कामभस्म-प्रार्थना: रत्याः शङ्करं प्रति विनयः / Rati’s Supplication to Śaṅkara regarding Kāma’s Ashes

Verse 1

ब्रह्मोवाच । तस्मिन्नवसरे ज्ञात्वानुकूलं समयं रतिः । सुप्रसन्ना च तम्प्राह शङ्करं दीनवत्सलम्

Phạm Thiên nói: Khi ấy, nhận biết thời khắc đã thuận lợi, Rati vô cùng hoan hỷ liền thưa với Śaṅkara—Đấng từ bi, dịu lòng với kẻ khốn khổ.

Verse 2

रतिरुवाच । गृहीत्वा पार्वतीं प्राप्तं सौभाग्यमतिदुर्लभम् । किमर्थं प्राणनाथो मे निस्स्वार्थं भस्मसात्कृतः

Rati thưa: “Ngài đã đón nhận Pārvatī nên đạt được phúc duyên vô cùng hiếm có. Vậy vì cớ gì phu quân của con—đấng là sinh mệnh của con—dẫu không hề tư lợi, lại bị thiêu thành tro bụi?”

Verse 3

जीवयात्रा पतिं मे हि कामव्या पारमात्मनि । कुरु दूरं च सन्तापं समविश्लेषहेतुकम्

“Ôi Đấng Tối Thượng (Paramātman), phu quân con là chỗ nương của hành trình sinh mệnh; xin hãy thành tựu khát nguyện của con. Xin xua tan thật xa nỗi sầu do ly biệt, nỗi đau dày vò trái tim.”

Verse 4

विवाहोत्सव एतस्मिन् सुखिनो निखिला जनाः । अहमेका महेशान दुःखिनी स्वपतिम्विना

Trong lễ cưới này, mọi người đều hân hoan; chỉ riêng con, ôi Maheśāna, sầu muộn vì không có phu quân của mình.

Verse 5

सनाथां कुरु मान्देव प्रसन्नो भव शङ्कर । स्वोक्तं सत्यम्विधेहि त्वं दीनबन्धो पर प्रभो

Ôi Đại Thần, xin cho con được nương tựa; xin Ngài hoan hỷ, hỡi Śaṅkara. Xin làm cho lời chính Ngài đã phán trở thành chân thật—hỡi Bạn của kẻ khốn cùng, hỡi Đấng Tối Thượng.

Verse 6

त्वाम्विना कस्समर्थोत्र त्रैलोक्ये सचराचरे । नाशने मम दुःखस्य ज्ञात्वेति करुणां कुरु

Không có Ngài, trong tam giới gồm cả hữu tình và vô tình, ai thật sự có thể làm được? Biết vậy, xin Ngài khởi lòng từ bi và dứt trừ nỗi khổ của con.

Verse 7

सोत्सवे स्वविवाहेऽस्मिन्सर्वानन्द प्रदायिनी । सोत्सवामपि मां नाथ कुरु दीनकृपाकर

Trong lễ cưới tưng bừng của chính chúng con—dịp ban niềm hỷ lạc tối thượng cho muôn người—lạy Chúa Tể, Đấng từ bi với kẻ hèn mọn, xin cho cả con cũng được dự phần vào cuộc lễ cát tường ấy.

Verse 8

जीविते मम नाथे हि पार्वत्या प्रियया सह । सुविहारः प्रपूर्णश्च भविष्यति न संशयः

Chừng nào Chúa Tể của con còn sống, cùng với Pārvatī yêu dấu, niềm hưởng thụ cao quý và an lạc của đời sống chúng con sẽ được viên mãn trọn đầy—không chút nghi ngờ.

Verse 9

सर्वं कर्तुं समर्थोसि यतस्त्वं परमेश्वरः । किम्बहूक्त्यात्र सर्वेश जीवयाशु पतिं मम

Ngài có thể làm nên mọi sự, vì Ngài là Đấng Tối Thượng. Cần gì nhiều lời nữa ở đây, lạy Chúa Tể của muôn loài? Xin lập tức khiến phu quân con được sống lại.

