Prakarana 8

Verse 148 (चौपाई)

बोलेउ काकभसुंड बहोरी। नभग नाथ पर प्रीति न थोरी।। सब बिधि नाथ पूज्य तुम्ह मेरे। कृपापात्र रघुनायक केरे।। तुम्हहि न संसय मोह न माया। मो पर नाथ कीन्ह तुम्ह दाया।। पठइ मोह मिस खगपति तोही। रघुपति दीन्हि बड़ाई मोही।। तुम्ह निज मोह कही खग साईं। सो नहिं कछु आचरज गोसाईं।। नारद भव बिरंचि सनकादी। जे मुनिनायक आतमबादी।। मोह न अंध कीन्ह केहि केही। को जग काम नचाव न जेही।। तृस्नाँ केहि न कीन्ह बौराहा। केहि कर हृदय क्रोध नहिं दाहा।।

boleu kākabhasuṇḍa bahorī | nabhaga nātha para prīti na thorī || saba bidhi nātha pūjya tumha mere | kṛpā-pātra raghunāyaka kere || tumhahi na saṃsaya moha na māyā | mo para nātha kīnha tumha dāyā || paṭhai moha misa khagapati tohī | raghupati dīnhi baṛāī mohī || tumha nija moha kahī khaga-sāīṃ | so nahiṃ kachu ācaraja gosāīṃ || nārada bhava birañci sanakādī | je muni-nāyaka ātamabādī || moha na aṃdha kīnha kehi kehī | ko jaga kāma nacāva na jehī || tṛsnā̃ kehi na kīnha baurāhā | kehi kara hṛdaya krodha nahiṃ dāhā ||

Kakabhushundi nói lại: "Ông chúa tể các loài chim trời, tình yêu của ông không phải là nhỏ. Bằng mọi cách, ô chủ nhân, ông xứng đáng được tôi thờ phụng, một người được Raghu's Lord ưu ái đặc biệt. Trong ông không có nghi ngờ, không có ảo tưởng, không có Maya; trên tôi, ô chủ nhân, ông đã biểu lộ lòng từ bi. Raghupati phái ông đến đây dưới vẻ ngoài của ảo tưởng, và qua đó ban vinh dự cho tôi. Việc ông nói về ảo tưởng của chính mình, ô vua các loài chim, không có gì đáng ngạc nhiên, ô ngài được tôn kính. Narada, Shiva, Brahma, Sanaka và những người khác, những người lãnh đạo các đạo sĩ tuyên bố về Bản Ngã, ai mà ảo tưởng không làm mù quáng? Ai trên thế giới mà Dục Vọng không khiến nhảy múa? Ai mà Khát Khao không làm điên cuồng? Trong trái tim ai mà Cơn Giận không thiêu đốt?"

Verse 149 (दोहा/सोरठा)

ग्यानी तापस सूर कबि कोबिद गुन आगार। केहि कै लौभ बिडंबना कीन्हि न एहिं संसार।।70(क)।। श्री मद बक्र न कीन्ह केहि प्रभुता बधिर न काहि। मृगलोचनि के नैन सर को अस लाग न जाहि।।70(ख)।।

gyānī tāpasa sūra kabi kobida guna āgāra | kehi kai laubha biḍambanā kīnhi na ehiṃ saṃsāra || 70(ka) || śrī mada bakra na kīnha kehi prabhutā badhira na kāhi | mṛgalocani ke naina sara ko asa lāga na jāhi || 70(kha) ||

Người khôn ngoan, người khổ hạnh, người anh hùng, người thi sĩ, người bác học, thậm chí cả người là kho tàng của mọi đức hạnh: ai trong thế gian này mà lòng tham không từng chế nhạo? Ai mà niềm kiêu hãnh của sự thịnh vượng không làm méo mó? Ai mà quyền năng không làm điếc tai? Và ánh mắt như mũi tên của người đẹp mắt nai kia không từng trúng đích?

Verse 150 (चौपाई)

गुन कृत सन्यपात नहिं केही। कोउ न मान मद तजेउ निबेही।। जोबन ज्वर केहि नहिं बलकावा। ममता केहि कर जस न नसावा।। मच्छर काहि कलंक न लावा। काहि न सोक समीर डोलावा।। चिंता साँपिनि को नहिं खाया। को जग जाहि न ब्यापी माया।। कीट मनोरथ दारु सरीरा। जेहि न लाग घुन को अस धीरा।। सुत बित लोक ईषना तीनी। केहि के मति इन्ह कृत न मलीनी।। यह सब माया कर परिवारा। प्रबल अमिति को बरनै पारा।। सिव चतुरानन जाहि डेराहीं। अपर जीव केहि लेखे माहीं।।

