữu của ngài. Ta sẽ ngăn cái chết của ngài, dẫu nó có đáng sợ đến tột cùng.”

Verse 47

नीरोगोऽसि सुभव्योऽसि कस्मान्मृत्युं प्रवांछसि । वद मे कारणं मृत्योः प्रतीकारं करोमि ते

“Ngươi vô bệnh, lại được phúc lành và tướng hảo. Cớ sao ngươi lại mong cầu cái chết? Hãy nói cho ta nguyên do của ý muốn chết ấy; ta sẽ làm phương thuốc đối trị cho ngươi.”

Verse 48

इंद्रद्युम्न उवाच । चिरायुर्मे भवान्प्रोक्तः कांपिल्यपुरवासिभिः । तेनाहं तव पार्श्वेऽत्र समायातो महामुने

Indradyumna thưa: “Dân cư thành Kāmpilyapura đã nói với ta rằng ngài là bậc trường thọ. Vì thế, ôi đại hiền, ta đã đến đây, ở bên cạnh ngài.”

Verse 49

इंद्रद्युम्नोद्भवां वार्तां त्वं वदिष्यसि सन्मुने । मत्कीर्तिर्न परिज्ञाता ततो मृत्युं व्रजाम्यहम्

“Ôi bậc hiền thánh, ngài sẽ thuật lại câu chuyện liên hệ đến Indradyumna. Nhưng danh tiếng của ta chưa được ai biết đến; vì thế ta sẽ đi đến cái chết.”

Verse 50

सूत उवाच । तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा दयावान्स मुनीश्वरः । वृथाश्रमं च तं ज्ञात्वा दाक्षिण्यादिदमब्रवीत्

Sūta nói: Biết rõ quyết tâm kiên cố của ông ấy, vị chúa tể giữa các hiền giả đầy lòng từ mẫn—hiểu rằng nếu không thì sự cố gắng ấy sẽ thành uổng công—đã vì lễ độ và lòng nhân mà nói những lời này.

Verse 51

यद्येवं मा विशाग्निं त्वमहं ज्ञास्यामि तं नृपम् । नाडीजंघो बको नाम ममास्ति परमः सुहृत्

“Nếu vậy, chớ tuyệt vọng, hỡi Viśāgni. Ta sẽ dò hỏi về vị vua ấy. Ta có một người bạn chí thân—tên là Baka, cũng gọi là Nāḍījaṅgha.”

Verse 52

चिरंतनश्च सोऽस्माकं नूनं ज्ञास्यति तं नृपम् । तस्मादागच्छ गच्छावस्तस्य पार्श्वे हिमाचले

Ngài ấy là bậc cổ xưa, đã gắn bó với chúng ta từ lâu, hẳn sẽ biết rõ về vị vua kia. Vậy hãy đến; chúng ta hãy đi đến bên ngài, nơi sườn dãy Hi-mã-lạp-sơn.

Verse 53

साधूनां दर्शनं जातु न वृथा जायते क्वचित्

Được diện kiến các bậc thánh thiện chưa bao giờ, vào bất cứ lúc nào, là vô ích.

Verse 54

एवमुक्त्वा ततस्तौ तु प्रस्थितौ मुनिपार्थिवौ । व्योममार्गेण संतुष्टौ बकं प्रति हिमाचले

Nói xong như vậy, vị hiền triết và nhà vua liền lên đường. Lòng hoan hỷ, họ đi theo lộ trình trên không trung, hướng về Baka nơi miền Hi-mã-lạp-sơn.

Verse 55

बकोऽपि तं समालोक्य मार्कण्डेयं समागतम् । संमुखः प्रययौ तुष्टः स्वागतेनाभ्यपूजयत्

Baka cũng vậy, thấy Mārkaṇḍeya đã đến, liền bước ra đón tiếp. Lòng hoan hỷ, ngài kính lễ và tôn vinh bằng lời chào mừng.

Verse 56

धन्योऽहं कृतपुण्योऽहं यस्य मे त्वत्समागमः । भो भो ब्रह्मविदां श्रेष्ठ आतिथ्यं ते करोमि किम्

Ta thật phúc thay, ta thật có công đức, vì được gặp ngài. Ôi bậc tối thượng trong hàng người biết Phạm (Brahman), ta có thể dâng hiến sự tiếp đãi nào cho ngài?

Verse 57

श्रीमार्कंडेय उवाच । मत्तोपि त्वं चिरायुश्च यतो मित्रं व्यवस्थितः । इन्द्रद्युम्नो महीपालस्त्वया दृष्टः श्रुतोऽथवा

Thánh Mārkaṇḍeya nói: “Ngươi sống thọ hơn ta, vì đã an lập vững bền trong tình bằng hữu. Vua Indradyumna, ngươi đã từng thấy, hay chí ít đã từng nghe đến chăng?”

Verse 58

एतस्य मम मित्रस्य तेन दृष्टेन कारणम् । अन्यथा जायते मृत्युस्ततोऽहं त्वां समागतः

Vì người bạn này của ta—để ông ấy được ‘thấy’ tức được biết đến và thừa nhận—ta đã đến đây. Bằng không, cái chết sẽ xảy đến; bởi vậy ta tìm đến ngươi.”

Verse 59

बक उवाच सप्तद्विगुणितान्कल्पान्स्मराम्यहमसंशयम् । न स्मरामि कथामेव इंद्रद्युम्नसमुद्भवाम्

Baka nói: “Không nghi ngờ gì, ta nhớ mười bốn kiếp (kalpa). Nhưng ta hoàn toàn không nhớ câu chuyện nào liên hệ đến nguồn gốc của vua Indradyumna.”

Verse 60

आस्तां हि दर्शनं तावत्सत्यमेतन्मयोदिम्

“Còn việc ‘đã thấy’ thì tạm gác lại; điều ta vừa nói chính là sự thật.”

Verse 61

इंद्रद्युम्न उवाच । तपसः किं प्रभावोऽयं दानस्य नियमस्य च । यदायुरीदृशं जातं बकत्वेऽपि वदस्व नः

Indradyumna nói: “Sức nhiệm mầu của khổ hạnh (tapas), của bố thí (dāna), và của giới luật nghiêm trì (niyama) là gì, mà khiến thọ mạng dài lâu như thế, dù ở thân phận Baka? Xin hãy nói cho chúng tôi.”

Verse 62

बक उवाच घृतकंबलमाहात्म्याद्देवदेवस्य शूलिनः । ममायुरीदृशं जातं बकत्वं मुनिशापतः

Baka nói: “Nhờ oai lực và sự vĩ đại của Ghṛtakambala—thuộc về Đấng Thần của các thần, Mahādeva Śiva, bậc cầm Tam Xoa—thọ mạng của ta mới thành ra như vậy; còn việc ta trở thành ‘Baka’ là do lời nguyền của một vị hiền thánh.”

Verse 64

अहमासं पुरा बालो ब्राह्मणस्य निवेशने । चमत्कारपुरे रम्ये पाराशर्यस्य धीमतः

“Thuở trước, ta là một cậu bé trong nhà một vị brāhmaṇa—bậc trí, hậu duệ của Parāśara—ở thành phố mỹ lệ mang tên Camatkārapura.”

Verse 65

कस्यचित्त्वथ कालस्य संक्रांतौ मकरस्य भोः । संप्राप्यातीव चापल्याल्लिंगं जागेश्वरं मया । घृतकुम्भे परिक्षिप्तं पूजितं जनकेन यत्

“Rồi vào một thời điểm—nhân ngày Makara Saṅkrānti—vì tính hiếu động trẻ con, ta đã lấy liṅga của Jāgeśvara và bỏ vào một bình ghee, dù trước đó cha ta đã cung kính thờ phụng.”

