Prakarana 7

Verse 128 (चौपाई)

तब खगपति बिरंचि पहिं गयऊ। निज संदेह सुनावत भयऊ।। सुनि बिरंचि रामहि सिरु नावा। समुझि प्रताप प्रेम अति छावा।। मन महुँ करइ बिचार बिधाता। माया बस कबि कोबिद ग्याता।। हरि माया कर अमिति प्रभावा। बिपुल बार जेहिं मोहि नचावा।। अग जगमय जग मम उपराजा। नहिं आचरज मोह खगराजा।। तब बोले बिधि गिरा सुहाई। जान महेस राम प्रभुताई।। बैनतेय संकर पहिं जाहू। तात अनत पूछहु जनि काहू।। तहँ होइहि तव संसय हानी। चलेउ बिहंग सुनत बिधि बानी।।

taba khagapati birañci pahiṁ gayau̐ | nija saṁdeha sunāvata bhayau̐ || suni birañci rāmahi siru nāvā | samujhi pratāpa prema ati chāvā || mana mahu̐ karai bicāra bidhātā | māyā basa kabi kobida gyātā || hari māyā kara amiti prabhāvā | bipula bāra jehiṁ mohi nacāvā || aga jagamaya jaga mama uparājā | nahiṁ ācaraja moha khagarājā || taba bole bidhi girā suhāī | jāna mahesa rāma prabhutāī || bainateya saṅkara pahiṁ jāhū | tāta anata pūchahu jani kāhū || tahaṁ hoihi tava saṁsaya hānī | caleu bihaṅga sunata bidhi bānī ||

Khi ấy chúa tể loài chim đến gặp Brahma và trong sợ hãi, trình bày nghi ngờ của mình. Nghe xong, Brahma cúi đầu trước Rama; hiểu rõ uy nghi của Ngài, ngài cảm động sâu sắc với lòng yêu mến. Trong lòng, Đấng Sáng Tạo suy ngẫm: ngay cả người hiểu biết sáng suốt cũng có thể rơi vào quyền lực của Maya. Quyền năng của Maya của Hari vô lượng, nhiều lần nó đã khiến cả ta phải nhảy múa. Nếu Chúa vô sinh thấm đẫm toàn vũ trụ, và thế giới đã nảy sinh từ ta, thì hỡi vua loài chim, không có gì lạ khi ảo tưởng xảy ra. Khi ấy Brahma nói bằng lời lẽ êm tai: Hãy biết rằng Shiva hiểu quyền năng chúa tể của Rama. Hỡi con trai của Vinata, hãy đến với Shankara; hỡi con, đừng hỏi ai khác. Ở đó, nghi ngờ của ngươi sẽ bị tiêu diệt. Nghe lời Brahma, loài chim lên đường.

Verse 129 (दोहा/सोरठा)

परमातुर बिहंगपति आयउ तब मो पास। जात रहेउँ कुबेर गृह रहिहु उमा कैलास।।60।।

paramātura bihaṅgapati āyu taba mo pāsa | jāta raheu̐ kubera gṛha rahihu umā kailāsa || 60 ||

Chúa tể của các loài chim đã đến gặp ta trong sự đau khổ tột cùng. Lúc đó ta đang trên đường đến cư xá của Kubera; ta nói: 'Hỡi Umā, hãy ở lại Kailāsa.'

Verse 130 (चौपाई)

तेहिं मम पद सादर सिरु नावा। पुनि आपन संदेह सुनावा।। सुनि ता करि बिनती मृदु बानी। परेम सहित मैं कहेउँ भवानी।। मिलेहु गरुड़ मारग महँ मोही। कवन भाँति समुझावौं तोही।। तबहि होइ सब संसय भंगा। जब बहु काल करिअ सतसंगा।। सुनिअ तहाँ हरि कथा सुहाई। नाना भाँति मुनिन्ह जो गाई।। जेहि महुँ आदि मध्य अवसाना। प्रभु प्रतिपाद्य राम भगवाना।। नित हरि कथा होत जहँ भाई। पठवउँ तहाँ सुनहि तुम्ह जाई।। जाइहि सुनत सकल संदेहा। राम चरन होइहि अति नेहा।।

