Prakarana 6

Verse 101 (श्लोक)

रामं कामारिसेव्यं भवभयहरणं कालमत्तेभसिंहं योगीन्द्रं ज्ञानगम्यं गुणनिधिमजितं निर्गुणं निर्विकारम्। मायातीतं सुरेशं खलवधनिरतं ब्रह्मवृन्दैकदेवं वन्दे कन्दावदातं सरसिजनयनं देवमुर्वीशरूपम्।।1।। शंखेन्द्वाभमतीवसुन्दरतनुं शार्दूलचर्माम्बरं कालव्यालकरालभूषणधरं गंगाशशांकप्रियम्। काशीशं कलिकल्मषौघशमनं कल्याणकल्पद्रुमं नौमीड्यं गिरिजापतिं गुणनिधिं कन्दर्पहं शङ्करम्।।2।। यो ददाति सतां शम्भुः कैवल्यमपि दुर्लभम्। खलानां दण्डकृद्योऽसौ शङ्करः शं तनोतु मे।।3।।

rāmaṃ kāmāri-sevyaṃ bhava-bhaya-haraṇaṃ kāla-mattebha-siṃhaṃ yogīndraṃ jñāna-gamyaṃ guṇa-nidhim ajitaṃ nirguṇaṃ nirvikāram | māyātītaṃ sureśaṃ khala-vadha-nirataṃ brahma-vṛndaika-devaṃ vande kandāvadātaṃ sarasija-nayanaṃ devam urvīśa-rūpam ||1|| śaṅkhendvābhaṃ atīva-sundara-tanuṃ śārdūla-carmāmbaram kāla-vyāla-karāla-bhūṣaṇa-dharaṃ gaṅgā-śaśāṅka-priyam | kāśīśaṃ kali-kalmaṣaugha-śamanaṃ kalyāṇa-kalpa-drumam naumīḍyaṃ girijā-patiṃ guṇa-nidhiṃ kandarpa-haṃ śaṅkaram ||2|| yo dadāti satāṃ śambhuḥ kaivalyam api durlabham | khalānāṃ daṇḍa-kṛd yo'sau śaṅkaraḥ śaṃ tanotu me ||3||

Tôi cúi lạy Rama, Đấng được cả kẻ thù của Kama là Shiva tôn thờ; Đấng xua tan nỗi sợ hãi của luân hồi; Sư tử trước con voi điên loạn của Tử Thần; Chúa của các đạo sư yoga, đạt được qua tri thức; Kho tàng đức hạnh, bất khả chiến bại; vượt ngoài ba đức tính và bất biến; siêu vượt ảo ảnh; Chúa tể của các vị thần; quyết tâm tiêu diệt kẻ ác; Đấng duy nhất được tôn thờ bởi hội chúng của Brahma, thuần khiết như lõi cây chuối, mắt như hoa sen, hiện diện trên đất như vua chính đáng. Tôi kính lạy Shankara, rạng rỡ như ốc và mặt trăng, hình hài vô cùng xinh đẹp đẹp; khoác da hổ; trang sức bằng những vật đáng sợ của rắn; người yêu của Ganga và mặt trăng; Chúa của Kashi; Đấng xua tan đống tội lỗi của Kali; cây như ý của điềm lành; xứng đáng được ca ngợi; bạn đời của Girija; đại dương đức hạnh; kẻ hủy diệt dục vọng. Xin Shankara, Đấng ban giải thoát hiếm có cho người thánh thiện và trừng phạt kẻ ác, hãy ban bình an cho tôi.

Verse 102 (दोहा/सोरठा)

लव निमेष परमानु जुग बरष कलप सर चंड। भजसि न मन तेहि राम को कालु जासु कोदंड।। सिंधु बचन सुनि राम सचिव बोलि प्रभु अस कहेउ। अब बिलंबु केहि काम करहु सेतु उतरै कटकु।। सुनहु भानुकुल केतु जामवंत कर जोरि कह। नाथ नाम तव सेतु नर चढ़ि भव सागर तरिहिं।।

lava nimeṣa paramāṇu juga baraṣa kalapa sara caṃḍa | bhajasi na mana tehi rāma ko kālu jāsu kodaṃḍa || siṃdhu bacana suni rāma saciva boli prabhu asa kaheu | aba bilaṃbu kehi kāma karahu setu utarai kaṭaku || sunahu bhānukula ketu jāṃbavaṃta kara jori kaha | nātha nāma tava setu nara caṛhi bhava sāgara tarihiṃ ||