Verse 66

अथ रात्र्यां व्यतीतायां पृष्टोऽहं जनकेन च । त्वया पुत्र परिक्षिप्तं नूनं जागेश्वरं क्वचित् । तस्माद्वद प्रयच्छामि तेन ते भक्ष्यमुत्तमम्

“Khi đêm đã qua, cha ta hỏi: ‘Con ơi, hẳn con đã cất Jāgeśvara ở đâu đó. Hãy nói ra; rồi cha sẽ cho con món ăn thượng hạng.’”

Verse 67

ततो मयाज्यकुम्भाच्च तस्मादादाय सत्वरम् । भक्ष्यलौल्यात्पितुर्हस्ते विन्यस्तं घृतसंप्लुतम्

“Bấy giờ vì tham món ăn, ta vội lấy nó ra khỏi bình ghee và đặt vào tay cha—dính bết và đẫm ghee.”

Verse 68

कस्यचित्त्वथ कालस्य पंचत्वं च समागतः । जातिस्मरस्ततो जातस्तत्प्रभावान्नृपालये

Sau một thời gian, cái chết đến với ta. Rồi nhờ chính uy lực ấy, ta tái sinh với ký ức tiền kiếp, trong một gia đình vương giả.

Verse 69

आनर्ताधिपतेर्हर्म्ये नाम्ना ख्यातस्त्वहं बकः । चमत्कारपुरे देवो हरः संस्थापितो मया

Trong cung điện của chúa tể Ānarta, ta nổi danh với tên “Baka”. Và tại Camatkārapura, chính ta đã dựng lập thần Hara (Śiva).

Verse 70

तत्प्रभावेण विप्रेंद्र प्राप्तः पैतामहं पदम्

Hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, nhờ uy lực của công đức ấy, người ấy đạt đến địa vị tôn quý của Đấng Tổ Phụ—cõi/địa vị của Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 71

ततो यानि धरापृष्ठे सुलिंगानि स्थितानि च । घृतेनच्छादयाम्येव मकरस्थे दिवाकरे । मया यत्स्थापितं लिंगं चमत्कारपुरे शुभम्

Rồi, bất cứ liṅga cát tường nào được an lập trên mặt đất, khi Mặt Trời ở cung Ma-kết, ta nhất định phủ lên bằng bơ tinh khiết (ghṛta). Và liṅga cát tường do chính ta dựng ở Camatkārapura, ta cũng phụng thờ theo cách ấy.

Verse 72

आराधितं दिवा नक्तं राज्ये संस्थाप्य पुत्रकम् । नियोज्य सर्वतो भृत्यान्धनवस्त्रसमन्वितान्

Ta phụng thờ (Śiva) ngày đêm không ngừng. Sau khi đặt con trai lên ngôi, ta bổ nhiệm gia nhân khắp nơi, cấp đủ của cải và y phục (để thi hành phận sự).

Verse 73

ततःकालेन महता तुष्टो मे भगवाञ्छिवः । मत्समीपं समासाद्य वाक्यमेतदुवाच सः

Sau một thời gian rất lâu, Đức Thế Tôn Śiva hoan hỷ với ta. Ngài đến gần ta và phán những lời này:

Verse 74

परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते तव पार्थिवसत्तम । घृतकंबलदानेन संख्यया रहितेन च

“Ta hoàn toàn hài lòng về ngươi—nguyện điều cát tường đến với ngươi, hỡi bậc vua chúa tối thượng—nhờ việc ngươi bố thí những tấm chăn tẩm bơ sữa (ghṛta), và lại bố thí không đếm, không hạn lượng.”

Verse 75

तस्माद्वरय भद्रं ते वरं यन्मनसि स्थितम् । अदेयमपि दास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

“Vì thế, hãy chọn một ân huệ—nguyện điều lành đến với ngươi—bất cứ điều gì đã đặt trong lòng ngươi. Dẫu là điều thường không thể ban, Ta cũng sẽ ban, cho dù vô cùng hiếm có.”

Verse 76

ततो मया हरः प्रोक्तो यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो । कुरुष्व मां गणं देव नान्यत्किंचिद्वृणोम्यहम्

Bấy giờ ta thưa với Hara: “Nếu Ngài hài lòng về con, lạy Chúa tể, xin cho con được làm một gaṇa của Ngài, lạy Thần linh. Con không cầu xin điều gì khác.”

Verse 77

श्रीभगवानुवाच । बकैहि त्वं महाभाग कैलासं पर्वतोत्तमम् । मया सार्धमनेनैव शरीरेण गणो भव

Đức Thế Tôn phán: “Hãy nói lời từ biệt rồi đến đây, hỡi người đại phúc; hãy đến núi Kailāsa, bậc tối thượng trong các núi. Cùng với Ta, ngay với thân này, hãy trở thành một gaṇa.”

Verse 78

अन्योऽपि मर्त्यलोकेत्र यः करिष्यति मानवः । मकरस्थे रवौ मह्यं संक्रांतौ रजनीमुखे । स नूनं मद्गणो भावी सकृत्कृत्वाऽथ कंबलम्

Và bất cứ người nào khác trong cõi phàm nhân, nếu làm việc này vì Ta—khi Mặt Trời ở cung Ma-kara (Ma Kết), vào lúc saṅkrānti, khi đêm vừa chớm—người ấy chắc chắn sẽ trở thành gaṇa của Ta, dù chỉ làm một lần: làm/dâng “tấm chăn (bằng bơ tinh khiết)”.

Verse 79

त्वं पुनर्मामकं लिंगं समं कुर्वन्भविष्यसि । धर्मसेनेति विख्यातो विकृत्या परिवर्जितः

Còn ngươi, ngươi sẽ trở thành người làm cho liṅga của Ta được ngay thẳng, cân xứng và đẹp đẽ; ngươi sẽ nổi danh là “Dharmasena”, không còn tật lỗi, biến dạng hay hoại nhiễm.

Verse 80

एवमुक्त्वा स भगवान्मामादाय ततः परम् । कैलासं पर्वतं गत्वा गणकोटीशतामदात्

Nói xong như vậy, Đấng Thế Tôn liền đem ta theo; rồi Ngài lên núi Kailāsa và ban cho ta hàng trăm koṭi gaṇa (tùy tùng).

Verse 81

कस्यचित्त्वथ कालस्य भ्रममाणो यदृच्छया । गतोऽहं पर्वतश्रेष्ठं हिमवंतं महागिरिम्

Sau một thời gian, khi ta lang thang tình cờ, ta đã đến bậc chúa tể của các núi—Himavān, ngọn đại sơn hùng vĩ.

Verse 82

यत्रास्ते गालवो नाम सदैव तपसि स्थितः । तस्य भार्या विशालाक्षी सर्वलक्षणलक्षिता

Nơi ấy có một vị hiền sĩ tên Gālava, luôn an trú trong khổ hạnh (tapas); vợ ngài là Viśālākṣī, mắt rộng, đầy đủ mọi tướng tốt cát tường.

Verse 83

सप्तरक्ता त्रिगंभीरा गूढगुल्फा कृशोदरी । तां दृष्ट्वा मन्मथाविष्टः संजातोऽहं मुनीश्वर

Nàng rực sáng với sắc màu thẳm sâu, dáng hình uyển chuyển ba đường cong, cổ chân cân xứng và eo thon. Vừa thấy nàng, ôi bậc chúa tể các hiền sĩ, ta liền bị Kāma (Thần Ái Dục) khuất phục bởi dục vọng.

Verse 84

चिंतितं च मया चित्ते कथमेतां हराम्यहम् । तस्माच्छिष्यत्वमासाद्य भक्तिमस्य करोम्यहम्

Trong lòng ta tự hỏi: “Làm sao ta có thể đưa nàng đi?” Vì thế, đạt địa vị làm đệ tử của ngài, ta sẽ bày tỏ lòng bhakti (sùng kính) đối với ngài.