tehiṁ mama pada sādara siru nāvā | puni āpana saṁdeha sunāvā || suni tā kari binatī mṛdu bānī | parema sahita maiṁ kaheu̐ bhavānī || milehu garuṛa māraga mahu̐ mohī | kavan bhā̃ti samujhāvau̐ tohī || tabahi hoī saba saṁsaya bhaṅgā | jaba bahu kāla kari-a satasaṅgā || suni-a tahā̃ hari kathā suhāī | nānā bhā̃ti muninha jo gāī || jehi mahu̐ ādi madhya avasānā | prabhu pratipādya rāma bhagavānā || nita hari kathā hota jahā̃ bhāī | paṭhavau̐ tahā̃ sunahi tumha jāī || jāihi sunata sakala saṁdehā | rāma carana hoihi ati nehā ||

Ông ấy cúi đầu cung kính dưới chân ta và lại bày tỏ nghi ngờ của mình. Nghe lời cầu khẩn khiêm cung của ông ấy, ta nói nhẹ nhàng và đầy tình yêu thương: 'Hỡi Bhavānī, Garuḍa đã gặp ta trên đường đi, làm sao ta có thể khiến ông ấy hiểu ngay lập tức được? Mọi nghi ngờ chỉ tan biến khi người ta giữ company với các thánh nhân trong thời gian dài. Ở đó người ta nghe câu chuyện tuyệt vời về Hari, được các đạo sĩ ca tụng theo nhiều cách, một câu chuyện trong đó, từ đầu đến cuối, Chúa Rāma được xác lập là Bhagavān. Ở đâu câu chuyện về Hari được kể hàng ngày, hỡi người anh em, ta gửi ông ấy đến đó để lắng nghe; khi ông ấy đến và lắng nghe, mọi nghi ngờ sẽ biến mất, và tình yêu sâu sắc đối với đôi chân của Rāma sẽ nảy sinh.'

Verse 131 (दोहा/सोरठा)

बिनु सतसंग न हरि कथा तेहि बिनु मोह न भाग। मोह गएँ बिनु राम पद होइ न दृढ़ अनुराग।।61।।

binu satasaṅga na hari kathā tehi binu moha na bhāga | moha gaẽ binu rāma pada hoi na dṛṛha anurāga || 61 ||

Không có sự kết giao thánh thiện thì không có sự kể chuyện chân thật về Hari; và không có điều đó, ảo tưởng không thể tan biến. Và trừ khi ảo tưởng đã ra đi, tình yêu kiên định đối với đôi chân của Rāma sẽ không nảy sinh.

Verse 132 (चौपाई)

मिलहिं न रघुपति बिनु अनुरागा। किएँ जोग तप ग्यान बिरागा।। उत्तर दिसि सुंदर गिरि नीला। तहँ रह काकभुसुंडि सुसीला।। राम भगति पथ परम प्रबीना। ग्यानी गुन गृह बहु कालीना।। राम कथा सो कहइ निरंतर। सादर सुनहिं बिबिध बिहंगबर। जाइ सुनहु तहँ हरि गुन भूरी। होइहि मोह जनित दुख दूरी।। मैं जब तेहि सब कहा बुझाई। चलेउ हरषि मम पद सिरु नाई।। ताते उमा न मैं समुझावा। रघुपति कृपाँ मरमु मैं पावा।। होइहि कीन्ह कबहुँ अभिमाना। सो खौवै चह कृपानिधाना।। कछु तेहि ते पुनि मैं नहिं राखा। समुझइ खग खगही कै भाषा।। प्रभु माया बलवंत भवानी। जाहि न मोह कवन अस ग्यानी।।

milahiṁ na raghupati binu anurāgā | kiẽ joga tapa gyāna birāgā || uttara disi suṁdara giri nīlā | tahaṁ raha kākabhusuṁḍi susīlā || rāma bhagati patha parama prabīnã | gyānī guna gṛha bahu kālīnā || rāma kathā so kahai niraṁtara | sādara sunahiṁ bibidha bihaṅgabara || jāi sunahu tahaṁ hari guna bhūrī | hoihi moha janita dukha dūrī || maiṁ jaba tehi saba kahā bujhāī | caleu haraṣi mama pada siru nāī || tāte umā na maiṁ samujhāvā | raghupati kṛpā̃ maramu maiṁ pāvā || hoihi kīnh kabahu̐ abhimānā | so khauvai caha kṛpānidhānā || kachu tehi te puni maiṁ nahiṁ rākhā | samujhai khaga khagahī kai bhāṣā || prabhu māyā balavaṁta bhavānī | jāhi na moha kavan asa gyānī ||

