देवशरणागति-नारदप्रेषणम् | The Devas Take Refuge in Śiva; Nārada Is Sent

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एवं शासति धर्मेण महीं तस्मिन्महासुरे । बभूवुर्दुःखिनो देवा भ्रातृभावान्मुनीश्वर

Sanatkumāra thưa rằng: Khi vị Đại Asura ấy cai trị địa cầu như thế, thi hành việc trị vì theo “dharma” của mình, thì chư Deva buồn khổ, hỡi bậc tôn chủ giữa các hiền triết; bởi hắn đối đãi họ với thái độ “huynh đệ”, khiến quyền uy thiên giới chính đáng của họ bị hạ xuống chỉ còn sự ngang bằng.

Verse 2

दुःखितास्ते सुरास्सर्वे शिवं शरणमाययुः । मनसा शंकरं देवदेवं सर्वप्रभुंप्रभुम्

Đau buồn khôn xiết, tất cả chư Deva đều đến nương tựa nơi Śiva. Trong tâm, họ hướng về Śaṅkara—Thần của các thần, Đấng Tối Thượng, Chúa tể của muôn loài.

Verse 3

तुष्टुवुर्वाग्भिरिष्टाभिर्भगवंतं महेश्वरम् । निवृत्तये स्वदुःखस्य सर्वदं भक्तवत्सलम्

Với những lời lẽ thân thiết và xứng hợp, họ tán dương Bhagavān Maheśvara—Đấng thương yêu người sùng kính, ban phát mọi ân phúc—cầu cho nỗi khổ của chính mình được dứt sạch.

Verse 4

आहूय स महादेवो भक्तानां सर्वकामदः । नारदं प्रेरयामास देवकार्यचिकीर्षया

Mahādeva, Đấng ban mọi ước nguyện xứng đáng cho các tín đồ, đã triệu Nārada đến và sai phái, với ý định hoàn thành công việc của chư thiên.

Verse 5

अथ देवमुनिर्ज्ञानी शंभुभक्तस्सतां गतिः । शिवाज्ञया ययौ दैत्यपुरे देवान्स नारदः

Bấy giờ Nārada—vị thánh hiền của chư thiên, bậc trí giả, tín đồ của Śambhu và là nơi nương tựa chân thật của người hiền—vâng lệnh Śiva lên đường đến thành của loài Daitya, dẫn theo chư thiên cùng đi.

Verse 6

व्याकुलास्ते सुरास्सर्वे वासवाद्या द्रुतं मुनिम् । आगच्छंतं समालोक्य समुत्तस्थुर्हि नारदम्

Tất cả chư thiên—Indra và các vị khác—đều bối rối, lo lắng; vừa thấy hiền giả Nārada đang tiến đến mau chóng, họ liền đứng dậy ngay để nghênh tiếp.

Verse 7

ददुस्त आसनं नत्त्वा मुनये प्रीतिपूर्वकम् । नारदाय सुराश्शक्रमुखा उत्कंठिताननाः

Với lòng hoan hỷ, chư thiên—đứng đầu là Śakra (Indra)—đảnh lễ hiền giả Nārada và kính cẩn dâng chỗ ngồi; gương mặt ai nấy đều rạng vẻ mong chờ.

Verse 8

सुखासीनं मुनिवरमासने सुप्रणम्य तम् । पुनः प्रोचुस्सुरा दीना वासवाद्या मुनीश्वरम्

Sau khi cúi lạy thật sâu vị đại hiền thánh đang an tọa thong dong trên pháp tòa, chư thiên—đang ưu sầu, với Indra đứng đầu—lại một lần nữa bạch lời lên bậc Chúa tể của các hiền giả.

Verse 9

देवा ऊचुः । भोभो मुनिवरश्रेष्ठ दुःखं शृणु कृपाकर । श्रुत्वा तन्नाशय क्षिप्रं प्रभुस्त्वं शंकरप्रियः

Chư Thiên thưa rằng: “Ôi! Ôi bậc hiền thánh tối thượng, đấng giàu lòng từ mẫn—xin nghe nỗi sầu khổ của chúng con. Nghe rồi, xin mau chóng trừ diệt. Ngài đủ năng lực, và Ngài là người được Śaṅkara (Śiva) yêu kính.”

Verse 10

जलंधरेण दैत्येन सुरा विद्राविता भृशम् । स्वस्थानाद्भर्तृभावाच्च दुःखिता वयमाकुलाः

“Bởi ác ma Jalandhara, chư Thiên đã bị xua đuổi dữ dội. Bị tống khỏi nơi cư trú của mình và mất quyền chủ tể chính đáng, chúng con đau khổ, rối bời và chấn động tận cùng.”

