Adhyaya 45

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एष एव पुरा प्रश्नः परिपृष्टो महेश्वरम् । राज्ञा चोत्तानपादेन ऋषिदेवसमागमे

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Chính câu hỏi này thuở xưa đã được vua Uttānapāda thưa hỏi Maheśvara, giữa đại hội của các ṛṣi và chư thiên.

Verse 2

उत्तानपाद उवाच । इदं तीर्थं महापुण्यं सर्वदेवमयं परम् । गुह्याद्गुह्यतरं स्थानं न दृष्टं न श्रुतं हर

Uttānapāda thưa rằng: Tīrtha này đại phúc đức, tối thượng, và thấm đầy sự hiện diện của hết thảy chư thiên. Ôi Hara, nơi này kín nhiệm hơn cả kín nhiệm—trẫm chưa từng thấy, cũng chưa từng nghe nói.

Verse 3

शूलभेदं कथं जातं केनैवोत्पादितं पुरा । माहात्म्यं तस्य तीर्थस्य विस्तराच्छंस मे प्रभो

Śūlabheda đã phát sinh như thế nào, và thuở xưa do ai tạo lập? Bạch Đấng Chủ Tể, xin Ngài thuật cho con tường tận về đại oai đức của tīrtha ấy.

Verse 4

ईश्वर उवाच । आसीत्पुरा महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । मर्त्ये न तादृशः कश्चिद्विक्रमेण बलेन वा

Īśvara phán: Thuở xưa có một Dānava đại hùng, kiêu căng vì sức mạnh của mình. Trong cõi người không ai sánh kịp hắn—dù về dũng lực hay quyền năng.

Verse 5

सूनुर्ब्रह्मसुतस्यायमन्धको नाम दुर्मदः । निजस्थाने वसन् पापः कुर्वन् राज्यमकण्टकम्

Kẻ ấy là con của con trai Brahmā, tên Andhaka, ngạo mạn và mê muội. Ở ngay cõi mình, tên tội lỗi ấy cai trị không gặp một chướng ngại nào.

Verse 6

हृष्टपुष्टो वसन्मर्त्ये स सुरैर्नाभिभूयते । भवनं तस्य पापस्य वह्नेरुपवनं यथा

Sống nơi cõi phàm, hắn hân hoan, cường tráng và thịnh vượng; đến cả chư thiên cũng không thể khuất phục. Chỗ ở của kẻ tội lỗi ấy như khu rừng của lửa—khó bén mảng và rợn người.

Verse 7

एतस्मिन्नन्धकः काले चिन्तयामास भारत । तोषयामि महादेवं येन सानुग्रहो भवेत्

Bấy giờ, hỡi Bhārata, Andhaka tự nhủ: “Ta sẽ làm cho Mahādeva hoan hỷ, để Ngài ban ân và đoái thương ta.”

Verse 8

प्रार्थयामि वरं दिव्यं यो मे मनसि वर्तते । परं स निश्चयं कृत्वा सोऽन्धको निर्गतो गृहात्

“Ta sẽ cầu xin phúc ân thiêng liêng đang ngự trong tâm ta.” Quyết chí như vậy, Andhaka rời khỏi nhà mình.

Verse 9

रेवातटं समासाद्य दानवस्तपसि स्थितः । उग्रं तपश्चचारासौ दारुणं लोमहर्षणम्

Đến bờ sông Revā, vị Dānava ấy an trụ trong khổ hạnh. Hắn thực hành tapas dữ dội—khắc nghiệt, rùng rợn, khiến người nghe nổi gai ốc.

Verse 10

दिव्यं वर्षसहस्रं स निराहारोऽभवत्ततः । द्वितीयं तु सहस्रं स न्यवसद्वारिभोजनः

Suốt một ngàn năm thiêng, hắn tuyệt thực. Rồi trong ngàn năm thứ hai, hắn chỉ nương vào nước mà sống.

Verse 11

तृतीयं तु सहस्रं स धूमपानरतोऽभवत् । चतुर्थं वर्षसाहस्रं योगाभ्यासेन संस्थितः

Trong ngàn năm thứ ba, ngài chuyên tâm vào hạnh nguyện “uống khói”. Trong ngàn năm thứ tư, ngài an trụ vững vàng trong kỷ luật tu tập yoga.