Verse 85

शुश्रूषानिरतो भूत्वा येन प्राप्नोमि भामिनीम्

Chuyên tâm hầu cận và phụng sự, nhờ phương ấy ta có thể đạt được người thiếu nữ nồng nàn kia.

Verse 86

ततो बटुकरूपेण संप्राप्तो गालवो मया । संसारस्य विरक्तोऽहं करिष्यामि मह्त्तपः

Rồi ta mang hình dạng một bạtuka—cậu học trò phạm hạnh—đến gần Gālava và thưa: “Con đã lìa chán cõi thế; con sẽ thực hành đại khổ hạnh.”

Verse 87

दीक्षां यच्छ विभो मह्यं येन शिष्यो भवामि ते

Xin ban cho con lễ điểm đạo (dīkṣā), ôi bậc tôn quý, để con được trở thành đệ tử của ngài.

Verse 88

आहरिष्याम्यहं दर्भांस्तथा सुमनसः सदा । समिधश्च सदैवाहं फलानि जलमेव च

Con sẽ luôn mang cỏ kuśa và hoa thơm, và cũng luôn mang que củi tế lễ, trái cây cùng nước nữa.

Verse 89

स मां विनयसंपन्नं ज्ञात्वा ब्राह्मणरूपिणम् । ददौ दीक्षां ततो मह्यं शास्त्रदृष्टेन कर्मणा

Nhận biết ta là người có kỷ luật, hiện thân trong dáng vẻ một brāhmaṇa, ngài liền ban lễ điểm đạo cho ta theo nghi thức được kinh điển quy định.

Verse 90

अथ दीक्षां समासाद्य तोषयामि दिनेदिने । तं चैव तस्य पत्नीं तां यथोक्तपरिचर्यया । अशुद्धेनापि चित्तेन छिद्रान्वेषणतत्परः

Sau khi thọ lễ điểm đạo, ngày ngày ta làm cho ngài hoan hỷ; và ta cũng hầu hạ vợ ngài đúng như lời dạy. Thế nhưng, dù tâm còn bất tịnh, ta vẫn chăm chăm tìm lỗi—rình rập một kẽ hở.

Verse 91

अन्यस्मिन्दिवसे प्राप्ते सा स्त्रीधर्मसमन्विता । उटजं दूरतस्त्यक्त्वा रात्रौ सुप्ता मनस्विनी

Một ngày khác, người phụ nữ ấy, tâm hồn cao quý, vững bền trong bổn phận nữ nhi theo dharma, đã rời túp lều am thất ra một quãng và nằm ngủ trong đêm.

Verse 92

सोऽहं रूपं महत्कृत्वा तामादाय तपस्विनीम् । सुखसुप्तां सुविश्रब्धां प्रस्थितो दक्षिणामुखः

Rồi ta hóa thành một hình tướng lớn, đáng sợ, bắt lấy người nữ tu khổ hạnh ấy; khi nàng còn ngủ yên êm ái, hoàn toàn không ngờ vực, ta liền lên đường, quay mặt về phương Nam.

Verse 93

अथासौ संपरित्यक्ता संस्पर्शान्मम निद्रया । चौररूपं परिज्ञाय मां शिष्यं प्ररुरोद ह

Rồi nàng choàng tỉnh, bị sự chạm của ta làm kinh động. Nhận ra ta mang dáng vẻ như kẻ trộm, nàng kêu lên: “(Đó là) đệ tử của ngài!”

Verse 94

साब्रवीच्च स्वभर्तारं गालवं मुनिसत्तमम् । एष शिष्यो दुराचारो हरते मामितः प्रभो

Nàng nói với chồng mình—Gālava, bậc hiền triết tối thượng—rằng: “Bạch chúa công, tên đệ tử đồi bại này đang bắt đem thiếp đi khỏi đây!”

Verse 95

तस्माद्रक्ष महाभाग यावद्दूरं न गच्छति

Vì thế, ô bậc hữu phúc, xin hãy che chở (thiếp) trước khi hắn đi quá xa.

Verse 96

तच्छ्रुत्वा गालवः प्राह तिष्ठतिष्ठेति चासकृत् । पापाचार सुदुष्टात्मन्गतिस्ते स्तंभिता मया

Nghe vậy, Gālava liền nói đi nói lại: “Dừng lại! Dừng lại!” Và tuyên rằng: “Hỡi kẻ tạo tội, hỡi kẻ tâm địa cực ác—bước đi của ngươi đã bị ta làm cho đứng sững!”

Verse 97

तस्य वाक्यात्ततो मह्यं गतिस्तंभो व्यजायत । यद्वल्लिखित एवाहं प्रतिष्ठामि सुनिश्चलः

Bởi lời của ngài, bước đi của ta lập tức bị chặn lại; ta đứng trơ bất động, như thể đã được vẽ trong một bức họa.

Verse 98

ततस्तेन च शप्तोऽहं गालवेन महात्मना । वंचितोऽहं त्वया यस्माद्बको भव सुदुर्मते

Rồi ta bị bậc đại hồn Gālava nguyền rủa: “Vì ngươi đã lừa dối ta—hãy hóa thành chim cò (baka), hỡi kẻ tâm địa cực kỳ tà vạy!”

Verse 99

ततः पश्यामि चात्मानं सहसा बकरूपिणम् । बकत्वेऽपि न मे नष्टा या स्मृतिः पूर्वसंभवा

Rồi bỗng chốc ta thấy chính mình mang hình chim cò (baka). Nhưng dù ở thân cò, ký ức sinh từ kiếp trước của ta vẫn không tiêu mất.

Verse 100

ततः साऽपि च तत्पत्नी सचैलं स्नानमाश्रिता । मत्स्पर्शादुःखितांगी च शापाय समुपस्थिता

Rồi vợ ông ta cũng vậy, vẫn còn mặc y phục, đã nương vào cuộc tắm gột rửa. Thân thể đau nhức vì sự chạm phạm tội lỗi ấy, nàng bước tới, quyết ý thốt lời nguyền rủa.

Verse 101

यस्मात्पाप त्वया स्पृष्टा प्रसुप्ताहं रजस्वला । बकधर्मं समाश्रित्य भर्त्ता मे वंचितस्त्वया । अन्यरूपं समास्थाय तस्मात्सत्यं बको भव

“Vì ngươi, hỡi kẻ tội lỗi, đã chạm vào ta khi ta đang ngủ, lúc ta đang trong kỳ kinh nguyệt; lại nương theo ‘lối của chim cò’ mà lừa dối chồng ta—bởi vậy, mang lấy hình dạng khác, hãy thật sự hóa thành chim cò (baka)!”

Verse 102

एवं शप्तस्ततो द्वाभ्यां ताभ्यां वै दुःखसंयुतः । चरणाभ्यां प्रलग्नस्तु गालवस्य महात्मनः

Bị hai người ấy nguyền rủa như vậy, hắn tràn ngập khổ não và bám chặt lấy đôi chân của bậc đại hồn hiền thánh Gālava.

Verse 103

गणोऽहं देवदेवस्य त्रिनेत्रस्य महात्मनः । पालकेति च विख्यातो गणकोटिप्रभुः स्थितः

Ta là một gaṇa của Đấng Thần của các thần, vị Chúa Ba Mắt đại tâm. Ta nổi danh là Pālaka, được an lập làm thống lĩnh trên vô số gaṇa đến hàng ức (koṭi).

Verse 104

सोऽहमत्र समायातः प्रभोः कार्येण केनचित् । तव भार्यां समालोक्य कामदेववशं गतः

Ta đến đây vì một việc nào đó của Chúa ta; nhưng vừa nhìn thấy thê tử của ngài, ta liền rơi vào quyền lực của Kāma-deva (dục vọng).