Khoảnh khắc, chớp mắt, nguyên tử thời gian, kiếp, năm và chu kỳ đều dữ dội như tên bắn, nhưng tâm ngươi không tôn thờ Rama, Đấng mà chính chiếc cung của Ngài khuất phục Thời Gian. Nghe lời Đại Dương, Chúa gọi các quan đại thần và phán: 'Sao còn chần chừ? Hãy xây cầu để đoàn quân vượt qua.' Jambavan chắp tay thưa: 'Lá cờ của dòng họ Mặt Trời! Danh Ngài chính là cầu, ai bước lên đó sẽ vượt biển luân hồi.'

Verse 103 (चौपाई)

यह लघु जलधि तरत कति बारा। अस सुनि पुनि कह पवनकुमारा।। प्रभु प्रताप बड़वानल भारी। सोषेउ प्रथम पयोनिधि बारी। तब रिपु नारी रुदन जल धारा। भरेउ बहोरि भयउ तेहिं खारा।। सुनि अति उकुति पवनसुत केरी। हरषे कपि रघुपति तन हेरी।। जामवंत बोले दोउ भाई। नल नीलहि सब कथा सुनाई।। राम प्रताप सुमिरि मन माहीं। करहु सेतु प्रयास कछु नाहीं।। बोलि लिए कपि निकर बहोरी। सकल सुनहु बिनती कछु मोरी।। राम चरन पंकज उर धरहू। कौतुक एक भालु कपि करहू।। धावहु मर्कट बिकट बरूथा। आनहु बिटप गिरिन्ह के जूथा।। सुनि कपि भालु चले करि हूहा। जय रघुबीर प्रताप समूहा।।

yaha laghu jaladhi tarata kati bārā | asa suni puni kaha pavan-kumārā || prabhu pratāpa baḍavānala bhārī | soṣeu prathama payonidhi bārī || taba ripu nārī rudana jala dhārā | bhareu bahori bhayau tehiṃ khārā || suni ati ukuti pavan-suta kerī | haraṣe kapi raghupati tana herī || jāṃbavaṃta bole dou bhāī | nala nīlahi saba kathā sunāī || rāma pratāpa sumiri mana māhīṃ | karahu setu prayāsa kachu nāhīṃ || boli liye kapi nikara bahorī | sakala sunahu binatī kachu morī || rāma carana paṅkaja ura dharahū | kautuka eka bhālu kapi karahū || dhāvahu markaṭ bikaṭa barūthā | ānahu biṭapa girinh ke jūthā || suni kapi bhālu cale kari hūhā | jaya raghubīra pratāpa samūhā ||

'Bao nhiêu lần chúng ta đã vượt biển nhỏ này?' Con trai của Gió lại nói. 'Quyền năng của Chúa như ngọn lửa dưới biển khổng lồ, từng uống cạn nước đại dương. Phụ nữ kẻ thù khóc thành suối, nước lại đầy và trở nên mặn.' Nghe lời sắc bén của Hanuman, loài khỉ vui mừng ngắm nhìn hình hài Rama. Jambavan nói với hai anh em và kể hết chuyện cho Nala và Nila. 'Ghi nhớ quyền năng Rama trong lòng, hãy xây cầu, không khó khăn gì.' Ông tụ tập loài khỉ: 'Tất cả hãy nghe lời ta. Giữ chân sen Rama trong tim, gấu và khỉ hãy làm việc kỳ diệu. Chạy đi, mang cây và núi đá.' Gấu và khỉ lao đi với tiếng hò reo: 'Chiến thắng cho Raghuvir, khối uy quyền!'

Verse 104 (दोहा/सोरठा)

अति उतंग गिरि पादप लीलहिं लेहिं उठाइ। आनि देहिं नल नीलहि रचहिं ते सेतु बनाइ।।1।।

ati utaṅga giri pādapa līlahiṃ lehiṃ uṭhāi | āni dehiṃ nala nīlahi raca-hiṃ te setu banāi ||1||

Núi cao và cây lớn họ nhấc lên như chơi, mang đến cho Nala và Nila, người sắp xếp và xây cầu.

