शिवाश्रम-नित्यनैमित्तिककर्मविधिः / Śaiva Āśrama-Duties: Daily and Occasional Rites (Morning Purity & Bath Procedure)

Verse 1

कृष्ण उवाच । भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि शिवाश्रमनिषेविणाम् । शिवशास्त्रोदितं कर्म नित्यनैमित्तिकं तथा

Kṛṣṇa thưa: “Bạch bậc tôn kính, con muốn được nghe về những người an trú trong kỷ luật thánh của Śiva—những bổn phận do Śiva-śāstra dạy, gồm các hành trì hằng ngày (nitya) và các nghi lễ tùy duyên, theo dịp (naimittika).”

Verse 2

उपमन्युरुवाच । प्रातरुत्थाय शयनाद्ध्यात्वा देवं सहाम्बया । विचार्य कार्यं निर्गच्छेद्गृहादभ्युदिते ऽरुणे

Upamanyu thưa: “Khi rạng đông, từ giường đứng dậy, quán niệm Đức Chúa cùng với Thánh Mẫu (Ambā); suy xét các việc cần làm, rồi rời nhà khi ánh hồng ban mai đã hiện.”

Verse 3

अबाधे विजने देशे कुर्यादावश्यकं ततः । कृत्वा शौचं विधानेन दंतधावनमाचरेत्

Ở nơi vắng vẻ, không bị quấy nhiễu, trước hết hãy lo các việc cần thiết của thân. Kế đó, tẩy uế đúng pháp, rồi súc rửa và làm sạch răng.

Verse 4

अलाभे दंतकाष्ठानामष्टम्यादिदिनेषु च । अपां द्वादशगण्डूषैः कुर्यादास्यविशोधनम्

Khi không có cành cây để chà răng—và cả vào những ngày trai giới như ngày mồng tám âm lịch—hãy tịnh hóa miệng bằng cách súc nước mười hai lần.

Verse 5

आचम्य विधिवत्पश्चाद्वारुणं स्नानमाचरेत् । नद्यां वा देवखाते वा ह्रदे वाथ गृहे ऽपि वा

Sau khi làm ācamana đúng pháp, tiếp theo hãy thực hành Vāruṇa-snāna (tắm tịnh bằng nước). Có thể thực hiện ở sông, ở mương nước thiêng (devakhāta), ở hồ, hoặc ngay tại nhà.

Verse 6

स्नानद्रव्याणि तत्तीरे स्थापयित्वा बहिर्मलम् । व्यापोह्य मृदमालिप्य स्नात्वा गोमयमालिपेत्

Đặt các vật dụng tắm rửa trên bờ của dòng nước thiêng ấy; trước hết gột bỏ uế tạp bên ngoài, rồi bôi đất tẩy tịnh lên thân mà tắm; tắm xong lại xoa phân bò như chất thanh tịnh.

Verse 7

स्नात्वा पुनः पुनर्वस्त्रं त्यक्त्वावाथ विशोध्य च । सुस्नातो नृपवद्भूयः शुद्धं वासो वसीत च

Tắm đi tắm lại, rồi bỏ tấm y phục dơ bẩn, hoặc giặt sạch cho kỹ. Khi đã tẩy tịnh trọn vẹn—tựa như bậc vương giả—lại mặc y phục thanh sạch.

Verse 8

मलस्नानं सुगंधाद्यैः स्नानं दन्तविशोधनम् । न कुर्याद्ब्रह्मचारी च तपस्वी विधवा तथा

Người brahmacārin, bậc khổ hạnh, và cả người góa phụ không nên đắm vào việc tắm rửa xa hoa với hương liệu v.v.; cũng không nên làm kiểu tẩy rửa mang tính trang điểm như đánh bóng răng cầu kỳ.

Verse 9

सोपवीतश्शिखां बद्धा प्रविश्य च जलांतरम् । अवगाह्य समाचांतो जले न्यस्येत्त्रिमंडलम्

Mang thánh tuyến (yajñopavīta) và buộc chỏm tóc (śikhā) cho ngay ngắn, người ấy bước xuống nước. Sau khi dìm mình tắm gội và tâm đã an tịnh, thanh khiết, người ấy đặt trong nước “ba vòng thiêng” (trimandala), để chuẩn bị theo nghi thứ mà phụng thờ Śiva.