guna kṛta sannyapāta nahiṃ kehī | kou na māna mada tajeu nibehī || jobana jvara kehi nahiṃ balakāvā | mamatā kehi kara jasa na nasāvā || macchara kāhi kalaṅka na lāvā | kāhi na soka samīra ḍolāvā || ciṃtā sā̃pini ko nahiṃ khāyā | ko jaga jāhi na byāpī māyā || kīṭa manoratha dāru sarīrā | jehi na lāga ghuna ko asa dhīrā || suta bita loka īṣanā tīnī | kehi ke mati inha kṛta na malīnī || yaha saba māyā kara parivārā | prabala amiti ko baranai pārā || siva caturānana jāhi ḍerāhīṃ | apara jīva kehi lekhe māhīṃ ||

Ai mà không bị cơn bộc phát sinh từ đức hạnh (biến thành phô trương) chiếm lấy? Ai đã kiên định từ bỏ sự say sưa của danh dự? Ai mà cơn sốt của tuổi trẻ không làm phát điên? Vinh quang của ai mà sự chiếm hữu không hủy hoại? Ai không bị vết nhơ của đố kỵ chạm đến? Ai mà gió của nỗi buồn không làm rung chuyển? Ai mà con rắn của sự lo âu không nuốt chửng? Ai trong thế gian mà không bị Maya thấm khắp? Thân xác này như gỗ, những ham muốn nhỏ nhen là mối, ai vững chãi đến mức mối không gặm nhấm? Ba khao khát, con cái, tài sản và danh tiếng thế gian, tâm trí của ai mà những điều này không làm ô uế? Tất cả là đoàn tùy tùng của Maya, mạnh mẽ và vô lượng, ai có thể miêu tả phạm vi của nó? Khi ngay cả Shiva và Brahma bốn mặt còn kinh hoàng trước nó, thì sinh linh nào thấp hơn có thể được coi là vượt qua nó?

Verse 151 (दोहा/सोरठा)

ब्यापि रहेउ संसार महुँ माया कटक प्रचंड।। सेनापति कामादि भट दंभ कपट पाषंड।।71(क)।। सो दासी रघुबीर कै समुझें मिथ्या सोपि। छूट न राम कृपा बिनु नाथ कहउँ पद रोपि।।71(ख)।।

byāpi raheu saṃsāra mahũ māyā kaṭaka pracaṇḍa || senāpati kāmādi bhaṭ daṃbha kapaṭa pāṣaṇḍa || 71(ka) || so dāsī raghubīra kai samujheṃ mithyā sopi | chūṭa na rāma kṛpā binu nātha kahaũ pada ropi || 71(kha) ||

Khắp thế gian lan rộng đạo quân hung dữ của Maya, chỉ huy là Dục Vọng, và binh lính là sự đạo đức giả, lừa dối và tà đạo giả tạo. Nhưng Maya ấy chỉ là nữ tỳ của Người Hùng dòng Raghu, hãy biết nàng là giả dối và đừng ngủ trong ảo tưởng nữa. Không có ân sủng của Rama, thưa Ngài, không ai được giải thoát, điều này tôi tuyên bố, đặt chân vững chắc.

Verse 152 (चौपाई)

जो माया सब जगहि नचावा। जासु चरित लखि काहुँ न पावा।। सोइ प्रभु भ्रू बिलास खगराजा। नाच नटी इव सहित समाजा।। सोइ सच्चिदानंद घन रामा। अज बिग्यान रूपो बल धामा।। ब्यापक ब्याप्य अखंड अनंता। अखिल अमोघसक्ति भगवंता।। अगुन अदभ्र गिरा गोतीता। सबदरसी अनवद्य अजीता।। निर्मम निराकार निरमोहा। नित्य निरंजन सुख संदोहा।। प्रकृति पार प्रभु सब उर बासी। ब्रह्म निरीह बिरज अबिनासी।। इहाँ मोह कर कारन नाहीं। रबि सन्मुख तम कबहुँ कि जाहीं।।

jo māyā saba jagahi nacāvā | jāsu carita lakhi kāhũ na pāvā || soi prabhu bhrū bilāsa khaga-rājā | nāca naṭī iva sahita samājā || soi saccidānanda ghana rāmā | aja bigyāna rūpo bala dhāmā || byāpaka byāpya akhaṇḍa anaṃtā | akhila amogha-sakti bhagavaṃtā || aguna adabhra girā gotītā | sabadarasī anavadya ajītā || nirmama nirākāra niramohā | nitya nirañjana sukha saṃdohā || prakṛti pāra prabhu saba ura bāsī | brahma nirīha biraja abināsī || ihā̃ moha kara kārana nāhīṃ | rabi sanmukha tama kabahũ ki jāhīṃ ||