Raghupati không thể đạt được nếu không có lòng sùng ái yêu thương, ngay cả khi người ta thực hành yoga, khổ hạnh, tri thức và từ bỏ. Về phía bắc đứng ngọn núi Nīla xinh đẹp; ở đó cư ngụ Kakabhūṣuṇḍi hiền lành, người thành thạo nhất trên con đường Rāma-bhakti, một người biết, một kho tàng đức hạnh, trưởng thành qua nhiều kiếp. Ông ấy kể lại câu chuyện về Rāma không ngừng nghỉ, và nhiều loài chim cao quý lắng nghe với sự tôn kính. Hãy đến đó và nghe những phẩm chất vô tận của Hari; nỗi đau sinh ra từ ảo tưởng sẽ bị xua tan xa. Khi ta giải thích tất cả điều này cho ông ấy, ông ấy ra đi trong niềm vui, cúi đầu dưới chân ta. Do đó, hỡi Umā, ta đã không cố gắng hướng dẫn ông ấy thêm nữa; nhờ ân sủng của Raghupati, ta đã nắm bắt được bí mật nội tâm. Bất cứ khi nào sự kiêu ngạo phát sinh, Kho báu ân sủng muốn xóa bỏ nó. Ta không giữ lại điều gì từ ông ấy; một con chim hiểu ngôn ngữ của một con chim. Māyā của Chúa thật quyền năng, hỡi Bhavānī, người biết nào còn không bị mê hoặc bởi ảo tưởng?'

Verse 133 (दोहा/सोरठा)

ग्यानि भगत सिरोमनि त्रिभुवनपति कर जान। ताहि मोह माया नर पावँर करहिं गुमान।।62(क)।। सिव बिरंचि कहुँ मोहइ को है बपुरा आन। अस जियँ जानि भजहिं मुनि माया पति भगवान।।62(ख)।।

gyāni bhagat siromani tribhuvanapati kara jāna | tāhi moha māyā nara pāvaṁra karahiṁ gumāna ||62(ka)|| siva birañci kahuṁ mohai ko hai bapurā āna | asa jiyaṁ jāni bhajahiṁ muni māyā-pati bhagavāna ||62(kha)||

Hãy biết Ngài, Chúa của ba thế giới, như viên ngọc quý nhất của những người khôn ngoan và những người sùng đạo; tuy nhiên, những kẻ hèn mọn, qua ảo tưởng và Māyā, trở nên kiêu ngạo ngay cả trước Ngài. Ai có thể bị mê hoặc, ngoài Śiva và Brahmā? Biết điều này trong trái tim mình, các đạo sĩ tôn thờ Chúa Được Ban Phước, Chủ nhân của Māyā.

Verse 134 (चौपाई)

गयउ गरुड़ जहँ बसइ भुसुंडा। मति अकुंठ हरि भगति अखंडा।। देखि सैल प्रसन्न मन भयऊ। माया मोह सोच सब गयऊ।। करि तड़ाग मज्जन जलपाना। बट तर गयउ हृदयँ हरषाना।। बृद्ध बृद्ध बिहंग तहँ आए। सुनै राम के चरित सुहाए।। कथा अरंभ करै सोइ चाहा। तेही समय गयउ खगनाहा।। आवत देखि सकल खगराजा। हरषेउ बायस सहित समाजा।। अति आदर खगपति कर कीन्हा। स्वागत पूछि सुआसन दीन्हा।। करि पूजा समेत अनुरागा। मधुर बचन तब बोलेउ कागा।।

gayau garuṛa jahaṁ basai bhusuṇḍā | mati akuṁṭha hari-bhagati akhaṇḍā || dekhi sail prasanna mana bhayū | māyā moha soca saba gayū || kari taṛāga majjana jala-pānā | baṭa tara gayau hṛdayaṁ haraṣānā || bṛddha bṛddha bihaṅga tahaṁ āe | sunai rāma ke carita suhāe || kathā araṁbha karai soi cāhā | tehi samaya gayau khaga-nāhā || āvata dekhi sakala khaga-rājā | haraṣeū bāyasa sahita samājā || ati ādara khaga-pati kara kīnhā | svāgata pūchi su-āsana dīnhā || kari pūjā sameta anurāgā | madhura bacana taba boleu kāgā ||

