दशशैवव्रतप्रश्नः — Inquiry into the Ten Principal Śaiva Vratas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । धन्योऽसि कृतकृत्योऽसि जीवितं सफलं तव । यच्छ्रावयसि नस्तात महेश्वरकथां शुभाम्

Các hiền triết thưa rằng: “Ngài thật phước lành; bổn phận đã viên thành, đời sống thật sự kết quả—vì, hỡi hiền hữu, ngài khiến chúng tôi được nghe thánh truyện cát tường về Maheśvara (Đức Śiva).”

Verse 2

बहुभिश्चर्षिभि स्सूत श्रुतं यद्यपि वस्तु सत् । सन्देहो न मतोऽस्माकं तदेतत्कथयामि ते

Hỡi Sūta, tuy chân lý này đã được nhiều hiền triết nghe qua, nhưng trong tâm chúng tôi không còn nghi hoặc; vì thế, tôi sẽ thuật lại chính câu chuyện ấy cho ngài.

Verse 3

केन व्रतेन सन्तुष्टः शिवो यच्छति सत्सुखम् । कुशलश्शिवकृत्ये त्वं तस्मात्पृच्छामहे वयम्

Nhờ thệ nguyện thanh tịnh (vrata) nào mà Đức Śiva hoan hỷ và ban cho an lạc chân thật, cát tường? Ngài tinh thông các nghi lễ và phận sự thờ phụng Śiva; vì thế chúng tôi xin thưa hỏi ngài.

Verse 4

भुक्तिर्मुक्तिश्च लभ्येत भक्तैर्येन व्रतेन वै । तद्वद त्वं विशेषेण व्यासशिष्य नमोऽस्तु ते

Nhờ thệ nguyện nào mà người mộ đạo chắc chắn đạt được cả phúc lạc thế gian (bhukti) lẫn giải thoát (mukti)? Xin ngài nói rõ cho chúng tôi. Hỡi đệ tử của Vyāsa, kính lễ ngài.

Verse 5

सूत उवाच । सम्यक्पृष्टमृषिश्रेष्ठा भवद्भिः करुणात्मभिः । स्मृत्वा शिवपदांभोजं कथयामि यथाश्रुतम्

Sūta thưa: Hỡi các bậc hiền triết tối thượng, những người đầy lòng từ mẫn, các ngài đã hỏi thật đúng. Nhớ đến đôi chân sen của Śiva, ta sẽ thuật lại đúng như điều ta đã được nghe.

Verse 6

यथा भवद्भिः पृच्छेत तथा पृष्टं हि वेधसा । हरिणा शिवया चैव तथा वै शंकरं प्रति

Như các ngài đã hỏi, chính câu hỏi ấy cũng từng được thưa hỏi với Śaṅkara—bởi Đấng Tạo Hóa (Brahmā), bởi Hari (Viṣṇu), và cả bởi Śivā (Pārvatī) nữa.

Verse 7

कस्मिंश्चित्समये तैस्तु पृष्टं च परमात्मने । केन व्रतेन सन्तुष्टो भुक्तिं मुक्तिं च यच्छसि

Vào một lúc nọ, họ thưa hỏi Đấng Tối Thượng: “Bởi giới nguyện thiêng liêng nào mà Ngài hoan hỷ, hỡi Chúa, để ban cả phúc lạc thế gian (bhukti) lẫn giải thoát (mukti)?”

Verse 8

इति पृष्टस्तदा तैस्तु हरिणा तेन वै तदा । तदहं कथयाम्यद्य शृण्वतां पापहारकम्

Vì thế, khi ấy ta đã được họ—và cả Hari (Viṣṇu) lúc bấy giờ—thưa hỏi; nay ta sẽ thuật lại. Hãy lắng nghe: đây là lời kể diệt trừ tội lỗi cho người nghe.

Verse 9

शिव उवाच । भूरि व्रतानि मे सन्ति भुक्तिमुक्तिप्रदानि च । मुख्यानि तत्र ज्ञेयानि दशसंख्यानि तानि वै

Śiva phán: “Có nhiều giới nguyện của Ta, ban cả phúc lạc thế gian và giải thoát. Trong số ấy, những giới nguyện chính yếu cần được biết—quả thật có mười điều.”

Verse 10

दश शैवव्रतान्याहुर्जाबालश्रुतिपारगाः । तानि व्रतानि यत्नेन कार्याण्येव द्विजैस्सदा

Những bậc tinh thông Jābāla Śruti nói rằng có mười hạnh nguyện (vrata) thuộc truyền thống Śaiva dâng lên Śiva. Vì thế, hàng nhị sinh (dvija) phải luôn siêng năng thực hành các thệ nguyện thiêng liêng ấy.

Verse 11

प्रत्यष्टम्यां प्रयत्नेन कर्तव्यं नक्तभोजनम् । कालाष्टम्यां विशेषेण हरे त्याज्यं हि भोजनम्

Vào ngày trước Aṣṭamī, phải chuyên cần giữ hạnh naktabhojana, chỉ ăn vào ban đêm. Nhưng riêng ngày Kālāṣṭamī, ôi Hara, thật sự phải dứt bỏ việc ăn uống hoàn toàn.

