अध्याय ५५ — बाणस्य पुनर्युद्धप्रवृत्तिः (Bāṇa’s Renewed Engagement in Battle)

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ ब्रह्मपुत्र नमोस्तु ते । अद्भुतेयं कथा तात श्राविता मे त्वया मुने

Vyāsa nói: “Hỡi Sanatkumāra, người con thấu hiểu vạn vật của Brahmā, xin kính lễ Ngài. Hỡi bậc hiền triết đáng kính, người thân yêu—câu chuyện thiêng liêng kỳ diệu này đã được Ngài truyền dạy cho con.”

Verse 2

जृंभिते जृंभणास्त्रेण हरिणा समरे हरे । हते बाणबले बाणः किमकार्षीच्च तद्वद

Khi trong trận chiến, Hari dùng vũ khí Jṛmbhaṇa tấn công Hara khiến Hara phải ngáp dài và nao núng, lúc đó—khi lực lượng quân đội của Bāṇa bị tiêu diệt—Bāṇa đã làm gì tiếp theo? Xin hãy kể lại điều đó.

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाप्राज्ञ कथां च परमाद्भुताम् । कृष्णशंकरयोस्तात लोकलीलानुसारिणोः

Sanatkumāra nói: “Hỡi Vyāsa, bậc đại trí giả, hãy nghe câu chuyện kỳ diệu nhất này—hỡi người thân yêu—về Kṛṣṇa và Śaṅkara, những vị thực hiện cuộc dạo chơi thần thánh của mình phù hợp với lề thói của thế gian.”

Verse 5

शयिते लीलया रुद्रे सपुत्रे सगणे सति । बाणो विनिर्गतो युद्धं कर्तुं कृष्णेन दैत्यराट्

Khi Rudra an nhiên nằm nghỉ trong cuộc chơi thiêng, có các con và các gaṇa vây quanh, thì Bāṇa—vua trong hàng daitya—liền xuất chinh để giao chiến với Kṛṣṇa.

Verse 6

कुंभांडसंगृहीताश्वो नानाशस्त्रास्त्रधृक् ततः । चकार युद्धमतुलं बलिपुत्रो महाबलः

Rồi con trai đại lực của Bali—cưỡi con ngựa đoạt từ Kumbhāṇḍa, mang đủ loại vũ khí và pháp khí—đã giao chiến một trận vô song.

Verse 7

दृष्ट्वा निजबलं नष्टं स दैत्येन्द्रोऽत्यमर्षितः । चकार युद्धमतुलं बलि पुत्रो महाबलः

Thấy quân mình bị tiêu diệt, chúa tể loài Daitya ấy nổi giận tột cùng; rồi con trai đại lực của Bali liền tiến hành một trận chiến vô song.

Verse 8

श्रीकृष्णोपि महावीरो गिरिशाप्तमहाबलः । उच्चैर्जगर्ज तत्राजौ बाणं मत्वा तृणोपमम्

Ngay cả Śrī Kṛṣṇa—bậc đại anh hùng, được ban sức mạnh lớn lao theo thánh ý của Girīśa (Chúa Śiva)—cũng gầm vang giữa chiến địa, coi Bāṇa chỉ như một ngọn cỏ.

Verse 9

धनुष्टंकारयामास शार्ङ्गाख्यं निजमद्भुतम् । त्रासयन्बाणसैन्यं तदवशिष्टं मुनीश्वर

Hỡi bậc hiền thánh tối thượng, Ngài khiến cây cung kỳ diệu của mình, mang danh Śārṅga, vang lên tiếng bật dây như sấm, làm quân lực còn lại của Bāṇa kinh hãi.

Verse 10

तेन नादेन महता धनुष्टंकारजेन हि । द्यावाभूम्योरंतरं वै व्याप्तमासीदनंतरम्

Bởi tiếng gầm lớn ấy—quả thật sinh từ tiếng bật dây cung—khắp khoảng không giữa trời và đất lập tức bị tràn ngập trong chớp mắt.

Verse 11

चिक्षेप विविधान्बाणान्बाणाय कुपितो हरिः । कर्णान्तं तद्विकृष्याथ तीक्ष्णानाशीविषोपमान्

Phẫn nộ, Hari (Viṣṇu) đã bắn nhiều loại tên vào Bāṇa. Sau đó, kéo cung tận tai, Ngài bắn ra những mũi tên sắc bén—như những con rắn độc với sức mạnh chết người.