Verse 105

क्षमापराधं त्वं मह्यमेवं ज्ञात्वा मुनीश्वर । दुर्विनीतः श्रियं प्राप्य विद्यामैश्वर्यमेव च

Ô bậc chúa tể các hiền sĩ, xin ngài biết vậy mà tha thứ lỗi lầm cho ta. Ta vốn vô kỷ luật, nhưng đã đạt phú quý, lại còn được học thức và quyền uy.

Verse 106

न तिष्ठति चिरं स्थाने यथाहं मदगर्वितः । शिष्यरूपं समास्थाय ततः प्राप्तस्तवांतिकम्

Kẻ như ta, say men kiêu mạn, chẳng thể ở lâu trong địa vị của mình. Vì thế ta mang hình tướng một đệ tử rồi đến trước mặt ngài.

Verse 107

अस्या हरणहेतोश्च महासत्या मुनीश्वर । तस्मात्कुरु प्रसादं मे दीनस्य प्रणतस्य च

Ô bậc hiền thánh, vì duyên cớ liên quan đến việc đem nàng đi—và vì nàng là người chí thành chân thật—xin ngài ban ân cho ta, kẻ khốn cùng đang cúi đầu đảnh lễ.

Verse 108

अनुग्रहप्रदानेन क्षमा यस्मात्तपस्विनाम् । कोकिलानां स्वरो रूपं नारीरूपं पतिव्रता । विद्या रूपं कुरूपाणां क्षमा रूपं तपस्विनाम्

Vì các bậc khổ hạnh ban ân phúc, nên lòng khoan dung thật là trang sức của họ. Vẻ đẹp của chim cu cu là tiếng hót; vẻ đẹp của người nữ là đức trinh thuận với chồng; kẻ xấu xí được tô điểm bởi học vấn; và bậc tu khổ hạnh được tô điểm bởi lòng tha thứ.

Verse 109

सूत उवाच । तस्य तत्कृपणं श्रुत्वा सोपि माहेश्वरो मुनिः । ज्ञात्वा तं बांधवस्थाने दयां कृत्वाऽब्रवीद्वचः

Sūta nói: Nghe lời khẩn cầu đáng thương ấy, vị hiền triết Māheśvara kia cũng vậy—nhận ra người ấy như đứng ở địa vị của một thân quyến—liền khởi lòng từ mẫn và nói những lời này.

Verse 110

सत्यवाक्तिष्ठते विप्रश्चमत्कारपुरे शुभे

Hỡi bà-la-môn, người nói lời chân thật ấy đang ngụ tại thành cát tường mang tên Camatkārapura.

Verse 111

भर्त्तृयज्ञ इति ख्यातस्तदा तस्योपदेशतः । बकत्वं यास्यते नूनं मम वाक्यादसंशयम्

Bấy giờ, theo lời chỉ dạy của người ấy, ông được biết đến với danh xưng “Bhartṛyajña”. Và chắc chắn—không chút nghi ngờ—do lời ta, ông sẽ rơi vào trạng thái làm chim diệc.

Verse 112

ततः पश्यामि चात्मानं बकत्वेन समाश्रितम्

Rồi ta nhìn thấy chính mình—đã nương vào thân phận chim diệc, tức đã hóa thành chim diệc.

Verse 113

एवं मे दीर्घमायुष्यं संजातं शिवभक्तितः । घृतकम्बलमाहात्म्याद्बकत्वं मुनिशापतः

Như vậy, nhờ lòng sùng kính đối với Śiva, thọ mạng dài lâu đã đến với ta. Nhưng do oai lực của Ghṛtakambala, theo lời nguyền của một vị hiền sĩ, ta lại mang thân chim diệc (baka).

Verse 114

इंद्रद्युम्न उवाच एतदर्थं समानीतस्त्वत्सकाशं विहंगम । इंद्रद्युम्नस्य वार्तार्थं मरणे कृतनिश्चयः

Indradyumna nói: Này chim kia, chính vì việc ấy mà ngươi được đưa đến trước ta—để truyền tin về Indradyumna; còn ta thì đã quyết chí đi vào cái chết.

Verse 115

सा त्वया नैव विज्ञाता ममाभाग्यैर्विहंगम । सेवयिष्याम्यहं तस्मात्प्रदीप्तं हव्यवाहनम्

Này chim kia, vì phận ta bất hạnh nên ngươi không biết việc ấy. Bởi vậy, ta sẽ nương vào ngọn Lửa rực cháy—Agni.

Verse 116

प्रतिज्ञातं मया पूर्वमेतन्निश्चित्य चेतसि । इंद्रद्युम्ने ह्यविज्ञाते संसेव्यः पावको मया

Trước đây ta đã phát nguyện điều này, đã quyết định vững chắc trong lòng: nếu Indradyumna vẫn không được biết đến, thì ta phải nương vào Lửa.

Verse 117

तस्माद्देहि ममादेशं मार्कंडेयसमन्वितः । प्रविशामि यथा वह्निं भ्रष्टकीर्तिरहं बक

Vì thế, xin hãy ban cho ta sự cho phép, cùng với hiền giả Mārkaṇḍeya, để ta được bước vào lửa—ta, con chim diệc (baka) có danh tiếng đã suy tàn.

Verse 118

मार्कंडेय उवाच । वेत्सि चान्यं नरं कञ्चिद्वयसा चात्मनोऽधिकम् । पृच्छामि येन तं गत्वा कृते ह्यस्य महात्मनः

Mārkaṇḍeya nói: “Ngươi có biết người đàn ông nào khác, tuổi tác lớn hơn ngươi chăng? Ta hỏi để đến gặp người ấy, hầu làm điều gì đó cho bậc đại tâm này.”

Verse 119

श्रद्धया परया युक्तः संप्राप्तोऽयं मया सह । तत्कथं त्यजति प्राणान्सहाये मयि संस्थिते

Với lòng tín thành tối thượng, người ấy đã cùng ta đến đây. Vậy thì sao người ấy có thể lìa bỏ hơi thở sinh mệnh, khi ta—bạn đồng hành—đang đứng kề bên?

Verse 120

अपरं च क्षमं वाक्यं यत्त्वां वच्मि विहंगम । अयं दुःखेन संयुक्तः साधयिष्यति पावकम् । अहमेनमनुद्धृत्य कस्माद्गच्छामि चाश्रमम्

“Hỡi chim kia, xin chịu nghe thêm một lời ta nói. Người này bị sầu khổ vây phủ, đang toan bước vào lửa. Nếu chưa cứu được người ấy, sao ta có thể trở về am thất của mình?”

Verse 121

सूत उवाच । तयोस्तं निश्चयं ज्ञात्वा बकः परमदुर्मना । सुचिरं चिंतयामास कथं स्यादेतयोः सुखम्

Sūta nói: “Biết rõ quyết tâm của họ, chim Baka vô cùng đau buồn. Nó suy nghĩ rất lâu: ‘Làm sao phúc lành có thể đến với hai người này?’”

Verse 122

ततो राजा मुनिश्चैव दारूण्याहृत्य पावकम् । प्रवेष्टुकामौ तौ दृष्ट्वा बको वचनमब्रवीत्

Rồi nhà vua và vị hiền triết gom củi, nhóm lửa. Thấy cả hai quyết ý bước vào lửa, chim Baka liền cất lời như sau.

Verse 123

मम वाक्यं कुरु प्राज्ञ यदि जीवितुमिच्छसि । ज्ञातः सोऽद्य मया व्यक्तमिन्द्रद्युम्नं नराधिपम्

Hỡi bậc hiền trí, nếu muốn được sống thì hãy làm theo lời ta. Hôm nay ta đã nhận ra rõ ràng người ấy—vị chúa tể loài người, vua Indradyumna.