Verse 12

एकादश्यां सितायां तु त्याज्यं विष्णो हि भोजनम् । असितायां तु भोक्तव्यं नक्तमभ्यर्च्य मां हरे

Hỡi Viṣṇu, vào ngày Ekādaśī của nửa tháng sáng, nên kiêng ăn. Nhưng vào Ekādaśī của nửa tháng tối, có thể dùng bữa vào ban đêm—sau khi thờ lễ Ta, hỡi Hari.

Verse 13

त्रयोदश्यां सितायां तु कर्तव्यं निशि भोजनम् । असितायां तु भूतायां तत्र कार्यं शिवव्रतैः

Vào ngày Trayodaśī của nửa tháng sáng, nên dùng bữa vào ban đêm. Nhưng nếu Trayodaśī ấy rơi vào nửa tháng tối, thì khi ấy phải thực hành các nghi thức của giới nguyện Śiva theo đúng phép tắc.

Verse 14

निशि यत्नेन कर्तव्यं भोजनं सोमवासरे । उभयोः पक्षयोर्विष्णो सर्वस्मिञ्छिव तत्परैः

Vào các ngày thứ Hai, phải cẩn trọng dùng bữa vào ban đêm. Hỡi Viṣṇu, những người tận hiến cho Śiva nên giữ kỷ luật này trong cả hai nửa tháng (sáng và tối) và mọi thời, luôn chuyên tâm hướng về Śiva.

Verse 15

व्रतेष्वेतेषु सर्वेषु शैवा भोज्याः प्रयत्नतः । यथाशक्ति द्विजश्रेष्ठा व्रतसंपूर्तिहेतवे

Trong mọi pháp trì giới này, phải ân cần cúng dường thức ăn cho các tín đồ sùng kính Śiva, hỡi bậc tối thắng trong hàng Nhị sinh; tùy theo khả năng của mình, vì sự thí thực ấy là nhân duyên khiến lời nguyện được viên mãn và trổ quả.

Verse 16

व्रतान्येतानि नियमात्कर्तव्यानि द्विजन्मभिः । व्रतान्येतानि तु त्यक्त्वा जायन्ते तस्करा द्विजाः

Những lời nguyện này, hàng Nhị sinh phải thực hành đúng phép tắc và kỷ luật. Nhưng nếu bỏ những lời nguyện ấy, chính hàng Nhị sinh ấy sẽ thành kẻ trộm—kẻ cướp mất dharma của chính mình.

Verse 17

मुक्तिमार्गप्रवीणैश्च कर्तव्यं नियमादिति । मुक्तेस्तु प्रापकं चैव चतुष्टयमुदाहृतम्

Những bậc tinh thông con đường giải thoát dạy rằng phải thực hành với kỷ luật và sự giữ giới nghiêm cẩn. Quả thật, các ngài đã nêu ra bốn phương tiện đưa đến mokṣa—sự tự do nhờ con đường ân sủng của Śiva.

Verse 18

शिवार्चनं रुद्रजपं उपवासश्शिवालये । वाराणस्यां च मरणं मुक्तिरेषा सनातनी

Thờ phụng Śiva, trì tụng Rudra-mantra, và ăn chay trong đền Śiva; lại thêm việc qua đời tại Vārāṇasī—đó chính là mokṣa vĩnh cửu.

Verse 19

अष्टमी सोमवारे च कृष्णपक्षे चतुर्दशी । शिवतुष्टिकरं चैतन्नात्र कार्या विचारणा

Khi ngày Aṣṭamī (mùng tám) rơi vào thứ Hai, và khi ngày Caturdaśī (mười bốn) thuộc nửa tháng tối (kṛṣṇa-pakṣa), thì pháp hành này chắc chắn làm Đức Śiva hoan hỷ; không cần bàn luận thêm nữa.

Verse 20

चतुर्ष्वपि बलिष्ठं हि शिवरात्रिव्रतं हरे । तस्मात्तदेव कर्तव्यं भुक्तिमुक्तिफलेप्सुभिः

Hỡi Hari, trong bốn đại giới, giới nguyện Śivarātri quả thật là mạnh mẽ nhất. Vì vậy, những ai cầu quả báo phúc lạc thế gian và giải thoát (mokṣa) nhất định nên thọ trì giới nguyện ấy như pháp môn tối thượng.

Verse 21

एतस्माच्च मतादन्यन्नास्ति नृणां हितावहम् । एतद्व्रतन्तु सर्वेषां धर्मसाधनमुत्तमम्

Ngoài pháp hành do Ta truyền dạy này, không có điều gì khác thật sự đem lợi ích cho loài người. Quả vậy, giới nguyện này là phương tiện tối thượng để mọi người thành tựu dharma.

Verse 22

निष्कामानां सकामानां सर्वेषां च नृणान्तथा । वर्णानामाश्रमाणां च स्त्रीबालानां तथा हरे

Hỡi Hari, pháp nguyện và sự thờ phụng này dành cho tất cả mọi người—kẻ vô dục cũng như người hữu dục; cho mọi hạng người khắp nơi; cho mọi varṇa và mọi āśrama, và cũng cho phụ nữ cùng trẻ thơ nữa.