Verse 12

आयातांस्तान्निरीक्ष्याऽथ स बाणो बलिनन्दनः । अप्राप्तानेव चिच्छेद स्वशरैस्स्वधनुश्च्युतैः

Bấy giờ Bāṇa, con trai của Bali, nhìn thấy những mũi tên đó lao về phía mình, đã dùng chính những mũi tên từ cung của mình để chặt đứt chúng—phá hủy chúng trước khi chúng kịp chạm tới mục tiêu.

Verse 13

पुनर्जगर्ज स विभुर्बाणो वैरिगणार्दनः । तत्रसुर्वृष्णयस्सर्वे कृष्णात्मानो विचेतसः

Bấy giờ Bāṇa hùng mạnh—kẻ tiêu diệt hàng ngũ quân thù—lại gầm lên. Khi đó, tất cả những người tộc Vṛṣṇi có mặt, tâm trí họ hướng về Kṛṣṇa, đều trở nên bất an và hoang mang (giữa nỗi kinh hoàng của trận chiến).

Verse 14

स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं चिक्षेप निजसायकान् । स कृष्णायातिशूराय महागर्वो बलेस्सुतः

Nhớ đến đôi chân sen của Đức Śiva, người con của Bala đầy kiêu mạn đã phóng những mũi tên của mình về phía Kṛṣṇa, vị anh hùng vô cùng dũng mãnh đang tiến vào chiến trận.

Verse 15

कृष्णोपि तानसंप्राप्तानच्छिनत्सशरैर्द्रुतम् । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजममरारि महाबलः

Ngay cả Kṛṣṇa—đấng đại lực, kẻ đối địch với kẻ thù của chư thiên—cũng nhớ đến đôi chân sen của Đức Śiva; rồi lập tức, bằng những mũi tên mau lẹ, Ngài chém gục những kẻ xông đến.

Verse 16

रामादयो वृष्णयश्च स्वंस्वं योद्धारमाहवे । निजघ्नुर्बलिनस्सर्वे कृत्वा क्रोधं समाकुलाः

Bấy giờ Rāma và những người khác, cùng các Vṛṣṇi nữa—mỗi người giữa chiến trường—đều đánh gục đối thủ của mình. Tất thảy các dũng sĩ ấy, tâm bị cơn giận khuấy đảo, trở nên rối bời và giết sạch kẻ thù.

Verse 17

इत्थं चिरतरं तत्र बलिनोश्च द्वयोरपि । बभूव तुमुलं युद्धं शृण्वतां विस्मयावहम्

Thế rồi, tại đó trong một thời gian dài, giữa hai dũng lực ấy, một trận chiến cuồng loạn đã bùng lên—khiến mọi kẻ nghe đến đều kinh ngạc.

Verse 18

तस्मिन्नवसरे तत्र क्रोधं कृत्वाऽतिपक्षिराट् । बाणासुरबलं सर्वं पक्षाघातैरमर्दयत्

Ngay khoảnh khắc ấy, vị vua chim hùng mạnh, bừng dậy cơn thịnh nộ, đã nghiền nát toàn bộ quân lực của Bāṇāsura tại đó bằng những đòn quật cánh.

Verse 19

मर्दितं स्वबलं दृष्ट्वा मर्दयंतं च तं बली । चुकोपाति बलेः पुत्रः शैवराड् दितिजेश्वरः

Thấy quân mình bị nghiền nát, lại thấy vị dũng lực kia vẫn tiếp tục nghiền nát, con trai của Bali—chúa tể loài Daitya, vị vương Shaiva—bừng bừng phẫn nộ.

Verse 20

स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं सहस्रभुजवान्द्रुतम् । महत्पराक्रमं चक्रे वैरिणां दुस्सहं स वै

Nhớ đến đôi chân sen của Chúa Śiva, vị có ngàn tay ấy liền xông lên mau lẹ, phô bày dũng lực lớn lao—thật khiến kẻ thù không sao chịu nổi.

Verse 21

चिक्षेप युगपद्बाणानमितांस्तत्र वीरहा । कृष्णादिसर्वयदुषु गरुडे च पृथक्पृथक्

Tại đó, kẻ diệt các dũng sĩ phóng vô số mũi tên cùng một lúc—từng mũi riêng rẽ, rành rẽ—nhắm vào Kṛṣṇa, toàn thể dòng Yādava, và cả Garuḍa nữa.