Verse 124

यो ज्ञास्यति मम ज्येष्ठः सर्वशास्त्रविचक्षणः । तत्त्वमेनं समादाय मरणे कृतनिश्चयम्

Người anh cả của ta—bậc tinh tường trong mọi kinh điển—ắt sẽ biết rõ chân tướng về người ấy. Hãy đưa người ấy theo, dẫu đã quyết chí hướng về cái chết.

Verse 125

निश्वसन्तं यथा नागं बाष्पव्याकुललोचनम् । समागच्छ मया सार्धं कैलासं पर्वतं प्रति

Người ấy thở dài như rắn thần, đôi mắt rối bời vì lệ. Hãy đến cùng ta, hướng về núi Kailāsa.

Verse 126

यत्रास्ति दयितो मह्यमुलूकश्चिरजीवभाक् । स नूनं ज्ञास्यते तं हि मा वृथा मरणं कृथाः

Ở đó có người bạn tri kỷ của ta, Ulūka, bậc trường thọ. Người ấy ắt sẽ nhận biết người này và chân tướng. Đừng ôm lấy cái chết một cách uổng phí.

Verse 127

ततोऽसौ तेन संयुक्तो बकेन सुमहात्मना । मार्कंडेयेन संप्राप्तः कैलासं पर्वतोत्तमम्

Rồi người ấy, cùng với Baka đại tâm và hiền thánh Mārkaṇḍeya, đã đến Kailāsa—ngọn núi tối thượng.

Verse 128

सोऽपि दृष्ट्वा बकं प्राप्तं मित्रं परमसंमतम् । समागच्छदसौ हृष्टः स्वागतेनाभ्यनन्दयत्

Người ấy cũng vậy, thấy Baka đến—người bạn được kính trọng nhất—liền bước ra với niềm hoan hỷ và đón chào bằng lời chào mừng.

Verse 129

अथ तं चैव विश्रान्तं समालिङ्ग्य मुहुर्मुहुः । प्राकारवर्णनामासौ वाक्यमेतदुवाच ह

Rồi, sau khi người ấy đã nghỉ ngơi, ông ôm lấy người ấy hết lần này đến lần khác; người mang tên Prākāravarṇa bèn nói những lời sau đây.

Verse 130

स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ भूप सुस्वागतं च ते । सख्येऽद्य यच्च ते कार्यं वदागमनकारणम्

Xin hoan nghênh ngài, bậc tối thượng trong hàng nhị sinh; và cũng xin hoan nghênh ngài, đức vua. Hôm nay, với tình bằng hữu, xin hãy nói cho ta biết việc ngài cần làm và duyên cớ ngài đến đây.

Verse 131

कावेतौ पुरुषौ प्राप्तौ त्वया सार्धं ममांतिकम् । दिव्यरूपौ महाभागौ तेजसा परिवारितौ

Hai người này là ai đã cùng ngài đến gần ta—dáng vẻ như thần linh, phúc phần lớn lao, và được hào quang bao bọc?

Verse 132

बक उवाच । एष मार्कंडसंज्ञोऽत्र प्रसिद्धो भुवनत्रये । महेश्वरप्रसादेन संसिद्धिं परमां गतः । द्वितीयोऽसौ सुहृच्चास्य कश्चिन्नो वेद्मि तत्त्वतः । मार्कंडेन समायातः सुहृदा व ममांतिकम्

Baka nói: “Vị này ở đây tên là Mārkaṇḍa, danh tiếng vang khắp ba cõi. Nhờ ân phúc của Maheśvara, ngài đã đạt đến sự thành tựu tối thượng. Người thứ hai là bạn thân của ngài—một người nào đó; thật ra ta chưa biết rõ bản thể của người ấy. Người ấy cùng Mārkaṇḍa đến với ta, như một bạn đồng hành và tri kỷ.”

Verse 135

यदि जानासि तं भूपमिन्द्रद्युम्नं महामते । तत्त्वं कीर्तय येनासौ मरणाद्विनिवर्तते

Hỡi bậc đại tâm, nếu ông biết vua Indradyumna ấy, xin hãy tuyên bày chân lý, nhờ đó ngài có thể quay lui khỏi tử vong.

Verse 136

चिरायुस्त्वं मया ज्ञातो ह्यतः प्राप्तोऽस्मि तेंऽतिकम्

Ta biết ông là bậc trường thọ; vì thế ta đã đến trước mặt ông.

Verse 137

उलूक उवाच । अष्टाविंशत्प्रमाणेन कल्पा जातस्य मे स्थिताः । न दृष्टो न श्रुतः कश्चिदिंद्रद्युम्नो महीपतिः

Ulūka nói: “Theo số đếm, hai mươi tám kiếp (kalpa) đã trôi qua trong đời ta. Thế mà ta chưa từng thấy, cũng chưa từng nghe, có vị vua nào tên Indradyumna.”

Verse 138

इंद्रद्युम्न उवाच । तव कस्मादुलूकत्वं शीघ्रं तन्मे प्रकीर्तय । एतन्मे कौतुकं भावि यत्ते ह्यायुरनन्तकम् । उलूकत्वं च संजातं रौद्रं लोकविगर्हितम्

Indradyumna nói: “Vì sao ông lại hóa thành cú? Hãy nói cho ta mau. Điều này khơi dậy nơi ta niềm kinh ngạc: tuổi thọ ông quả như vô tận, vậy mà thân phận cú lại phát sinh—ghê rợn, bị thế gian chê trách.”

Verse 139

उलूक उवाच । शृणु तेऽहं प्रवक्ष्यामि दीर्घायुर्मे यथा स्थितम् । महेश्वरप्रसादेन बिल्वपत्रार्चनान्मया । उलूकत्वं मया प्राप्तं भृगोः शापान्महात्मनः

Ulūka nói: “Hãy nghe, ta sẽ giãi bày vì sao ta được trường thọ. Nhờ ân phúc của Maheśvara, do ta thờ phụng bằng lá bilva, ta đã nhận được điều ấy. Còn thân phận cú, ta phải chịu bởi lời nguyền của bậc đại hồn Bhṛgu.”

Verse 140

अहमासं पुरा विप्रः सर्वविद्यासु पारगः । चमत्कारपुरे श्रेष्ठे नाम्ना ख्यातस्तु घंटकः । ब्रह्मचारी दमोपेतो हरपूजार्चने रतः

Thuở trước ta là một bà-la-môn, tinh thông mọi ngành học. Tại thành thù thắng mang tên Cāmatkārapura, ta nổi danh với tên Ghaṇṭaka—sống đời phạm hạnh, tự chế nghiêm minh, và chuyên tâm thờ phụng, lễ bái Hara (Śiva).

Verse 141

अखंडितैर्बिल्वपत्रैरग्रजातैस्त्रिपत्रकैः । त्रिकालं पूजितः शंभुर्लक्षमात्रैः सदा मया

Với những lá bilva nguyên vẹn—mới mọc, ba lá một chùm—ta hằng thờ phụng Śambhu ba thời mỗi ngày, dâng cúng luôn đến một lakh (một trăm nghìn) lá.

Verse 142

ततो वर्षसह्स्रांते तुष्टो मे भगवान्हरः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा मेघगंभीरया गिरा

Rồi khi một ngàn năm đã trôi qua, Đức Thế Tôn Hara hài lòng với ta, hiện đến trong một thị kiến và phán bằng giọng trầm sâu như mây sấm.

Verse 143

अहं तुष्टोऽस्मि ते वत्स वरं वरय सुव्रत । अखंडितैर्बिल्वपत्रैस्त्रिकाले यत्त्वयार्चितः

“Hỡi con yêu, Ta hài lòng về con. Này người kiên định giới nguyện, hãy chọn một ân phúc—vì con đã thờ phụng Ta ba thời mỗi ngày bằng những lá bilva nguyên vẹn.”