Verse 23

दासानां दासिकानां च देवादीनां तथैव च । शरीरिणां च सर्वेषां हितमेतद्व्रतं वरम्

Đối với nam bộc, nữ tỳ, cũng như chư thiên và các loài khác—thật vậy, đối với mọi hữu tình có thân—giới nguyện tối thắng này đều đem lại lợi ích.

Verse 24

माघस्य ह्यसिते पक्षे विशिष्टा सातिकीर्तिता । निशीथव्यापिनी ग्राह्या हत्याकोटिविनाशिनी

Trong nửa tháng tối của tháng Māgha, pháp hành gọi là Sātī được tuyên dương là đặc biệt tôn quý. Nên thọ trì khi kéo dài qua nửa đêm (niśītha); công năng ấy tiêu trừ đến vô số tội lỗi, kể cả tội do sát hại.

Verse 25

तद्दिने चैव यत्कार्यं प्रातरारभ्य केशव । श्रूयतान्तन्मनो दत्त्वा सुप्रीत्या कथयामि ते

Hỡi Keśava, hãy lắng nghe với tâm ý chuyên nhất. Ta sẽ hoan hỷ nói cho ngươi điều cần làm trong ngày ấy, bắt đầu từ buổi sớm tinh mơ.

Verse 26

प्रातरुत्थाय मेधावी परमानन्दसंयुतः । समाचरेन्नित्यकृत्यं स्नानादिकमतन्द्रितः

Sáng sớm thức dậy, người trí—được thấm nhuần niềm an lạc tối thượng (từ kỷ luật hướng về Śiva)—nên siêng năng thực hành các bổn phận hằng ngày, bắt đầu bằng tắm gội và các nghi thức thanh tịnh liên hệ.

Verse 27

शिवालये ततो गत्वा पूजयित्वा यथाविधि । नमस्कृत्य शिवं पश्चात्संकल्पं सम्यगाचरेत्

Rồi, đến đền thờ Śiva, phụng thờ Ngài đúng theo nghi quỹ. Sau đó, đảnh lễ Śiva; kế tiếp, hãy thực hành saṅkalpa (lời phát nguyện trang nghiêm) cho thật đúng đắn.

Verse 28

देवदेव महादेव नीलकण्ठ नमोऽस्तु ते । कर्तुमिच्छाम्यहं देव शिवरात्रिव्रतं तव

Ô Đấng Thần của các thần, ô Mahādeva, ô Nīlakaṇṭha—con xin đảnh lễ Ngài. Ô Chúa tể, con nguyện thực hành giới nguyện (vrata) Śivarātri của Ngài.

Verse 29

तव प्रभावाद्देवेश निर्विघ्नेन भवेदिति । कामाद्याः शत्रवो मां वै पीडां कुर्वन्तु नैव हि

Ô Chúa tể chư thiên, nhờ uy lực ân phúc của Ngài, xin cho mọi việc được thành tựu không chướng ngại; và xin cho các kẻ thù bắt đầu từ dục vọng—như tham dục và những thứ khác—không bao giờ làm con khổ đau.

Verse 30

एवं संकल्पमास्थाय पूजाद्रव्यं समाहरेत् । सुस्थले चैव यल्लिंगं प्रसिद्धं चागमेषु वै

Sau khi đã khởi lập saṅkalpa (lời nguyện thiêng) như vậy, người ta nên gom đủ vật phẩm cúng lễ. Rồi nên thờ phụng Liṅga được an lập nơi thanh tịnh tốt lành, và được các Āgama công nhận, truyền dạy rõ ràng.

Verse 31

रात्रौ तत्र स्वयं गत्वा संपाद्य विधिमुत्तमम् । शिवस्य दक्षिणे भागे पश्चिमे वा स्थले शुभे

Vào ban đêm, tự thân đến nơi ấy và đúng pháp mà cử hành nghi lễ thù thắng. Tại chỗ cát tường—hoặc bên phải của Śiva, hoặc phía tây—hãy sắp đặt việc thờ phụng.

Verse 32

निधाय चैव तद्द्रव्यं पूजार्थं शिवसन्निधौ । पुनः स्नायात्तदा तत्र विधिपूर्वं नरोत्तमः

Sau khi đặt các vật phẩm cúng dường ấy ngay trước sự hiện diện của Śiva để làm lễ thờ phụng, bậc thiện nam tối thượng nên tắm lại tại chính nơi ấy, đúng theo nghi thức đã định.

Verse 33

परिधाय शुभं वस्त्रमन्तर्वासश्शुभन्तथा । आचम्य च त्रिवारं हि पूजारंभं समाचरेत्

Mặc y phục ngoài sạch sẽ, cát tường, và cả nội y cũng thanh tịnh; rồi súc miệng (ācamana) ba lần, sau đó đúng phép mà khởi sự lễ thờ phụng.