Verse 22

जघानैकेन गरुडं कृष्णमेकेन पत्त्रिणा । बलमेकेन च मुने परानपि तथा बली

Chỉ với một chiếc lông, hắn đánh gục Garuḍa; với một chiếc lông khác, hắn hạ Kṛṣṇa. Và với chiếc lông nữa, hỡi hiền giả, kẻ hùng lực ấy cũng phá tan sức mạnh của những kẻ còn lại.

Verse 23

ततः कृष्णो महावीर्यो विष्णुरूपस्सुरारिहा । चुकोपातिरणे तस्मिञ्जगर्ज च महेश्वरः

Bấy giờ Kṛṣṇa, bậc đại dũng, hiện thân trong hình tướng Viṣṇu—đấng diệt kẻ thù của chư thiên—liền bừng bừng phẫn nộ giữa trận chiến ấy. Và Mahādeva (Maheśvara) cũng gầm vang tại đó, lấy uy lực tối thượng làm rung chuyển chiến địa.

Verse 24

जघान बाणं तरसा शार्ङ्गनिस्सृतसच्छरैः । अति तद्बलमत्युग्रं युगपत्स्मृतशंकरः

Sau đó, với tốc độ cực nhanh, Ngài đã hạ gục Bāṇa bằng những mũi tên tuyệt hảo bắn ra từ cung Śārṅga. Dù quyền năng của Bāṇa vô cùng hung bạo, hắn vẫn bị khuất phục ngay lập tức—trong khi Shiva được tưởng nhớ vào chính khoảnh khắc đó.

Verse 25

चिच्छेद तद्धनुश्शीघ्रं छत्रादिकमना कुलः । हयांश्च पातयामास हत्वा तान्स्वशरैर्हरिः

Không hề bối rối, Hari nhanh chóng chặt đứt cây cung đó thành từng mảnh, cùng với lọng che và các vương hiệu khác; và bằng những mũi tên của mình, Ngài đã hạ gục và giết chết những con ngựa, khiến chúng ngã xuống.

Verse 26

बाणोऽपि च महावीरो जगर्जाति प्रकुप्य ह । कृष्णं जघान गदया सोऽपतद्धरणीतले

Bấy giờ Bāṇa, vị dũng sĩ cực mạnh, gầm lên trong cơn thịnh nộ và dùng chùy đánh Kṛṣṇa; Kṛṣṇa liền ngã xuống mặt đất.

Verse 27

उत्थायारं ततः कृष्णो युयुधे तेन शत्रुणा । शिवभक्तेन देवर्षे लोकलीलाऽनुसारतः

Rồi Kṛṣṇa đứng dậy và giao chiến với kẻ thù ấy—kỳ thực là một tín đồ của Śiva—hỡi bậc thánh hiền, theo đúng cuộc hí lộng của Đấng Chúa trong thế gian.

Verse 28

एवं द्वयोश्चिरं काल बभूव सुमहान्रणः । शिवरूपो हरिः कृष्णः स च शैवोत्तमो बली

Vì thế, trong một thời gian dài, trận chiến vô cùng lớn lao đã diễn ra giữa hai bên. Hari—Kṛṣṇa—hiện bày trong dáng vẻ và uy nghi của Śiva, đứng vững như một Śaiva chí thượng và một chiến sĩ hùng mạnh.

Verse 29

कृष्णोऽथ कृत्वा समरं चिरं बाणेन वीर्यवान् । शिवाऽऽज्ञया प्राप्तबलश्चुकोपाति मुनीश्वरः

Bấy giờ Kṛṣṇa, bậc dũng mãnh, sau khi giao chiến lâu dài với Bāṇa, liền bừng dậy phẫn nộ; bởi vị đại thánh ấy đã được sức mạnh nhờ mệnh lệnh của Śiva.

Verse 30

ततस्सुदर्शनेनाशु कृष्णो बाणभुजान्बहून् । चिच्छेद भगवाञ्शंभु शासनात्परवीरहा

Rồi theo mệnh lệnh của Bhagavān Śambhu (Chúa Śiva), Kṛṣṇa—người cầm Sudarśana—nhanh chóng chém đứt nhiều cánh tay của Bāṇa, trở thành kẻ diệt các dũng tướng của quân thù.

