Adhyaya 11

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । अहो महत्पुण्यतमा विशिष्टा क्षयं न याता इह या युगान्ते । तस्मात्सदा सेव्यतमा मुनीन्द्रैर्ध्यानार्चनस्नानपरायणैश्च

Yudhiṣṭhira thưa rằng: Ôi! Điều này thật công đức tối thượng và thù thắng, vì đến tận thời mạt kiếp của một yuga cũng không hoại diệt. Bởi vậy, các bậc đại thánh hiền—chuyên tâm thiền định, lễ bái và tắm gội thiêng—luôn xem đây là chốn nương tựa đáng phụng sự nhất.

Verse 2

यामाश्रित्य गता मोक्षमृषयो धर्मवत्सलाः । ये त्वयोक्तास्तु नियमा ऋषीणां वेदनिर्मिताः

Nương tựa vào đó, các bậc ṛṣi yêu mến Chánh pháp đã đạt giải thoát; và những kỷ luật mà ngài đã nói—chính là các niyama của chư hiền triết, được thiết lập từ Kinh Veda—

Verse 3

मोक्षावाप्तिर्भवेद्येषां नियमैश्च पृथग्विधैः । दशद्वादशभिर्वापि षड्भिरष्टाभिरेव वा

Đối với họ, nhờ các niyama với nhiều hình thức khác nhau, việc đạt được giải thoát trở nên khả dĩ—dù là mười, hay mười hai, hoặc chỉ sáu, hay tám (giới hạnh).

Verse 4

त्रिभिस्तथा चतुर्भिर्वा वर्षैर्मासैस्तथैव च । मुच्यन्ते कलिदोषैस्ते देवेशानसमर्चनात्

Dù trong ba hay bốn năm—hoặc cũng có thể chỉ trong vài tháng—họ được giải thoát khỏi các lỗi lầm của thời Kali nhờ phụng thờ Īśāna, Đấng Chúa tể của chư thiên.

Verse 5

ब्रह्माणं वा सुरश्रेष्ठ केशवं वा जगद्गुरुम् । अर्चयन्पापमखिलं जहात्येव न संशयः

Hỡi bậc tối thượng giữa chư thiên, ai thờ phụng Phạm Thiên hoặc Kêśava—vị Thầy của thế gian—ắt chắc chắn dứt bỏ mọi tội lỗi; điều ấy không hề nghi ngờ.

Verse 6

एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ । यस्मिन्संसारगहने निमग्नाः सर्वजन्तवः । ते कथं त्रिदिवं प्राप्ता इति मे संशयो वद

Hỡi bậc vô tội, xin hãy thuật cho ta tường tận mọi điều này. Khi muôn loài chìm trong rừng rậm của luân hồi, họ đã làm sao đạt đến Tridiva (cõi trời)? Xin nói rõ để giải nghi cho ta.

Verse 7

श्रीमार्कण्डेय उवाच । जन्मान्तरैरनेकैस्तु मानुष्यमुपलभ्यते । भक्तिरुत्पद्यते चात्र कथंचिदपि शङ्करे

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Trải qua vô số đời sinh, mới được thân người; và ngay trong đời này, bằng cách nào đó, lòng bhakti đối với Śaṅkara (Śiva) cũng khởi sinh.

Verse 8

तीर्थदानोपवासानां यज्ञैर्देवद्विजार्चनैः । अवाप्तिर्जायते पुंसां श्रद्धया परया नृप

Hỡi Đại vương, quả phúc chân thật từ việc hành hương thánh địa, bố thí, trai giới, tế lễ, và thờ phụng chư thiên cùng các bà-la-môn, chỉ sinh khởi nơi con người nhờ śraddhā tối thượng.

Verse 9

तस्माच्छ्रद्धा प्रकर्तव्या मानवैर्धर्मवत्सलैः । ईशोऽपि श्रद्धया साध्यस्तेन श्रद्धा विशिष्यते

Vì thế, những người yêu mến dharma hãy vun bồi śraddhā; bởi ngay cả Đấng Tối Thượng cũng được chứng đạt nhờ śraddhā—do đó śraddhā là tối thắng.

Verse 10

अन्यथा निष्फलं सर्वं श्रद्धाहीनं तु भारत । तस्मात्समाश्रयेद्भक्तिं रुद्रस्य परमेष्ठिनः

Hỡi Bhārata, nếu thiếu lòng tin (śraddhā) thì mọi việc làm đều vô ích. Vì vậy hãy nương tựa nơi bhakti đối với Rudra, Đấng Tối Thượng.

Verse 11

। अध्याय

Adhyāya—dấu chỉ chương, báo hiệu phần tiếp theo của bản văn thiêng liêng bắt đầu.

Verse 12

तामसी सर्वलोकस्य त्रिविधं च फलं लभेत् । ते कर्मफलसंयोगादावर्तन्ते पुनःपुनः

Do khuynh hướng tāmasic, chúng sinh trong đời nhận lấy ba loại quả; và vì gắn với quả của nghiệp, họ xoay vần trở lại hết lần này đến lần khác.