Verse 34

यस्य मंत्रस्य यद्द्रव्यं तेन पूजां समाचरेत् । अमंत्रकं न कर्तव्यं पूजनं तु हरस्य च

Với mỗi thần chú quy định vật phẩm nào, thì hãy cúng bái bằng chính vật phẩm ấy. Việc thờ phụng Hara (Śiva) tuyệt đối không được làm khi thiếu thần chú.

Verse 35

गीतैर्वाद्यैस्तथा नृत्यैर्भक्तिभावसमन्वितः । पूजनं प्रथमे यामे कृत्वा मंत्रं जपेद्बुधः

Với tâm bhakti tràn đầy, hành giả nên phụng thờ Đức Śiva vào canh đầu của đêm bằng thánh ca, nhạc khí và vũ điệu; sau khi hoàn tất pūjā, bậc trí giả hãy tiếp tục trì tụng thần chú theo japa.

Verse 36

पार्थिवं च तदा श्रेष्ठं विदध्यान्मंत्रवान्यदि । कृतनित्यक्रियः पश्चात्पार्थिवं च समर्चयेत्

Khi ấy, nếu là người được gia trì bởi thần chú, vị ấy nên nắn tạo một Pārthiva Liṅga (liṅga bằng đất) thù thắng. Sau khi hoàn tất các nghi thức thường nhật bắt buộc, vị ấy hãy tiếp tục cung kính thờ phụng liṅga bằng đất ấy.

Verse 37

प्रथमं पार्थिवं कृत्वा पश्चात्स्थापनमाचरेत् । स्तोत्रैर्नानाविधैर्देवं तोषयेद्वृषभध्वजम्

Trước hết, hãy nặn một liṅga bằng đất (pārthiva), rồi sau đó cử hành nghi thức an vị đúng phép. Bằng nhiều loại thánh ca, hãy làm đẹp lòng Thần—Đức Śiva, Đấng có cờ hiệu mang hình bò.

Verse 38

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां व्याधेश्वरमाहात्म्ये शिवरात्रिव्रतमहिमनिरूपणंनामाष्टत्रिंशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, phần thứ tư—Koṭirudra-saṃhitā—thuộc “Vyādheśvara Māhātmya”, chương thứ ba mươi tám, mang tên “Trình bày vinh quang của hạnh nguyện Śivarātri”, được kết thúc.

Verse 39

चतुर्ष्वपि च यामेषु मूर्तीनां च चतुष्टयम् । कृत्वावाहनपूर्वं हि विसर्गावधि वै क्रमात्

Trong mỗi một trong bốn canh, theo thứ tự, trước hết hãy làm lễ thỉnh mời bốn hóa thân (của Chúa), rồi tiếp tục nghi lễ từng bước cho đến khi kết thúc bằng nghi thức tiễn (visarga).

Verse 40

कार्यं जागरणं प्रीत्या महोत्सव समन्वितम् । प्रातः स्नात्वा पुनस्तत्र स्थापयेत्पूजयेच्छिवम्

Với lòng yêu kính, người ta nên thức canh suốt đêm, kèm theo đại lễ long trọng. Rồi lúc rạng đông, sau khi tắm gội, lại an vị tại đó (lin-ga thiêng) và thờ phụng Đức Śiva.

Verse 41

ततः संप्रार्थयेच्छंभुं नतस्कन्धः कृताञ्जलिः । कृतसम्पूर्ण व्रतको नत्वा तं च पुनः पुनः

Sau đó, với vai cúi xuống và chắp tay cung kính, khi đã hoàn mãn trọn vẹn lời nguyện, người ấy nên chí thành cầu khẩn Śambhu (Đức Śiva), cúi lạy Ngài hết lần này đến lần khác.

Verse 42

नियमो यो महादेव कृतश्चैव त्वदाज्ञया । विसृज्यते मया स्वामिन्व्रतं जातमनुत्तमम्

Ôi Mahādeva, kỷ luật mà con đã thực hành chỉ theo mệnh lệnh của Ngài—bạch Chúa Tể—nay con xin được buông xả; lời nguyện tối thượng ấy đã được hoàn thành.

Verse 43

व्रतेनानेन देवेश यथाशक्तिकृतेन च । सन्तुष्टो भव शर्वाद्य कृपां कुरु ममोपरि

Ôi Đấng Chúa tể chư thiên, nhờ lời nguyện này con đã thực hành theo hết sức mình—hỡi Śarva, Đấng nguyên sơ—xin Ngài hoan hỷ và ban ân điển xuống trên con.

Verse 44

पुष्पाञ्जलिं शिवे दत्त्वा दद्याद्दानं यथाविधि । नमस्कृत्य शिवायैव नियमं तं विसर्जयेत्

Sau khi dâng một nắm hoa (puṣpāñjali) lên Đức Śiva, người ấy nên bố thí đúng theo nghi thức. Rồi cúi lạy duy nhất Đức Śiva, và theo lễ nghi mà kết thúc, xả bỏ giới nguyện/niyama ấy.