Garuḍa đã đến nơi Bhusuṇḍi cư ngụ, người có trí tuệ không bị cản trở và lòng sùng ái đối với Hari không bị phá vỡ. Nhìn thấy ngọn đồi thiêng liêng đó, trái tim ông tràn ngập niềm vui, và mọi lo âu sinh ra từ ảo tưởng của Māyā đều tan biến. Ông tắm trong hồ thiêng và uống nước của nó, rồi đến dưới gốc cây đa, trái tim ông hân hoan. Ở đó, những con chim cổ kính, những bậc trưởng lão vô số, tụ tập để nghe những hành động quyến rũ của Śrī Rāma. Ngay khi Bhusuṇḍi sắp bắt đầu kathā, chúa tể của các loài chim đã đến. Thấy vua của các loài chim đến gần, con quạ và toàn thể hội chúng đều tràn ngập niềm vui. Vị đạo sĩ chim chào đón ông với sự tôn kính lớn, hỏi thăm sức khỏe của ông, và mời ông ngồi vào ghế cao quý. Sau khi thờ phượng ông với tình cảm, con quạ nói những lời ngọt ngào.

Verse 135 (दोहा/सोरठा)

नाथ कृतारथ भयउँ मैं तव दरसन खगराज। आयसु देहु सो करौं अब प्रभु आयहु केहि काज।।63(क)।। सदा कृतारथ रूप तुम्ह कह मृदु बचन खगेस। जेहि कै अस्तुति सादर निज मुख कीन्हि महेस।।63(ख)।।

nātha kṛtāratha bhayauṁ maiṁ tava darasana khaga-rāja | āyasu dehu so karauṁ aba prabhu āyahu kehi kāja ||63(ka)|| sadā kṛtāratha rūpa tumha kaha mṛdu bacana khagesa | jehi kai astuti sādara nija mukha kīnhi mahesa ||63(kha)||

'Hỡi Chúa, bằng việc chiêm ngưỡng ngài, hỡi vua của các loài chim, con đã được trọn vẹn. Xin hãy ban cho con mệnh lệnh của ngài, con sẽ làm gì? Vì mục đích nào mà ngài đã đến?' Chúa tể của các loài chim trả lời nhẹ nhàng: 'Sự hiện hữu của ngài luôn trọn vẹn, vinh quang của ngài đã được ca tụng với sự tôn kính ngay cả bởi Maheśa (Śiva) chính mình.'

Verse 136 (चौपाई)

सुनहु तात जेहि कारन आयउँ। सो सब भयउ दरस तव पायउँ।। देखि परम पावन तव आश्रम। गयउ मोह संसय नाना भ्रम।। अब श्रीराम कथा अति पावनि। सदा सुखद दुख पुंज नसावनि।। सादर तात सुनावहु मोही। बार बार बिनवउँ प्रभु तोही।। सुनत गरुड़ कै गिरा बिनीता। सरल सुप्रेम सुखद सुपुनीता।। भयउ तासु मन परम उछाहा। लाग कहै रघुपति गुन गाहा।। प्रथमहिं अति अनुराग भवानी। रामचरित सर कहेसि बखानी।। पुनि नारद कर मोह अपारा। कहेसि बहुरि रावन अवतारा।। प्रभु अवतार कथा पुनि गाई। तब सिसु चरित कहेसि मन लाई।।

sunahu tāta jehi kārana āyuṁ | so saba bhayau darasa tava pāyuṁ || dekhi parama pāvana tava āśrama | gayau moha saṁsaya nānā bhrama || aba śrī-rāma kathā ati pāvani | sadā sukhada dukha puñja nasāvani || sādara tāta sunāvahu mohī | bāra bāra binavauṁ prabhu tohī || sunata garuṛa kai girā binītā | sarala su-prema sukhada su-punītā || bhayau tāsu mana parama uchāhā | lāga kahai raghupati guna gāhā || prathamahiṁ ati anurāga bhavānī | rāmacarita sara kahesi bakhānī || puni nārada kara moha apārā | kahesi bahuri rāvana avatārā || prabhu avatāra kathā puni gāī | taba sisu carita kahesi mana lāī ||

