Rig Veda 1.124.3: Mandala 1, Sukta 124, Mantra 3

Sukta 1.124

Rishi: Kutsa Āṅgirasa

Devata: Uṣas

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

एषा दिवो दुहिता प्रत्यदर्शि ज्योतिर्वसाना समना पुरस्तात् । ऋतस्य पन्थामन्वेति साधु प्रजानतीव न दिशो मिनाति ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.124.3

Transliteration

eṣā́ divó duhitā́ práty adarśi jyótir vásānā samanā́ purástāt | ṛtásya pánthām ánv eti sā́dhu prajānatī́va ná díśo mināti ||

Translation

Nàng—Ái nữ của Trời—đã hiện ra trước chúng ta, khoác mặc Ánh sáng (jyotis), từ thuở ban đầu vẫn đồng nhất trong luật lệ của mình. Nàng khéo theo con đường của ṛta (trật tự chân chính của vũ trụ); như kẻ biết, nàng không xâm phạm các phương hướng của hữu thể.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एषा: this (she)
• एषा: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven/sky
• दिवः: सम्बन्ध (genitive) / षष्ठी-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक: द्यौ/दिव्)

• दुहिता: daughter
• दुहिता: कर्तृ (एषा … दुहिता) / विशेष्य
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक)

• प्रति: towards, in front
• प्रति: उपसर्ग/दिशा-संबन्ध
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: प्रति

• अदर्शि: has appeared/was seen
• अदर्शि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दृश्

• ज्योतिः: light, radiance
• ज्योतिः: कर्म (वसानायाः) / उपपद-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• वसाना: wearing, clothed (in)
• वसाना: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: √वस् (वस् आच्छादने) → वसान (वर्तमान कृदन्त)

• समाना: same, uniform
• समाना: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक: समान)

• पुरस्तात्: in front, in the east/before
• पुरस्तात्: अधिकरण (स्थान) / दिशाधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस् + तात् (अव्ययीभाव)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• पन्थाम्: path, way
• पन्थाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)

• अन्वेति: follows
• अन्वेति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अनु + √इ (इ गतौ)

• साधु: straight, rightly, well
• साधु: क्रिया-विशेषण
• Type: Adjective/Adverb
• Root: साधु (प्रातिपदिक; अव्ययवत् प्रयोगः)

• प्रजानती: knowing, discerning
• प्रजानती: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: प्र + √ज्ञा (ज्ञा अवबोधने) → प्रजानत् (वर्तमान कृदन्त)

• इव: as if, like
• इव: उपमान-चिह्न
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• न: not
• न: निषेध
• Type: Indeclinable
• Root: न

• दिशः: directions, quarters
• दिशः: कर्म
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)

• मिनाति: diminishes, harms
• मिनाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मि (मि हिंसायाम्/क्षये; ‘to diminish, harm’)