Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

। सूत उवाच । यदन्यत्तत्र सञ्जातमाश्चर्यं द्विजसत्तमाः । तदहं कीर्तयिष्यामि रहस्यं हृदि संस्थितम्

Transliteration

| sūta uvāca | yadanyattatra sañjātamāścaryaṃ dvijasattamāḥ | tadahaṃ kīrtayiṣyāmi rahasyaṃ hṛdi saṃsthitam

Translation

Sūta nói: Hỡi các bậc nhị sinh tối thượng, mọi điều kỳ diệu khác đã xảy ra nơi ấy—nay ta sẽ tuyên thuyết, một bí mật đã ẩn tàng trong tim ta từ lâu.

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• यत्: whatever/that which
• यत्: Karma (कर्म) (correlative with तत्)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative)

• अन्यत्: other, additional
• अन्यत्: Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of यत्)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (there)

• सञ्जातम्: arisen, occurred
• सञ्जातम्: Predicate/Qualifier
• Type: Adjective
• Root: सम्-जा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; “arisen/occurred”

• आश्चर्यम्: wonder, marvel
• आश्चर्यम्: Karma (कर्म) / Apposition
• Type: Noun
• Root: आश्चर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• द्विजसत्तमाः: O best of the twice-born
• द्विजसत्तमाः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज-सत्तम (प्रातिपदिक; घटक: द्विज + सत्तम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बोधनार्थे (vocative sense though form = nominative plural)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; correlative to यत्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 1st person pronoun

• कीर्तयिष्यामि: I will narrate/proclaim
• कीर्तयिष्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय् (नामधातु from कीर्ति) / √कीर्त् (धातु-भाव)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• रहस्यम्: secret, mystery
• रहस्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रहस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हृदि: in the heart
• हृदि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• संस्थितम्: situated, lodged
• संस्थितम्: Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of रहस्यम्)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Acaleśvara/Camatkārapura context (continued)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dvāija-sattamāḥ (best of twice-born; likely the Naimiṣāraṇya sages)

Visual Art Cues

Scene: Sūta addresses the assembled sages, poised to reveal another marvel; the atmosphere is intimate—like a secret being opened—while the sacred landscape lingers in the mind’s eye.

Characters & Entities

• Sūta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic transmission preserves ‘hidden’ sacred history; revelation of tīrtha-wonders renews faith and re-establishes forgotten māhātmyas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same ‘there’ refers to the ongoing Camatkārapura/Acaleśvara-kṣetra setting in the Tīrthamāhātmya sequence.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces a new episode to be narrated.