Adhyaya 14

Verse 1

। सूत उवाच । यदन्यत्तत्र सञ्जातमाश्चर्यं द्विजसत्तमाः । तदहं कीर्तयिष्यामि रहस्यं हृदि संस्थितम्

Sūta nói: Hỡi các bậc nhị sinh tối thượng, mọi điều kỳ diệu khác đã xảy ra nơi ấy—nay ta sẽ tuyên thuyết, một bí mật đã ẩn tàng trong tim ta từ lâu.

Verse 2

चमत्कारपुरे कश्चिद्वैश्यजातिसमुद्भवः । बभूव पुरुषो मूको दरिद्रेण समन्वितः

Tại Camatkārapura có một người đàn ông, sinh trong giai cấp Vaiśya; ông bị câm và mang gánh nặng nghèo khổ.

Verse 3

यो दौःस्थ्यात्सर्वलोकानां करोति पशुरक्षणम् । कुटुम्बभरणार्थाय संतुष्टो येनकेनचित्

Vì cảnh túng thiếu, ông phục vụ mọi người bằng việc canh giữ đàn gia súc; và để nuôi gia đình, ông an phận với chút ít gì nhận được.

Verse 4

कदाचिद्रक्षतस्तस्य पशूंस्तान्वनभूमिषु । पशुरेको विनिष्क्रांतः स्वयूथात्तृणलोभतः

Một lần, khi ông đang trông coi đàn vật ấy trong những vùng rừng núi, có một con vì tham cỏ mà lạc khỏi bầy của nó.

Verse 5

कृष्ण पक्षे चतुर्दश्यां चैत्रमासे द्विजोत्तमाः । न तदा लक्षितस्तेन गच्छमानो यदृच्छया

Hỡi các bậc nhị sinh tối thượng, vào ngày mười bốn của nửa tháng tối trong tháng Caitra, con vật ấy tình cờ lang thang đi mất, và lúc đó ông không hề hay biết.

Verse 6

अथ यावद्गृहं प्राप्तः स मूकः पशुपालकः । तावत्तस्य च गोः स्वामी भर्त्सयन्समुपागतः

Bấy giờ, vừa khi người chăn bò câm kia về tới nhà, chủ con bò liền đến gần, quở mắng ông ta.

Verse 7

किं पाप न समायातः पशुरेकोऽद्य नो यथा । नूनं त्वया हतः सोऽपि विक्रीतोऽपिहितोऽथवा । तस्मा दानय मे क्षिप्रं निराहारोऽपि गां त्वरात्

“Này kẻ tội lỗi! Sao hôm nay không một con vật nào của ta trở về? Hẳn ngươi đã giết nó, hoặc bán nó, hoặc giấu đi. Vậy hãy mau đưa cho ta một con bò ngay lập tức—dù đang nhịn ăn cũng phải vội!”

Verse 8

तच्छ्रुत्वा भयसंत्रस्तः स मूकः पशुपालकः । निष्क्रांतो यष्टिमादाय निराहारोऽपि मन्दिरात्

Nghe vậy, người chăn bò câm kia kinh hãi, cầm gậy bước ra khỏi nhà—dẫu chưa kịp ăn gì.

Verse 9

ततोऽरण्यं समासाद्य वीक्षांचक्रे समंततः । सूक्ष्मदृष्ट्या स दुर्गाणि गहनानि वनानि च

Rồi đến rừng, ông nhìn khắp bốn phía với sự chú tâm sắc bén, dò xét những lối hiểm trở và những khu rừng rậm.

Verse 10

अथ तेन क्वचिद्दृष्टं पदं तस्य पशोः स्फुटम् । अटव्यां भ्रममाणेन परिज्ञातं च कृत्स्नशः

Rồi ở một nơi nào đó, ông thấy rõ dấu chân của con vật ấy; và khi lang thang trong rừng, ông hiểu trọn vẹn đường mòn của nó.

Verse 11

ततश्च तत्पदान्वेषी स जगाम वनाद्वनम् । चमत्कारपुरस्यास्य समंताद्द्विजसत्त माः

Rồi sau đó, lần theo dấu chân ấy, người ấy đi từ rừng này sang rừng khác, quanh khắp nơi gọi là Cāmatkārapura, hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị-sinh.

