Rig Veda 3.5.3: Mandala 3, Sukta 5, Mantra 3

Sukta 3.5

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attribution for RV 3.5)

Devata: Agni (with Mitra-epithet; apāṃ garbha motif)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अधाय्यग्निर्मानुषीषु विक्ष्वपां गर्भो मित्र ऋतेन साधन् । आ हर्यतो यजतः सान्वस्थादभूदु विप्रो हव्यो मतीनाम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.5.3

Transliteration

adhā́yy agnír mā́nuṣīṣu vikṣv apā́ṃ gárbho mitrá ṛténa sā́dhan | ā haryató yajatáḥ sā́nva sthād abhū́d u vípro havyó matīnā́m ||

Translation

Bấy giờ Agni được thiết lập giữa các thị tộc loài người—là bào thai của các Nước (apāṃ garbhaḥ), là Người Bạn Mitra, hoàn thành nhờ ṛta. Từ Đấng rực vàng, đáng tôn thờ, Ngài đứng trên đỉnh cao; Ngài trở thành bậc linh hứng (vipra), thành quyền năng đáng được dâng hiến (havya) của những tư tưởng chúng ta.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अध: then, thereafter
• अध: सम्बन्ध/प्रकरण-सूचक
• Type: Indeclinable
• Root: अध (अव्यय-प्रातिपदिक) अथ/अध

• आयि: went/entered, came
• आयि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इ (धातु) ← आ + इ

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• मानुषीषु: among human (settlements/women), in human spheres
• मानुषीषु: अधिकरण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: मानुषी (प्रातिपदिक) < मनुष्य

• विक्षु: in the clans/settlements
• विक्षु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक) ‘clan, settlement’

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक) ‘water’

• गर्भः: embryo, inner germ
• गर्भः: कर्तृ/विशेष्य (अग्नेः विशेषण-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)

• मित्रः: Mitra; the friend
• मित्रः: कर्तृ/सम्बोधन-तुल्य विशेषण
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• ऋतेन: by/with ṛta (cosmic order, truth)
• ऋतेन: करण
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• साधन्: accomplishing, effecting
• साधन्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Verb (participle)
• Root: साध् (धातु) → साधन्त् (वर्तमान कृदन्त)

• आ: towards, hither
• आ: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• हर्यतः: of the desirable/pleasing one
• हर्यतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: हर्यत् (प्रातिपदिक) < हरि/हर् ‘to desire/please’

• यजतः: of the worshipful one
• यजतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: यजत् (प्रातिपदिक) < यज्

• सान्वस्थात्: stood/rose on the ridge/height
• सान्वस्थात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सानु (प्रातिपदिक) + स्था (धातु)

• अभूत्: became, came to be
• अभूत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• विप्रः: inspired sage, seer
• विप्रः: कर्तृ/विशेष्य
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• हव्यः: to be invoked/oblation-worthy
• हव्यः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: हव्य (प्रातिपदिक) < √हु ‘to pour/offer’

• मतीनाम्: of the thoughts/intentions (hymns)
• मतीनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मती (प्रातिपदिक) < मन् ‘to think’