Verse 12

कोपीह नेदृश चक्रे तपः परमदारुणम् । अस्थिचर्मावशेषोऽसौ यावत्तिष्ठति भारत

Hỡi Bhārata, chẳng nơi đâu có ai từng thực hành khổ hạnh ghê gớm đến thế. Ngài đứng vững bao lâu, thân chỉ còn lại xương và da bấy lâu.

Verse 13

तस्य मूर्ध्नि ततो राजन् धूमवार्त्तिर्विनिःसृता । देवलोकमतीत्यासौ कैलासं व्याप्य संस्थिता

Rồi, hỡi Đại vương, từ đỉnh đầu ngài bỗng bốc vọt một luồng khói cuồn cuộn. Vượt qua các cõi trời, nó lan trùm núi Kailāsa và an trú tại đó.

Verse 14

तावद्देवसमीपस्था उमा वचनमब्रवीत् । कोऽस्त्ययं मानुषे लोके तपसोग्रेण संस्थितः

Ngay lúc ấy, đứng gần Đấng Chúa Tể, Umā cất lời: “Ở cõi người, ai là kẻ an trụ trong khổ hạnh dữ dội đến vậy?”

Verse 15

चतुर्वर्षसहस्राणि व्यतीयुः परमेश्वर । न केनापीदृशं तप्तं तपो दृष्टं श्रुतं तथा

“Bạch Parameśvara, bốn ngàn năm đã trôi qua; khổ hạnh như thế chưa từng thấy, cũng chưa từng nghe—chưa ai thực hành dữ dội đến vậy.”

Verse 16

अवज्ञां कुरुषे देव किमत्र नियमान्विते । सर्वस्य दत्से शीघ्रं त्वमल्पेन तपसा विभो

Lạy Thần linh, sao Ngài lại tỏ ý xem thường nơi đây, dù người ấy kiên định trong giới luật và hạnh nguyện? Ôi Đấng Đại Năng, Ngài mau chóng ban ân phúc cho muôn loài, dù chỉ với chút khổ hạnh.

Verse 17

नाक्षक्रीडां करिष्येऽद्य त्वया सह महेश्वर । यावन्नोत्थाप्यते ह्येष दानवो भक्तवत्सल

Lạy Maheśvara, hôm nay con sẽ không chơi xúc xắc cùng Ngài, ôi Đấng thương yêu người sùng kính, cho đến khi Dānava này được nâng dậy và được Ngài đáp lời.

Verse 18

ईश्वर उवाच । साधु साधु महादेवि सर्वलक्षणलक्षिते । अहं तं न विजानामि क्लिश्यन्तं दानवेश्वरम्

Īśvara phán: “Lành thay, lành thay, hỡi Mahādevī, bậc được trang nghiêm bởi mọi tướng lành. Ta (vẫn) chưa nhận ra vị chúa của loài Dānava đang chịu khổ nhọc đến thế.”

Verse 19

योगाभ्यासे स्थितो भद्रे ध्यायंस्तत्परमं पदम् । तत्रागच्छ मया सार्द्धं यत्र तप्यत्यसौ तपः

Hỡi người hiền dịu, Ta an trụ trong pháp tu yoga, quán niệm cảnh giới tối thượng ấy. Hãy cùng Ta đến nơi người kia đang hành khổ hạnh.

Verse 20

उमया सहितो देवो गतस्तत्र महेश्वरः । अस्थिचर्मावशेषस्तु दृष्टो देवेन शम्भुना

Bấy giờ, Đức Maheśvara cùng với Umā đi đến nơi ấy; và Śambhu trông thấy tại đó một kẻ chỉ còn lại chút xương và da.

Verse 21

प्रत्युवाच प्रसन्नोऽसौ देवदेवो महेश्वरः । भोभोः कष्टं कृतं भीमं दारुणं लोमहर्षणम्

Được hoan hỷ, Đấng Thần của chư thần—Mahēśvara—đáp lời: “Ôi ôi! Ngươi đã gánh chịu khổ hạnh thật ghê gớm, nghiệt ngã, khiến người nghe cũng rợn tóc gáy.”