Verse 105 (चौपाई)

सैल बिसाल आनि कपि देहीं। कंदुक इव नल नील ते लेहीं।। देखि सेतु अति सुंदर रचना। बिहसि कृपानिधि बोले बचना।। परम रम्य उत्तम यह धरनी। महिमा अमित जाइ नहिं बरनी।। करिहउँ इहाँ संभु थापना। मोरे हृदयँ परम कलपना।। सुनि कपीस बहु दूत पठाए। मुनिबर सकल बोलि लै आए।। लिंग थापि बिधिवत करि पूजा। सिव समान प्रिय मोहि न दूजा।। सिव द्रोही मम भगत कहावा। सो नर सपनेहुँ मोहि न पावा।। संकर बिमुख भगति चह मोरी। सो नारकी मूढ़ मति थोरी।।

saila bisāla āni kapi dehīṃ | kaṃduka iva nala nīla te lehīṃ || dekhi setu ati suṃdara racanā | bihasi kṛpā-nidhi bole bacanā || parama ramya uttama yaha dharanī | mahimā amita jāi nahiṃ baranī || karihaūṃ ihāṃ saṃbhu thāpanā | more hṛdayaṃ parama kalapanā || suni kapīsa bahu dūta paṭhāe | munibara sakala boli lai āe || liṃga thāpi bidhi-vata kari pūjā | siva samāna priya mohi na dūjā || siva drohī mama bhagata kahāvā | so nara sapanehūṃ mohi na pāvā || saṃkara bimukha bhagati caha morī | so nārakī mūṛha mati thorī ||

Mang đá tảng lớn, loài khỉ trao cho Nala và Nila, người nhận nhẹ như bóng. Thấy cầu đẹp tuyệt vời, Biển cả của Lòng bi mỉm cười phán: 'Vùng đất này vô cùng xinh đẹp, vinh quang vô biên không thể kể. Ta sẽ lập Shambhu tại đây, nguyện vọng cao nhất trong tim.' Vua khỉ sai sứ giả mời các đạo sĩ. Lập linga và thờ cúng đúng nghi thức. 'Không ai thân với ta hơn Shiva. Ai tự xưng tín đồ ta mà thù ghét Shiva sẽ không bao giờ đạt được ta, ngay cả trong mơ. Ai quay lưng với Shankara mà muốn sùng bái ta, kẻ đó sẽ đọa địa ngục, trí tuệ thấp hèn.'

Verse 106 (दोहा/सोरठा)

संकर प्रिय मम द्रोही सिव द्रोही मम दास। ते नर करहि कलप भरि धोर नरक महुँ बास।।2।।

Śaṅkara priya mama drohī, Śiva-drohī mama dāsa. Te nara karahiṁ kalapa bhari ghora naraka mahuṁ bāsa. ||2||

Kẻ thù của ta được Shankara yêu thương, kẻ thù của Shiva là kẻ thù của ta, vì Shiva là tôi tớ ta. Những người đó sẽ ở trong địa ngục khủng khiếp cả một kiếp.

Verse 107 (चौपाई)

जे रामेस्वर दरसनु करिहहिं। ते तनु तजि मम लोक सिधरिहहिं।। जो गंगाजलु आनि चढ़ाइहि। सो साजुज्य मुक्ति नर पाइहि।। होइ अकाम जो छल तजि सेइहि। भगति मोरि तेहि संकर देइहि।। मम कृत सेतु जो दरसनु करिही। सो बिनु श्रम भवसागर तरिही।। राम बचन सब के जिय भाए। मुनिबर निज निज आश्रम आए।। गिरिजा रघुपति कै यह रीती। संतत करहिं प्रनत पर प्रीती।। बाँधा सेतु नील नल नागर। राम कृपाँ जसु भयउ उजागर।। बूड़हिं आनहि बोरहिं जेई। भए उपल बोहित सम तेई।। महिमा यह न जलधि कइ बरनी। पाहन गुन न कपिन्ह कइ करनी।।

Je Rāmeśvara darasanu karihahiṁ, te tanu taji mama loka sidharahiṁ. Jo Gaṅgā-jalu āni caṛhāihi, so sāyujya mukti nara pāihi. Hoi akāma jo chala taji seihi, bhagati mori tehi Śaṅkara deihi. Mama kṛta setu jo darasanu karihī, so binu śrama bhava-sāgara tarihī. Rāma bacana saba ke jiya bhāe, muni-bara nija nija āśrama āe. Girijā Raghupati kai yaha rītī, santa-ta karahiṁ pranata para prītī. Bāṁdhā setu Nīla Nala nāgara, Rāma kṛpā̃ jasu bhayau ujāgara. Būṛhahiṁ ānahi bōrahahiṁ jeī, bhae upala bōhita sama teī. Mahimā yaha na jaladhi kai baranī, pāhana guna na kapinha kai karanī.