Verse 10

ब्रह्मोवाच । तदित्युक्त्वा कामभस्म ददौ सग्रन्धिबन्धनम् । रुरोद पुरतश्शम्भोर्नाथ नाथेत्युदीर्य्य च

Phạm Thiên nói: Nói xong như vậy, Ngài trao cho (nàng) tro của Kāma, cùng bó buộc thắt nút. Rồi đứng trước Śambhu, nàng òa khóc, liên hồi kêu: “Ôi Chúa Tể, ôi Chúa Tể!”

Verse 11

रतिरोदनमाकर्ण्य सरस्वत्यादयः स्त्रियः । रुरुदुस्सकला देव्यः प्रोचुर्दीनतरं वचः

Nghe tiếng than khóc của Rati, nữ thần Sarasvatī cùng các thiên nữ khác đều bật khóc; lòng càng thêm sầu thảm, họ thốt ra những lời thống thiết.

Verse 12

देव्य ऊचुः । भक्तवत्सलनामा त्वं दीनबन्धुर्दयानिधिः । काम जीवय सोत्साहां रति कुरु नमोऽस्तु ते

Các Nữ Thần thưa: “Ngài được xưng tụng là Đấng yêu thương người sùng đạo, là chỗ nương của kẻ khốn cùng, là biển cả từ bi. Xin khiến Kāma sống lại, ban cho Rati niềm vui và hy vọng mới. Chúng con đảnh lễ Ngài.”

Verse 13

ब्रह्मोवाच । इति तद्वचनं श्रुत्वा प्रसन्नोऽभून्महेश्वरः । कृपादृष्टिं चकाराशु करुणासागरः प्रभुः

Phạm Thiên nói: Nghe những lời ấy, Maheśvara hoan hỷ. Đấng Chủ Tể — biển cả từ bi — liền ban ánh nhìn ân sủng chan chứa lòng thương xót.

Verse 14

सुधादृष्ट्या शूलभृतो भस्मतो निर्गतः स्मरः । तद्रूपवेषचिह्नात्मा सुन्दरोद्भुतमूर्तिमान्

Nhờ ánh nhìn từ bi như cam lộ của Đấng cầm Tam Xoa (Śiva), Smara (Kāma) đã từ tro tàn hiện ra—mang đúng hình tướng, y phục và dấu hiệu ấy—được ban một thân thể kỳ diệu, đẹp đẽ.

Verse 15

तद्रूपश्च तदाकारसंस्मितं सधनुश्शरम् । दृष्ट्वा पतिं रतिस्तं च प्रणनाम महेश्वरम्

Thấy chính phu quân mình hiện ra trong hình tướng ấy—dáng vẻ như vậy, nụ cười hiền hòa, tay cầm cung và tên—Rati liền cúi lạy Maheśvara (Śiva), Đấng Tối Thượng, với lòng tôn kính.

Verse 16

कृतार्थाभूच्छिवं देवं तुष्टाव च कृताञ्जलिः । प्राणनाथप्रदं पत्या जीवितेन पुनःपुनः

Đạt được điều mình mong, nàng chắp tay cung kính mà tán dương Thượng Đế Śiva—Đấng ban lại sinh lực cho bậc chúa tể của đời mình—hết lần này đến lần khác, như dâng chính mạng sống trong lòng sùng kính vì người phu quân.

Verse 17

कामस्य स्तुतिमाकर्ण्य सनारीकस्य शङ्करः । प्रसन्नोऽभवदत्यंतमुवाच करुणार्द्रधीः

Nghe lời tán tụng của Kāma cùng với hiền thê, Śaṅkara vô cùng hoan hỷ; tâm Ngài mềm lại bởi lòng từ bi, rồi Ngài cất lời.

Verse 18

शङ्कर उवाच । प्रसन्नोहं तव स्तुत्या सनारीकस्य चित्तज । स्वयंभव वरम्बूहि वाञ्छितं तद्ददामि ते

Śaṅkara phán: “Ta hài lòng trước lời tán tụng của ngươi, hỡi Kāma, đứa con sinh từ tâm của Sanārīka. Này bậc tự sinh, hãy nói điều phúc lành ngươi mong; điều ngươi ước, ta sẽ ban cho.”