Verse 10

सौम्ये मग्नः पुनर्मंत्रं जपेच्छक्त्या शिवं स्मरेत् । उत्थायाचम्य तेनैव स्वात्मानमभिषेचयेत्

Khi đã ngâm mình trong nước cát tường, hãy lại tụng niệm thần chú với trọn sức và tưởng niệm Śiva. Rồi đứng dậy, làm ācamana; chính bằng nước ấy mà tự tắm rưới (quán đảnh) cho bản thân, thanh lọc linh hồn trong thân nhờ sự tưởng niệm Śiva.

Verse 11

गोशृंगेण सदर्भेण पालाशेन दलेन वा । पाद्मेन वाथ पाणिभ्यां पञ्चकृत्वस्त्रिरेव वा

Bằng sừng bò, bằng cỏ darbha thiêng, bằng lá palāśa, hoặc bằng hoa sen—thậm chí bằng chính đôi tay—hãy thực hiện việc rảy/cúng dâng lặp lại, năm lần hoặc ít nhất ba lần.

Verse 12

उद्यानादौ गृहे चैव वर्धन्या कलशेन वा । अवगाहनकाले ऽद्भिर्मंत्रितैरभिषेचयेत्

Trong vườn hay ngay trong nhà, dùng bình rảy nước hoặc bình nước (kalaśa), hãy tắm bằng cách dội lên thân nước đã được gia trì bằng thần chú, nhất là vào lúc nghi thức ngâm mình, để thanh tịnh thân tâm mà thờ phụng Śiva.

Verse 13

अथ चेद्वारुणं कर्तुमशक्तः शुद्धवाससा । आर्द्रेण शोधयेद्देहमापादतलमस्तकम्

Nếu không đủ khả năng thực hiện nghi thức tịnh thủy (vāruṇa), thì—mặc y phục sạch—hãy dùng khăn ẩm lau sạch thân thể, từ lòng bàn chân cho đến đỉnh đầu.

Verse 14

आग्नेयं वाथ वा मांत्रं कुर्यात्स्नानं शिवेन वा । शिवचिंतापरं स्नानं युक्तस्यात्मीयमुच्यते

Người ta có thể thực hành tắm bằng thần chú Agneya (liên hệ Hỏa), hoặc tắm bằng thần chú của Śiva. Nhưng sự tắm gội với tâm chuyên nhất quán niệm Śiva được gọi là “tắm gội chân thật của chính mình”, tức tắm nội tâm của hành giả có kỷ luật.

Verse 15

स्वसूत्रोक्तविधानेन मंत्राचमनपूर्वकम् । आचरेद्ब्रह्मयज्ञांतं कृत्वा देवादितर्पणम्

Theo nghi thức được nêu trong Gṛhya-sūtra của chính mình, và khởi đầu bằng ācamana—nhấp nước kèm thần chú—người ta nên cử hành Brahma-yajña. Làm xong như vậy, rồi tiếp đến dâng tarpaṇa để làm thỏa nguyện các chư thiên và những bậc khác như các ṛṣi và tổ tiên.

Verse 16

मंडलस्थं महादेवं ध्यात्वाभ्यर्च्य यथाविधि । दद्यादर्घ्यं ततस्तस्मै शिवायादित्यरूपिणे

Quán niệm Mahādeva an trụ trong quang luân mặt trời, rồi phụng thờ Ngài đúng theo nghi quỹ; kế đó hãy dâng arghya lên Śiva, Đấng mang hình tướng của Thái Dương.

Verse 17

अथ वैतत्स्वसूत्रोक्तं कृत्वा हस्तौ विशोधयेत् । करन्यासं ततः कृत्वा सकलीकृतविग्रहः

Kế đó, làm đúng điều được dạy trong nghi-sūtra của mình, hành giả hãy tịnh hóa đôi tay. Rồi thực hiện kara-nyāsa; khi thân đã được ‘làm viên mãn’ bằng thần chú và nyāsa, người thờ phụng tiếp tục tiến hành các bước sau.