Verse 45

यथाशक्ति द्विजाञ्छैवान्यतिनश्च विशेषतः । भोजयित्वा सुसन्तोष्य स्वयं भोजनमाचरेत्

Tùy theo khả năng, hãy thết đãi các bậc “nhị sinh” (dvija), đặc biệt là các ẩn sĩ khổ hạnh thuộc truyền thống Śaiva; làm cho các vị ấy hoan hỷ trọn vẹn. Chỉ sau khi đã làm họ mãn nguyện, người ấy mới nên dùng phần ăn của mình.

Verse 46

यामेयामे यथा पूजा कार्या भक्तवरैर्हरे । शिवरात्रौ विशेषेण तामहं कथयामि ते

Hỡi Hari, ta sẽ nói cho ngài biết cách các bậc tín đồ ưu tú nên cử hành lễ bái trong từng canh của đêm—đặc biệt là trong đêm thiêng liêng Śivarātri.

Verse 47

प्रथमे चैव यामे च स्थापितं पार्थिवं हरे । पूजयेत्परया भक्त्या सूपचारैरनेकशः

Trong canh đầu (yāma) cũng vậy, hãy thờ phụng Liṅga bằng đất (pārthiva) của Hara đã được an vị đúng pháp, với lòng sùng kính tối thượng, dâng nhiều nghi lễ phụng sự và upacāra thù thắng.

Verse 48

पंचद्रव्यैश्च प्रथमं पूजनीयो हरस्सदा । तस्य तस्य च मन्त्रेण पृथग्द्रव्यं समर्पयेत्

Hara (Đức Śiva) luôn phải được thờ phụng trước hết bằng năm vật phẩm nghi lễ. Với thần chú tương ứng của từng vật, hãy dâng từng phẩm vật một cách riêng biệt.

Verse 49

तच्च द्रव्यं समर्प्यैव जलधारां ददेत वै । पश्चाच्च जलधाराभिर्द्रव्याणुत्तारयेद्बुधः

Sau khi đã dâng phẩm vật thiêng ấy, hãy rưới một dòng nước liên tục. Rồi bậc trí giả nên dùng những dòng nước liên miên để rửa trôi các lễ vật còn lại.

Verse 50

शतमष्टोत्तरं मन्त्रं पठित्वा जलधारया । पूजयेच्च शिवं तत्र निर्गुणं गुणरूपिणम्

Sau khi tụng thần chú đủ một trăm lẻ tám lần, hãy thờ phụng Śiva tại đó bằng dòng nước rưới liên tục—Śiva vượt ngoài mọi phẩm tính (nirguṇa), nhưng vì người sùng kính mà hiện thân có phẩm tính (saguṇa).

Verse 51

गुरुदत्तेन मंत्रेण पूजयेद्वृषभध्जम् । अन्यथा नाममंत्रेण पूजयेद्वै सदाशिवम्

Hãy thờ phụng Đấng có cờ hiệu mang hình Bò thiêng (Śiva) bằng thần chú do Guru ban truyền. Nếu không, hãy thờ Sadāśiva bằng chân ngôn danh hiệu của Ngài.

Verse 52

चन्दनेन विचित्रेण तण्डुलैश्चाप्यखण्डितैः । कृष्णैश्चैव तिलैः पूजा कार्या शंभोः परात्मनः

Với bột đàn hương thơm ngát, nhiều sắc; với hạt gạo nguyên không vỡ; và cả mè đen nữa—hãy cử hành lễ thờ phụng Śambhu, Đấng Tự Ngã Tối Thượng, vị Chúa ngự trong muôn loài.

Verse 53

पुष्पैश्च शतपत्रैश्च करवीरैस्तथा पुनः । अष्टभिर्नाममंत्रैश्चार्पयेत्पुष्पाणि शंकरे

Với các loài hoa—đặc biệt là sen trăm cánh và hoa trúc đào—hãy lại dâng hoa lên Śaṅkara, kèm theo tám chân ngôn danh hiệu.

Verse 54

भवः शर्वस्तथा रुद्रः पुनः पशुपतिस्तथा । उग्रो महांस्तथा भीम ईशान इति तानि वै

Ngài là Bhava, cũng là Śarva; lại là Rudra và cũng là Paśupati. Ngài là Ugra, Mahān và Bhīma—ấy thật là những thánh danh của Ngài—và (cũng là) Īśāna.

Verse 55

श्रीपूर्वैश्च चतुर्थ्यंतैर्नामभिः पूजयेच्छिवम् । पश्चाद्धूपं च दीपं च नैवेद्यं च ततः परम्

Nên thờ phụng Đức Śiva bằng những thánh danh mở đầu bằng “Śrī” và kết thúc ở cách tặng (dative). Sau đó dâng hương (dhūpa) và đèn (dīpa), rồi tiếp theo là lễ phẩm thực (naivedya).

Verse 56

आद्ये यामे च नैवेद्यं पक्वान्नं कारयेद्बुधः । अर्घं च श्रीफलं दत्त्वा ताम्बूलं च निवेदयेत्

Trong canh đầu của ngày, người trí hãy sắp đặt cơm thức chín làm naivedya (lễ vật). Rồi dâng arghya (nước kính lễ) và một trái dừa, lại dâng cả tāmbūla (trầu cau) lên Đức Śiva.