Ai chiêm ngưỡng Rameshwar, khi bỏ thân xác sẽ đạt cõi của ta. Ai mang nước sông Hằng dâng lên sẽ được giải thoát hợp nhất. Ai không ham muốn, bỏ gian dối mà thờ phụng, Shankara sẽ ban lòng sùng bái ta. Ai ngắm cầu do ta xây sẽ vượt biển luân hồi không khó nhọc. Lời Rama làm lòng ai cũng vui, các đạo sĩ về tu viện. Girija, đó là cách của Raghupati: luôn yêu thương kẻ khiêm cung. Nila và Nala xây cầu, nhờ ân điển Rama, danh tiếng họ rực rỡ. Đá chìm nay nổi như thuyền. Đó không phải phép lạ của biển, của đá hay của khỉ.

Verse 108 (दोहा/सोरठा)

श्री रघुबीर प्रताप ते सिंधु तरे पाषान। ते मतिमंद जे राम तजि भजहिं जाइ प्रभु आन।।3।।

Śrī Raghubīra pratāpa te sindhu tare pāṣāna. Te mati-manda je Rāma taji bhajahiṁ jāi prabhu āna. ||3||

Nhờ oai nghiêm của người anh hùng Raghubir, đá cũng vượt biển được. Thật đần độn ai bỏ Rama mà đi thờ lạy chúa khác.

Verse 109 (चौपाई)

बाँधि सेतु अति सुदृढ़ बनावा। देखि कृपानिधि के मन भावा।। चली सेन कछु बरनि न जाई। गर्जहिं मर्कट भट समुदाई।। सेतुबंध ढिग चढ़ि रघुराई। चितव कृपाल सिंधु बहुताई।। देखन कहुँ प्रभु करुना कंदा। प्रगट भए सब जलचर बृंदा।। मकर नक्र नाना झष ब्याला। सत जोजन तन परम बिसाला।। अइसेउ एक तिन्हहि जे खाहीं। एकन्ह कें डर तेपि डेराहीं।। प्रभुहि बिलोकहिं टरहिं न टारे। मन हरषित सब भए सुखारे।। तिन्ह की ओट न देखिअ बारी। मगन भए हरि रूप निहारी।। चला कटकु प्रभु आयसु पाई। को कहि सक कपि दल बिपुलाई।।

Bāṁdhi setu ati sudṛḍha banāvā, dekhi kṛpānidhi ke mana bhāvā. Calī sena kachu barani na jāī, garjahiṁ markaṭ bhaṭ samudāī. Setu-bandha ḍhiga caṛhi Raghurāī, citava kṛpāla sindhu bahutāī. Dekhana kahuṁ prabhu karunā kandā, pragaṭa bhae saba jalacara bṛndā. Makara nakra nānā jhaṣa byālā, sata jojana tana parama bisālā. Aisēu eka tinhahi je khāhīṁ, ekanha keṁ ḍara tepi ḍerāhīṁ. Prabhahi bilokahiṁ ṭarahiṁ na ṭāre, mana haraṣita saba bhae sukhāre. Tinh kī oṭa na dekhi-a bārī, magana bhae Hari rūpa nihārī. Calā kaṭaku prabhu āyasu pāī, ko kahi saka kapi dala bipulāī.

Cầu được xây rất vững chắc, Biển cả của Lòng bi thấy và hài lòng. Đoàn quân di chuyển không sao kể xiết, khỉ chiến sĩ gầm thét. Raghurai lên cầu, Chúa nhân từ nhìn biển bao la. Để ngắm Chúa, muôn loài thủy sinh hiện ra, cá sấu, cá, rắn khổng lồ dài trăm dặm. Kẻ ăn thịt cũng sợ kẻ khác. Chúng nhìn Chúa không rời mắt, lòng vui sướng, không trốn trong nước, say sưa ngắm hình hài Hari. Theo lệnh Chúa, đoàn quân tiến, ai kể hết được đoàn khỉ bao la.