Verse 18

वामहस्तगतांभोभिर्गंधसिद्धार्थकान्वितैः । कुशपुंजेन वाभ्युक्ष्य मूलमंत्रसमन्वितैः

Bấy giờ, với nước cầm nơi tay trái—hòa cùng hương liệu thơm và hạt mù tạt trắng—hãy dùng một búi cỏ kuśa rảy lên chỗ thờ hay nền thiêng, đồng thời trì tụng mūla-mantra (mật chú căn bản) của Thánh Chủ Śiva.

Verse 19

आपोहिष्ठादिभिर्मन्त्रैः शेषमाघ्राय वै जलम् । वामनासापुटेनैव देवं संभावयेत्सितम्

Rồi, với các thần chú mở đầu bằng “Āpo hi ṣṭhā…”, hành giả nhẹ nhàng hít vào phần nước còn lại; và chỉ qua lỗ mũi trái, hãy an trú quán niệm và thỉnh mời Đức Chúa Śiva cát tường, rực sáng.

Verse 20

अर्घमादाय देहस्थं सव्यनासापुटेन च । कृष्णवर्णेन बाह्यस्थं भावयेच्च शिलागतम्

Đem arghya (lễ phẩm) vốn ở trong thân mình và phóng xuất ra qua lỗ mũi trái, hành giả hãy quán tưởng nó trở nên hiển lộ ra ngoài—mang sắc đen—và đã nhập vào thánh thạch, tức Śiva-liṅga.

Verse 21

तर्पयेदथ देवेभ्य ऋषिभिश्च विशेषतः । भूतेभ्यश्च पितृभ्यश्च दद्यादर्घ्यं यथाविधि

Rồi theo nghi thức đã định, hành giả nên làm lễ tarpaṇa để làm thỏa lòng các chư Thiên và đặc biệt là các bậc Ṛṣi; lại cũng phải dâng arghya đúng phép cho các loài hữu tình và cho tổ tiên (Pitṛ). Nhờ vậy, người thờ phụng điều hòa mọi bậc hiện hữu mà vẫn một lòng quy kính Śiva, Đấng Tối Thượng (Pati).

Verse 22

रक्तचंदनतोयेन हस्तमात्रेण मंडलम् । सुवृत्तं कल्पयेद्भूमौ रक्तचूर्णाद्यलंकृतम्

Với nước hòa cùng gỗ đàn hương đỏ, hãy vẽ trên mặt đất một maṇḍala hình tròn rộng một gang tay, làm cho thật viên mãn tròn đầy, rồi trang nghiêm bằng bột đỏ và các vật tương tự.

Verse 23

तत्र संपूजयेद्भानुं स्वकीयावरणैः सह । स्वखोल्कायेति मंत्रेण सांगतस्सुखसिद्धये

Tại đó, hãy cung kính thờ phụng Bhānu—Thần Mặt Trời—cùng với đoàn tùy thần của Ngài. Theo đúng thứ lớp nghi quỹ, hãy trì tụng thần chú “svakholkāya” để đạt an lạc và thành tựu viên mãn.

Verse 24

पुनश्च मंडलं कृत्वा तदंगैः परिपूज्य च । तत्र स्थाप्य हेमपात्रं मागधप्रस्थसंमितम्

Rồi lại nữa, sau khi vẽ maṇḍala thiêng và cúng kính theo đúng các thành phần nghi định, hãy đặt tại đó một bình vàng, đo theo chuẩn Māgadha prastha.

Verse 25

पूरयेद्गंधतोयेन रक्तचंदनयोगिना । रक्तपुष्पैस्तिलैश्चैव कुशाक्षतसमन्वितैः

Hãy rót đầy (và dâng) nước thơm hòa với hồ đàn hương đỏ, cùng hoa đỏ và mè, kèm cỏ kuśa và gạo nguyên hạt (akṣata)—như vậy hoàn tất sự thờ phụng Śiva theo nghi thức đã định.

Verse 26

दूर्वापामार्गगव्यैश्च केवलेन जलेन वा । जानुभ्यां धरणीं गत्वा नत्वा देवं च मंडले

Dùng cỏ dūrvā, cây apāmārga và các sản phẩm từ bò—hoặc chỉ với nước tinh khiết—hành giả nên quỳ cả hai gối chạm đất, cúi lạy cung kính và đảnh lễ Đức Chúa trong maṇḍala đã được gia trì.