Verse 144

बिल्वस्य प्रसवाग्रेण त्रिपत्रेण प्रजायते । एकेनापि यथातुष्टिस्तथान्येषां न कोटिभिः

Từ chồi non của cây bilva sinh ra lễ vật ba lá; chỉ một lá như thế cũng khiến Śiva hoan hỷ—còn muôn ức lễ vật khác dẫu dâng lên cũng không đạt được niềm hoan hỷ ấy.

Verse 145

पुष्पाणामपि भद्रं ते सुगंधानामपि ध्रुवम् । सखे मया प्रणम्योच्चैः स प्रोक्तः शशिशेखरः

Ngay cả giữa muôn loài hoa, phần cát tường nhất cũng là của ngươi; ngay cả giữa các lễ vật hương thơm, của ngươi vẫn tối thượng. Hỡi bạn hiền—ta cúi đầu chí kính và tuyên xưng Śiva, Đấng đội vầng trăng trên tóc.

Verse 146

यदि तुष्टोसि मे देव यदि देयो वरो मम । तन्मां कुरु जगन्नाथ जरामरणवर्जितम्

“Nếu Ngài hài lòng về con, lạy Chúa tể—nếu một ân huệ được ban—thì, ô Đấng Chủ tể của thế gian, xin khiến con thoát khỏi già nua và tử vong.”

Verse 147

स तथेति प्रतिज्ञाय महादेवो महेश्वरः । कैलासं प्रति देवेशः क्षणाच्चादर्शनं गतः

Mahādeva, Đại Tự Tại Maheśvara, hứa rằng: “Hãy như vậy.” Rồi Đấng Chúa tể của chư thiên hướng về Kailāsa; chỉ trong khoảnh khắc, Ngài khuất khỏi tầm mắt.

Verse 148

ततोहं परितुष्टोथ वरं प्राप्य महेश्वरात् । कृतकृत्यमिवात्मानं चिंतयामि प्रहर्षितः

Bấy giờ ta cũng hoàn toàn mãn nguyện; đã nhận được ân huệ từ Maheśvara, ta tự thấy mình như người đã viên thành bổn phận đời mình, lòng hân hoan rạng rỡ.

Verse 149

एतस्मिन्नेव काले तु भार्गवो मुनिसत्तमः । कुशलः सर्वशास्त्रेषु वेदवेदांग पारगः

Ngay vào lúc ấy, hiền thánh Bhārgava—bậc tối thượng trong hàng ẩn sĩ—tinh thông mọi luận thư, thấu triệt Veda cùng các Vedāṅga (các bộ phụ trợ của Veda).

Verse 150

तस्य भार्याऽभवत्साध्वी नाम्ना ख्याता सुदर्शना । प्राणेभ्योऽपि प्रिया तस्य गालवस्य मुनेः सुता

Vợ của ông là một người phụ nữ hiền đức, nổi danh với tên Sudarśanā—được ông yêu quý hơn cả sinh mệnh—là ái nữ của hiền thánh Gālava.

Verse 151

तस्य कन्या समभवद्रूपेणाप्रतिमा भुवि । सा मया सहसा दृष्टा क्रीडमाना यथेच्छया

Ông có một ái nữ, nhan sắc vô song trên cõi đất. Ta bỗng chợt thấy nàng, đang vui đùa thong dong theo ý mình.

Verse 152

मध्यक्षामा सुकेशी च बिंबोष्ठी दीर्घलोचना । तामहं वीक्षयित्वा तु कामदेववशं गतः

Nàng thon eo, tóc mượt, môi đỏ như trái bimba, mắt dài. Vừa trông thấy nàng, ta liền rơi vào quyền lực của Kāma, vị thần ái dục.

Verse 153

ततः पृष्टा मया कस्य कन्येयं चारुलोचना । विभक्तसर्वावयवा देवकन्येव राजते

Rồi ta hỏi: “Thiếu nữ mắt đẹp này là con ai?” Từng chi thể cân xứng, nàng rực sáng như một tiên nữ cõi trời.

Verse 154

सखीभिः कीर्तिता मह्यं भार्गवस्य मुनेः सुता । एषा चाद्यापि कन्यात्वे वर्तते चारुहासिनी

Các bạn của nàng nói với ta: “Nàng là con gái của hiền thánh Bhārgava. Đến nay nàng vẫn còn trinh nữ,”—thiếu nữ với nụ cười dịu dàng duyên thắm.

Verse 155

ततोऽहं भार्गवं गत्वा विनयेन समन्वितः । ययाचे कन्यकां ता च कृतांजलिपुटः स्थितः

Rồi ta đến gặp Bhārgava, đầy lòng khiêm cung, và cầu xin cô thiếu nữ; ta đứng đó, chắp tay (anjali) cung kính.

Verse 156

सवर्णं मां परिज्ञाय सोऽपि भार्गवनंदनः । दत्तवांस्तां महाभाग विरूपस्यापि कन्यकाम्

Nhận biết ta là người tương xứng về địa vị, người con của Bhārgava—hỡi bậc hữu phúc—vẫn trao cô thiếu nữ ấy, lại còn cho cả Virūpa.

Verse 158

सुलज्जा साऽतिदुःखार्ता पश्यांब जनकेन च । विरूपाय प्रदत्तास्मि नाहं जीवितुमुत्सहे

Hổ thẹn và đau khổ tột cùng, nàng thưa: “Mẹ ơi, xin nhìn—chính cha con đã gả con cho Virūpa. Con không muốn sống nữa.”

Verse 159

विषं वा भक्षयिष्यामि प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा निषिद्धः स द्विजस्तया

“Con sẽ uống thuốc độc, hoặc sẽ bước vào lửa.” Nghe lời ấy, vị bà-la-môn kia bị ngăn lại—bị chặn bởi lời phản đối của nàng.

Verse 160

कस्मान्नाथ प्रदत्तासौ विरूपाय त्वया विभो । कन्यकेयं सुरूपाढ्या सर्वलक्षणसंयुता

“Vì sao, ô chúa tể uy linh, ngài lại gả nàng cho Virūpa? Thiếu nữ này dung sắc đoan trang, đủ mọi tướng lành cát tường.”

Verse 161

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं भार्गवो मुनिसत्तमः । ततस्तां गर्हयित्वासौ धिङ्नारी पुरुषायते

Nghe những lời này, Bhārgava, bậc thánh hiền tối cao, đã quở trách nàng: "Thật đáng xấu hổ! Phụ nữ mà hành xử như vậy thì chẳng khác gì nam giới."

Verse 162

अनेन प्रार्थिता कन्या मया चास्मै प्रदीयते । तत्किं निषेधयसि मां दीयमानां सुतामिमाम्

"Người đàn ông này đã cầu xin người thiếu nữ, và ta đang gả con gái ta cho hắn. Tại sao nàng lại ngăn cản ta trao đứa con gái đang được ban tặng này?"

Verse 163

इत्युक्त्वा स प्रसुष्वाप पत्न्याथ कन्यया समम्

Nói xong lời ấy, ông chìm vào giấc ngủ cùng với vợ và người thiếu nữ.

Verse 164

ततोऽर्द्धरात्रे चागत्य मया सुप्ता च भार्गवी । हृत्वा स्वभवने नीता निशि सुप्ते जने तदा

Rồi vào lúc nửa đêm, ta đến; và Bhārgavī đang ngủ. Ta bắt cóc nàng và đưa về tư gia của mình, trong khi mọi người đang say giấc trong đêm.

Verse 165

नियुक्ता कामधर्मेण ह्यनिच्छंती बलान्मया । विप्रः प्रातर्जजागार पिता तस्यास्ततः परम्

Dù không tình nguyện, nàng đã bị ta cưỡng ép thực hiện hành vi sắc dục. Sau đó, cha nàng—vị Bà-la-môn—thức dậy vào buổi sáng.