Verse 11

स्वस्थानादुष्णरश्मिश्च चन्द्रो निस्सारितस्तथा । वह्निश्च धर्मराजश्च लोकपालास्तथेतरे

Từ nơi cư trú của mình, Mặt Trời, Mặt Trăng, Thần Lửa Agni, Yama—Chúa tể của Dharma—cùng các Lokapāla (hộ thần phương hướng) và các thần linh khác nữa cũng đều bị xua đuổi, tống xuất.

Verse 12

सुबलिष्ठेन वै तेन सर्वे देवाः प्रपीडिताः । दुःखं प्राप्ता वयं चातिशरणं त्वां समागताः

Quả thật, bởi kẻ ấy quá đỗi hùng mạnh, hết thảy chư Thiên đều bị áp bức nặng nề. Gặp cảnh khổ đau, chúng con chỉ đến với Ngài—là nơi nương tựa tối thượng.”

Verse 13

संग्रामे स हृषीकेशं स्ववशं कृतवान् बली । जलंधरो महादैत्यः सर्वामरविमर्दकः

Trong trận chiến ấy, Jalandhara hùng mạnh—đại Daitya, kẻ nghiền nát chư thiên—đã khuất phục Hṛṣīkeśa (Viṣṇu), khiến Ngài ở dưới quyền mình.

Verse 14

तस्य वश्यो वराधीनोऽवात्सीत्तत्सदने हरिः । सलक्ष्म्या सहितो विष्णुर्यो नस्सर्वार्थसाधकः

Hari—Viṣṇu—cùng với Lakṣmī đã đến cư ngụ trong cung thất của hắn, vì đã trở nên lệ thuộc và bị chế ngự bởi ân huệ (boon) của hắn; chính Viṣṇu ấy là Đấng thành tựu mọi mục đích cho chúng ta. (Nhưng trong mạch truyện này, ngay cả Ngài cũng được nêu rõ là vận hành theo thánh lệnh cao hơn, tuôn chảy từ uy quyền tối thượng của Śiva.)

Verse 15

जलंधरविनाशाय यत्नं कुरु महामते । त्वं नो दैववशात्प्राप्तस्सदा सर्वार्थसाधकः

Ôi bậc đại tâm, xin hãy gắng sức vì sự diệt trừ Jalandhara. Do mệnh lệnh của định nghiệp, Ngài đã đến với chúng tôi—Đấng hằng có thể thành tựu mọi điều cần thiết cho mục đích chính pháp của chúng tôi.

Verse 16

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषाममराणां स नारदः । आश्वास्य मुनिशार्दूलस्तानुवाच कृपाकरः

Sanatkumāra nói: Nghe những lời của các vị bất tử (chư Thiên), Nārada—bậc hổ trong hàng hiền thánh, vốn đầy lòng từ mẫn—đã an ủi họ rồi mới cất lời.

Verse 17

नारद उवाच । जानेऽहं वै सुरा यूयं दैत्यराजपराजिताः । दुःख प्राप्ताः पीडिताश्च स्थानान्निस्सारिताः खलुः

Nārada nói: “Quả thật, hỡi chư Thiên, ta biết các ngươi đã bị vua Daitya đánh bại. Các ngươi đã rơi vào sầu khổ, chịu bức bách nặng nề, và quả thực bị xua đuổi khỏi chính nơi cư ngụ của mình.”

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरवधोपाख्याने देवर्षिजलंधरसंवादो नामाष्टदशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa—thuộc Quyển thứ hai, Rudra-saṃhitā; trong phần thứ năm, Yuddha-khaṇḍa; nơi thiên truyện về việc diệt Jalandhara—kết thúc chương mười tám mang tên “Cuộc đối thoại giữa vị Thánh hiền chư thiên và Jalandhara.”

Verse 19

सनत्कुमार उवाच । एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठ द्रष्टुं दानववल्लभम् । आश्वास्य सकलान्देवाञ्जलंधरसभां ययौ

Sanatkumāra nói: “Nói xong như vậy, hỡi bậc hiền triết tối thượng, vì muốn gặp Jalandhara—người được các Dānava yêu kính—ngài đã an ủi chư thiên hết thảy rồi tiến đến hội triều của Jalandhara.”

Verse 20

अथागतं मुनिश्रेष्ठं दृष्ट्वा देवो जलंधरः । उत्थाय परया भक्त्या ददौ श्रेष्ठासनं वरम्

Bấy giờ, thấy bậc hiền triết tối thượng đến nơi, chúa tể Jalandhara liền đứng dậy và với lòng sùng kính tối thượng, dâng lên ngài một tòa ngồi thượng hạng, đầy tôn nghiêm.