Verse 27

कृत्वा शिरसि तत्पात्रं दद्यादर्घ्यं शिवाय तत् । अथवांजलिना तोयं सदर्भं मूलविद्यया

Đặt bình ấy lên đỉnh đầu với lòng tôn kính, rồi dâng arghya ấy lên Đức Śiva. Hoặc, chắp tay hứng nước, dâng nước cùng cỏ darbha thiêng, gia trì bằng chân ngôn gốc.

Verse 28

उत्क्षिपेदम्बरस्थाय शिवायादित्यमूर्तये । कृत्वा पुनः करन्यासं करशोधनपूर्वकम्

Rồi, sau khi đã thanh tịnh đôi tay trước, hành giả lại thực hành kara-nyāsa, và dâng (lễ cúng) hướng lên cao đến Đức Śiva ngự giữa hư không—Đấng có hình tướng là Mặt Trời (Āditya).

Verse 29

बुद्ध्वेशानादिसद्यांतं पञ्चब्रह्ममयं शिवम् । गृहीत्वा भसितं मन्त्रैर्विमृज्याङ्गानि संस्पृशेत्

Thấu hiểu Đức Śiva là Đấng mang bản thể Ngũ Phạm (Pañca-brahman)—khởi từ Īśāna cho đến Sadyojāta—hành giả nên lấy bhasma (tro thiêng), vừa tụng các chân ngôn vừa xoa thoa và chạm lên các chi phần thân thể để gia trì thanh tịnh.

Verse 30

या दिनांतैश्शिरोवक्त्रहृद्गुह्यचरणान्क्रमात् । ततो मूलेन सर्वांगमालभ्य वसनान्तरम्

Vào lúc cuối ngày, hành giả nên xoa bôi vibhūti (tro thánh) theo thứ tự lên đầu, mặt, tim, vùng kín và bàn chân; rồi dùng mūla-mantra chạm khắp thân để thanh tịnh, sau đó mặc y phục mới.

Verse 31

परिधाय द्विराचम्य प्रोक्ष्यैकादशमन्त्रितैः । जलैराच्छाद्य वासो ऽयद्द्विराचम्य शिवं स्मरेत्

Sau khi khoác y phục, hành giả nên làm ācamana hai lần; rồi rảy lên đó nước đã được gia trì bằng mười một thần chú, dùng nước ấy phủ khắp (tịnh hóa) y phục; lại làm ācamana hai lần nữa và tưởng niệm Đức Śiva.

Verse 32

पुनर्न्यस्तकरो मन्त्री त्रिपुंड्रं भस्मना लिखेत् । अवक्रमाय तं व्यक्तं ललाटे गन्धवारिणा

Bấy giờ, người sùng kính am tường thần chú, sau khi lại đặt tay đúng nghi thức, nên vẽ Tripuṇḍra bằng tro thiêng (bhasma). Rồi dùng nước thơm điểm rõ trên trán, làm cho dấu ấy hiện bày minh bạch, đoan chính và trang nghiêm.

Verse 33

वृत्तं वा चतुरस्रं वा बिन्दुमर्धेन्दुमेव वा । ललाटे यादृशं पुण्ड्रं लिखितं भस्मना पुनः

Dù là hình tròn, hình vuông, một chấm, hay hình bán nguyệt—bất cứ loại puṇḍra nào được vẽ lại trên trán bằng tro thiêng (bhasma), đều nên hiểu là dấu ấn cát tường dành cho người sùng kính.

Verse 34

तादृशं भुजयोर्मूर्ध्नि स्तनयोरंतरे लिखेत् । सर्वांगोद्धूलनं चैव न समानं त्रिपुण्ड्रकैः

Cũng nên ghi dấu ấy trên hai cánh tay, trên đỉnh đầu và nơi khoảng giữa hai bầu ngực. Dẫu có xoa tro thiêng khắp toàn thân, cũng không sánh bằng sự thù thắng của các dấu Tripuṇḍra.