Verse 166

क्वासौ सा दुहिता केन हृता नष्टा मदीयिका । अथासौ वीक्षितुं बाह्ये बभ्राम स्ववनांतिकम्

“Con gái ta ở đâu—ai đã bắt đi, khiến nó lạc mất khỏi ta?” Rồi ông bước ra ngoài tìm kiếm, lang thang quanh khu lùm rừng của chính mình.

Verse 167

पदसंहतिमार्गेण मुनिभिर्बहुभिर्वृतः । तेन दृष्टाऽथ सा कन्या कृतकौतुकमंगला

Trên con đường quen dấu chân người qua lại, giữa vòng vây của nhiều vị hiền triết, ông bỗng thấy thiếu nữ ấy—được trang sức bằng sợi chỉ hôn lễ cát tường và các nghi lễ mừng cưới.

Verse 168

रुदंती सस्वनं तत्र लज्जमाना ह्यधोमुखी । ततः कोपपरीतात्मा मां प्रोवाच स भार्गवः

Ở đó nàng khóc nức nở, thẹn thùng cúi mặt. Bấy giờ Bhārgava, lòng bị cơn giận phủ trùm, liền cất lời với ta.

Verse 169

निशाचरस्य धर्मेण यस्मादूढा सुता मम । निशाचरो भवानस्तु कर्मणानेन सांप्रतम्

“Vì ngươi đã đem con gái ta đi theo lối của kẻ rình đêm, nên chính bởi hành vi ấy—ngay bây giờ—hãy trở thành một niśācara (kẻ lang thang trong đêm)!”

Verse 170

घंटक उवाच । निर्दोषं मां द्विजश्रेष्ठ कस्मात्त्वं शपसि द्रुतम् । त्वयैषा मे स्वयं दत्ता तेन रात्रौ हृता मया

Ghaṃṭaka thưa: “Bạch vị tối thượng trong hàng Bà-la-môn, cớ sao ngài vội nguyền rủa con khi con vô tội? Chính ngài đã tự tay gả nàng cho con; vì thế con mới đưa nàng đi trong đêm.”

Verse 171

यो दत्वा कन्यकां पूर्वं पश्चाद्यच्छेन्न दुर्मतिः । स याति नरकं घोरं यावदाभूतसंप्लवम्

Kẻ nào đã trao gả thiếu nữ trước, rồi về sau lại toan đòi lấy lại—người tâm địa ác ấy sẽ rơi vào địa ngục ghê rợn cho đến khi muôn loài tan rã.

Verse 172

अथासौ चिंतयामास सत्यमेतेन जल्पितम् । पश्चात्तापसमोपेतो वाक्यमेतदुवाच ह

Rồi ông suy ngẫm: “Điều người ấy nói quả là chân thật.” Tràn đầy hối hận, ông thốt ra những lời này.

Verse 173

सत्यमेतत्त्वया प्रोक्तं न मे वचनमन्यथा । उलूकरूपसंयुक्तो भविष्यसि न संशयः

“Điều ngươi nói quả thật đúng; lời ta cũng chẳng khác. Không nghi ngờ gì, ngươi sẽ mang hình dạng con cú.”

Verse 174

उत्पत्स्यते यदा चात्र भर्तृयज्ञो महामुनिः । तस्योपदेशमासाद्य भूयः प्राप्स्यसि स्वां तनुम्

“Và khi tại đây, đại hiền Bhartṛyajña ra đời, bấy giờ—đến gần và thọ nhận lời chỉ dạy của ngài—ngươi sẽ lại được hoàn phục thân thể của mình.”

Verse 175

ततः कौशिकरूपं तु पश्याम्यात्मानमेव च । तथापि न स्मृतिर्नष्टा मम या पूर्वसंभवा

“Rồi ta quả thật thấy chính mình mang hình dạng Kauśika. Dẫu vậy, ký ức của ta—phát sinh từ đời trước—vẫn không hề mất.”

Verse 176

अथ या तत्सुता चोढा मया तस्मिन्गिरौ तदा । सापि मां संनिरीक्ष्याथ तद्रूपं दुःखसंयुता । प्रविष्टा हव्यवाहं सा विधवात्वमनिच्छती

Rồi người con gái của người ấy—người mà ta đã cưới trên ngọn núi ấy—khi lại nhìn thấy ta trong hình dạng đã đổi khác, liền tràn đầy sầu khổ. Không muốn chịu cảnh góa bụa, nàng đã bước vào ngọn lửa tế.

Verse 177

एवं मे कौशिकत्वं हि संजातं तु महाद्युते । भार्गवस्य तु शापेन कन्यार्थे यत्तवोदितम्

Hỡi bậc rực rỡ đại quang minh, như vậy trạng thái Kauśika của ta quả đã phát sinh—do lời nguyền của Bhārgava—đúng như điều ngài đã nói, liên quan đến thiếu nữ ấy.

Verse 178

अखंडबिल्वपत्रेण पूजितो यन्महेश्वरः । चिरायुस्तेनसंजातं सत्यमेतन्मयोदितम्

Vì Maheśvara được thờ phụng bằng một lá bilva nguyên vẹn không rách, nên nhờ đó mà thọ mạng lâu dài phát sinh. Điều này là chân thật—ta xin tuyên nói như vậy.

Verse 179

सत्यं कथय यत्कृत्यं गृहायातस्य किं तव । प्रकरोमि महाभाग यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

Hãy nói thật: nay ngươi đã trở về nhà, còn việc gì cần làm? Hỡi người hữu phúc, ta sẽ hoàn thành cho ngươi, dẫu đó là điều cực khó đạt được.

Verse 180

इन्द्रद्युम्न उवाच । इन्द्रद्युम्नस्य ज्ञानाय प्राप्तोऽहं यत्तवांतिकम् । नाडीजंघेन चानीतो मरणे कृतनिश्चयः

Indradyumna nói: “Ta đến gần ngài để Indradyumna được nhận biết bằng trí tuệ chân thật. Ta được Nāḍījaṅgha đưa đến, với quyết tâm hướng về cái chết.”

Verse 181

यदि नो ज्ञास्यति भवांस्तं कीर्त्या च कुलेन च । प्रविशामि ततो नूनं प्रदीप्तं हव्यवाहनम्

“Nếu ngài không nhận ra người ấy—bởi danh tiếng và bởi dòng dõi—thì quả thật ta sẽ bước vào ngọn lửa đang bừng cháy.”

Verse 182

नो चेत्कीर्तय मे कञ्चिदन्यं तु चिरजीविनम् । पृच्छामि तेन तं गत्वा येन वेत्ति न वा च सः

“Bằng không, hãy nói cho ta về một bậc trường thọ khác. Ta sẽ đến gặp người ấy và hỏi—rằng người ấy có biết người kia hay không.”

Verse 183

बक उवाच । युक्तमुक्तमनेनाद्य तत्कुरुष्व वदास्य भोः । यदि जानासि कंचित्वमात्मनश्चिरजीविनम्

Baka nói: “Lời người ấy nói hôm nay quả thật hợp lẽ. Vậy hãy làm như thế và thưa cho ta, thưa ngài—vì lợi ích của chính ngài, ngài có biết ai trên cõi đất này là bậc trường thọ (cirajīvin) chăng?”

Verse 184

नो चेदहमपि क्षिप्रं प्रविशामि हुताशनम् । मार्कंडेनापि सहितः सांप्रतं तव पश्यतः

“Bằng không, chính ta cũng sẽ mau chóng bước vào lửa—thậm chí cùng với Mārkaṇḍa—ngay lúc này, trước mắt ngài.”

Verse 185

एवम् ज्ञात्वा महाभाग चिन्तयस्व चिरंतनम् । कंचिद्भूमितलेऽन्यत्र यतस्त्वं चिरजीवधृक्

“Biết vậy rồi, hỡi bậc cao quý, hãy suy xét kỹ càng và nghĩ cho lâu dài. Hãy tìm một người khác ở nơi nào trên mặt đất—vì ngài là người gìn giữ thọ mạng dài lâu.”