'Hãy lắng nghe, thưa ngài: mục đích mà ta đến đã được hoàn thành bằng việc đạt được darśan của ngài. Nhìn thấy hermitage thiêng liêng tột bậc của ngài, ảo tưởng, nghi ngờ và những bối rối đa dạng của ta đều đã tan biến. Bây giờ kathā của Śrī Rāma là thanh tịnh nhất, luôn mang lại niềm vui và tiêu diệt những nỗi đau chất chồng. Với sự tôn kính, hãy kể nó cho ta; ta cầu xin ngài nhiều lần.' Nghe những lời khiêm cung của Garuḍa, đơn giản, đầy tình yêu thuần khiết, đáng vui và thanh tịnh, trái tim Bhusuṇḍi tràn ngập nhiệt huyết cao nhất, và ông bắt đầu kể lại những đức hạnh được ca tụng của Chúa của Raghu. Đầu tiên, với tình cảm sâu sắc, ông mô tả Hồ của những hành động của Rāma; rồi ông kể về ảo tưởng vô bờ của Nārada, và lại về nguồn gốc của Rāvaṇa. Ông hát lại sự giáng lâm của Chúa, và rồi, với tâm trí tập trung, kể về những trò chơi thời thơ ấu.

Verse 137 (दोहा/सोरठा)

बालचरित कहिं बिबिध बिधि मन महँ परम उछाह। रिषि आगवन कहेसि पुनि श्री रघुबीर बिबाह।।64।।

bāla-carita kahiṁ bibidha bidhi mana mahaṁ parama uchāha | riṣi āgavana kahesi puni śrī raghubīra bibāha ||64||

Kể về những hành động thời thơ ấu theo nhiều cách, trái tim ông tràn ngập niềm vui tột bậc. Rồi ông nói lại về sự đến của các đạo sĩ, và về đám cưới của Śrī Rāma, người anh hùng của dòng họ Raghu.

Verse 138 (चौपाई)

बहुरि राम अभिषेक प्रसंगा। पुनि नृप बचन राज रस भंगा।। पुरबासिन्ह कर बिरह बिषादा। कहेसि राम लछिमन संबादा।। बिपिन गवन केवट अनुरागा। सुरसरि उतरि निवास प्रयागा।। बालमीक प्रभु मिलन बखाना। चित्रकूट जिमि बसे भगवाना।। सचिवागवन नगर नृप मरना। भरतागवन प्रेम बहु बरना।। करि नृप क्रिया संग पुरबासी। भरत गए जहँ प्रभु सुख रासी।। पुनि रघुपति बहु बिधि समुझाए। लै पादुका अवधपुर आए।। भरत रहनि सुरपति सुत करनी। प्रभु अरु अत्रि भेंट पुनि बरनी।।

bahuri rāma abhiṣeka prasaṅgā | puni nṛpa bacana rāja rasa bhaṅgā || pura-bāsinhi kara biraha biṣādā | kahesi rāma lachimana saṁbādā || bipina gavana kevaṭa anurāgā | sura-sari utari nivāsa prayāgā || bālmīka prabhu milana bakhānā | citrakūṭa jimi base bhagavānā || sacivāgavana nagara nṛpa maranā | bharatāgavana prema bahu baranā || kari nṛpa kriyā saṅga pura-bāsī | bharata gae jahã prabhu sukha rāsī || puni raghupati bahu bidhi samujhāe | lai pādukā avadha-pura āe || bharata rahani surapati-suta karanī | prabhu aru atri bhẽṭa puni baranī ||