Verse 57

नमस्कारं ततो ध्यानं जपः प्रोक्तो गुरोर्मनोः । अन्यथा पंचवर्णेन तोषयेत्तेन शंकरम्

Trước hết hãy đảnh lễ cung kính; kế đến là thiền định; rồi thực hành japa—trì tụng thần chú do vị guru truyền dạy. Nếu không, hãy làm đẹp lòng Śaṅkara bằng thần chú năm âm (Pañcākṣarī) ấy.

Verse 58

धेनुमुद्रां प्रदर्श्याथ सुजलैस्तर्पणं चरेत् । पंचब्राह्मणभोजं च कल्पयेद्वै यथाबलम्

Rồi, sau khi kết ấn Dhenumudrā, hãy cử hành tarpaṇa bằng nước trong sạch. Tiếp đó, tùy theo khả năng, hãy sắp đặt việc thọ thực cúng dường cho năm vị brāhmaṇa—một lễ cúng nâng đỡ dharma và làm đẹp lòng Đức Śiva.

Verse 59

महोत्सवश्च कर्तव्यो यावद्यामो भवेदिह । ततः पूजाफलं तस्मै निवेद्य च विसर्जयेत्

Hãy cử hành đại lễ tại đây cho đến khi hết thời khắc (yāma) đã định. Sau đó, dâng lên Ngài quả phúc của sự thờ phụng, rồi cung kính kết thúc nghi lễ và cáo lui.

Verse 60

पुनर्द्वितीये यामे च संकल्पं सुसमा चरेत् । अथवैकदैव संकल्प्य कुर्यात्पूजां तथाविधाम्

Lại nữa, vào canh thứ hai, hãy thực hiện saṅkalpa (lời phát nguyện trang nghiêm) cho đúng pháp, với tâm vững chãi. Hoặc, chỉ cần phát nguyện một lần, rồi tiến hành việc thờ phụng đúng theo nghi thức đã định.

Verse 61

द्रव्यैः पूर्वैस्तथा पूजां कृत्वा धारां समर्पयेत् । पूर्वतो द्विगुणं मंत्रं समुच्चार्यार्चयेच्छिवम्

Sau khi đã cúng bái bằng các phẩm vật đã nêu trước, hãy dâng dhārā, dòng rưới lễ liên tục. Rồi sau đó, tụng thần chú gấp đôi so với trước và cung kính thờ phụng Śiva đúng pháp.

Verse 62

पूर्वैस्तिलयवैश्चाथ कमलैः पूजयेच्छिवम् । बिल्वपत्रैर्विशेषेण पूजयेत्परमेश्वरम्

Với các lễ vật đã quy định trước—mè và lúa mạch—lại thêm hoa sen, hãy thờ cúng Śiva. Và đặc biệt, hãy cúng dường Đấng Tối Thượng Parameśvara bằng lá bilva.

Verse 63

अर्घ्यं च बीजपूरेण नैवेद्यं पायसन्तथा । मंत्रावृत्तिस्तु द्विगुणा पूर्वतोऽपि जनार्दन

Hãy dâng arghya với quả citron (bījapūra), và cũng dâng cơm sữa ngọt (pāyasa) làm naivedya. Và, ôi Janārdana, việc trì tụng thần chú phải gấp đôi so với trước.

Verse 64

ततश्च ब्राह्मणानां हि भोज्यो संकल्पमाचरेत् । अन्यत्सर्वं तथा कुर्याद्यावच्च द्वितयावधि

Sau đó, hành giả nên phát nguyện trang nghiêm để thỉnh đãi và cúng thực cho các Bà-la-môn. Mọi nghi lễ khác cũng phải được cử hành đúng như pháp định, tiếp tục cho đến khi mãn đủ kỳ hai ngày.

Verse 65

यामे प्राप्ते तृतीये च पूर्ववत्पूजनं चरेत् । यवस्थाने च गोधूमाः पुष्पाण्यर्कभवानि च

Khi canh thứ ba trong ngày đến, hãy cử hành lễ thờ phụng như trước. Và tại chỗ vốn dâng lúa mạch, nay hãy dâng lúa mì, cùng với những đóa hoa sinh từ cây arka.

Verse 66

धूपैश्च विविधैस्तत्र दीपैर्नानाविधैरपि । नैवेद्यापूपकैर्विष्णो शाकैर्नानाविधैरपि

Tại đó, với các loại hương trầm khác nhau và các ngọn đèn đủ kiểu, lại dâng cúng naivedya—bánh apūpaka và nhiều món rau củ nấu chín—hỡi Viṣṇu, nghi lễ thờ phụng đã được cử hành.

Verse 67

कृत्वैव चाथ कर्पूरैरारार्तिक विधिं चरेत । अर्घ्यं सदाडिमं दद्याद्द्विगुणं जपमाचरेत्

Bấy giờ, sau khi cử hành nghi thức ārati bằng long não, hành giả nên tiến hành đúng theo pháp thức đã định. Hãy dâng arghya với quả lựu, rồi thực hành japa (tụng niệm thần chú) gấp đôi.