Verse 186

आशया परया प्राप्तस्तवाहं किल मंदिरे । पुमानेष विशेषेण मार्कंडेयः प्रियो मम

Với niềm hy vọng tối thượng, ta đã đến nơi cư ngụ của ngài. Người này—đặc biệt là Mārkaṇḍeya—là kẻ ta hết mực yêu quý.

Verse 187

संत्यत्र पर्वतश्रेष्ठाः शतशोऽथ सहस्रशः । येषु सन्ति महाभागास्तापसाश्चिरजीविनः । नान्यथा जीवितं चास्य कथंचित्संभविष्यति

Nơi đây có những ngọn núi tối thắng—hàng trăm, hàng ngàn—trên đó cư ngụ các bậc khổ hạnh phúc đức, trường thọ. Nếu không như vậy, sinh mạng của người ấy tuyệt chẳng thể giữ gìn bằng bất cứ cách nào.

Verse 188

इंद्रद्युम्नस्य राजर्षेर्हितं परमकं भवेत् । तथावयोर्द्वयोश्चापि तस्माच्चिंतय सत्वरम्

Điều ấy sẽ là lợi ích tối thượng cho bậc vương hiền Indradyumna, và cũng cho cả hai chúng ta. Vì vậy, hãy suy xét và quyết định mau chóng.

Verse 189

तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा मरणार्थं महीपतेः । स उलूकः कृपां गत्वा ततो वचनमब्रवीत्

Biết rõ quyết định của nhà vua—ý định tìm đến cái chết—con cú Ulūka, động lòng từ mẫn, bèn nói những lời sau đây.

Verse 190

यद्येवं तु महाभाग मर्तुकामोऽसि सांप्रतम् । तदागच्छ मया सार्धं गन्धमादनपर्वतम्

Nếu quả thật như vậy, hỡi bậc phúc đức, và nay ngài thực lòng muốn chết—thì hãy cùng ta đến núi Gandhamādana.

Verse 191

तत्र संतिष्ठते गृध्रः स च मे परमः सुहृत् । चिरंतनस्तथा सम्यक्स ते ज्ञास्यति तं नृपम् । कथयिष्यत्यसंदिग्धं मम वाक्यादसंशयम्

Ở đó có một con kền kền cư ngụ; nó là người bạn tối thượng của ta—cổ xưa và sáng suốt. Nó sẽ nhận ra đúng vị vua ấy cho ngươi, và sẽ thuật lại sự việc không chút nghi ngờ, đúng theo lời ta—không mảy may do dự.

Verse 192

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा मार्कंडेयादिभिस्त्रिभिः । प्रोक्तः सर्वैर्महाभाग मा त्वं प्रविश पावकम्

Nghe lời ấy, ba vị—đứng đầu là Mārkaṇḍeya—cùng tất cả những người khác, liền thưa với bậc cao quý: “Xin chớ bước vào lửa.”

Verse 193

वयं यास्यामहे सर्वे त्वया सार्धं च तत्र हि । कदाचित्सोऽपि जानाति इंद्रद्युम्नं महीपतिम्

“Chúng ta sẽ cùng đi đến đó với ngài. Biết đâu người ấy cũng biết vua Indradyumna, bậc chúa tể cõi đất.”

Verse 194

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा आशया परया युतः । स राजा सह तैः सर्वैः प्रययौ गंधमादनम्

Nghe lời họ, nhà vua tràn đầy niềm hy vọng tối thượng, liền cùng tất cả mọi người lên đường hướng về Gandhamādana.

Verse 195

गृध्रराजोऽपि तान्दृष्ट्वा सर्वानेव कृतांजलिः । उलूकं पुरतो दृष्ट्वा प्रहृष्टः सन्मुखो ययौ

Vua của loài kền kền cũng vậy: thấy tất cả họ liền chắp tay kính lễ. Và khi trông thấy Ulūka ở phía trước, nó hoan hỷ, tiến ra đón tiếp trực diện.

Verse 196

ततोऽब्रवीत्प्रहृष्टात्मा स्वागतं ते द्विजोत्तम । चिरकालात्प्रदृष्टोऽसि क एतेऽन्येऽत्र ये स्थिताः

Bấy giờ, lòng hoan hỷ, ông nói: “Hoan nghênh, hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị Sinh! Sau bao lâu nay mới lại được thấy ngài. Những người khác đang đứng đây là ai?”

Verse 197

उलूक उवाच । एष मे परमं मित्रं नाडीजंघो बकः स्मृतः । एतस्यापि तु मार्कण्डः संस्थितः परमः सुहृत्

Ulūka nói: “Đây là người bạn chí thiết của ta, được biết đến là Nāḍījaṅgha, con hạc. Và đối với ông ấy nữa, Mārkaṇḍa đứng làm bậc tri kỷ, người thiện chí thân mật nhất.”

Verse 198

असौ त्रैलोक्यविख्यातः सप्तकल्पस्मरो भुवि । एतस्यापि सुहृत्कश्चिन्नैनं जानामि सत्वरम्

“Ông ấy lừng danh khắp Tam Giới, trên cõi người được ghi nhớ suốt bảy kiếp. Thế nhưng về người bạn của chính ông ấy—quả có một người—ta không thể vội biết đó là ai.”

Verse 199

म्रियमाणो मया ह्येष समानी तस्तवांतिकम् । अयं जीवति विज्ञात इंद्रद्युम्ने नरेश्वरे । नो चेत्प्रविशति क्षिप्रं प्रदीप्तं हव्यवाहनम्

“Chính kẻ này, khi đang hấp hối, ta đã đưa đến trước ngài. Đã được xác quyết rằng hắn chỉ sống chừng nào vua Indradyumna còn được biết đến. Bằng không, hắn sẽ mau chóng bước vào ngọn Lửa rực cháy.”

Verse 200

स त्वं जानासि चेद्ब्रूहि इन्द्रद्युम्नं महीपतिम् । चिरंतनो मयापि त्वं तेन प्रष्टुं समागतः

“Vậy nên, nếu ngài biết, xin hãy nói cho ta về vua Indradyumna, bậc chúa tể cõi đất. Ngài vốn cổ xưa; và ta cũng đến để hỏi ngài về người ấy.”

Verse 201

गृध्र उवाच । इन्द्रद्युम्नेति विख्यातं राजानं न स्मराम्यहम् । न दृष्टो न श्रुतश्चापि इन्द्रद्युम्नो महीपतिः

Kền kền nói: “Ta không nhớ có vị vua nào nổi danh là ‘Indradyumna’. Indradyumna, chúa tể của cõi đất, ta chưa từng thấy, cũng chưa từng nghe đến.”

Verse 202

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सोऽपि राजा सुदुर्मनाः । मनसा चिन्तयामास मरणे कृतनिश्चयः

Nghe lời ấy, nhà vua cũng vô cùng u sầu; trong tâm liền suy nghĩ, đã quyết ý hướng về cái chết.

Verse 203

ततस्तु कौतुकाविष्टस्तं पप्रच्छ द्विजोत्तमम् । कर्मणा केन संप्राप्तमायुष्यं चेदृशं वद

Rồi, đầy lòng hiếu kỳ, ông hỏi vị bậc nhất trong hàng Bà-la-môn: “Nhờ nghiệp gì mà ngài đạt được thọ mạng dài như thế? Xin hãy nói cho tôi.”

Verse 204

ततः संभावयिष्यामि श्रुत्वा तेऽहं विभावसुम्

“Rồi, sau khi được nghe từ ngài, tôi sẽ kính trọng và tôn vinh Vibhāvasu một cách xứng đáng.”