Rồi ông kể lại episode về lễ登基 của Rāma, và cách lời hứa của nhà vua đã làm tan vỡ niềm vui hoàng gia. Ông kể về nỗi đau chia ly của công dân, và cuộc đối thoại giữa Rāma và Lakshmana; về hành trình trong rừng và lòng sùng ái của người chèo thuyền; về việc vượt sông Hằng và cư ngụ tại Prayag; về cuộc gặp gỡ của Chúa với Valmiki, và cách Bhagavan cư ngụ tại Chitrakuta. Ông mô tả sự đến của các quan đại thần, tình cảnh của thành phố, và cái chết của nhà vua; sự đến của Bharata và nhiều hình thức tình yêu của ông ấy; và sau khi thực hiện các nghi lễ cho nhà vua cùng với công dân, Bharata đã đến nơi Rāma, kho tàng của phúc lành, cư ngụ. Rồi ông kể cách Raghupati an ủi ông ấy theo nhiều cách, và Bharata trở về Ayodhya mang theo đôi dép; ông kể về hành động gương mẫu của Bharata, và lại cuộc gặp gỡ của Chúa với Atri.

Verse 139 (दोहा/सोरठा)

कहि बिराध बध जेहि बिधि देह तजी सरभंग।। बरनि सुतीछन प्रीति पुनि प्रभु अगस्ति सतसंग।।65।।

kahi birādha badha jehi bidhi deha tajī sarabhaṅga | barani sutīchana prīti puni prabhu agasti sat-saṅga ||65||

Ngài kể lại cách Viradha bị tiêu diệt, và cách Sarabhanga từ bỏ thân xác mình; ngài mô tả tình yêu của Sutikshna, và một lần nữa sự giao thiệp thánh thiện của Chúa với Agastya.

Verse 140 (चौपाई)

कहि दंडक बन पावनताई। गीध मइत्री पुनि तेहिं गाई।। पुनि प्रभु पंचवटीं कृत बासा। भंजी सकल मुनिन्ह की त्रासा।। पुनि लछिमन उपदेस अनूपा। सूपनखा जिमि कीन्हि कुरूपा।। खर दूषन बध बहुरि बखाना। जिमि सब मरमु दसानन जाना।। दसकंधर मारीच बतकहीं। जेहि बिधि भई सो सब तेहिं कही।। पुनि माया सीता कर हरना। श्रीरघुबीर बिरह कछु बरना।। पुनि प्रभु गीध क्रिया जिमि कीन्ही। बधि कबंध सबरिहि गति दीन्ही।। बहुरि बिरह बरनत रघुबीरा। जेहि बिधि गए सरोबर तीरा।।

kahi daṇḍaka bana pāvana-tāī | gīdha maitrī puni tehĩ gāī || puni prabhu pañcavaṭī̃ kṛta bāsā | bhañjī sakala muninha kī trāsā || puni lachimana upadesa anūpā | sūpanakhā jimi kīnhi kurūpā || khara dūṣana badha bahuri bakhānā | jimi saba maramu dasānana jānā || dasa-kaṅdhara mārīca batakahī̃ | jehi bidhi bhaī so saba tehĩ kahī || puni māyā sītā kara haranā | śrī-raghubīra biraha kachu baranā || puni prabhu gīdha kriyā jimi kīnhī | badhi kabaṁdha sabarihi gati dīnhī || bahuri biraha baranata raghubīrā | jehi bidhi gae sarobara tīrā ||

Ngài nói về việc khu rừng Dandaka được thánh hóa như thế nào, và lại ca ngợi tình bạn với con kền kền. Rồi ngài kể cách Chúa dựng nơi ở tại Panchavati và xua tan nỗi sợ hãi của tất cả các đạo sĩ; một lần nữa, về lời khuyên vô song của Lakshmana và cách Surpanakha bị biến dạng. Ngài thuật lại việc giết Khara và Dushana, và qua đó kẻ mười đầu biết được nội tình sự việc; cách Ravana và Maricha bàn bạc, và tất cả những gì xảy ra sau đó. Một lần nữa ngài mô tả việc Sita bị bắt cóc bằng ảo thuật, và nỗi đau khổ chia ly của Shri Raghubir. Một lần nữa, cách Chúa thực hiện nghi lễ cho con kền kền; cách, sau khi giết Kabandha, Ngài ban cho Shabari cái kết thiêng liêng; và một lần nữa ngài miêu tả Người Anh Hùng của Raghu trong sự chia ly, và cách Ngài đến bờ hồ.