Chính Maya khiến cả thế gian khiêu vũ, công hành của nàng không ai hiểu thấu, chính quyền lượng ấy, thưa vua của loài chim, khiêu vũ như một nữ diễn viên với cả đoàn tùy tùng, chỉ bằng một cử chơi của lông mày Chúa. Chúa ấy là Rama, sự trọn vẹn hữu hình của Sat-Cit-Ananda, vô sinh, thuần túy Tri thức hóa thân, là nơi ngự của Shakti. Thấm khắp và ngự trong, không phân chia và vô hạn, Đấng Tối Cao với quyền năng không bao giờ thất bại. Vượt ngoài các guna, vượt ngoài lời nói và tâm trí, nhìn thấy tất cả, không vết nhơ, không thể chinh phục. Không có 'của tôi', không hình tướng, tự do khỏi ảo tưởng, vĩnh cửu thuần khiết, kho tàng của phúc lạc. Vượt ngoài Prakriti, ngự trong trái tim mỗi người, Brahman, không ham muốn, không đam mê, không thể hủy hoại. Ở đây không có nguyên nhân cho sự bối rối, bóng tối có thể tồn tại trước mặt mặt trời bao giờ?

Verse 153 (दोहा/सोरठा)

भगत हेतु भगवान प्रभु राम धरेउ तनु भूप। किए चरित पावन परम प्राकृत नर अनुरूप।।72(क)।।

bhagata hetu bhagavāna prabhu rāma dhareu tanu bhūpa | kiye carita pāvana parama prākṛta nara anurūpa ||72(ka)||

Vì lợi ích của người sùng tín, Chúa Tối Cao, Sri Rama, đã nhận thân thể con người làm vua, và Ngài đã thực hiện những hành động thanh tịnh tối thượng, hoàn toàn tự nhiên và xứng đáng với một con người.

Verse 154 (चौपाई)

जथा अनेक बेष धरि नृत्य करइ नट कोइ। सोइ सोइ भाव देखावइ आपुन होइ न सोइ।।72(ख)।।

jathā aneka beṣa dhari nṛtya karai naṭa koi | soi soi bhāva dekhāvai āpuna hoi na soi ||72(kha)||

Như một diễn viên khoác nhiều trang phục và biểu diễn điệu múa, thể hiện mọi cảm xúc, nhưng không bao giờ trở thành những gì mình diễn, thì cũng như vậy.

Verse 155 (दोहा/सोरठा)

असि रघुपति लीला उरगारी। दनुज बिमोहनि जन सुखकारी।। जे मति मलिन बिषयबस कामी। प्रभु मोह धरहिं इमि स्वामी।। नयन दोष जा कहँ जब होई। पीत बरन ससि कहुँ कह सोई।। जब जेहि दिसि भ्रम होइ खगेसा। सो कह पच्छिम उयउ दिनेसा।। नौकारूढ़ चलत जग देखा। अचल मोह बस आपुहि लेखा।। बालक भ्रमहिं न भ्रमहिं गृहादीं। कहहिं परस्पर मिथ्याबादी।। हरि बिषइक अस मोह बिहंगा। सपनेहुँ नहिं अग्यान प्रसंगा।। मायाबस मतिमंद अभागी। हृदयँ जमनिका बहुबिधि लागी।। ते सठ हठ बस संसय करहीं। निज अग्यान राम पर धरहीं।।

asi raghupati līlā uragārī | danuja bimohani jana sukhakārī || je mati malina biṣaya-basa kāmī | prabhu moha dharahim imi svāmī || nayana doṣa jā kahaṁ jaba hoī | pīta barana sasi kahuṁ kaha soī || jaba jehi disi bhrama hoi khagesā | so kaha pacchima uyau dinesā || naukārūṛha calata jaga dekhā | acala moha basa āpuhī lekhā || bālaka bhramahim na bhramahim gṛha-ādīṁ | kahahim paraspara mithyābādīṁ || hari biṣaika asa moha bihaṅgā | sapanehuṁ nahiṁ ajñāna prasaṅgā || māyābasa matimanda abhāgī | hṛdayaṁ jamanikā bahubidhi lāgī || te saṭha haṭha basa saṁsaya karahīṁ | nija ajñāna rāma para dharahīṁ ||