Verse 110 (दोहा/सोरठा)

सेतुबंध भइ भीर अति कपि नभ पंथ उड़ाहिं। अपर जलचरन्हि ऊपर चढ़ि चढ़ि पारहि जाहिं।।4।।

Setu-bandha bhai bhīra ati, kapi nabha pantha uṛāhiṁ. Apara jalacaranhi ūpara caṛhi caṛhi pārhi jāhiṁ. ||4||

Cầu rất đông đúc, khỉ bay qua trên trời, những kẻ khác leo lên lưng thủy quái mà sang bờ bên kia.

Verse 111 (चौपाई)

अस कौतुक बिलोकि द्वौ भाई। बिहँसि चले कृपाल रघुराई।। सेन सहित उतरे रघुबीरा। कहि न जाइ कपि जूथप भीरा।। सिंधु पार प्रभु डेरा कीन्हा। सकल कपिन्ह कहुँ आयसु दीन्हा।। खाहु जाइ फल मूल सुहाए। सुनत भालु कपि जहँ तहँ धाए।। सब तरु फरे राम हित लागी। रितु अरु कुरितु काल गति त्यागी।। खाहिं मधुर फल बटप हलावहिं। लंका सन्मुख सिखर चलावहिं।। जहँ कहुँ फिरत निसाचर पावहिं। घेरि सकल बहु नाच नचावहिं।। दसनन्हि काटि नासिका काना। कहि प्रभु सुजसु देहिं तब जाना।। जिन्ह कर नासा कान निपाता। तिन्ह रावनहि कही सब बाता।। सुनत श्रवन बारिधि बंधाना। दस मुख बोलि उठा अकुलाना।।

asi kautuka biloki dvau bhāī | bihaṁsi cale kṛpāla raghurāī || sena sahita utare raghu-bīrā | kahi na jāi kapi jūthapa bhīrā || siṁdhu pāra prabhu ḍerā kīnhā | sakala kapinha kahuṁ āyasu dīnhā || khāhu jāi phala mūla suhāe | sunata bhālu kapi jahaṁ tahaṁ dhāe || saba taru phare rāma hita lāgī | ritu aru kuritu kāla gati tyāgī || khāhiṁ madhura phala baṭapa halāvahiṁ | laṅkā sanmukha sikhara calāvahiṁ || jahaṁ kahuṁ phirata nisācara pāvahiṁ | gheri sakala bahu nāca nacāvahiṁ || dasananhi kāṭi nāsikā kānā | kahi prabhu sujasu dehiṁ taba jānā || jinha kara nāsā kāna nipātā | tinha rāvanahi kahī saba bātā || sunata śravaṇa bāridhi-bandhānā | dasa-mukha boli uṭhā akulānā ||

Thấy kỳ quan, hai anh em Rama và Lakshmana mỉm cười tiến bước. Cả đoàn quân của dòng họ Raghu vượt qua, đoàn khỉ đông vô kể. Chúa hạ trại bên kia biển, bảo khỉ gấu đi ăn trái cây rễ cây. Nghe lệnh, chúng chạy khắp nơi. Cây đơm trái vì Rama, mùa vụ không còn ý nghĩa. Ăn trái ngọt, lay cây đa, ném đá về phía Lanka. Gặp quỷ dữ, chúng vây bắt nhảy múa, cắn đứt mũi tai rồi thả đi, khen ngợi danh tiếng Chúa. Quỷ bị cắt mũi tai về kể hết cho Ravana. Nghe tin biển bị chặn, kẻ mười mặt bật dậy kinh hoàng.

Verse 112 (दोहा/सोरठा)

बांध्यो बननिधि नीरनिधि जलधि सिंधु बारीस। सत्य तोयनिधि कंपति उदधि पयोधि नदीस।।5।।

bāṁdhyo bananidhi nīranidhi jaladhi siṁdhu bārīsa | satya toyanidhi kaṁpati udadhi payodhi nadīsa ||5||

Đại dương, rộng lớn như rừng, kho tàng của dòng nước, biển cả, Sindhu, chúa tể của các dòng sông, đã bị trói buộc. Trước Chân Lý, kho chứa nước rung động: đại dương, vực sâu mang sữa, chúa tể các dòng sông.