Verse 21

स तं संपूज्य विधिवद्दानवेन्द्रोऽति विस्मितः । सुप्रहस्य तदा वाक्यं जगाद मुनिसत्तमम्

Sau khi cung kính phụng thờ ngài đúng theo nghi lễ, chúa tể các Dānava—vô cùng kinh ngạc—bèn mỉm cười rạng rỡ và nói những lời này với bậc hiền triết tối thượng.

Verse 22

जलंधर उवाच । कुत आगम्यते ब्रह्मन्किं च दृष्टं त्वया क्वचित् । यदर्थमिह आयातस्तदाज्ञापय मां मुने

Jalandhara nói: “Ôi bậc Bà-la-môn hiền thánh, ngài từ đâu đến, và đã thấy điều gì ở nơi nào chăng? Ngài đến đây vì mục đích gì? Xin hãy bảo cho ta biết, ô bậc muni.”

Verse 23

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य दैत्येन्द्रस्य महामुनिः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा नारदो हि जलंधरम्

Sanatkumāra nói: Nghe những lời ấy của chúa tể các Dānava, đại hiền Nārada—tâm hồn an nhiên—liền đáp lại Jalaṃdhara.

Verse 24

नारद उवाच । सर्वदानवदैत्येन्द्र जलंधर महामते । धन्यस्त्वं सर्वलोकेश रत्नभोक्ता त्वमेव हि

Nārada nói: “Ôi Jalandhara, bậc đứng đầu trong mọi Dānava và Daitya, ô người đại tâm! Ngài thật là người được phúc; ô chúa tể của muôn cõi—quả thật chỉ riêng ngài là kẻ thọ hưởng các bảo vật.”

Verse 25

मदागमनहेतुं वै शृणु दैत्येन्द्रसत्तम । यदर्थमिह चायातस्त्वहं वक्ष्येखिलं हि तत्

“Hỡi bậc tối thượng trong các chúa Daitya, hãy nghe nguyên do thật sự của việc ta đến đây. Về mục đích khiến ngài đến chốn này, ta sẽ nói rõ tất cả, không sót điều gì.”

Verse 26

गतः कैलासशिखरं दैत्येन्द्राहं यदृच्छया । योजनायुतविस्तीर्णं कल्पद्रुममहावनम्

“Hỡi chúa tể Daitya, do cơ duyên ngẫu nhiên, ta đã lên đến đỉnh Kailāsa—đến khu đại lâm của những cây kalpadruma (cây như ý), trải rộng đến mười nghìn yojana.”

Verse 27

कामधेनुशताकीर्णं चिंतामणिसुदीपितम् । सर्वरुक्ममयं दिव्यं सर्वत्राद्भुतशोभितम्

Nơi ấy tràn đầy hàng trăm Kāmadhenu—những bò thần ban như ý—và rực sáng bởi các Cintāmaṇi, ngọc báu ban điều ước. Tất thảy đều bằng vàng chói ngời, thật thần diệu, khắp nơi trang hoàng vẻ huy hoàng kỳ diệu.

Verse 28

तत्रोमया सहासीनं दृष्टवानस्मि शंकरम् । सर्वाङ्गसुन्दरं गौरं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्

Tại đó, ta thấy Śaṅkara ngồi cùng Umā—thân sắc trắng sáng, mọi chi thể đều mỹ diệu, bậc Tam Nhãn, Đấng đội vầng trăng. Trong linh kiến cát tường ấy, Pati đầy từ mẫn hiển lộ sắc thân hữu tướng (saguṇa) để nâng đỡ hàng tín đồ.

Verse 29

तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं वितर्को मेऽभवत्तदा । क्वापीदृशी भवेद्वृद्धिस्त्रैलोक्ये वा न वेति च

Thấy kỳ diệu lớn lao ấy, bấy giờ trong lòng ta khởi lên một nghi vấn: “Sự tăng trưởng phi thường như vậy có thể có ở đâu trong tam giới chăng—hay hoàn toàn không có?”

Verse 30

तावत्तवापि दैत्येन्द्र समृद्धिस्संस्मृता मया । तद्विलोकनकामोऽहं त्वत्सांनिध्यमिहा गतः

Hỡi chúa tể của loài Daitya, ta cũng đã hồi tưởng sự phú thịnh và uy lực của ngươi. Mong được tận mắt chiêm ngưỡng, ta đã đến đây, vào chính trước thánh nhan của ngươi.