Verse 35

तस्मात्त्रिपुण्ड्रमेवैकं लिखेदुद्धूलनं विना । रुद्राक्षान्धारयेद्मूर्ध्नि कंठे श्रोते करे तथा

Vì thế, chỉ nên vẽ riêng Tripuṇḍra, dẫu không cần xoa tro thiêng khắp thân. Lại nên mang chuỗi Rudrākṣa: trên đầu, nơi cổ, ở tai, và cả trên tay nữa.

Verse 36

सुवर्णवर्णमच्छिन्नं शुभं नान्यैर्धृतं शुभम् । विप्रादीनां क्रमाच्छ्रेष्ठं पीतं रक्तमथासितम्

Dấu ấy nên có sắc vàng rực, nguyên vẹn không sứt mẻ, cát tường—một điềm lành mà kẻ khác không mang. Đối với brāhmaṇa và các varṇa khác theo thứ tự, những màu tốt nhất là: vàng, rồi đỏ, rồi đen.

Verse 37

तदलाभे यथालाभं धारणीयमदूषितम् । तत्रापि नोत्तरं नीचैर्धार्यं नीचमथोत्तरैः

Nếu không thể có được pháp hành hay vật dụng lý tưởng ấy, thì hãy tùy theo điều sẵn có mà thọ trì điều thanh tịnh, không nhiễm ô. Dẫu vậy, người căn cơ thấp không nên nhận lấy kỷ luật thuộc bậc cao; và người căn cơ cao cũng không nên dùng điều thuộc bậc thấp kém.

Verse 38

नाशुचिर्धारयेदक्षं सदा कालेषु धारयेत् । इत्थं त्रिसंध्यमथवा द्विसंध्यं सकृदेव वा

Người chưa thanh tịnh thì không nên đeo rudrākṣa. Trái lại, hãy đeo vào những thời khắc thích hợp. Như vậy, có thể đeo vào ba thời sandhyā mỗi ngày, hoặc hai thời, hay thậm chí chỉ một lần (mỗi ngày).

Verse 39

कृत्वा स्नानादिकं शक्त्या पूजयेत्परमेश्वरम् । प्रजास्थानं समासाद्य बद्ध्वा रुचिरमासनम्

Sau khi tắm gội và thực hành các nghi thức thanh tịnh khác theo khả năng, hãy thờ phụng Parameśvara (Đức Śiva). Rồi tiến đến nơi thích hợp cho nghi lễ, và bày đặt một chỗ ngồi sạch sẽ, trang nhã.

Verse 40

ध्यायेद्देवं च देवीं च प्राङ्मुखो वाप्युदङ्मुखः । श्वेतादीन्नकुलीशांतांस्तच्छिष्यान्प्रणमेद्गुरुम्

Hướng mặt về phía đông—hoặc hướng bắc—hãy thiền quán Đức Chúa và Thánh Nữ. Rồi hãy đảnh lễ Guru, cùng dòng truyền thừa của Ngài—khởi từ Śveta cho đến Nakulīśa—và cả các đệ tử của các bậc ấy.

Verse 41

पुनर्देवं शिवं नत्वा ततो नामाष्टकं जपेत् । शिवो महेश्वरश्चैव रुद्रो विष्णुः पितामहः

Rồi lại cúi lạy Đức Thần Śiva, sau đó nên tụng bài danh xưng bát tụ (nāma-aṣṭaka) của Ngài: “Śiva, Maheśvara, Rudra, Viṣṇu, và Pitāmaha (Brahmā) …”

Verse 42

संसारवैद्यस्सर्वज्ञः परमात्मेति चाष्टकम् । अथवा शिवमेवैकं जपित्वैकादशाधिकम्

Cũng có thể tụng bát tụ danh xưng: “Vị lương y của cõi luân hồi, Đấng Toàn tri, và Đấng Tối thượng Ngã (Paramātman).” Hoặc chỉ cần niệm riêng một danh “Śiva” mười một lần (và hơn nữa).

Verse 43

प्रकुर्वीत करन्यासं करशोधनपूर्वकम्

Trước hết làm nghi thức tịnh hóa đôi tay, rồi mới thực hành kara-nyāsa—nghi thức an trí năng lực thần chú nơi bàn tay.