Verse 13

जन्मान्तरशतैस्तेषां ज्ञानिनां देवयाजिनाम् । देवत्रये भवेद्भक्तिः क्षयात्पापस्य कर्मणः

Đối với các bậc trí giả thờ phụng chư thiên, sau hàng trăm kiếp, khi nghiệp ác đã tiêu mòn, bhakti đối với Tam Thần mới khởi sinh.

Verse 14

ईशानात्तु पुनर्मोक्षो जायते छिन्नसंशयः । ये पुनर्नर्मदातीरमाश्रित्य द्विजपुंगवाः

Nhưng chỉ từ Īśāna (Śiva) mà giải thoát (mokṣa) thật sự phát sinh—không còn nghi hoặc. Và những bậc tối thắng trong hàng dvija nương tựa bờ sông Narmadā…

Verse 15

त्रयीमार्गमसन्दिग्धास्ते यान्ति परमां गतिम् । एकाग्रमनसो ये तु शङ्करं शिवमव्ययम्

Những ai vững vàng, không nghi ngờ trên con đường Tam Veda sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng. Và những ai nhất tâm, một lòng hướng về Śaṅkara—Śiva bất hoại…

Verse 16

अर्चयन्तीह निरताः क्षिप्रं सिध्यन्ति ते जनाः । कालेन महता सिद्धिर्जायतेऽन्यत्र देहिनाम्

Những người chuyên tâm phụng thờ và cúng dường tại đây sẽ mau chóng thành tựu siddhi. Ở nơi khác, chúng sinh mang thân chỉ đạt thành tựu sau một thời gian rất dài.

Verse 17

नर्मदायाः पुनस्तीरे क्षिप्रं सिद्धिरवाप्यते । षड्भिर्वर्षैस्तु सिध्यन्ति ये तु सांख्यविदो जनाः

Ở bờ bên kia sông Narmadā, sự thành tựu được đạt rất nhanh. Ngay cả những người tinh thông Sāṃkhya cũng đạt viên mãn tại đó chỉ trong sáu năm.

Verse 18

वैष्णवा ज्ञानसम्पन्नास्तेऽपि सिध्यन्ति चाग्रतः । सर्वयोगविदो ये च समुद्रमिव सिन्धवः

Các Vaiṣṇava đầy đủ chánh tri kiến cũng thành tựu tại đó, lại còn ở hàng bậc nhất. Và những người thông suốt mọi pháp yoga, như các dòng sông đổ về biển cả, cũng đạt viên mãn.

Verse 19

एकीभवन्ति कल्पान्ते योगे माहेश्वरे गताः । सर्वेषामेव योगानां योगो माहेश्वरो वरः

Những ai nhập vào Māheśvara Yoga sẽ hợp nhất (với Đấng Tối Thượng) vào lúc tận cùng của kiếp. Trong mọi con đường yoga, Māheśvara Yoga được tuyên xưng là tối thắng.

Verse 20

तमासाद्य विमुच्यन्ते येऽपि स्युः पापयोनयः । शिवमर्च्य नदीकूले जायन्ते ते न योनिषु

Đến được thánh địa ấy (Śiva), dù thuộc những kiếp sinh tội lỗi cũng được giải thoát. Sau khi thờ phụng Śiva nơi bờ sông, họ không còn tái sinh vào những thai sinh phàm tục nữa.

Verse 21

गतिरेषा दुरारोहा सर्वपापक्षयंकरी । मुच्यन्ते मङ्क्षु संसाराद्रेवामाश्रित्य जन्तवः

Con đường này khó bước lên, nhưng có năng lực tiêu trừ mọi tội lỗi. Muôn loài nương tựa Revā liền mau chóng được giải thoát khỏi vòng saṃsāra.

Verse 22

तस्मात्स्नायी भवेन्नित्यं तथा भस्मविलेपनः । नर्मदातीरमासाद्य क्षिप्रं सिद्धिमवाप्नुयात्

Vì thế, người ấy nên tắm gội hằng ngày và xoa vibhūti—tro thiêng. Khi đến bờ sông Narmadā, người ta có thể mau chóng đạt siddhi (thành tựu tâm linh).

Verse 23

त्रिकालं पूजयेच्छान्तो यो नरो लिङ्गमादरात् । सर्वरोगविनिर्मुक्तः स याति परमां गतिम्

Người đàn ông với tâm an tịnh, chí thành thờ phụng Liṅga vào ba thời trong ngày, sẽ lìa mọi bệnh tật và đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 24

षड्भिः सिध्यति मसैस्तु यद्यपि स्यात्स पापकृत् । ये पुनः शुद्धमनसो मासैः शुध्यन्ति ते त्रिभिः

Dẫu là kẻ tạo tội, trong sáu tháng vẫn đạt thành tựu. Còn những ai tâm ý thanh tịnh thì chỉ trong ba tháng đã được tịnh hóa.