Verse 141 (दोहा/सोरठा)

प्रभु नारद संबाद कहि मारुति मिलन प्रसंग। पुनि सुग्रीव मिताई बालि प्रान कर भंग।।66((क)।। कपिहि तिलक करि प्रभु कृत सैल प्रबरषन बास। बरनन बर्षा सरद अरु राम रोष कपि त्रास।।66(ख)।।

prabhu nārada saṁbāda kahi māruti milana prasaṅga | puni sugrīva mitāī bāli prāna kara bhaṅga ||66(ka)|| kapihi tilaka kari prabhu kṛta saila prabarṣana bāsa | baranana barṣā sarada aru rāma roṣa kapi trāsa ||66(kha)||

Ngài kể về cuộc đàm đạo của Chúa với Narada và dịp gặp ghas Maruti (Hanuman); rồi liên minh với Sugriva và việc cướp đi sinh mạng của Vali. Ngài mô tả cách Chúa lập vua khỉ, và cách họ cư ngụ trên núi Pravarshana; ngài thuật lại mùa mưa và mùa thu, và cơn giận của Rama cùng nỗi sợ hãi của con khỉ.

Verse 142 (चौपाई)

जेहि बिधि कपिपति कीस पठाए। सीता खोज सकल दिसि धाए।। बिबर प्रबेस कीन्ह जेहि भाँती। कपिन्ह बहोरि मिला संपाती।। सुनि सब कथा समीरकुमारा। नाघत भयउ पयोधि अपारा।। लंकाँ कपि प्रबेस जिमि कीन्हा। पुनि सीतहि धीरजु जिमि दीन्हा।। बन उजारि रावनहि प्रबोधी। पुर दहि नाघेउ बहुरि पयोधी।। आए कपि सब जहँ रघुराई। बैदेही कि कुसल सुनाई।। सेन समेति जथा रघुबीरा। उतरे जाइ बारिनिधि तीरा।। मिला बिभीषन जेहि बिधि आई। सागर निग्रह कथा सुनाई।।

jehi bidhi kapipati kīsa paṭhāe | sītā khoja sakala disi dhāe || bibara prabesa kīnha jehi bhā̃tī | kapinha bahori milā saṁpātī || suni saba kathā samīra-kumārā | nāghata bhayu payodhi apārā || laṅkā̃ kapi prabesa jimi kīnhā | puni sītahi dhīraju jimi dīnhā || bana ujāri rāvanahi prabodhī | pura dahi nāgheu bahuri payodhī || āe kapi saba jahã raghurāī | baidehī ki kusala sunāī || sena sameti jathā raghubīrā | utare jāi bāridhi-tīrā || milā bibhīṣana jehi bidhi āī | sāgara nigraha kathā sunāī ||

Ngài kể cách vua khỉ phái các đội khỉ đi, và cách họ chạy khắp mọi hướng để tìm Sita; cách họ vào hang động, và rồi gặp Sampati. Nghe toàn bộ câu chuyện của họ, con trai của Gió nhảy qua đại dương vô bờ. Ngài mô tả cách con khỉ vào Lanka, và lại cách ngài cho Sita lòng can đảm vững vàng; cách ngài tàn phá khu vườn, cảnh cáo Ravana, đốt cháy thành phố, và lại vượt biển. Các con khỉ trở về nơi vua Raghu ngự và báo cáo tin tức về Vaidehi. Rồi, với đoàn quân tập hợp, khi Raghubir tiến lên, họ xuống bờ biển; ngài thuật lại cách Vibhishana đến gặp họ, và câu chuyện về sự khuất phục của biển cả.

Verse 143 (दोहा/सोरठा)

सेतु बाँधि कपि सेन जिमि उतरी सागर पार। गयउ बसीठी बीरबर जेहि बिधि बालिकुमार।।67(क)।।

setu bāँdhi kapi sena jimi utarī sāgara pāra | gayu basīṭhī bīrabara jehi bidhi bāli-kumāra ||67(ka)||

Khi cây cầu được xây dựng, đoàn quân khỉ vượt qua đại dương; Vasishtha cũng ra đi, và theo cách xứng đáng với người anh hùng xuất sắc nhất, Angada, con trai của Bali, từ biệt.