Đó là lila của Raghupati, thưa kẻ thù của rắn, nó làm bối rối những kẻ quỷ dữ, nhưng mang lại an ủi cho những người thuộc về Chúa. Những kẻ tâm trí ô trọc, nô lệ cho đối tượng giác quan và ham muốn, tưởng tượng chính Chúa cũng bị mê hoặc. Khi mắt có tật, người ta gọi cả mặt trăng là 'vàng'. Và khi một con chim mất phương hướng, nó tuyên bố mặt trời mọc ở phương tây. Người ngồi trên thuyền thấy bờ đang di chuyển, trong ảo tưởng họ cho mình là đứng yên. Trẻ con lầm lạc, không phải các bậc trưởng thượng trong nhà, nhưng chúng buộc tội nhau về sự giả dối. Cũng vậy, thưa loài chim, sự ảo tưởng như vậy chỉ 'về Hari', trong Ngài không có, ngay cả trong giấc mơ, bất kỳ dịp nào cho sự vô minh. Nhưng những kẻ bất hạnh, tâm trí chậm lụt, dưới sự chi phối của Maya, có nhiều màn che phủ trên trái tim. Những kẻ ngu ngốc ấy, qua sự ngoan cố, nảy sinh nghi ngờ và đặt sự vô minh của chính mình lên Rama.

Verse 156 (चौपाई)

काम क्रोध मद लोभ रत गृहासक्त दुखरूप। ते किमि जानहिं रघुपतिहि मूढ़ परे तम कूप।।73(क)।।

kāma krodha mada lobha rata gṛhāsakta dukharūpa | te kimi jānahim raghupatihi mūṛha pare tama kūpa ||73(ka)||

Hãy nghe, thưa vua của loài chim, về sự vĩ đại của Chúa Raghupati. Tôi sẽ kể câu chuyện đẹp đẽ theo sự hiểu biết của mình. Theo cách nào Chúa đã bị mê hoặc, tôi sẽ kể cho ngươi nghe toàn bộ câu chuyện đó. Ngươi là nơi nhận ân sủng của Rama, thưa cha, tình yêu đối với đức hạnh của Hari mang lại niềm vui cho tôi. Vì vậy tôi không giấu ngươi điều gì, tôi hát về bí mật tối thượng đầy quyến rũ. Hãy nghe về bản tính tự nhiên đơn giản của Rama, không ai trong những người hầu giữ lòng kiêu hãnh. Niềm kiêu hãnh là gốc rễ của luân hồi, gây đau khổ theo nhiều cách, mang lại mọi nỗi buồn. Vì vậy, kho tàng của lòng thương xót giữ khoảng cách, nhưng tình yêu mẫu tử đối với người hầu thì vô cùng sâu sắc. Như vết thương trên thân con trẻ, thưa Ngài, người mẹ chịu đựng lâu dài và khó khăn như thế nào.

Verse 157 (दोहा/सोरठा)

निर्गुन रूप सुलभ अति सगुन जान नहिं कोइ। सुगम अगम नाना चरित सुनि मुनि मन भ्रम होइ।।73(ख)।।

nirguna rūpa sulabha ati saguna jāna nahiṁ koi | sugama agama nānā carita suni muni mana bhrama hoi ||73(kha)||

Dù ban đầu đứa trẻ chịu đau đớn và khóc lóc bồn chồn, nhưng khi bệnh tật tiêu tan, người mẹ mưu cầu lợi ích cho con, đứa trẻ không tính toán nỗi đau của mình. Cũng vậy, Raghupati vì lợi ích của người hầu mà xóa bỏ lòng kiêu hãnh. Tulsidas hỏi, sao ngươi không thờ phụng một Chúa như thế, từ bỏ sự lầm lạc?

Verse 158 (चौपाई)

राम कृपा आपनि जड़ताई। कहउँ खगेस सुनहु मन लाई।। जब जब राम मनुज तनु धरहीं। भक्त हेतु लीला बहु करहीं।। तब तब अवधपुरी मैं ज़ाऊँ। बालचरित बिलोकि हरषाऊँ।। जन्म महोत्सव देखउँ जाई। बरष पाँच तहँ रहउँ लोभाई।। इष्टदेव मम बालक रामा। सोभा बपुष कोटि सत कामा।। निज प्रभु बदन निहारि निहारी। लोचन सुफल करउँ उरगारी।। लघु बायस बपु धरि हरि संगा। देखउँ बालचरित बहुरंगा।।

rāma kṛpā āpani jaṛatāī | kahuṁ khageśa sunahu mana lāī || jaba jaba rāma manuja tanu dharahīṁ | bhakta hetu līlā bahu karahīṁ || taba taba avadhapurī maiṁ jāūṁ | bālacarita biloki haraṣāūṁ || janma mahotsava dekhauṁ jāī | baraṣa pāṁca tahaṁ rahauṁ lobhāī || iṣṭadeva mama bālaka rāmā | sobhā bapuṣ koṭi sata kāmā || nija prabhu badana nihāri-nihārī | locana suphala karauṁ uragārī || laghu bāyasa bapu dhari hari saṅgā | dekhauṁ bālacarita bahuraṅgā ||