Verse 68

ततश्च ब्रह्मभोजस्य संकल्पं च सदक्षिणम् । उत्सवं पूर्ववत्कुर्या द्यावद्यामावधिर्भवेत्

Sau đó, hãy lập saṅkalpa (lời phát nguyện trang nghiêm) cho bữa thí thực cúng dường Bà-la-môn và dâng dakṣiṇā (lễ vật tạ) đúng phép. Rồi cử hành lễ hội như trước, tiếp tục cho đến khi mãn thời hạn các yāma (canh nghi lễ) đã định.

Verse 69

यामे चतुर्थे संप्राते कुर्यात्तस्य विसर्जनम् । प्रयोगादि पुनः कृत्वा पूजां विधिवदाचरेत्

Đến yāma thứ tư, khi bình minh vừa đến, hãy cử hành nghi thức visarjana (tiễn thỉnh, kết thúc) cho pháp sự ấy. Rồi sau khi lại hoàn tất các phần chuẩn bị của nghi lễ, hãy tiếp tục việc thờ phụng đúng theo nghi quỹ kinh điển.

Verse 70

माषैः प्रियंगुभिर्मुद्गैस्सप्तधान्यैस्तथाथवा । शंखीपुष्पैर्बिल्वपत्रैः पूजयेत्परमेश्वरम्

Hãy thờ phụng Đấng Parameśvara (Chúa Śiva) bằng cách dâng đậu đen (māṣa), hạt priyaṅgu, đậu xanh (mudga) và bảy loại ngũ cốc; hoặc dâng hoa śaṃkhī cùng lá bilva. Những lễ vật thanh khiết, giản dị mà chí thành ấy làm đẹp lòng Đấng ban ân và giải thoát.

Verse 71

नैवेद्यं तत्र दद्याद्वै मधुरैर्विविधैरपि । अथवा चैव माषान्नैस्तोषयेच्च सदाशिवम्

Tại đó, quả thật nên dâng naivedya—những món ngọt đa dạng. Hoặc, bằng cách dâng bữa ăn từ māṣa (đậu đen), người ấy làm đẹp lòng Sadāśiva.

Verse 72

अर्घं दद्यात्कदल्याश्च फलेनैवाथवा हरे । विविधैश्च फलैश्चैव दद्यादर्घ्यं शिवाय च

Hãy dâng arghya bằng quả của cây chuối; hoặc, hỡi Hari, cũng có thể dâng bằng nhiều loại trái cây khác nhau. Như vậy, arghya nhất định nên được dâng lên Đức Śiva.

Verse 73

पूर्वतो द्विगुणं कुर्यान्मंत्रजापं नरोत्तमः । संकल्पं ब्रह्मभोजस्य यथाशक्ति चरेद्बुधः

Hỡi bậc tối thắng trong loài người, nay hãy tụng niệm mantra-japa gấp đôi so với trước. Người trí cũng nên phát nguyện (saṅkalpa) thết đãi các brāhmaṇa (brahma-bhojana), thực hành tùy theo khả năng, để việc thờ phụng Śiva được viên mãn với chánh ý, kỷ luật và lòng tôn kính.

Verse 74

गीतैर्वाद्यैस्तथा नृत्यैर्नयेत्कालं च भक्तितः । महोत्सवैर्भक्तजनैर्यावत्स्यादरुणोदयः

Với lòng sùng kính, hãy để thời gian trôi qua bằng thánh ca, nhạc khí và vũ điệu—trong những đại lễ nơi hội chúng tín đồ cùng tán dương—cho đến khi bình minh cát tường hiện ra.

Verse 75

उदये च तथा जाते पुनस्स्नात्वार्चयेच्छिवम् । नानापूजोपहारैश्च स्वाभिषेकमथाचरेत्

Khi bình minh đã đến, hãy tắm lại rồi thờ phụng Đức Śiva. Sau đó, với nhiều lễ vật và phẩm vật cúng dường, hãy cử hành nghi thức tự quán đảnh (svābhiṣeka) đúng theo pháp.

Verse 76

नानाविधानि दानानि भोज्यं च विविधन्तथा । ब्राह्मणानां यतीनां च कर्तव्यं यामसंख्यया

Nên bố thí nhiều loại vật phẩm, và cũng dâng cúng nhiều món ẩm thực khác nhau cho các Bà-la-môn và các vị yati (ẩn tu), thực hành đúng theo các yāma—những phân thời đã được quy định trong ngày.

Verse 77

शंकराय नमस्कृत्य पुष्पाञ्जलिमथाचरेत् । प्रार्थयेत्सुस्तुतिं कृत्वा मन्त्रैरेतैर्विचक्षणः

Sau khi cúi lạy đảnh lễ Śaṅkara, hành giả nên dâng một nắm hoa. Người tín đồ sáng suốt hãy cầu nguyện, trước hết xướng lên lời tán tụng đúng pháp, rồi dùng chính những thần chú này.