Verse 12

एवं प्रदक्षिणा तस्य जाता पशुदिदृक्षया । स्थानस्य चैव निर्वेशे पशोश्चापिद्विजोत्तमाः

Vì khát khao được thấy (và thu hồi) con vật, người ấy rốt cuộc đã thực hiện một cuộc nhiễu quanh (pradakṣiṇā), dò xét trọn vẹn địa vực của nơi ấy, và cả tung tích của con thú nữa, hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị-sinh.

Verse 13

प्रदक्षिणावसाने च पशुर्लब्धो हि तेन सः । निशांतेऽथ गृहं नीत्वा स्वामिने विनिवेदितः

Khi cuộc nhiễu quanh kết thúc, người ấy quả thật đã tìm được con vật. Rồi đến cuối đêm, người ấy dắt nó về nhà và kính cẩn trình lại cho chủ của nó.

Verse 14

चैत्रे पुण्यतमे मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । क्षेत्रे पुण्यतमे देवास्तीर्थान्या यांति सर्वशः

Vào tháng Caitra vô cùng phước đức, ngày thứ mười bốn của nửa tháng tối (kṛṣṇa-pakṣa), tại thánh địa tối linh thiêng ấy, chư Thiên từ mọi phương đều đến các tīrtha.

Verse 15

एवमज्ञानभावेन कृता ताभ्यां प्रदक्षिणा । पशुपालपशुभ्यां वै सुपुण्ये तत्र वासरे

Vì thế, dù trong trạng thái vô minh, người chăn và con vật ấy vẫn thật sự đã thực hiện cuộc nhiễu quanh (pradakṣiṇā) vào chính ngày cực kỳ phước đức tại nơi ấy.

Verse 16

निराहारस्य मूकस्य साहारस्य पशोस्तथा

—về người câm lặng đang nhịn ăn, và cũng vậy, về con vật đã được cho ăn—

Verse 17

विना स्नानेन भक्षाच्च दैवाद्द्विजवरोत्तमाः । ततः काले व्यतिक्रांते कियन्मात्रे स्वकर्मतः । उभौ पंचत्वमापन्नौ पृथक्त्वेनायुषः क्षये

Hỡi các bậc nhị sinh tối thượng, do định mệnh, không tắm gội cũng không ăn uống; khi một thời gian trôi qua, theo nghiệp riêng của mình, cả hai đều đi đến “ngũ phần tận” tức cái chết, mỗi người một ngả, khi thọ mạng đã mãn.

Verse 18

ततश्च पशुपालस्तु दशार्णाधिपतेः सुतः । संजातस्तत्प्रभावेन पूर्वजातिमनुस्मरन्

Rồi người chăn súc vật ấy, nhờ oai lực của thánh địa/nghi lễ kia, được sinh làm con của vị chúa tể Daśārṇa, và vẫn nhớ được tiền kiếp.

Verse 20

अथागत्य स राजेंद्रस्तेनैव सह मंत्रिणा । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां पुरस्तस्याः प्रदक्षिणाम्

Bấy giờ vị chúa tể các vua ấy đến nơi đó cùng chính vị đại thần kia; vào ngày thứ mười bốn của nửa tháng tối (Kṛṣṇa-pakṣa), ngài làm lễ nhiễu quanh (pradakṣiṇā) trước thánh hiện diện ấy.

Verse 21

चक्रे संवत्सरस्यांते श्रद्धया परया युतः । निराहारश्च मौनेन पदातिर्द्विजसत्तमाः

Hỡi bậc Bà-la-môn tối thượng, vào cuối năm, ngài thực hành điều ấy với lòng tin tối thượng—nhịn ăn, giữ im lặng (mauna), và đi bộ.

Verse 22

एकदा तत्र चाऽयाता मुनयः शंसितव्रताः । तीर्थे पापहरे पुण्ये विश्वामित्रसमुद्भवे

Một lần, các bậc hiền thánh có hạnh nguyện lừng danh đã đến nơi ấy—đến thánh địa tīrtha thanh tịnh, nơi trừ diệt tội lỗi, phát sinh từ Viśvāmitra.