Verse 25

यथा दिनकरस्पृष्टं हिमं शैलाद्विशीर्यन्ते । तद्वद्विलीयते पापं स्पृष्टं भस्मकणैः शुभैः

Như tuyết trên núi tan chảy khi được mặt trời chạm đến, cũng vậy tội lỗi tiêu tan khi được chạm bởi những hạt tro thánh (bhasma) cát tường.

Verse 26

वैनतेयभयत्रस्ता यथा नश्यन्ति पन्नगाः । तद्वत्पापानि नश्यन्ति भस्मनाभ्युक्षितानि ह

Như loài rắn diệt vong vì kinh sợ Vainateya (Garuḍa), cũng vậy các tội lỗi diệt mất khi được rảy hoặc xức tro thánh (bhasma).

Verse 27

नर्मदातोयपूतेन भस्मनोद्धूलयन्ति ये । सद्यस्ते पापसङ्घाच्च मुच्यन्ते नात्र संशयः

Ai bôi lên thân tro thánh (bhasma) đã được nước sông Narmadā thanh tịnh hóa, người ấy lập tức được giải thoát khỏi đống tội lỗi—không hề nghi ngờ.

Verse 28

व्रतं पाशुपतं भक्तया यथोक्तं पालयन्ति ये । शूद्रान्नेन विहीनास्तु ते यान्ति परमां गतिम्

Ai với lòng sùng kính giữ giới nguyện Pāśupata đúng như lời dạy, và không nương vào thức ăn do Śūdra cung cấp, người ấy đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 29

अमृतं ब्राह्मणस्यान्नं क्षत्रियान्नं पयः स्मृतम् । वैश्यान्नमन्नमेव स्याच्छूद्रान्नं रुधिरं स्मृतम्

Thức ăn từ một Brāhmaṇa được xem như cam lộ (amṛta); thức ăn từ một Kṣatriya được nhớ như sữa; thức ăn từ một Vaiśya chỉ là thức ăn; còn thức ăn từ một Śūdra được nhớ như máu.

Verse 30

शूद्रान्नरससंपुष्टा ये म्रियन्ते द्विजोत्तमाः । ते तपोज्ञानहीनास्तु काका गृध्रा भवन्ति ते

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh! Ai chết khi được nuôi dưỡng bởi vị của thức ăn do Śūdra dâng, thì mất hẳn khổ hạnh và tri kiến tâm linh; họ hóa thành quạ và kền kền.

Verse 31

दुष्कृतं हि मनुष्याणामन्नमाश्रित्य तिष्ठति । यो यस्यान्नं समश्नाति स तस्याश्नाति किल्बिषम्

Quả thật, điều ác của con người nương bám nơi thức ăn. Ai ăn thức ăn của kẻ khác, thì thực sự đang ăn lấy tội lỗi của người ấy.

Verse 32

विशेषाद्यतिधर्मेण तपोलौल्यं समाश्रिताः । नरकं यान्त्यसन्दिग्धमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

Đặc biệt, những ai khoác lấy kỷ luật của bậc du sĩ (yati) mà vẫn bám chấp vào lòng ham muốn khổ hạnh, thì chắc chắn rơi vào địa ngục—đó là lời Śaṅkara nói.

Verse 33

ईदृग्रूपाश्च ये विप्राः पाशुपत्ये व्यवस्थिताः । ते महत्पापसंघातं दहन्त्येव न संशयः

Những Bà-la-môn có phẩm tính như vậy, kiên trú trong đạo Pāśupata, sẽ thiêu đốt những khối tội lỗi lớn lao—không còn nghi ngờ gì.

Verse 34

विडम्बेन च संयुक्ता लौलुप्येन च पीडिताः । असंग्राह्या इत्येवं श्रुतिनोदना

Những kẻ vướng trong giả dối và bị lòng tham giày vò là “không nên thọ nhận”—đó là lời răn của Śruti.

Verse 35

मातापितृकृतैर्दोषैरन्ये केचित्स्वकर्मजैः । नष्टा ज्ञानावलेपेन अहङ्कारेणऽपरे

Có kẻ suy vong vì lỗi lầm do cha mẹ gây tạo; có kẻ vì lỗi phát sinh từ chính nghiệp của mình. Lại có người bị diệt bởi kiêu mạn về tri thức, và có người bởi ngã chấp (ahaṅkāra).