Nhờ ân sủng của Rama, dù sự hiểu biết của tôi chậm lụt, tôi vẫn nói, thưa vua của loài chim, hãy lắng nghe với tâm trí chú tâm. Bất cứ khi nào Rama nhận hình hài con người, Ngài thực hiện nhiều hành động vui tươi vì lợi ích của các tín đồ. Khi đó, tôi lại và lại đến Ayodhya, và vui mừng ngắm nhìn những trò chơi thời thơ ấu của Ngài. Tôi đi chứng kiến lễ hội vĩ đại sinh nhật của Ngài, và say sưa, tôi ở lại đó năm năm. Chúa được chọn của tôi là Rama thời thơ ấu, vẻ đẹp hình thể Ngài vượt qua hàng trăm triệu Kama. Nhìn và nhìn vào gương mặt Chúa của mình, tôi làm cho đôi mắt mình thành tựu, thưa kẻ thù của rắn. Nhận thân xác của một con quạ nhỏ và ở gần Hari, tôi xem những lila thời thơ ấu nhiều màu sắc của Ngài.

Verse 159 (दोहा/सोरठा)

लरिकाईं जहँ जहँ फिरहिं तहँ तहँ संग उड़ाउँ। जूठनि परइ अजिर महँ सो उठाइ करि खाउँ।।75(क)।। एक बार अतिसय सब चरित किए रघुबीर। सुमिरत प्रभु लीला सोइ पुलकित भयउ सरीर।।75(ख)।।

larikāīṁ jahaṁ jahaṁ phirahīṁ tahaṁ tahaṁ saṅga uṛāūṁ | jūṭhani parai ajira maṁha so uṭhāi kari khāūṁ || 75(ka) || eka bāra atisaya saba carita kiye raghubīra | sumirata prabhu līlā soi pulakita bhayau sarīra || 75(kha) ||

Trong thời thơ ấu của Ngài, bất cứ nơi nào Ngài đi lại, ở đó tôi bay theo cùng Ngài. Nếu mẩu vụn bánh rơi xuống sân, tôi nhặt lên và ăn. Một lần, khi Raghubir thực hiện mọi hành động của Ngài một cách kỳ diệu vô cùng, nhớ lại lila chính đó của Chúa, thân thể tôi rung lên vì niềm phấn khích.

Verse 160 (चौपाई)

कहइ भसुंड सुनहु खगनायक। रामचरित सेवक सुखदायक।। नृपमंदिर सुंदर सब भाँती। खचित कनक मनि नाना जाती।। बरनि न जाइ रुचिर अँगनाई। जहँ खेलहिं नित चारिउ भाई।। बालबिनोद करत रघुराई। बिचरत अजिर जननि सुखदाई।। मरकत मृदुल कलेवर स्यामा। अंग अंग प्रति छबि बहु कामा।। नव राजीव अरुन मृदु चरना। पदज रुचिर नख ससि दुति हरना।। ललित अंक कुलिसादिक चारी। नूपुर चारू मधुर रवकारी।। चारु पुरट मनि रचित बनाई। कटि किंकिन कल मुखर सुहाई।।

kahai bhasuṇḍa sunahu khaganāyaka | rāmacarita sevaka sukhadāyaka || nṛpamandira sundara saba bhāṁtī | khacita kanaka mani nānā jātī || barani na jāi rucira aṅganāī | jahaṁ khelahiṁ nita cāriu bhāī || bālabinoda karata raghurāī | bicarata ajira janani sukhadāī || marakata mṛdula kalevara syāmā | aṅga aṅga prati chabi bahu kāmā || nava rājīva aruna mṛdu caranā | padaja rucira nakha sasi duti haranā || lalita aṅka kulisādika cārī | nūpura cāru madhura ravakārī || cāru puraṭa mani racita banāī | kaṭi kiṅkina kala mukhara suhāī ||

Bhushundi nói: Hãy lắng nghe, hỡi chúa tể của các loài chim, câu chuyện về Rama mang lại niềm vui cho các tôi tớ của Ngài. Cung điện hoàng gia đẹp đẽ theo mọi cách, được khảm vàng và ngọc quý nhiều loại. Những sân trong xinh đẹp không thể diễn tả bằng lời, nơi bốn anh em chơi đùa mỗi ngày. Raghurai vui đùa trong trò chơi trẻ thơ, di chuyển khắp sân, mang lại niềm vui cho mẹ mình. Thân thể mềm mại đen ngọc của Ngài như ngọc lục bảo; trong từng chi thể, vẻ đẹp của Ngài vượt trội hơn vô số Kama. Đôi chân sen dịu dàng của Ngài có màu đỏ như hoa sen mới nở; những móng chân xinh đẹp đánh cắp ánh sáng của mặt trăng. Những chiếc vòng cổ duyên dáng và các đồ trang sức khác tỏa sáng; những chiếc chuông xinh đẹp vang lên ngọt ngào. Một chiếc đai lưng xinh đẹp được chế tác từ vàng và ngọc, những chiếc chuông ở eo leng keng tạo nên âm nhạc dễ chịu.