Verse 23

याज्ञवल्क्यो भरद्वाजः शुनःशेपोऽथ गालवः । देवलो भागुरिर्धौम्यः कश्य पश्च्यवनो भृगुः

Yājñavalkya, Bharadvāja, Śunaḥśepa và Gālava; Devala, Bhāguri, Dhaumya, Kaśyapa, Cyavana và Bhṛgu—các bậc hiền thánh ấy đều đến nơi đó.

Verse 24

तथान्ये शंसिताऽत्मानो ब्रह्मचर्यपरायणाः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तस्मिन्क्षेत्रे समागताः

Cũng vậy, những người tự chế khác—được ca ngợi về hạnh kiểm và chuyên tâm giữ brahmacarya—đã tụ hội về thánh địa ấy, do nhân duyên hành hương các tīrtha.

Verse 25

तान्दृष्ट्वा स महीपालः प्रणिपत्य कृतांजलिः । यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं पूजयामास भक्तितः

Thấy các vị ấy, nhà vua liền cúi lạy với hai tay chắp lại; rồi theo thứ bậc niên trưởng và đức hạnh, ngài cung kính cúng dường từng vị bằng lòng sùng kính.

Verse 26

ततस्तेषां स मध्ये च संनिविष्टो महीपतिः । तथागतः स भूपालः सर्वै स्तैश्चाभिनंदितः

Rồi nhà vua ngồi xuống giữa hội chúng; và khi ngài đã đến ngồi như vậy, vị quân vương ấy được tất cả chào đón và tán thán.

Verse 27

ततश्चक्रुः कथा दिव्या मुनयस्ते महीपतेः । पुरतो मुनिमुख्यानां चरितानि महात्मनाम्

Bấy giờ các bậc hiền thánh ấy thuyết cho nhà vua những thiên truyện linh diệu—kể về đời sống và công hạnh của các bậc đại nhân, những vị tối thắng trong hàng ẩn sĩ.

Verse 28

राजर्षीणां पुराणानां धर्मशास्त्रसमुद्भवाः । आनंदं तस्य राजर्षेर्जनयंतो द्विजोत्तमाः

Những bậc Bà-la-môn tối thượng ấy, nương theo các Purāṇa và các Dharma-śāstra nói về các bậc vương hiền, đã làm cho vị vương hiền kia hoan hỷ bằng lời dạy của mình.

Verse 29

अथ क्वाऽपि कथांते स पार्थिवस्तैर्महर्षिभिः । पृष्टः कौतूहलाविष्टैर्दत्त्वा श्रौतीस्तदाशिषः

Rồi về sau, khi cuộc đàm đạo đã kết thúc, nhà vua—sau khi ban lời chúc phúc theo nghi thức Veda—được các bậc đại tiên, lòng đầy hiếu kỳ, đem điều thắc mắc mà hỏi.

Verse 30

ऋषय ऊचुः । वर्षेवर्षे महीपाल त्वमत्राऽगत्य यत्नतः । करोषि मंत्रिणा सार्धं पुरस्याऽस्य प्रदक्षिणाम्

Các bậc hiền thánh nói: “Muôn tâu Đại vương, năm này qua năm khác, ngài cẩn trọng đến đây và cùng với vị đại thần của mình thực hiện nghi lễ nhiễu quanh (pradakṣiṇā) thành này.”

Verse 31

अस्मिन्क्षेत्रे सुतीर्थानि संति पार्थिवसत्तम । तथाऽन्यानि प्रसिद्धानि देवतायतनानि च

“Muôn tâu bậc vương giả tối thượng, trong thánh địa này có nhiều tīrtha thù thắng; lại còn có những đền miếu nổi danh khác—những thánh điện là nơi ngự của chư thiên.”

Verse 32

आदरस्तेषु वै राजन्नास्ति स्वल्पो ऽपि कर्हिचित् । एतन्नः कौतुकं जातं न चेद्गुह्यं प्रकीर्तय

Muôn tâu Đại vương, lòng tôn kính của ngài đối với họ chưa từng giảm dù chỉ một chút. Điều ấy khơi dậy sự hiếu kỳ của chúng tôi—nếu không phải điều bí mật, xin ngài giảng rõ cho chúng tôi.