Verse 19

ब्रह्मोवाच । इति शम्भुवचः श्रुत्वा महानदन्स्स्मरस्ततः । उवाच साञ्जलिर्नम्रो गद्गदाक्षरया गिरा

Brahmā nói: “Nghe lời của Śambhu như vậy, Smara (Kāma) vô cùng mừng rỡ. Chắp tay kính lễ, cúi mình khiêm nhường, chàng thưa bằng giọng nghẹn ngào xúc động.”

Verse 20

काम उवाच । देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । यदि प्रसन्नस्सर्वेशः ममानन्दकरो भव

Kāma thưa rằng: “Ôi Đấng Thần của các thần, ôi Mahādeva, ôi Chúa tể—biển cả của lòng từ mẫn! Nếu Ngài, Đấng Tối thượng của muôn loài, hoan hỷ, xin hãy ban niềm an lạc cho con.”

Verse 21

क्षमस्व मेऽपराधं हि यत्कृतश्च पुरा प्रभो । स्वजनेषु पराम्प्रीतिं भक्तिन्देहि स्वपादयोः

Muôn tâu Chúa tể, xin tha thứ lỗi lầm con đã gây ra thuở trước. Xin ban cho con tình kính yêu tối thượng đối với các tín đồ của Ngài, và ban cho con lòng bhakti nơi đôi chân thánh của Ngài.

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य स्मरवचः प्रसन्नः परमेश्वरः । ॐ मित्युक्त्वाऽब्रवीत्तं वै विहसन्करुणानिधिः

Phạm Thiên nói: Nghe như vậy lời của Smara (Kāma), Đấng Tối Thượng liền hoan hỷ. Biển cả từ bi, mỉm cười, cất tiếng “Oṃ”, rồi mới phán bảo với chàng.

Verse 23

ईश्वर उवाच । हे कामाहं प्रसन्नोऽस्मि भयन्त्यज महामते । गच्छ विष्णुसमीपञ्च बहिस्थाने स्थितो भव

Īśvara phán: “Này Kāma, Ta đã hài lòng về ngươi; hãy bỏ nỗi sợ, hỡi bậc đại tâm. Hãy đến gần Viṣṇu, và hãy đứng ở bên ngoài nơi ấy.”

Verse 24

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा शिरसा नत्वा परिक्रम्य स्तुवन्विभुम् । बहिर्गत्वा हरिन्देवान्प्रणम्य समुपास्त सः

Phạm Thiên nói: Nghe lời ấy, chàng cúi đầu đảnh lễ, đi nhiễu quanh Đấng Trùm Khắp mà ca tụng Ngài. Rồi chàng ra ngoài; sau khi phủ phục kính lễ các chư thiên do Hari (Viṣṇu) dẫn đầu, chàng đứng hầu trong lòng tôn kính.

Verse 25

कामं सम्भाष्य देवाश्च ददुस्तस्मै शुभाशिषम् । विष्ण्वादयः प्रसन्नास्ते प्रोचुः स्मृत्वा शिवं हृदि

Sau khi đàm đạo với Kāma, chư thiên ban cho chàng những lời chúc phúc cát tường. Viṣṇu và các vị khác hoan hỷ, nhớ niệm Śiva trong lòng, rồi nói với chàng.

Verse 26

देवा ऊचुः । धन्यस्त्वं स्मर सन्दग्धः शिवेनानुग्रहीकृतः । जीवयामास सत्त्वांशकृपादृष्ट्या खिलेश्वरः

Chư Thiên nói: “Hỡi Smara (Kāma), tuy ngươi đã bị thiêu đốt, nhưng thật là phước lành, vì Śiva đã ban ân sủng cho ngươi. Nhờ ánh nhìn từ bi của Ngài—ban cho một phần sattva—Khileśvara (Đấng Chúa Tể muôn loài) đã khiến ngươi sống lại.”

Verse 27

सुखदुःखदो न चान्योऽस्ति यतस्स्वकृतभृक् पुमान् । काले रक्षा विवाहश्च निषेकः केन वार्यते

Không có ai khác ban vui hay giáng khổ, vì con người phải gánh lấy quả báo do chính nghiệp mình tạo. Khi thời điểm định mệnh đến, ai có thể ngăn được sự che chở, việc hôn phối và sự thụ thai sinh con?