Verse 22

ईदृशं च तपो घोरं कस्माद्वत्स त्वया कृतम् । वरं दास्याम्यहं वत्स यस्ते मनसि वर्तते

“Hỡi con yêu, vì sao con lại tu khổ hạnh ghê gớm đến thế? Hãy nói—điều phúc lành nào đang ở trong tâm con, Ta sẽ ban cho điều ấy.”

Verse 23

अन्धक उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव वरदो यदि शङ्कर । सुरान् सर्वान् विजेष्यामि त्वत्प्रसादान्महेश्वर

Andhaka thưa: “Lạy Thần linh, nếu Ngài hài lòng về con, nếu Ngài thật là Đấng ban ân phúc, hỡi Śaṅkara—thì nhờ ân sủng của Ngài, lạy Mahēśvara, con sẽ chinh phục hết thảy chư thiên.”

Verse 24

ईश्वर उवाच । स्वप्नेऽपि त्रिदशाः सर्वे न योद्धव्याः कदाचन । असंभाव्यं न वक्तव्यं मनसो यन्न रोचते

Īśvara phán: “Chớ bao giờ—dẫu trong mộng—gây chiến với toàn thể các Tridaśa. Đừng thốt lời điều không thể, cũng đừng nói điều mà chính tâm mình không thuận.”

Verse 25

अन्यं किमपि याचस्व यस्ते मनसि वर्तते । स्वर्गे वा यदि वा मर्त्ये पातालेषु च संस्थितान्

“Hãy xin điều khác—điều nào đang ở trong tâm con—dù liên hệ đến những bậc ở cõi trời, hay nơi nhân gian, hoặc những kẻ trụ trong các cõi Pātāla.”

Verse 26

मर्त्येषु विविधान् भोगान् भोक्ष्यसि त्वं यथेप्सितान् । कुरु निष्कण्टकं राज्यं स्वर्गे देवपतिर्यथा

Giữa cõi người, ngươi sẽ hưởng muôn thứ lạc thú theo ý muốn. Hãy dựng nên một vương quốc không gai góc (không ưu phiền), như Indra—chúa tể chư thiên nơi thiên giới.

Verse 27

देवस्य वचनं श्रुत्वा सोऽन्धको विमनाः स्थितः । वृथा क्लेशश्च मे जातो न किंचित्साधितं मया

Nghe lời của Đấng Thần, Andhaka đứng lặng với lòng u sầu: “Khổ nhọc của ta hóa ra vô ích; ta chẳng thành tựu được điều gì cả.”

Verse 28

निश्वासं परमं मुक्त्वा निपपात धरातले । मूलच्छिन्नो यथा वृक्षो निरुच्छ्वासस्तदाभवत्

Thở ra một hơi thật sâu, hắn ngã sấp xuống đất. Như cây bị chặt đứt tận gốc, khi ấy hắn trở nên tắt thở và bất động.

Verse 29

मूर्च्छापन्नं ततो दृष्ट्वा देवी वचनमब्रवीत् । यं कामं कामयत्येष तमस्मै देहि शङ्कर

Thấy hắn ngã vào cơn ngất, Nữ Thần cất lời: “Hỡi Śaṅkara, xin ban cho hắn điều ước mà hắn hằng khao khát.”

Verse 30

भक्तानुपेक्षमाणस्य तवाकीर्तिर्भविष्यति

Nếu Ngài ngoảnh mặt với người sùng kính, tiếng xấu sẽ giáng xuống Ngài.

Verse 31

ईश्वर उवाच । यदि दास्ये वरं देवि इच्छाभूतं कदाचन । ततो न मंस्यते विष्णुं न ब्रह्माणं न मामपि

Īśvara phán: “Hỡi Nữ Thần, nếu ta từng ban ân huệ chỉ theo dục vọng của hắn, thì về sau hắn sẽ chẳng kính Viṣṇu, chẳng kính Brahmā, và ngay cả ta cũng không.”