Verse 31

अवशिष्टा भुजास्तस्य चत्वारोऽतीव सुन्दराः । गतव्यथो बभूवाशु शंकरस्य प्रसादतः

Nhờ ân phúc từ bi của Śaṅkara, bốn cánh tay còn lại của hắn trở nên vô cùng mỹ lệ, và hắn mau chóng thoát khỏi đau đớn cùng khổ não.

Verse 32

गतस्मृतिर्यदा बाण शिरश्छेत्तुं समुद्यतः । कृष्णो वीरत्वमापन्नस्तदा रुद्रस्समुत्थितः

Khi Bāṇa đã mất hết tỉnh trí, vùng dậy toan chém đầu (Kṛṣṇa), và Kṛṣṇa đứng vững trong chí khí anh hùng—ngay khoảnh khắc ấy, Rudra liền trỗi dậy (để can thiệp).

Verse 33

रुद्र उवाच । भगवन्देवकीपुत्र यदाज्ञप्तं मया पुरा । तत्कृतं च त्वया विप्र मदाज्ञाकारिणा सदा

Rudra nói: “Ôi Đấng Thế Tôn, con của Devakī! Điều Ta đã truyền dạy từ trước, ngươi quả đã thực hiện trọn vẹn, hỡi vị brāhmaṇa đáng kính—vì ngươi luôn hành động theo mệnh lệnh của Ta.”

Verse 34

मा बाणस्य शिरश्छिंधि संहरस्व सुदर्शनम् । मदाज्ञया चक्रमिदं स्यान्मोघं मज्जने सदा

“Chớ chém đứt đầu của Bāṇa. Hãy thu hồi Sudarśana Luân. Theo mệnh lệnh của Ta, hãy để luân này mãi mãi trở nên vô hiệu, không thể nhấn chìm hay diệt hại hắn.”

Verse 35

दत्तं मया पुरा तुभ्यमनिवार्यं रणे तव । चक्रं जयं च गोविन्द निवर्तस्व रणात्ततः

“Thuở trước, Ta đã ban cho ngươi—trong chiến trận của ngươi—một luân không gì ngăn nổi và cả sự chiến thắng. Vì thế, hỡi Govinda, nay hãy rút khỏi chiến địa ấy.”

Verse 36

दधीचे रावणे वीरे तारकादिपुरेष्वपि । विना मदाज्ञां लक्ष्मीश रथाङ्गं नामुचः पुरा

“Ôi Chúa tể của Lakṣmī, ngay cả đối với dũng sĩ Rāvaṇa, và ngay cả tại các thành như thành của Tārakā, bánh xe thần (Sudarśana) cũng không hề được phóng ra nếu không có lệnh của Ta. Thuở trước, nó cũng chưa từng được ném vào Nāmuci.”

Verse 37

त्वं तु योगीश्वरस्स्साक्षात्परमात्मा जनार्दन । विचार्यतां स्वमनसा सर्वभूतहिते रतः

Nhưng Ngài, ô Janārdana, thật sự là Chúa tể của Yoga—chính là Tối Thượng Ngã. Vậy xin tự quán xét trong tâm mình và hành động, luôn chuyên chú vì lợi ích của muôn loài.

Verse 38

वरमस्य मया दत्तं न मृत्युर्भयमस्ति वै । तन्मे वचस्सदा सत्यं परितुष्टोस्म्यहं तव

“Ta đã ban cho hắn ân huệ ấy—quả thật hắn sẽ không còn sợ hãi cái chết. Vậy xin cho lời Ta luôn là chân thật; Ta rất hài lòng về ngươi.”

Verse 39

पुराऽयं गर्वितो मत्तो युद्धं देहीति मेऽब्रवीत् । भुजान्कण्डूयमानस्तु विस्मृतात्मगतिर्हरे

Thuở trước, kẻ này—ngạo mạn say men kiêu—đã nói với ta: “Hãy ban cho ta một trận chiến.” Ôi Hari, chỉ vì gãi cánh tay trong dáng vẻ huênh hoang mà hắn quên mất con đường chân thật của tự ngã mình.