Verse 31

सनत्कुमार उवाच । इति नारदतः श्रुत्वा स दैत्येन्द्रो जलंधरः । स्वसमृद्धिं समग्रां वै दर्शयामास सादरम्

Sanatkumāra nói: Nghe những lời ấy từ Nārada, chúa tể loài Dānava là Jalandhara liền cung kính phô bày trọn vẹn sự phú thịnh và uy lực của chính mình.

Verse 32

दृष्ट्वा स नारदो ज्ञानी देवकार्यसुसाधकः । प्रभुप्रेरणया प्राह दैत्येन्द्रं तं जलंधरम्

Thấy vậy, hiền thánh Nārada, bậc trí giả khéo thành tựu công việc của chư thiên, liền cất lời với Jalandhara—chúa tể loài Dānava—do sự thúc giục của Đấng Tối Thượng (Śiva).

Verse 33

नारद् उवाच । तवास्ति सुसमृद्धिर्हि वरवीर खिलाधुना । त्रैलोक्यस्य पतिस्त्वं हि चित्रं किं चात्र संभवम्

Nārada nói: “Hỡi dũng sĩ ưu việt, nay ngài quả thật đầy đủ phú quý và uy lực. Ngài là chúa tể của ba cõi—vậy trong việc này, có điều chi lạ lùng hay bất khả?”

Verse 34

मणयो रत्नपुंजाश्च गजाद्याश्च समृद्धयः । ते गृहेऽद्य विभांतीह यानि रत्नानि तान्यपि

“Châu báu, những đống ngọc quý, cùng các phú thịnh như voi và những thứ tương tự—quả thật mọi kho tàng hiện có—hôm nay đều rực sáng nơi đây, trong nhà của ngài, kể cả các bảo vật ấy.”

Verse 35

गजरत्नं त्वयानीतं शक्रस्यैरावतस्तथा । अश्वरत्नं महावीर सूर्यस्योच्चैःश्रवा हयः

Ngài đã mang về báu vật trong loài voi—đó là voi Airāvata của thần Indra. Và hỡi bậc đại anh hùng, ngài cũng đã mang về báu vật trong loài ngựa—chiến mã Uccaiḥśravā rạng ngời như ánh mặt trời.

Verse 36

कल्पवृक्षस्त्वयानीतो निधयो धनदस्य च । हंसयुक्तविमानं च त्वयानीतं हि वेधसः

Ngài đã mang về cây Kalpa như ý, và cả những kho báu của thần Kubera, vị chúa tể của sự giàu sang. Ngài thậm chí đã mang về cỗ xe thiên giới kéo bằng thiên nga của thần Vedhas (Brahmā).

Verse 37

इत्येवं वररत्नानि दिवि पृथ्व्यां रसातले । यानि दैत्येन्द्र ते भांति गृहे तानि समस्ततः

Vì thế, hỡi chúa tể của loài Daitya, mọi bảo châu thượng diệu rực sáng nơi thiên giới, trần gian và Rasātala (cõi hạ giới) — tất thảy trọn vẹn — đều huy hoàng trong cung thất của ngài.

Verse 38

त्वत्समृद्धिमिमां पश्यन्सम्पूर्णां विविधामहम् । प्रसन्नोऽस्मि महावीर गजाश्वादिसुशोभिताम्

Chiêm ngưỡng phú quý của ngài—trọn vẹn, muôn vẻ và rực rỡ, được điểm trang bởi voi, ngựa và các thứ khác—lòng ta hoan hỷ, hỡi bậc đại dũng sĩ.

Verse 39

जायारत्नं महाश्रेष्ठं जलंधर न ते गृहे । तदानेतुं विशेषेण स्त्रीरत्नं वै त्वमर्हसि

Hỡi Jalandhara, trong nhà ngài chưa có “bảo châu của người vợ” tối thượng. Vì vậy, ngài quả thật xứng đáng—đặc biệt hơn cả—được rước về một nữ bảo châu quý báu làm hiền thê.

Verse 40

यस्य गेहे सुरत्नानि सर्वाणि हि जलंधर । जायारत्नं न चेत्तानि न शोभंते वृथा ध्रुवम्

Hỡi Jalandhara, dẫu trong nhà một người có đủ mọi bảo vật, nếu không có “bảo châu của người vợ” xứng đáng, thì những của cải ấy chẳng thật sự tỏa sáng—quả quyết là uổng phí.

Verse 41

सनत्कुमार उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा नारदस्य महात्मनः । उवाच दैत्यराजो हि मदनाकुलमानसः

Sanatkumāra nói: Nghe xong lời của bậc đại tâm Nārada như thế, vua của loài Dānava liền cất tiếng—tâm trí bị khuấy đảo bởi dục vọng và mê si.

