Rig Veda 1.56.3: Mandala 1, Sukta 56, Mantra 3

Sukta 1.56

Rishi: Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

स तुर्वणिर्महाँ अरेणु पौंस्ये गिरेर्भृष्टिर्न भ्राजते तुजा शवः । येन शुष्णं मायिनमायसो मदे दुध्र आभूषु रामयन्नि दामनि ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.56.3

Transliteration

sá turváṇir mahā́ṃ aréṇu paúṃsye girér bhṛṣṭír ná bhrājate tujā́ śávaḥ | yénā śúṣṇaṃ māyínam āyásō máde dudhrá ābhū́ṣu rā́mayann ní dā́mani ||

Translation

Ngài—kẻ chuyển động mãnh liệt—vĩ đại và không vương bụi trong dũng lực nam nhi; sức thúc đẩy của Ngài chói lòa như nhát lóe rực trên núi. Nhờ quyền năng ấy, trong cơn ngây ngất của ý chí cứng như sắt, Ngài đè bẹp Śuṣṇa, kẻ dùng huyễn thuật; giữa những đợt xung kích Ngài khuất phục hắn, rồi trói chặt trong dây trói của mình.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तुर्वणिः: the impetuous/overpowering one
• तुर्वणिः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: तुर्वणि- (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)

• महान्: great
• महान्: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: महत्-

• अरेणुः: dustless, spotless
• अरेणुः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-रेणु- (प्रातिपदिक; ‘धूलिरहित/निर्मल’)

• पौंस्ये: in manly power/heroism
• पौंस्ये: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: पौंस्य- (पुंस्- से तद्धित)

• गिरेः: of the mountain
• गिरेः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गिरि-

• भृष्टिः: a stroke, a smiting
• भृष्टिः: कर्तृ (उपमा-वाक्ये)
• Type: Noun
• Root: भृष्टि- (प्रातिपदिक; ‘प्रहार/आघात/वज्रप्रहार’)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• भ्राजते: shines, flashes
• भ्राजते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भ्राज्

• तुजा: impelling, smiting
• तुजा: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective (Vedic) / Kṛdanta-like
• Root: तुज् (कृदन्त: तुज् + क्त्वा/अ?; वैदिक रूप ‘तुजा’ = ‘तुदन्/प्रेरयन्’ अर्थे) / तुज- (प्रातिपदिक)

• शवः: might, strength
• शवः: कर्तृ/भाव (इन्द्रस्य बलम्)
• Type: Noun
• Root: शवस्-

• येन: by which
• येन: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शुष्णम्: Śuṣṇa
• शुष्णम्: कर्म
• Type: Noun (Proper)
• Root: शुष्ण- (असुर-नाम)

• मायिनम्: the deceitful, magical
• मायिनम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मायिन्-

• आयसः: of metal/iron
• आयसः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: आयस-

• मदे: in exhilaration, in intoxication (of soma)
• मदे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: मद-

• दुध्रः: fierce, blazing
• दुध्रः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: दुध्र- (प्रातिपदिक; ‘दहक/तीक्ष्ण/प्रचण्ड’)

• आ: towards, forth
• आ: —
• Type: Indeclinable (Preverb)
• Root: आ

• भूषुः: he equipped/adorned (himself)
• भूषुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भूष्

• रामयन्: causing to rest/stop; subduing
• रामयन्: कर्तृ (सहायक-क्रिया)
• Type: Verb (Participle)
• Root: रम् (णिच्) → रमय-

• नि: down, into
• नि: —
• Type: Indeclinable (Preverb)
• Root: नि

• दामनि: in the bond, in the fetter
• दामनि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दामन्-