Verse 36

शाङ्करे प्रस्थिता धर्मे ये स्मृत्यर्थबहिष्कृताः । क्लिश्यमानास्तु कलेन ते यान्ति परमां गतिम्

Những ai khởi hành trên con đường dharma của Śaṅkara—dẫu vì quy định của Smṛti mà bị gạt ra—nhưng chịu sự bức bách của thời Kali, rốt cuộc vẫn đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 37

अश्रद्दधानाः पुरुषा मूर्खा दम्भविवर्धिताः । न सिध्यन्ति दुरात्मानः कुदृष्टान्तार्थकीर्तनाः

Những kẻ không có śraddhā, ngu muội và phình to bởi giả dối, chẳng thể thành tựu. Kẻ tâm ác, viện dẫn thí dụ méo mó và diễn giải ý nghĩa vặn vẹo, quyết không đạt được siddhi tâm linh.

Verse 38

महाभाग्येऽपि तीर्थस्य शाङ्करं व्रतमास्थिताः । वियोनिं यान्त्यसन्दिग्धं लौलुप्येन समन्विताः

Dẫu ở nơi tīrtha vô cùng cát tường, kẻ thọ trì Śaiva-vrata mà lòng đầy tham dục, chắc chắn rơi vào yoni bất xứng—tái sinh hèn kém.

Verse 39

न तीर्थैर्न च दानैश्च दुष्कृतं हि विलुप्यते । अज्ञानाच्च प्रमादाच्च कृतं पापं विनश्यति

Ác nghiệp không thật sự bị xóa chỉ nhờ hành hương tīrtha hay bố thí. Nhưng tội lỗi gây ra do vô minh hoặc sơ suất có thể tiêu diệt, khi chánh tri kiến và sự tự chế được thức tỉnh.

Verse 40

एवं ज्ञात्वा तु विधिना वर्तितव्यं द्विजातिभिः । परं ब्रह्म जपद्भिश्च वार्तितव्यं मुहुर्मुहुः

Biết như vậy rồi, hàng nhị sinh phải hành xử đúng theo pháp nghi. Và những ai trì tụng (japa) Đấng Phạm Thiên Tối Thượng (Param Brahman) thì phải luôn luôn quán niệm, suy tư về Ngài hết lần này đến lần khác.

Verse 41

ऊर्ध्वरूपं विरूपाक्षं योऽधीते रुद्रमेव च । ईशानं पश्यते साक्षात्षण्मासात्सङ्गवर्जितः

Ai học tụng các thánh ca ‘Ūrdhvarūpa’ và ‘Virūpākṣa’, lại đọc cả văn bản Rudra, và sống lìa mọi ràng buộc thế tục—trong vòng sáu tháng sẽ được thấy Īśāna (Śiva) một cách trực tiếp.

Verse 42

संहिताया दशावृत्तीर्यः करोति सुसंयतः । नर्मदातटमाश्रित्य स मुच्येत्सर्वपातकैः

Người giữ giới, tự chế, nương ở bờ sông Narmadā mà tụng đọc Saṃhitā đủ mười lượt, thì được giải thoát khỏi mọi trọng tội.

Verse 43

पुराणसंहितां वापि शैवीं वा वैष्णवीमपि । यः पठेन्नर्मदातीरे शिवाग्रे स शिवात्मकः

Dù là bản toát yếu Purāṇa, hay bản Śaiva, hay cả bản Vaiṣṇava—ai đọc tụng trên bờ Narmadā trước tôn nhan Śiva, người ấy trở thành đồng thể với Śiva.

Verse 44

आ भूतसंक्षयं यावत्स्वर्गलोके महीयते । संसाख्यसनं हातुं पुरा प्रोक्तं तु नन्दिना

Người ấy được tôn vinh nơi cõi trời cho đến khi muôn loài tan hoại. Pháp ‘Saṃsākhyāsana’ này—kỷ luật để buông bỏ mọi vướng mắc thế gian—xưa kia đã được Nandī truyền dạy.

Verse 45

देवर्षिसिद्धगन्धर्वसमवाये शिवालये । नन्दिगीतामिमां राजञ्छृणुष्वैकमनाः शुभाम्

Trong đền thờ Śiva, giữa hội chúng các hiền thánh thiên giới, các siddha và gandharva—tâu Đại vương, xin lắng nghe với tâm nhất điểm khúc ca cát tường của Nandī này.

Verse 46

स्वर्गमोक्षप्रदां पुण्यां संसारभयनाशिनीम्

Khúc ca này cát tường và đầy công đức—ban thiên giới và giải thoát (mokṣa)—diệt trừ nỗi sợ hãi của vòng luân hồi.

Verse 47

संसारगह्वरगुहां प्रविहातुमेतां चेदिच्छथ प्रतिपदं भवतापखिन्नाः । नानाविधैर्निजकृतैर्बहुकर्मपाशैर्बद्धाः सुखाय शृणुतैकहितं मयोक्तम्

Nếu các vị, mỏi mệt từng bước vì ngọn lửa khổ đau của luân hồi, thật lòng muốn thoát khỏi hang vực sâu thẳm của saṃsāra này—dẫu đang bị trói buộc bởi muôn vàn thòng lọng nghiệp do chính mình tạo tác theo nhiều cách—thì vì lợi ích và an lạc của các vị, xin hãy lắng nghe lời dạy duy nhất, lợi lạc này do ta tuyên nói.