Verse 33

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा विनयाऽवनतः स्थितः । स प्रोवाच वचो भूपः किंचिद्व्रीडासमन्वितः

Sūta nói: Nghe lời họ, nhà vua đứng yên trong cung kính, cúi mình khiêm nhường; rồi ngài đáp lời, giọng nói pha chút e thẹn dè dặt.

Verse 34

यत्पृष्टोऽस्मि द्विजश्रेष्ठा युष्माभिः सांप्रतं मम । तद्गुह्यं न मयाऽख्यातं कस्यचिद्धरणीतले

“Hỡi các bậc nhị sinh tối thượng, điều các ngài vừa hỏi ta—bí mật ấy ta chưa từng thổ lộ với bất kỳ ai trên cõi đất này.”

Verse 35

तथाऽपि हि प्रकर्तव्यं युष्माकं सत्यमेव हि । अपि गुह्यतमं चेत्स्याच्छृण्वंतु मुनिसत्तमाः

“Dẫu vậy, lời thỉnh cầu của các ngài vẫn phải được đáp ứng, vì đó là điều chân thật và hợp đạo. Dẫu là bí mật thẳm sâu nhất, xin các bậc hiền thánh hãy lắng nghe.”

Verse 36

सूत उवाच । ततः स कथयामास पूर्वजातिसमुद्भवम् । वृत्तांतं तन्मुनींद्राणां तेषां ब्राह्मणसत्तमाः

Sūta nói: Bấy giờ, hỡi các vị Bà-la-môn tối thượng, nhà vua thuật lại câu chuyện phát sinh từ một đời trước—trọn vẹn sự việc liên quan đến những bậc hiền triết tôn quý ấy.

Verse 37

यथा नष्टः पशुस्तस्य कृता यद्वदवेक्षणा । यथा प्रदक्षिणा जाता चमत्कारपुरस्य तु

Con vật bị lạc của người ấy đã được tìm lại ra sao, và cuộc tìm kiếm đã tiến hành thế nào; cùng việc đi nhiễu (pradakṣiṇā) quanh Camatkārapura đã diễn ra như thế nào.

Verse 38

जातिस्मृतिर्यथा जाता प्राक्तनी तत्प्रभावतः । राज्यप्राप्तिर्विभूतिश्च तथेष्टाप्तिः पदेपदे

Nhờ uy lực ấy, ký ức về tiền kiếp (jātismṛti) đã khởi lên thế nào; vương quyền và phú quý được đạt đến ra sao; và cũng vậy, những điều mong cầu đã đến ở mỗi bước chân.

Verse 39

तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे प्रहृष्टाः पृथिवीपतेः । आशीर्वादान्बहून्दत्त्वा साधुसाध्विति चाऽब्रुवन्

Nghe vậy, tất cả các bậc hiền triết đều hoan hỷ vì đấng chúa tể của cõi đất; ban nhiều lời chúc phúc và đồng thanh thốt lên: “Lành thay! Lành thay!”

Verse 40

समुत्थाय ततश्चक्रुः पुरस्तस्याः प्रदक्षिणाम् । यथोक्तविधिना सर्वे श्रद्धया परया युताः

Rồi họ đứng dậy, tất cả đều đi nhiễu trước mặt Ngài theo đúng nghi thức đã dạy, mỗi người đều đầy đủ niềm tin chí thượng.

Verse 41

गताश्च परमां सिद्धिं तत्प्रभावात्सुदुर्लभाम् । जपयज्ञप्रदानैर्या तीर्थसेवादिकैरपि

Và nhờ uy lực ấy, họ đạt được thành tựu tối thượng, vốn cực khó đạt—dẫu bằng trì tụng (japa), tế lễ, bố thí, hay các hình thức phụng sự thánh địa khác cũng khó mà được.

Verse 42

सोऽपि राजा स मन्त्री च जातौ वैमानिकौ सुरौ । अद्याऽपि तौ हि दृश्येते तारारूपौ नभस्तले

Vị vua ấy và vị tể tướng cũng được tái sinh làm chư thiên cõi trời, du hành bằng thiên xa; cho đến hôm nay, người ta vẫn thấy họ trên không trung dưới hình tướng những vì sao.