Verse 42

जलंधर उवाच । भो भो नारद देवर्षे नमस्तेस्तु महाप्रभो । जायारत्नवरं कुत्र वर्तते तद्वदाधुना

Jalandhara nói: “Ôi ôi, Devarshi Narada đáng tôn kính, con xin đảnh lễ Ngài, bậc Đại Chúa. Viên ngọc tối thượng giữa các hiền thê nay đang ở đâu? Xin nói cho ta ngay.”

Verse 43

ब्रह्मांडे यत्र कुत्रापि तद्रत्नं यदि वर्त्तते । तदानेष्ये ततो ब्रह्मन्सत्यं सत्यं न संशयः

“Hỡi Bà-la-môn, nếu viên bảo châu ấy còn tồn tại ở bất cứ nơi nào trong vũ trụ này, thì ta nhất định sẽ đem về. Đây là chân thật—chân thật quả thật—không chút nghi ngờ.”

Verse 44

नारद उवाच । कैलासे ह्यतिरम्ये च सर्वद्धिसुसमाकुले । योगिरूपधरश्शंभुरस्ति तत्र दिगम्बरः

Narada nói: “Trên núi Kailāsa, nơi cực kỳ mỹ lệ và tràn đầy mọi thành tựu tâm linh, Śambhu ngự tại đó trong hình tướng một yogin—Đấng Digambara, vị Chúa ‘mặc trời’.”

Verse 45

तस्य भार्या सुरम्या हि सर्वलक्षणलक्षिता । सर्वांगसुन्दरी नाम्ना पार्वतीति मनोहरा

Hiền thê của Ngài quả thật tuyệt mỹ, đầy đủ mọi tướng lành cát tường. Nàng duyên dáng, khả ái, được gọi là Sarvāṅgasundarī, và cũng chính là Pārvatī.

Verse 46

तदीदृशं रूपमनन्यसंगतं दृष्टं न कुत्रापि कुतूहलाढ्यम् । अत्यद्भुतं मोहनकृत्सुयोगिनां सुदर्शनीयं परमर्द्धिकारि

Dung nhan ấy—vô song, không gì sánh kịp—chưa từng được thấy ở bất cứ nơi đâu. Tràn đầy kỳ diệu, vô cùng kinh ngạc, lại mê hoặc quyến rũ ngay cả các yogin đã thành tựu; thật cát tường khi chiêm ngưỡng, và ban phát phú quý cùng thành tựu tối thượng.

Verse 47

स्वचित्ते कल्पयाम्यद्य शिवादन्यस्समृद्धिवान् । जायारत्नान्विताद्वीर त्रिलोक्या न जलंधर

Hôm nay, trong chính tâm ta, ta kết luận thế này: ngoài Śiva ra, trong ba cõi không ai thật sự phú túc—hỡi dũng sĩ Jalandhara—dù là về người vợ tận hiến hay về việc sở hữu châu báu quý giá.

Verse 48

यस्या लावण्यजलधौ निमग्नश्चतुराननः । स्वधैर्य्यं मुमुचे पूर्वं तया कान्योपमीयते

Nàng được ví như thiếu nữ mà trong đại dương nhan sắc của nàng, ngay cả Brahmā bốn mặt khi đã đắm chìm cũng từng buông rơi sự vững vàng kiên định của mình.

Verse 49

गतरागोऽपि हि यया मदनारिस्स्वलीलया । निजतंत्रोऽपि यतस्स स्वात्म वशगः कृतः

Bởi nàng—qua cuộc hí lộng nhẹ nhàng của Đấng Diệt Kāma, Śiva—ngay kẻ đã lìa dục cũng lại bị đưa vào sự chi phối của chính mình; và ngay kẻ tự chủ, độc lập cũng bởi quyền lực ấy mà trở nên bị thúc bách từ nội tâm.

Verse 50

यथा स्त्रीरत्नसंभोक्तुस्समृद्धिस्तस्य साभवत् । तथा न तव दैत्येन्द्र सर्वरत्नाधिपस्य च

Như sự phú quý đã đến với người đàn ông được hưởng “bảo châu giữa các nữ nhân”, thì phú quý ấy sẽ không đến với ngươi, hỡi chúa tể loài Daitya—dẫu ngươi tự xưng là chủ của mọi châu báu.

Verse 51

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा स तु देवर्षिर्नारदो लोकविश्रुतः । ययौ विहायसा देवोपकारकरणोद्यतः

Sanatkumāra nói: Nói xong như vậy, thánh hiền Nārada—bậc tiên thánh lừng danh khắp các cõi—liền rời đi qua bầu trời, một lòng hướng đến việc làm lợi ích cho chư thiên.