Verse 48

शक्र वक्रगतिं मा गा मा कृथा यम यातनाम् । चेतः प्रचेतः शमय लौलुप्यं त्यज वित्तप

Hỡi Śakra, chớ đi theo lối quanh co; chớ tự gây khổ hình nơi cõi Diêm Vương. Hỡi tâm, hãy tỉnh thức: tự an định mình, lìa bỏ tham lam, hỡi bậc chủ của cải.

Verse 49

दीनानाथविशिष्टेभ्यो धनं सर्वं परित्यज । यदि संसारजलधेर्वीचीप्रेङ्खोल्लनातुरः

Hãy đem toàn bộ của cải mà bố thí cho kẻ nghèo khổ và không nơi nương tựa—nhất là những người thiếu thốn như vậy—nếu ngươi đang khổ sở vì bị sóng của biển luân hồi xô dạt.

Verse 50

जन्मोद्विग्नं मृतेस्त्रस्तं ग्रस्तं कामादिभिर्नरम् । स्रस्तं यो न यमादिभ्यः पिनाकी पाति पावनः

Người nào bồn chồn vì sinh, run sợ vì tử, lại bị dục vọng và các phiền não khác nuốt chửng—người ấy được Đấng Pinākī (Śiva) thanh tịnh che chở, để không rơi vào tay Diêm Vương và kẻ tương tự.

Verse 51

मा धेहि गर्वं कीनाश हास्यं यास्यसि पीडयन् । प्राणिनं सर्वशरणं तद्भावि शरणं तव

Hỡi kẻ keo kiệt, chớ ôm lòng kiêu mạn; khi hành hạ sinh linh, ngươi sẽ thành trò cười. Đấng là nơi nương tựa của muôn loài, rốt cuộc sẽ là nơi nương tựa của ngươi.

Verse 52

कालः करालको बालः को मृत्युः को यमाधमः । शिवविष्णुपराणां हि नराणां किं भयं भवेत्

Với những người một lòng quy y Śiva và Viṣṇu, Thời gian hung bạo cũng hóa như trẻ thơ—Tử thần là gì, Diêm Vương hèn kém là gì? Nỗi sợ nào còn có thể sinh khởi nơi họ?

Verse 53

भवभारार्तजन्तूनां रेवातीरनिवासिनाम् । भर्गश्च भगवांश्चैव भवभीतिविभेदनौ

Vì các hữu tình khổ sở dưới gánh nặng luân hồi, nhất là những ai cư ngụ bên bờ sông Revā, Bharga (Śiva) và Bhagavān (Viṣṇu) là hai Đấng phá tan nỗi sợ saṃsāra.

Verse 54

शिवं भज शिवं ध्याय शिवं स्तुहि शिवं यज । शिवं नम वराक त्वं ज्ञानं मोक्षं यदीच्छसि

Hãy thờ phụng Śiva, hãy thiền niệm về Śiva, hãy tán dương Śiva, hãy dâng tế lễ lên Śiva; hỡi kẻ khốn cùng, hãy đảnh lễ Śiva—nếu ngươi ước cầu chân tri và giải thoát (mokṣa).

Verse 55

पठ पञ्चाननं शास्त्रं मन्त्रं पञ्चाक्षरं जप । धेहि पञ्चात्मकं तत्त्वं यज पञ्चाननं परम्

Hãy học giáo huấn trong Thánh điển của Đấng Pañcānana năm mặt; trì tụng thần chú năm âm (pañcākṣara); quán niệm chân lý năm phần; và phụng thờ Pañcānana Tối Thượng.

Verse 56

किं तैः कर्मगणैः शोच्यैर्नानाभावविशेषितैः । यदि पञ्चाननः श्रीमान् सेव्यते सर्वथा शिवः

Những đống nghi lễ và hành nghiệp đáng thương—muôn vẻ do vô số ý hướng phân biệt—còn cần chi, nếu Śiva Pañcānana vinh hiển được phụng sự trọn lòng trong mọi cách?

Verse 57

किं संसारगजोन्मत्तबृंहितैर्निभृतैरपि । यदि पञ्चाननो देवो भावगन्धोपसेवितः

Những lời nói dù tiết chế và trang nghiêm, nhưng chỉ vọng lại như tiếng kèn của con voi điên cuồng nơi thế gian, có ích gì—nếu không thờ phụng Thần Pañcānana bằng hương thơm bhakti chân thật từ nội tâm?

Verse 58

रे मूढ किं विषादेन प्राप्य कर्मकदर्थनाम् । भवानीवल्लभं भीमं जप त्वं भयनाशनम्

Hỡi kẻ ngu si, sao còn chìm trong sầu não khi đã rơi vào nỗi nhục do chính nghiệp mình gây nên? Hãy trì tụng “Bhīma”, ái quân của Bhavānī, Đấng diệt trừ sợ hãi.