Verse 40

तदाहमशपं तं वै भुजच्छेत्ताऽऽगमिष्यति । अचिरेणातिकालेन गतगर्वो भविष्यसि

Vì thế ta nguyền rủa ngươi: “Kẻ chém đứt cánh tay ngươi ắt sẽ đến. Chẳng bao lâu, trong thời gian không dài, kiêu mạn của ngươi sẽ tan vỡ, và ngươi sẽ trở nên không còn ngạo khí.”

Verse 41

मदाज्ञया हरिः प्राप्तो भुजच्छेत्ता तवाऽथ वै । निवर्तस्व रणाद्गच्छ स्वगृहं सवधूवरः

“Theo lệnh của ta, Hari đã đến—quả thật Ngài là kẻ chém đứt cánh tay ngươi. Vậy hãy rút khỏi trận chiến này; hãy trở về nhà mình, cùng với tân nương của ngươi, hỡi bậc ưu tú.”

Verse 42

इत्युक्तः स तयोमैत्रीं कारयित्वा महेश्वरः । तममुज्ञाप्य सगणः सपुत्रः स्वालयं ययौ

Nói xong, đức Maheśvara khiến đôi bên kết lập tình thân. Rồi Ngài ban phép cho người ấy; Śiva cùng các gaṇa tùy tùng và cùng Thái tử của Ngài trở về thánh cư của mình.

Verse 43

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचश्शंभोस्संहृत्य च सुदर्शनम् । अक्षतांगस्तु विजयी तत्कृष्णोंतःपुरं ययौ

Sanatkumāra nói: Nghe lời của Śambhu (Đức Śiva), người ấy thu lại đĩa Sudarśana. Thân thể không hề tổn thương, lại toàn thắng, Kṛṣṇa bèn đi vào nội cung.

Verse 44

अनिरुद्धं समाश्वास्य सहितं भार्यया पुनः । जग्राह रत्नसंघातं बाणदत्तमनेकशः

Sau khi an ủi Aniruddha—lúc ấy lại được sum vầy cùng hiền thê—họ nhiều lần nhận lấy những đống châu báu mà Bāṇa đã ban tặng.

Verse 45

तत्सखीं चित्रलेखां च गृहीत्वा परयोगिनीम् । प्रसन्नोऽभूत्ततः कृष्णः कृतकार्यः शिवाज्ञया

Rồi Kṛṣṇa đưa theo bạn của nàng là Citralekhā—vị yoginī tối thượng—và Ngài hoan hỷ, vì công việc đã hoàn thành đúng theo thánh lệnh của Śiva.

Verse 46

हृदा प्रणम्य गिरिशमामंत्र्य च बलेस्तुतम् । परिवारसमेतस्तु जगाम स्वपुरीं हरिः

Từ đáy lòng, Ngài cúi lạy Girīśa (Đức Śiva) và kính cẩn cáo biệt Bali—người đã tán dương Ngài; Hari (Viṣṇu) cùng quyến thuộc lên đường về thành đô của mình.

Verse 47

पथि जित्वा च वरुणं विरुद्धं तमनेकधा । द्वारकां च पुरीं प्राप्तस्समुत्सवसमन्वितः

Trên đường đi, Ngài đã khuất phục Varuṇa—kẻ chống đối bằng nhiều cách; rồi Ngài đến thành Dvārakā trong bầu không khí lễ hội tưng bừng, tràn đầy hoan hỷ.

Verse 48

विसर्जयित्वा गरुडं सखीन्वीक्ष्योपहस्य च । द्वारकायां ततो दृष्ट्वा कामचारी चचार ह

Sau khi cho Garuḍa lui về, Ngài nhìn các bạn đồng hành và mỉm cười nhẹ nhàng; rồi Ngài ngắm thành Dvārakā. Tự tại tùy ý, Ngài thong dong dạo bước nơi ấy.

Verse 55

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पंचमे युद्धखंडे बाणभुजकृंतनगर्वापहारवर्णनं नाम पञ्चपञ्चाशत्तमोध्यायः

Như vậy kết thúc chương thứ năm mươi lăm, mang tên “Mô tả việc chặt tay của Bāṇa và dẹp bỏ lòng kiêu mạn của hắn”, thuộc Yuddha-khaṇḍa (phần Chiến trận) thứ năm, trong Rudra-saṃhitā phần thứ hai của Śrī Śiva Mahāpurāṇa.