Verse 161 (दोहा/सोरठा)

रेखा त्रय सुन्दर उदर नाभी रुचिर गँभीर। उर आयत भ्राजत बिबिध बाल बिभूषन चीर।।76।।

rekhā traya sundara udara nābhī rucira gaṁbhīra | ura āyata bhrājata bibidha bāla bibhūṣana cīra || 76 ||

Ba đường vẽ xinh đẹp trang trí bụng Ngài; rốn của Ngài đẹp và sâu. Ngực rộng của Ngài tỏa sáng, được trang trí bằng nhiều loại đồ trang sức và trang phục trẻ thơ khác nhau.

Verse 162 (चौपाई)

अरुन पानि नख करज मनोहर। बाहु बिसाल बिभूषन सुंदर।। कंध बाल केहरि दर ग्रीवा। चारु चिबुक आनन छबि सींवा।। कलबल बचन अधर अरुनारे। दुइ दुइ दसन बिसद बर बारे।। ललित कपोल मनोहर नासा। सकल सुखद ससि कर सम हासा।। नील कंज लोचन भव मोचन। भ्राजत भाल तिलक गोरोचन।। बिकट भृकुटि सम श्रवन सुहाए। कुंचित कच मेचक छबि छाए।। पीत झीनि झगुली तन सोही। किलकनि चितवनि भावति मोही।। रूप रासि नृप अजिर बिहारी। नाचहिं निज प्रतिबिंब निहारी।। मोहि सन करहीं बिबिध बिधि क्रीड़ा। बरनत मोहि होति अति ब्रीड़ा।। किलकत मोहि धरन जब धावहिं। चलउँ भागि तब पूप देखावहिं।।

aruna pāni nakha karaja manohara | bāhu bisāla bibhūṣana sundara || kaṅdha bāla kehari-dara grīvā | cāru cibuka ānana chabi sīṁvā || kalabala bacana adhara arunāre | dui dui dasana bisada bara bāre || lalita kapola manohara nāsā | sakala sukhada sasi kara sama hāsā || nīla kañja locana bhava mocana | bhrājata bhāla tilaka gorocana || bikaṭa bhṛkuṭi sama śravan suhāe | kuñcita kaca mecaka chabi chāe || pīta jhīni jhagulī tana sohī | kilakani citavani bhāvati mohī || rūpa rāsi nṛpa ajira bihārī | nācahiṁ nija pratibiṁba nihārī || mohi sana karahīṁ bibidha bidhi krīḍā | baranata mohi hoti ati brīḍā || kilakata mohi dharana jaba dhāvahīṁ | calauṁ bhāgi taba pūpa dekhāvahīṁ ||

Đôi tay như hoa sen của Ngài có màu đỏ, móng tay sáng ngời; đôi cánh tay rộng lớn của Ngài đẹp với đồ trang sức. Vai của Ngài vững chãi, cổ của Ngài như sư tử trẻ; cằm của Ngài duyên dáng, vẻ đẹp khuôn mặt vượt quá sự đo lường. Những lời bập bẹ, đôi môi đỏ; hai hàng răng sáng, được sắp xếp tuyệt vời. Má duyên dáng, mũi xinh đẹp; nụ cười như trăng và long não mang lại mọi niềm vui. Đôi mắt như hoa sen xanh giải thoát con người khỏi luân hồi thế gian; trên trán Ngài tỏa sáng một tilak bằng gorocan thiêng liêng. Lông mày của Ngài đậm; đôi tai cân đối đẹp đẽ; mái tóc đen xoăn tỏa ra vẻ rực rỡ. Một chiếc áo mỏng màu vàng phù hợp với thân thể Ngài; những ánh nhìn tinh nghịch của Ngài làm tôi thích thú. Một kho tàng vẻ đẹp, đi dạo trong sân của nhà vua, Ngài nhảy múa khi thấy hình bóng của chính mình. Với tôi, Ngài chơi đùa theo nhiều cách, nói về điều đó làm tôi cảm thấy ngại ngùng. Cười đùa, khi Ngài chạy để bắt tôi, tôi sẽ bỏ chạy; sau đó Ngài sẽ cho tôi xem một chiếc bánh ngọt.