Verse 59

नर्मदातीरनिलयं दुःखौघविलयंकरम् । स्वर्गमोक्षप्रदं भर्गं भज मूढ सुरेश्वरम्

Hỡi kẻ mê lầm, hãy quy kính phụng thờ Bharga, Chúa tể chư thiên: Đấng ngự nơi bờ sông Narmadā, Đấng làm tan dòng lũ khổ đau, và ban cả thiên giới lẫn giải thoát (mokṣa).

Verse 60

विहाय रेवां सुरसिन्धुसेव्यां तत्तीरसंस्थं च हरं हरिं च । उन्मत्तवद्भावविवर्जितस्त्वं क्व यासि रे मूढ दिगन्तराणि

Rời bỏ dòng Revā linh thiêng, được cả chư thiên phụng sự, lại bỏ cả Hara và Hari ngự nơi bờ ấy—mất hẳn chánh tình như kẻ cuồng dại—hỡi kẻ ngu, ngươi đi về đâu, lang thang đến tận các phương xa?

Verse 61

भज रेवाजलं पुण्यं यज रुद्रं सनातनम् । जप पञ्चाक्षरीं विद्यां व्रज स्थानं च वाञ्छितम्

Hãy kính ngưỡng dòng nước phước lành của Revā; hãy thờ phụng Rudra, Đấng Hằng Hữu. Hãy trì tụng minh chú ngũ tự; rồi ngươi sẽ đạt đến cảnh giới như ý.

Verse 62

क्लेशयित्वा निजं कायमुपायैर्बहुभिस्तु किम् । भज रेवां शिवं प्राप्य सुखसाध्यं परं पदम्

Sao phải hành hạ thân mình bằng bao phương cách bày đặt? Hãy kính thờ Revā và nương tựa Śiva; nhờ ân điển của hai Ngài, ngươi sẽ đạt tối thượng vị, dễ dàng thành tựu.

Verse 63

एवं कैलासमासाद्य नदीं स शिवसन्निधौ । जगौ यल्लोकपालानां तन्मयोक्तं तवाधुना

Vậy, khi đã đến Kailāsa, trước sự hiện diện của Śiva, ông đã nói với các vị Hộ Thế; chính câu chuyện ấy nay ta đã thuật lại cho ngươi.

Verse 64

मार्कण्डेय उवाच । स्नानदानपरो यस्तु नित्यं धर्ममनुव्रतः । नर्मदातीरमाश्रित्य मुच्यते सर्वपातकैः

Mārkaṇḍeya nói: Ai chuyên tâm tắm gội thanh tịnh và bố thí, hằng ngày thuận theo dharma—nương tựa bờ sông Narmadā, người ấy được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.

Verse 65

विधिहीनो जपेन्नित्यं वेदान्सर्वाञ्छतं समाः । मृत्युलाङ्गलजाप्येन समो योऽप्यधिको गुणैः

Dẫu có người thiếu đúng nghi pháp mà vẫn hằng ngày tụng niệm toàn bộ Veda suốt một trăm năm, thì cùng lắm cũng chỉ ngang với công đức do japa thần chú Mṛtyu-lāṅgala; thật vậy, japa ấy còn vượt trội về phẩm hạnh.

Verse 66

बीजयोन्यविशुद्धस्तु यथा रुद्रं न विन्दति । तथा लाङ्गलमन्त्रोऽपि न तिष्ठति गतायुषि

Như người có hạt giống và dòng dõi bất tịnh thì không đạt được Rudra, cũng vậy, thần chú Lāṅgala không còn trụ vững, không còn linh nghiệm đối với kẻ đã tiêu hao thọ mạng—tức đã suy kiệt về tâm linh.

Verse 67

गायत्रीजपसंयुक्तः संयमी ह्यधिको गुणैः । अग्निमीडे इषेत्वो वा अग्न आयाहि नित्यदा

Người giữ giới, tự chế và chuyên tâm japa Gāyatrī thì vượt trội về đức hạnh. Hoặc cũng nên hằng ngày tụng các lời khẩn thỉnh Veda như “agnim īḍe”, “iṣetvo”, và “agna āyāhi” một cách đều đặn.

Verse 68

शन्नो देवीति कूलस्थो जपेन्मुच्येत किल्बिषैः

Đứng nơi bờ sông, hãy trì tụng thần chú mở đầu “śaṃ no devī…”. Nhờ sự japa ấy, người ấy được giải thoát khỏi các tội lỗi.

Verse 69

साङ्गोपाङ्गांस्तथा वेदाञ्जपन्नित्यं समाहितः । न तत्फलमवाप्नोति गायत्र्या संयमी यथा

Dẫu có người hằng ngày nhất tâm tụng niệm các Veda cùng mọi aṅga và upāṅga, người ấy vẫn không đạt được quả báo ngang bằng với người tự chế, một lòng nương tựa Gāyatrī.

