Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

इंद्रद्युम्न उवाच । कस्माच्च्यावयसे ब्रह्मन्निजलोकाद्द्रुतं हि माम् । अपापमपि देवेश तथा मे वद कारणम्

Transliteration

iṃdradyumna uvāca | kasmāccyāvayase brahmannijalokāddrutaṃ hi mām | apāpamapi deveśa tathā me vada kāraṇam

Translation

Indradyumna thưa: “Bạch Phạm Thiên, vì sao Ngài vội vàng đẩy con rời khỏi cõi của Ngài? Bạch Đấng Chúa tể chư thiên, dẫu con vô tội, xin hãy nói rõ nguyên do.”

Word by Word

• इंद्रद्युम्नः: Indradyumna
• इंद्रद्युम्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इंद्रद्युम्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• कस्मात्: from what cause, why
• कस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; प्रश्नार्थक

• च्यावयसे: do you cause (me) to depart/expel
• च्यावयसे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: च्यु (धातु) (णिच्) → च्यावय (धातु-प्रयोग)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद; णिच्-प्रयोग (causative: 'make move/expel')

• ब्रह्मन्: O Brahmā
• ब्रह्मन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• निजलोकात्: from (your) own world
• निजलोकात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: निज + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; समासः निजः लोकः (कर्मधारय-प्राय) / निजस्य लोकात् (अर्थतः)

• द्रुतम्: quickly
• द्रुतम्: Kriya-viseshana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुत (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोग (adverb: quickly)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/निश्चये अव्यय (particle: indeed/for)

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अपापम्: sinless
• अपापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ + पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• अपि: even, also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपवादार्थक-अव्यय (also/even)

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः देवानाम् ईशः

• तथा: thus
• तथा: Kriya-viseshana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (thus/in that manner)

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति (Dat./Gen.), एकवचन; अत्र सम्प्रदानार्थे (to me)

• वद: tell
• वद: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कारणम्: the reason
• कारणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Indradyumna

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brahmā

Visual Art Cues

Scene: Indradyumna, surprised and pained, questions Brahmā with folded hands, asking why he is being sent down despite being sinless; Brahmā listens with composed authority.

Characters & Entities

• Indradyumna
• Brahmā (Śrī Brahmā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the ‘sinless’ must understand the subtle causes of karmic change; heavenly status depends on sustaining dharmic merit.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

This verse initiates the Tīrthamāhātmya narrative arc; the specific site is developed in the surrounding passage rather than named here.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is a theological inquiry setting up later dharma/merit instructions.