Verse 144 (चौपाई)

निसिचर कीस लराई बरनिसि बिबिध प्रकार। कुंभकरन घननाद कर बल पौरुष संघार।।67(ख)।।

nisicara kīsa larāī baranisi bibidha prakāra | kuṁbhakarana ghananāda kara bala pauruṣa saṅghāra ||67(kha)||

Bằng nhiều cách, người kể lại các trận chiến giữa rakshasa và vanara, sức mạnh và lòng dũng cảm chiến đấu của họ, và sự tàn phá do Kumbhakarna và Meghanada gây ra.

Verse 145 (दोहा/सोरठा)

निसिचर निकर मरन बिधि नाना। रघुपति रावन समर बखाना।। रावन बध मंदोदरि सोका। राज बिभीषण देव असोका।। सीता रघुपति मिलन बहोरी। सुरन्ह कीन्ह अस्तुति कर जोरी।। पुनि पुष्पक चढ़ि कपिन्ह समेता। अवध चले प्रभु कृपा निकेता।। जेहि बिधि राम नगर निज आए। बायस बिसद चरित सब गाए।। कहेसि बहोरि राम अभिषैका। पुर बरनत नृपनीति अनेका।। कथा समस्त भुसुंड बखानी। जो मैं तुम्ह सन कही भवानी।। सुनि सब राम कथा खगनाहा। कहत बचन मन परम उछाहा।।

nisicara nikara marana bidhi nānā | raghupati rāvan samara bakhānā || rāvan badha mandodarī sokā | rāja bibhīṣaṇa deva asokā || sītā raghupati milana bahorī | suranha kīnha astuti kara jorī || puni puṣpaka caṛhi kapinha sametā | avadha cale prabhu kṛpā niketā || jehi bidhi rāma nagara nija āe | bāyasa bisada carita saba gāe || kahesi bahori rāma abhiṣaikā | pura baranata nṛpanīti anekā || kathā samasta bhusuṇḍa bakhānī | jo mai tumha sana kahī bhavānī || suni saba rāma kathā khaganāhā | kahata bacana mana parama uchāhā ||

Ngài kể, bằng nhiều cách, về việc đoàn rakshasa bị tiêu diệt, và mô tả cuộc chiến giữa Raghupati và Ravana. Khi Ravana ngã xuống, Mandodari than khóc; Vibhishana nhận vương quốc và trở nên tự do khỏi sợ hãi và đau buồn. Sita và Raghupati đoàn tụ, và các vị thần ca ngợi họ với đôi tay chắp lại. Rồi Chúa, nơi ngự của ân sủng, lên Pushpaka với các vanara và khởi hành đến Ayodhya. Cách Rama vào thành phố của mình, mỗi hành động con quạ thuần khiết Bhushundi ca ngợi. Một lần nữa ngài nói về lễ đăng quang của Rama, trình bày nhiều nguyên tắc của vương quyền công minh. Như vậy Bhushundi thuật lại toàn bộ câu chuyện thiêng liêng mà tôi đã kể cho bà, ô Bhavani; và nghe tất cả, chúa tể các loài chim nói với trái tim tràn ngập niềm vui tối thượng.

Verse 146 (चौपाई)

गयउ मोर संदेह सुनेउँ सकल रघुपति चरित। भयउ राम पद नेह तव प्रसाद बायस तिलक।।68(क)।।

gayu mora saṁdeha suneuँ sakala raghupati carita | bhayu rāma pada neha tava prasāda bāyasa tilaka ||68(ka)||

Nghi ngờ của tôi được xua tan, vì tôi đã nghe toàn bộ câu chuyện của Raghupati; nhờ ân sủng của ngài, ô đạo sĩ được đánh dấu bởi con quạ, tình yêu đối với đôi chân sen của Shri Rama đã nảy sinh trong tôi.

Verse 147 (दोहा/सोरठा)

मोहि भयउ अति मोह प्रभु बंधन रन महुँ निरखि। चिदानंद संदोह राम बिकल कारन कवन। 68(ख)।।

mohi bhayu ati moha prabhu baṁdhana rana mahuँ nirakhi | cidānaṁda saṁdoha rāma bikala kārana kavana ||68(kha)||

Tôi đã rất bối rối khi thấy Chúa bị trói trên chiến trường: Rama là khối Ý Thức và Phúc Lạc, đâu là nguyên nhân cho sự đau khổ của Ngài?