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा ते च सम्मान्य तं सुखेनामरास्तदा । सन्तस्थुस्तत्र विष्ण्वाद्यास्सर्वे लब्धमनोरथाः

Brahmā nói: Nói xong như vậy, chư thần liền vui vẻ tôn kính người ấy; và tại đó, cùng với Viṣṇu và các vị khác, tất cả đều ở lại—mãn nguyện mục đích của mình.

Verse 29

सोपि प्रमुदितस्तत्र समुवास शिवाज्ञया । जयशब्दो नमश्शब्दस्साधुशब्दो बभूव ह

Người ấy cũng hoan hỷ ở lại nơi đó, vâng theo mệnh lệnh của Śiva. Rồi những tiếng hô “Chiến thắng!”, “Đảnh lễ!”, và “Lành thay!” quả thật vang lên.

Verse 30

ततश्शम्भुर्वासगेहे वामे संस्थाप्य पार्वतीम् । मिष्टान्नं भोजयामास तं च सा च मुदान्विता

Bấy giờ, Śambhu trong tư thất của mình, an vị Pārvatī ở bên trái, rồi dâng mời nàng dùng những món ngọt; và nàng cũng hoan hỷ thọ thực.

Verse 31

अथ शम्भुर्भवाचारी तत्र कृत्यम्विधाय तत् । मेनामामंत्र्य शैलं च जनवासं जगाम सः

Bấy giờ, Śambhu, giữ đúng hạnh nghi lễ thiêng, đã hoàn tất nghi thức cần làm tại đó. Rồi Ngài cáo biệt Menā và cả Núi (Himālaya), và lên đường đến nơi cư trú của loài người.

Verse 32

महोत्सवस्तदा चासीद्वेदध्वनिरभून्मुने । वाद्यानि वादयामासुर्जनाश्चतुर्विधानि च

Hỡi bậc hiền triết, khi ấy một đại lễ hội bừng khởi; âm vang tụng đọc Veda ngân rền khắp không trung. Dân chúng thuộc đủ bốn giai tầng đều tấu nhạc khí, và cuộc khánh hội mở ra rực rỡ viên mãn.

Verse 33

शम्भुरागत्य स्वस्थानं ववन्दे च मुनींस्तदा । हरिं च मां भवाचाराद्वन्दितोऽभूत्सुरादिभिः

Rồi Śambhu trở về nơi ngự của Ngài và kính cẩn đảnh lễ các bậc hiền thánh. Theo đúng phép tắc trang nghiêm của cõi trời, Hari và cả ta cũng được chư thiên cùng các bậc khác tôn kính phụng thờ.

Verse 34

जयशब्दो बभूवाथ नम श्शब्दस्तथैव च । वेदध्वनिश्च शुभदः सर्वविघ्नविदारणः

Bấy giờ tiếng hô “Jaya!” vang lên, và lời xướng “Namaḥ!” cũng dậy khắp. Âm vang Veda cát tường hiển lộ, phá tan mọi chướng ngại ở khắp mười phương.

Verse 35

अथ विष्णुरहं शक्रस्सर्वे देवाश्च सर्षयः । सिद्धा उपसुरा नागास्तुष्टुवुस्ते पृथक्पृथक्

Bấy giờ, Viṣṇu, và ta (Brahmā), cùng Śakra (Indra)—tất thảy chư thiên với các ṛṣi—lại thêm các Siddha, Upasura và Nāga, mỗi vị theo cách riêng của mình, đều dâng lên Ngài những lời tán tụng.

Verse 36

देवा ऊचुः । जय शम्भोऽखिलाधार जय नाम महेश्वर । जय रुद्र महादेव जय विश्व म्भर प्रभो

Chư Thiên đồng thanh thưa: “Khải hoàn thay Śambhu, Đấng làm chỗ nương tựa cho muôn loài! Khải hoàn thay Maheśvara, Đấng rạng danh bởi Thánh Danh! Khải hoàn thay Rudra, Đại Thần! Khải hoàn thay Chúa Tể, Đấng nâng giữ vũ trụ!”