Verse 163 (दोहा/सोरठा)

आवत निकट हँसहिं प्रभु भाजत रुदन कराहिं। जाउँ समीप गहन पद फिरि फिरि चितइ पराहिं।।77(क)।। प्राकृत सिसु इव लीला देखि भयउ मोहि मोह। कवन चरित्र करत प्रभु चिदानंद संदोह।।77(ख)।।

āvata nikaṭa haṁsahiṁ prabhu bhājata rudana karāhiṁ | jāuṁ samīpa gahana pada phiri-phiri citai parāhiṁ ||77(ka)|| prākṛta sisu iva līlā dekhi bhayau mohi moha | kavana caritra karata prabhu cidānanda saṁdoha ||77(kha)||

Khi tôi đến gần, Chúa sẽ mỉm cười; khi tôi lao về phía Ngài, Ngài sẽ khóc lóc như thể sợ hãi. Khi tôi đến gần, lần nữa Ngài nhìn lại và lao đi, cách của Ngài không thể hiểu thấu. Nhìn thấy trò chơi này, giống như của một đứa trẻ bình thường, tôi hoàn toàn bối rối: hành động kỳ diệu nào mà Chúa đang thực hiện, Đấng là kho tàng của Ý thức và Hạnh phúc?

Verse 164 (चौपाई)

एतना मन आनत खगराया। रघुपति प्रेरित ब्यापी माया।। सो माया न दुखद मोहि काहीं। आन जीव इव संसृत नाहीं।। नाथ इहाँ कछु कारन आना। सुनहु सो सावधान हरिजाना।। ग्यान अखंड एक सीताबर। माया बस्य जीव सचराचर।। जौं सब कें रह ग्यान एकरस। ईस्वर जीवहि भेद कहहु कस।। माया बस्य जीव अभिमानी। ईस बस्य माया गुनखानी।। परबस जीव स्वबस भगवंता। जीव अनेक एक श्रीकंता।। मुधा भेद जद्यपि कृत माया। बिनु हरि जाइ न कोटि उपाया।।

etanā mana ānata khagarāyā | raghupati prērīta byāpī māyā || so māyā na dukhada mohi kāhīṁ | āna jīva iva saṁsṛta nāhīṁ || nātha ihāṁ kachu kārana ānā | sunahu so sāvadhāna harijānā || gyāna akhaṇḍa eka sītābara | māyā basya jīva sacarācara || jauṁ saba keṁ raha gyāna eka-rasa | īswara jīvahi bhēda kahahu kasa || māyā basya jīva abhimānī | īsa basya māyā guṇakhānī || parabasa jīva svabasa bhagavaṁtā | jīva anēka eka śrīkaṁtā || mudhā bhēda jadyapi kṛta māyā | binu hari jāi na kōṭi upāyā ||

Điều này, chúa tể của các loài chim nói, tôi có thể hiểu: theo sự thôi thúc của Chúa, maya lan tỏa khắp nơi. Tuy nhiên, maya đó không làm phiền tôi chút nào; không giống như những chúng sinh khác, tôi không bị trói buộc trong luân hồi. Nhưng, hỡi Chúa Tể, có một lý do khác ở đây, hãy nói rõ ràng, hỡi người hiểu biết về Hari. Kiến thức là một, không thể phá vỡ, hỡi Chàng rể của Sita; và yet tất cả chúng sinh, di chuyển và bất động, đều dưới quyền của maya. Nếu cùng một kiến thức đơn nhất, đồng nhất hiện hữu trong tất cả, làm sao ngài có thể nói về sự khác biệt giữa Chúa và linh hồn? Linh hồn, đầy kiêu ngạo, nằm dưới quyền của maya; Chúa, kho tàng của các phẩm chất, nắm giữ maya dưới quyền của Ngài. Linh hồn phụ thuộc; Chúa Được Ban Phước là tự chủ. Linh hồn có nhiều; Chúa của Lakshmi là Một. Mặc dù maya đã tạo ra một sự khác biệt bề ngoài, nó không thể bị vượt qua bằng hàng triệu phương pháp nếu không có Hari.

Verse 165 (दोहा/सोरठा)

रामचंद्र के भजन बिनु जो चह पद निर्बान। ग्यानवंत अपि सो नर पसु बिनु पूँछ बिषान।।78(क)।। राकापति षोड़स उअहिं तारागन समुदाइ। सकल गिरिन्ह दव लाइअ बिनु रबि राति न जाइ।।78(ख)।।

rāmacandra ke bhajana binu jo caha pada nirbāna | gyānavanta api so nara pasu binu pūṁcha biṣāna ||78(ka)|| rākāpati ṣōṛasa uahiṁ tārāgana samudāi | sakala girinha dava lāia binu rabi rāति na jāi ||78(kha)||

Không có sự sùng kính đối với Ramacandra, bất cứ ai khao khát trạng thái giải thoát, ngay cả khi học thức, cũng chỉ là một con thú trong hình dạng con người, chỉ thiếu đuôi và sừng. Mặc dù chúa tể của đêm trăng tròn mọc lên trọn vẹn với mười sáu pha giữa một quần thể sao, đêm vẫn không qua đi nếu không có mặt trời, ngay cả khi ngài đốt cháy mọi ngọn núi.

