Rig Veda 1.31.2: Mandala 1, Sukta 31, Mantra 2

Sukta 1.31

Rishi: Hiraṇyastūpa Āṅgirasa

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वमग्ने प्रथमो अङ्गिरस्तमः कविर्देवानां परि भूषसि व्रतम् । विभुर्विश्वस्मै भुवनाय मेधिरो द्विमाता शयुः कतिधा चिदायवे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.31.2

Transliteration

tvám agne prathamó aṅgirás-tamaḥ kavír devā́nāṃ pári bhūṣasi vratám | vibhúr víśvasmai bhúvanāya médhiro dvi-mātā́ śayúḥ katidhā́ cid ā́yave ||

Translation

Hỡi Agni, ngài là bậc đầu tiên, là kẻ mang tính Angiras (Aṅgiras) hơn cả; là kavi—thi sĩ hiền triết của chư thiên—ngài tô điểm khắp và làm viên mãn vrata (vrata: pháp tắc/lời thệ của các thần). Ngài bao trùm rộng lớn cho mọi cõi hiện hữu, là trí tuệ sáng suốt (medhira) của muôn loài. Là đấng “sinh từ hai mẹ” (dvīmātā), ngài an trú (śayuḥ) trong nhiều hình dạng, vì āyu (āyu: sinh lực/đời sống) mà hiển lộ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: thou (you)
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• प्रथमः: first
• प्रथमः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• अङ्गिरस्तमः: most Angiras-like / best of the Aṅgirases
• अङ्गिरस्तमः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective (superlative, patronymic/tribal epithet)
• Root: अङ्गिरस् + तमप् (तम) (प्रातिपदिक)

• कविः: seer, sage
• कविः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• परि: around, fully
• परि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (preverb/adverb)
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• भूषसि: thou adornest / thou makest splendid
• भूषसि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भूष् (धातु)

• व्रतम्: vow, ordinance, sacred order
• व्रतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)

• विभुः: all-pervading, mighty
• विभुः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विभु (प्रातिपदिक)

• विश्वस्मै: for all / to the whole
• विश्वस्मै: सम्प्रदान
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• भुवनाय: for the world, for (all) beings
• भुवनाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• मेधिरः: wise, intelligent
• मेधिरः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: मेधिर (प्रातिपदिक)

• द्विमाता: having two mothers
• द्विमाता: कर्तृ-विशेषण
• Type: Noun/Adjective (compound epithet)
• Root: द्वि + माता (प्रातिपदिक; समास)

• शयुः: lying/resting (one), abiding
• शयुः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Noun/Adjective
• Root: शयु (प्रातिपदिक; from √शी/शय् ‘to lie, rest’)

• कति: how many? (in how many ways)
• कति: क्रियाविशेषण
• Type: Interrogative/Indefinite numeral
• Root: कति (प्रातिपदिक)

• धा: in ways, in portions
• धा: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: धा (अव्यय; ‘in parts/ways’)

• चित्: even, indeed
• चित्: निपात (बल/अपि-अर्थ)
• Type: Indeclinable (particle)
• Root: चित् (निपात)

• आयवे: for life, for vital force / longevity
• आयवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: आयु (प्रातिपदिक)