Verse 37

जय कालीपते स्वामिञ्जयानन्दप्रवर्धक । जय त्र्यम्बक सर्वेश जय मायापते विभो

Khải hoàn thay Ngài, Chúa Tể của Kāla (Thời gian)! Khải hoàn thay Ngài, Đấng làm tăng trưởng hỷ lạc thiêng liêng! Khải hoàn thay Tryambaka, Chúa Tể muôn loài! Khải hoàn thay Đấng hùng lực, bậc chủ tể của Māyā!

Verse 38

जय निर्गुण निष्काम कारणातीत सर्वग । जय लीलाखिलाधार धृतरूप नमोऽस्तु ते

Khải hoàn thay Ngài—Đấng Nirguṇa (siêu việt mọi thuộc tính), vô dục, vượt ngoài mọi nhân duyên, thấm khắp muôn phương. Khải hoàn thay Ngài, chỗ nương của toàn vũ trụ trong cuộc hí lộng thiêng liêng; ôi Đấng tùy ý tự tại mà hiện thân—con xin đảnh lễ Ngài.

Verse 39

जय स्वभक्तसत्कामप्रदेश करुणाकर । जय सानन्दसद्रूप जय मायागुणाकृते

Khải hoàn thay Ngài, Đấng đại bi, ban cho các tín đồ của Ngài những ước nguyện thanh tịnh và chính đáng. Khải hoàn thay Ngài, chân thể là Hữu thể tràn đầy an lạc. Khải hoàn thay Ngài, nhờ các phẩm tính của Māyā mà hiện ra muôn hình muôn dụng vì lợi ích thế gian, nhưng vẫn là Chúa tể vượt ngoài mọi ràng buộc.

Verse 40

जयोग्र मृड सर्वात्मन् दीनबन्धो दयानिधे । जयाविकार मायेश वाङ्मनोतीतविग्रह

Khải hoàn thay Ngài, bậc tôn quý—hỡi Mr̥ḍa, Đấng Cát Tường, Tự Ngã của muôn loài. Hỡi người thân của kẻ khốn cùng, biển cả từ bi—khải hoàn thay Ngài! Hỡi Đấng bất biến, Chúa tể Māyā, bản thể chân thật vượt ngoài lời nói và tâm trí.

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इति स्तुत्वा महेशानं गिरिजानायकम्प्रभुम् । सिषेविरे परप्रीत्या विष्ण्वाद्यास्ते यथोचितम्

Brahmā thưa rằng: Nói vậy rồi, sau khi tán dương Maheśāna—Đấng rực sáng, bậc chủ tể của Girijā—Viṣṇu và các chư thiên khác, tràn đầy hoan lạc tối thượng, liền hầu cận Ngài theo đúng bổn phận của mỗi vị.

Verse 42

अथ शम्भुर्महेशानो लीलात्ततनुरीश्वरः । ददौ मानवरन्तेषां सर्वेषान्तत्र नारद

Bấy giờ, Śambhu—Đại Chúa Mahēśa, Đấng Īśvara thị hiện muôn hình trong cuộc hí lạc thiêng—đã ban điều ấy cho hết thảy những người sùng tín là phàm nhân đang hoan hỷ thờ phụng tại đó, hỡi Nārada.

Verse 43

विष्ण्वाद्यास्तेऽखिलास्तात प्राप्याज्ञाम्परमेशितुः । अतिहृष्टाः प्रसन्नास्याः स्वस्थानञ्जग्मुरादृताः

Hỡi người thân yêu, tất cả bọn họ—Vishnu và các vị khác—sau khi lĩnh mệnh lệnh của Đấng Tối Thượng Parameśvara, đều vô cùng hoan hỷ, gương mặt rạng ngời mãn nguyện, và với lòng cung kính, trở về cõi trú xứ của mình.

Verse 51

इति श्रीशिवमहापुराणे ब्रह्मनारदसम्वादे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे कामसंजीवनवर्णनं नामैकपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, nơi cuộc đối thoại giữa Brahmā và Nārada, thuộc phần thứ hai gọi là Rudra-saṃhitā, trong phân bộ thứ ba mang tên Pārvatī-khaṇḍa, kết thúc chương thứ năm mươi mốt, nhan đề: “Mô tả sự phục sinh của Kāma.”