Verse 166 (चौपाई)

ऐसेहिं हरि बिनु भजन खगेसा। मिटइ न जीवन्ह केर कलेसा।। हरि सेवकहि न ब्याप अबिद्या। प्रभु प्रेरित ब्यापइ तेहि बिद्या।। ताते नास न होइ दास कर। भेद भगति भाढ़इ बिहंगबर।। भ्रम ते चकित राम मोहि देखा। बिहँसे सो सुनु चरित बिसेषा।। तेहि कौतुक कर मरमु न काहूँ। जाना अनुज न मातु पिताहूँ।। जानु पानि धाए मोहि धरना। स्यामल गात अरुन कर चरना।। तब मैं भागि चलेउँ उरगामी। राम गहन कहँ भुजा पसारी।। जिमि जिमि दूरि उड़ाउँ अकासा। तहँ भुज हरि देखउँ निज पासा।।

aiseehiṁ hari binu bhajana khagēsā | miṭai na jīvanha kera kalēsā || hari sēvakahi na byāpa abidyā | prabhu prērīta byāpai tehi bidyā || tātē nāsa na hōi dāsa kara | bhēda bhagati bhāṛhai bihaṁgabara || bhrama tē cakita rāma mohi dēkhā | bihaṁsē so sunu carita bisēṣā || tehi kautuka kara maramu na kāhūṁ | jānā anuj na mātu pitāhūṁ || jānu pāni dhāē mohi dharanā | syāmala gāta aruna kara caranā || taba maiṁ bhāgi calēuṁ uragāmī | rāma gahana kahaṁ bhujā pasārī || jimi-jimi dūri uṛāuṁ akāsā | tahiṁ bhuj hari dēkhauṁ nija pāsā ||

Như vậy, hỡi chúa tể của các loài chim: không có sự sùng kính đối với Hari, những khổ đau của chúng sinh không chấm dứt. Vô minh không chế ngự tôi tớ của Chúa; theo sự thôi thúc của Chúa, kiến thức cứu rỗi đó chiếm ưu thế trong người đó. Do đó, một tôi tớ không bị hủy diệt bởi maya; đúng hơn, ý thức về sự khác biệt chỉ làm tăng trưởng sự sùng kính, hỡi loài chim ưu tú. Trong sự bối rối của tôi, Rama nhìn tôi, ngạc nhiên, và mỉm cười, hãy lắng nghe điều kỳ diệu đặc biệt này. Không ai nắm bắt được bí mật của trò chơi đó, không phải em trai của Ngài, cũng không phải mẹ và cha của Ngài. Như thể để bắt tôi bằng đôi tay, Ngài chạy, thân thể đen, với đôi tay và chân hồng hào. Sau đó tôi bỏ chạy, nhanh như một con rắn; nhưng Rama, mầu nhiệm, vươn đôi cánh tay về phía tôi. Càng bay xa vào bầu trời, tôi càng thấy đôi cánh tay của Chúa ngay bên cạnh mình.

Verse 167 (दोहा/सोरठा)

ब्रह्मलोक लगि गयउँ मैं चितयउँ पाछ उड़ात। जुग अंगुल कर बीच सब राम भुजहि मोहि तात।।79(क)।। सप्ताबरन भेद करि जहाँ लगें गति मोरि। गयउँ तहाँ प्रभु भुज निरखि ब्याकुल भयउँ बहोरि।।79(ख)।।

brahmaloka lagi gayauṁ maiṁ citayauṁ pācha uṛāta | juga aṅgula kara bīca saba rāma bhujahi mohi tāta ||79(ka)|| saptābaraṇa bhēda kari jahāṁ lagēṁ gati mōri | gayauṁ tahāṁ prabhu bhuja nirakhi byākula bhayauṁ bahōri ||79(kha)||

Tôi bay xa đến Brahmaloka, và nhìn lại khi tôi bay nhanh, tôi thấy đôi cánh tay của Rama vẫn chỉ cách tôi một khoảng hai ngón tay. Xuyên qua bảy lớp vũ trụ đến giới hạn của chuyến bay, tôi cũng đến đó, nhưng khi thấy đôi cánh tay của Chúa, tôi lại bị choáng ngợp và bối rối.