Verse 32

उच्चत्वमाप्तो देवेशि अन्यानपि सुरासुरान्

“Hỡi Nữ Chúa của chư thiên, khi đạt quyền lực tột bậc, hắn sẽ khinh miệt cả các deva và asura khác.”

Verse 33

देव्युवाच । कमप्युपायमाश्रित्य उत्थापय महेश्वर । विष्णुवर्जं सुरान्सर्वाञ्जयस्वेति वरं वद

Devī thưa: “Hỡi Maheśvara, xin nương một phương tiện thích hợp mà nâng hắn dậy (phục hồi hắn). Xin ban cho hắn ân huệ này: ‘Ngươi hãy chinh phục hết thảy chư thiên—trừ Viṣṇu.’”

Verse 34

ईश्वर उवाच । उपायः शोभनो देवि यो मे मनसि वर्तते । तमेवास्मै प्रदास्यामि यस्त्वया कथितो वरः

Īśvara phán: “Hỡi Devī, trong tâm ta đã khởi lên một phương kế tốt đẹp. Chính ân huệ mà nàng đã nói, ta sẽ ban cho hắn.”

Verse 35

ततोऽमृतेन संसिक्तः स्वस्थोऽभूत्तत्क्षणादयम् । तथा पुनर्नवो जातः सर्वावयवशोभितः

Rồi khi được rưới cam lộ (amṛta), ngay khoảnh khắc ấy hắn liền bình phục. Quả thật, hắn như vừa tái sinh—rạng ngời bởi vẻ đẹp của mọi chi thể.

Verse 36

शृणुष्वैकमना भूत्वा गृहाण वरमुत्तमम् । विष्णुवर्जं प्रदास्यामि यत्तवाभिमतं प्रियम्

Hãy lắng nghe với tâm nhất điểm và nhận lấy ân phúc tối thượng này. Ngoại trừ Viṣṇu, điều gì ngươi yêu quý và mong cầu, ta sẽ ban cho.

Verse 37

सर्वं च सफलं तुभ्यं मा धर्मस्तेऽन्यथा भवेत् । ददामीति वरं तुभ्यं मन्यसे यदि चासुर

Nguyện mọi sự đều kết quả cho ngươi; nguyện dharma của ngươi không đổi khác khỏi đường lẽ phải. Nếu ngươi chấp thuận như vậy, hỡi Asura, ta ban cho ngươi ân phúc này.

Verse 38

विष्णुवर्जं सुरान् सर्वाञ्जेष्यसि त्वं च मां विना

Ngoại trừ Viṣṇu, ngươi sẽ chinh phục hết thảy chư thiên—và điều ấy cũng không cần đến ta, không cần thêm sự trợ lực của ta.

Verse 39

अन्धक उवाच । भवत्वेवमिति प्राह बलमास्थाय केवलम् । विष्णुवर्जं विजेष्येऽहं स्वबलेन महेश्वर

Andhaka thưa: “Xin được như vậy,” rồi chỉ nương vào sức mình mà tuyên bố: “Hỡi Maheśvara, ngoại trừ Viṣṇu, ta sẽ tự lực chinh phục tất cả.”

Verse 40

कृतार्थोऽहं हि संजात इत्युक्त्वा प्रणतिं गतः । गच्छ देवोमयासार्द्धं कैलासशिखरं वरम्

Nói rằng: “Quả thật ta đã toại nguyện,” hắn cúi mình đảnh lễ. (Bấy giờ Đức Chúa phán:) “Hãy đến, hỡi kẻ mang bản tính thần linh; cùng ta đi đến đỉnh Kailāsa thù thắng.”

Verse 41

वृषपुंगवमारुह्य देवोऽसावुमया सह । वरं दत्त्वा स तस्यैवं तत्रैवान्तरधीयत

Đấng Thần ấy cùng với Umā cưỡi lên con bò thánh; ban ân phúc xong, Ngài liền ẩn mất ngay tại chỗ ấy.

Verse 45

। अध्याय

“Chương” — dấu chỉ mục/đoạn kết (colophon) còn dang dở.