Verse 70

रुद्राध्यायं सकृज्जप्त्वा विप्रो वेदसमन्वितः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति

Một vị Bà-la-môn vững nền tri thức Veda, chỉ cần tụng chương Rudra một lần cũng được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và đạt đến cõi Viṣṇu.

Verse 71

अन्यद्वै जप्यसंस्थानं सूक्तमारण्यकं तथा । मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति

Cũng vậy, nhờ tụng các bản văn japa đã được thiết lập—những sūkta Veda và các đoạn trong Āraṇyaka—người ấy được giải thoát mọi tội lỗi và đi đến cõi Viṣṇu.

Verse 72

यत्किंचित्क्रियते जाप्यं यच्च दानं प्रदीयते । नर्मदाजलमाश्रित्य तत्सर्वं चाक्षयं भवेत्

Bất cứ japa nào được thực hành, và bất cứ bố thí nào được dâng—khi nương tựa vào nước sông Narmadā—thảy đều trở thành akṣaya, công đức không hề hao mòn.

Verse 73

एवंविधैर्व्रतैर्नित्यं नर्मदां ये समाश्रिताः । ते मृता वैष्णवं यान्ति पदं वा शैवमव्ययम्

Những ai luôn nương tựa Narmadā và thường xuyên giữ các vrata như vậy, khi mệnh chung sẽ đạt địa vị bất hoại: либо cõi Vaiṣṇava hoặc cõi Śaiva.

Verse 74

सत्यलोकं नराः केचित्सूर्यलोकं तथापरे । अप्सरोगणसंवीता यावदाभूतसम्प्लवम्

Có người đạt đến Satyaloka, kẻ khác lại đến Sūryaloka; được các đoàn apsara vây quanh phụng hầu—cho đến khi thời đại đại hủy diệt của muôn loài giáng đến.

Verse 75

एवं वै वर्तमानेऽस्मिंल्लोके तु नृपपुंगव । ऋषीणां दशकोट्यस्तु कुरुक्षेत्रनिवासिनाम्

Như vậy, chừng nào thế gian này còn vận hành như hiện tại, hỡi bậc vương giả tối thượng, người ta nói rằng có mười koṭi các ṛṣi cư trú tại Kurukṣetra.

Verse 76

मया सह महाभाग नर्मदातटमाश्रिताः । फलमूलकृताहारा अर्चयन्तः स्थिताः शिवम्

Hỡi bậc hữu phúc, cùng với ta họ nương tựa nơi bờ sông Narmadā; sống bằng trái và rễ, và an trú tại đó để thờ phụng Śiva.

Verse 77

तच्च वर्षशतं दिव्यं कालसंख्यानुमानतः । षड्विंशतिसहस्राणि तानि मानुषसंख्यया

Khoảng thời gian thiên giới một trăm năm ấy—tính theo thước đo thời gian của chư thiên—trong cách tính của loài người là hai mươi sáu nghìn năm.

Verse 78

ततस्तस्यामतीतायां सन्ध्यायां नृपसत्तम । शेषं मानुष्यमेकं तु काले वर्षशतं स्थितम्

Rồi, hỡi bậc vương tối thượng, khi thời kỳ hoàng hôn ấy đã qua, chỉ còn lại một hạn kỳ của loài người; thế nhưng theo dòng thời gian, nó vẫn kéo dài trọn một trăm năm.

Verse 79

ततोऽभवदनावृष्टिर्लोकक्षयकरी तदा । यया यातं जगत्सर्वं क्षयं भूयो हि दारुणम्

Sau đó phát sinh nạn hạn hán không mưa, gây suy vong cho các cõi; bởi đó, toàn thể thế giới lại hướng về sự hủy diệt ghê gớm.

Verse 80

ये पूर्वमिह संसिद्धा ऋषयो वेदपारगाः । तेषां प्रभावाद्भगवान् ववर्ष बलवृत्रहा

Nhờ uy lực tu chứng của các bậc ṛṣi xưa kia đã thành tựu tại nơi này—những vị thông đạt, vượt qua bờ bên kia của Veda—Đức Bhagavān, đấng hùng lực diệt Vṛtra, đã ban mưa xuống.

Verse 81

महती भूरिसलिला समन्ताद्वृष्टिराहिता । ततो वृष्ट्या तु तेषां वै वर्तनं समजायत

Một trận mưa lớn, nước dồi dào khắp bốn phương, liền tuôn xuống; nhờ cơn mưa ấy, kế sinh nhai và sự tiếp tục tồn tại của họ được phục hồi.

Verse 82

पुनर्युगान्ते सम्प्राप्ते किंचिच्छेषे कलौ युगे । निःशेषमभवत्सर्वं शुष्कं स्थावरजङ्गमम्

Rồi khi thời mạt kiếp đến gần, chỉ còn lại chút ít của Kali Yuga, thì mọi loài—bất động và hữu động—đều khô cạn hoàn toàn.