Verse 78

तावकस्त्वद्गतप्राणस्त्वच्चित्तोऽहं सदा मृड । कृपानिधे इति ज्ञात्वा यथा योग्यं तथा कुरु

Ôi Mr̥ḍa, đấng Śiva hiền từ, con chỉ thuộc về Ngài—hơi thở mạng sống nương nơi Ngài, và tâm con luôn an trụ nơi Ngài. Ôi kho tàng từ mẫn, biết như vậy rồi, xin hãy làm cho con điều thật sự thích hợp.

Verse 79

अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाज्जपपूजादिकं मया । कृपानिधित्वाज्ज्ञात्वैव भूतनाथ प्रसीद मे

Dù con đã làm japa, lễ bái và các nghi thức khác vì vô minh hay với sự hiểu biết chân thật—ô Bhūtanātha, Chúa tể của các chúng hữu tình, biết rằng Ngài là kho tàng từ bi, xin hãy đoái thương con.

Verse 80

अनेनैवोपवासेन यज्जातं फलमेव च । तेनैव प्रीयतां देवः शंकरः सुखदायकः

Nhờ chính sự trai giới này, bất cứ phước quả nào đã phát sinh—nguyện lấy chính công đức ấy làm cho Thần linh Śaṅkara, đấng ban an lạc, được hoan hỷ.

Verse 81

कुले मम महादेव भजनं तेऽस्तु सर्वदा । माभूत्तस्य कुले जन्म यत्र त्वं नहि देवता

Ôi Mahādeva, nguyện sự thờ phụng Ngài luôn hiện hữu trong dòng tộc của con. Xin đừng để con sinh vào gia đình nào mà Ngài không được tôn kính như Đấng Chúa Tể thiêng liêng.

Verse 82

पुष्पांजलिं समर्प्यैवं तिलकाशिष एव च । गृह्णीयाद्ब्राह्मणेभ्यश्च ततश्शंभुं विसर्जयेत्

Như vậy, sau khi dâng một nắm hoa, lại nhận dấu tilaka và lời chúc phúc cát tường, người ấy nên thọ nhận phúc lành từ các Bà-la-môn; rồi kính cẩn kết thúc nghi lễ và làm phép tiễn thỉnh Śambhu (Đức Śiva) theo đúng nghi thức.

Verse 83

एवं व्रतं कृतं येन तस्माद्दूरो हरो न हि । न शक्यते फलं वक्तुं नादेयं विद्यते मम

Ai thực hành lời nguyện này đúng như vậy thì Hara (Đức Śiva) chẳng bao giờ xa người ấy. Quả báo của nó thật không thể nói cho hết; đối với Ta, không có điều gì là không thể ban cho người sùng kính ấy.

Verse 84

अनायासतया चेद्वै कृतं व्रतमिदम्परम् । तस्य वै मुक्तिबीजं च जातं नात्र विचारणा

Nếu lời nguyện tối thượng này được thực hành dù chỉ với ít công sức, không gắng gượng, thì chắc chắn nó trở thành hạt giống giải thoát cho người ấy—điều này không cần nghi ngờ hay bàn luận thêm.

Verse 85

प्रतिमासं व्रतं चैव कर्तव्यं भक्तितो नरैः । उद्यापनविधिं पश्चात्कृत्वा सांगफलं लभेत्

Quả thật, người đời nên giữ lời nguyện này mỗi tháng với lòng sùng kính. Sau đó, khi đã cử hành đúng phép nghi thức kết thúc (udyāpana), người ấy sẽ đạt trọn vẹn quả lành của sự trì giữ, đầy đủ mọi phần.

Verse 86

व्रतस्य करणान्नूनं शिवोऽहं सर्वदुःखहा । दद्मि भुक्तिं च मुक्तिं च सर्वं वै वाञ्छितं फलम्

Nhờ sự thực hành hạnh nguyện này, Ta—Śiva, Đấng diệt trừ mọi khổ đau—chắc chắn ban cả phúc lạc thế gian (bhukti) lẫn giải thoát (mukti), và mọi quả lành như người mong cầu.

Verse 87

सूत उवाच । इति शिववचनं निशम्य विष्णुर्हिततरमद्भुतमाजगाम धाम । तदनु व्रतमुत्तमं जनेषु समचरदात्महितेषु चैतदेव

Sūta nói: Nghe lời của Śiva như vậy, Viṣṇu vô cùng hoan hỷ, lòng tràn đầy kỳ diệu, liền trở về thánh cư của mình. Từ đó về sau, vì lợi ích của muôn loài và vì thiện ích chân thật của tự ngã, chính Ngài đã thực hành giữa nhân gian lời nguyện tối thượng ấy.

Verse 88

कदाचिन्नारदायाथ शिवरात्रिव्रतन्त्विदम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं कथयामास केशवः

Có một lần, Keśava (Viṣṇu) đã thuật lại cho Nārada pháp hành trì thiêng liêng của lễ nguyện Śivarātri—một lời nguyện cát tường ban cả phúc lạc thế gian (bhukti) lẫn giải thoát (mukti).