Rig Veda 8.95.5: Mandala 8, Sukta 95, Mantra 5

Sukta 8.95

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्र यस्ते नवीयसीं गिरं मन्द्रामजीजनत् । चिकित्विन्मनसं धियं प्रत्नामृतस्य पिप्युषीम् ॥

Recitation with translationRig Veda 8.95.5

Transliteration

índra yás te navī́yasīṃ gíraṃ mandrā́m ajī́janat | cikitvín-manasaṃ dhíyaṃ pratnā́m ṛtásya pipyúṣīm ||

Translation

Hỡi Indra, người nào đã làm phát sinh cho Ngài lời tụng ca mới mẻ, hoan lạc—người ấy dùng tâm trí tinh tường mà tạo nên tư tưởng (dhī). Đó là nguồn cảm hứng cổ xưa của R̥ta (trật tự chân lý), lớn dần cho đến khi viên mãn ở bên trong.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ (अजीजनत् का)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of/for you
• ते: सम्बन्ध (अधिकार/सम्बन्धः: ‘of/for you’)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नवीयसीम्: newer, very new
• नवीयसीम्: कर्म (अजीजनत् का)
• Type: Adjective
• Root: नव (प्रातिपदिक); तुलनात्मक-प्रत्यय: -ईयस्

• गिरम्: song, hymn, utterance
• गिरम्: कर्म (अजीजनत् का)
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)

• मन्द्राम्: gladdening, sweet-sounding
• मन्द्राम्: कर्म (गिरम् के साथ)
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र (प्रातिपदिक)

• अजीजनत्: (he) produced, generated
• अजीजनत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जन् (जनँ) ‘to be born, produce’ (causative: जनयति)

• चिकित्विन्: the wise one, the discerning
• चिकित्विन्: कर्तृ (यः के साथ)
• Type: Adjective (substantival)
• Root: चिकित्विन् (प्रातिपदिक; ‘knowing, wise’ < √चित्/√चिकित् ‘to perceive/understand’)

• मनसम्: mind
• मनसम्: कर्म (अजीजनत् का; ‘mind’ as produced/formed)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• धियम्: thought, insight, inspiration
• धियम्: कर्म (अजीजनत् का; ‘thought/insight’)
• Type: Noun
• Root: धि (प्रातिपदिक)

• प्रत्नाम्: ancient, primeval
• प्रत्नाम्: कर्म (धियम् के साथ)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्न (प्रातिपदिक)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (धियम्/पिप्युषीम् से: ‘of ṛta’)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• पिप्युषीम्: thriving, full, abounding (in ṛta)
• पिप्युषीम्: कर्म (धियम् के साथ)
• Type: Participle (adjectival) / Kṛdanta
• Root: √प्याय्/√पि (वेद. √प्याय् ‘to swell, thrive, be full’); कृत्: पिप्युष् (परिपूर्ण/समृद्ध) + स्त्री. द्वितीया एकवचन