Verse 83

निर्वृक्षौषधगुल्मं च तृणवीरुद्विवर्जितम् । अनावृष्टिहतं सर्वं भूमण्डलमभूद्भृशम्

Toàn cõi địa cầu bị hạn hán giáng nặng nề—không còn cây cối, dược thảo, bụi rậm; lại thiếu cả cỏ và dây leo.

Verse 84

ततस्ते ऋषयः सर्वे क्षुत्तृषार्ताः सहस्रशः । युगस्वभावमाविष्टा हीनसत्त्वा अभवन्नृप

Bấy giờ các vị ṛṣi ấy, hàng ngàn người, bị đói khát dày vò, bị bản tính của thời đại cuốn lấy; sức sống sattva của họ suy giảm, tâu Đại vương.

Verse 85

नष्टहोमस्वधाकारे युगान्ते समुपस्थिते । किं कार्यं क्व नु यास्यामः कोऽस्माकं शरणं भवेत्

Khi thời mạt yuga đã đến, lễ homa và các phẩm vật svadhā đều tiêu mất, chúng ta phải làm gì? Ta sẽ đi về đâu? Ai sẽ là nơi nương tựa của chúng ta?

Verse 86

तानहं प्रत्युवाचेदं मा भैष्टेति पुनःपुनः । ईदृग्विधा मया दृष्टा बहवः कालपर्ययाः

Ta đáp họ hết lần này đến lần khác: “Chớ sợ.” Những cuộc xoay vần, đảo chuyển của thời gian như thế, ta đã chứng kiến rất nhiều.

Verse 87

नर्मदातीरमाश्रित्य ते सर्वे गमिता मया । एषा हि शरणं देवी सम्प्राप्ते हि युगक्षये

Nương tựa bờ sông Narmadā, ta đã dẫn hết thảy họ đến đây. Quả thật, khi yuga suy tận, chính Nữ Thần Narmadā này là nơi quy y.

Verse 88

नान्या गतिरिहास्माकं विद्यते द्विजसत्तमाः । जनित्री सर्वभूतानां विशेषेण द्विजोत्तमाः

Hỡi các bậc dvija tối thắng, tại đây chúng ta không có con đường hay chỗ nương nào khác. Ngài là Mẹ của muôn loài—đặc biệt đối với các bậc Brāhmaṇa tối thượng.

Verse 89

पितामहा ये पितरो ये चान्ये प्रपितामहाः । ते समस्ता गताः स्वर्गं समाश्रित्य महानदीम्

Ông, cha và các bậc tổ tiên khác—kể cả cụ tổ—tất thảy đều đạt cõi trời, nhờ nương tựa nơi đại hà này.

Verse 90

भृग्वाद्याः सप्त ये त्वासन्मम पूर्वपितामहाः । धौमृणी च महाभागा मम भार्या शुचिस्मिता । मनस्वती च या मता भार्गवोऽङ्गिरसस्तथा

Bảy vị hiền thánh bắt đầu từ Bhṛgu, là những tổ tiên xa xưa của ta; và Dhaumṛṇī, bậc đại phúc—hiền thê của ta với nụ cười thanh khiết; và Manasvatī được truyền thống ghi nhớ; cũng như Bhārgava và Āṅgirasa—tất thảy đều liên hệ với sự thành tựu thiêng liêng này.

Verse 91

पुलस्त्यः पुलहश्चैव वसिष्ठात्रेयकाश्यपाः । तथान्ये च महाभागा नियमव्रतचारिणः । अन्ये च शतसाहस्रा अत्र सिद्धिं समागताः

Pulastya, Pulaha, Vasiṣṭha, Atri và Kāśyapa; cùng các bậc đại phúc khác, những người giữ giới luật và hành trì các hạnh nguyện—quả thật còn có hàng trăm nghìn vị khác đã đạt thành tựu viên mãn tại đây.

Verse 92

तस्मादियं महाभागा न मोक्तव्या कदाचन । नान्या काचिन्नदी शक्ता लोकत्रयफलप्रदा

Vì thế, dòng sông đại phúc này tuyệt đối chớ bao giờ bỏ rơi. Không có con sông nào khác đủ năng lực ban cho quả phúc thuộc cả ba cõi.

Verse 93

द्वन्द्वैरनेकैर्बहुभिः क्षुत्तृषाद्यैर्महाभयैः । मुच्यन्ते ते नराः सद्यो नर्मदातीरवासिनः

Những ai cư trú bên bờ sông Narmadā liền được giải thoát khỏi bao đối đãi và khổ nạn—đói, khát cùng các nỗi sợ hãi lớn lao khác.

Verse 94

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सेवितव्या सरिद्वरा । वाञ्छद्भिः परमं श्रेय इह लोके परत्र च

Vì thế, những ai cầu mong điều thiện tối thượng hãy dốc hết tâm lực phụng sự và tôn kính dòng sông tối thắng này—cả ở đời này lẫn đời sau.