Prakarana 36
सोपान-आरम्भ: ‘भक्ति का जन्म’—जहाँ रामकथा को गृह-आनन्द, मंगलाचार, गुरु-आज्ञा और लोक-रीति के माध्यम से साधक के मन में ‘श्रद्धा’ का स्थिर आसन मिलता है। इस खण्ड में विवाहोत्तर गृह-प्रवेश, पूजन, दान, आशीष, और रात्रि-विश्राम जैसे दृश्य ‘धर्म-समाज’ की स्थापना करते हैं: भक्ति केवल अंतःभाव नहीं, बल्कि संस्कार-रूप जीवन-यज्ञ है।
Đoạn này miêu tả chi tiết "niềm vui linh thiêng của Ayodhyā" (Avadh-maṅgal) sau đám cưới trong Bālakāṇḍa. Rasa chủ yếu dựa trên śṛṅgāra (mối liên kết hôn nhân) và vātsalya (trái tim người mẹ), nhưng nốt nội tại là śānta-bhakti, vì mọi hành động (rửa chân, ārati, tặng quà, thờ phụng guru, dâng lễ cho các vị thần và tổ tiên) đều trở thành hình thức tinh tế của sādhana. Tulsī không khinh thường phong tục thế gian (loka-rīti); ngài thánh hóa nó qua mối liên hệ với Rāma. Các so sánh "janu", như Thực Tối Thượng đối với yogī, thần dược đối với người bệnh, ánh sáng đối với người mù, biến một lễ hội gia đình thành biểu tượng của sự giải thoát tâm linh: quả của bhakti không chỉ là thế giới bên kia, mà là niềm vui nếm trải ngay tại đây và bây giờ. Sự đến của Guru Vasiṣṭha và Kauśika cùng việc ca ngợi vinh quang của câu chuyện trong triều đình tạo nên cây cầu giữa śāstra và līlā: hình dạng ngọt ngào của saguṇa Rāma trở thành cánh cửa dễ tiếp cận dẫn đến nirguṇa Brahman.
Verses
Chaupai 350.1-4
चारि सिंघासन सहज सुहाए।जनु मनोज निज हाथ बनाए।।
तिन्ह पर कुअँरि कुअँर बैठारे।सादर पाय पुनित पखारे।।
धूप दीप नैबेद बेद बिधि।पूजे बर दुलहिनि मंगलनिधि।।
बारहिं बार आरती करहीं।ब्यजन चारु चामर सिर ढरहीं।।
बस्तु अनेक निछावर होहीं।भरीं प्रमोद मातु सब सोहीं।।
पावा परम तत्व जनु जोगीं।अमृत लहेउ जनु संतत रोगीं।।
जनम रंक जनु पारस पावा।अंधहि लोचन लाभु सुहावा।।
मूक बदन जनु सारद छाई।मानहुँ समर सूर जय पाई।।
cāri siṁghāsana sahaja suhāe |janu manoja nija hātha banāe ||
tinha para kuãri kuãra baiṭhāre |sādara pāya punita pakhāre ||
dhūpa dīpa naibeda beda bidhi |pūje bara dulahini maṁgalanidhi ||
bārahiṁ bāra āratī karahīṁ |byajana cāru cāmara sira ḍharahīṁ ||
bastu aneka nichāvara hohīṁ |bharīṁ pramoda mātu saba sohīṁ ||
pāvā parama tatva janu jogīṁ |amṛta laheu janu saṁtata rogīṁ ||
janama raṁka janu pārasa pāvā |aṁdhahi locana lābhu suhāvā ||
mūka badana janu sārada chāī |mānahũ samara sūra jaya pāī ||
Có bốn ngai vàng đẹp một cách tự nhiên, như thể Manoj đã tự tay tạo nên chúng. Trên đó họ cho các công chúa và các hoàng tử ngồi xuống, và với lòng thành kính rửa những đôi chân thánh thiện của họ. Với hương, đèn, cúng phẩm thực phẩm, theo đúng nghi thức Veda, họ tôn thờ các tân lang và tân nương xuất chúng, những kho tàng phước lành. Lần lại lần lại họ thực hiện nghi arati, quạt đẹp và chauri được phe phẩy trên đầu họ. Nhiều loại quà tặng được dâng hiến, và tất cả các bà mẹ tràn đầy niềm vui đều rạng rỡ. Họ như những yogi đã đạt chân lý tối cao, hay như những người bệnh mãn tính đã lấy được trường sinh. Như kẻ nghèo từ thuở sinh ra đã tìm được đá phép thuật, hay người mù đã được ban món quà thị giác tuyệt đẹp. Như người câm đã có Saraswati ngự trong miệng, hay như chiến binh đã giành chiến thắng trong trận chiến.
Doha 350(क)-(ख)
एहि सुख ते सत कोटि गुन पावहिं मातु अनंदु।भाइन्ह सहित बिआहि घर आए रघुकुलचंदु।।350(क)।।
लोक रीत जननी करहिं बर दुलहिनि सकुचाहिं।मोदु बिनोदु बिलोकि बड़ रामु मनहिं मुसकाहिं।।350(ख)।।
ehi sukha te sata koṭi guna pāvahiṁ mātu anaṁdu |bhāinha sahita biāhi ghara āe raghukulacaṁdu ||350(ka)||
loka rīta jananī karahiṁ bara dulahini sakucāhiṁ |modu binodu biloki baṛa rāmu manahiṁ musakāhiṁ ||350(kha)||
Các bà mẹ cảm thấy niềm vui gấp một trăm triệu lần hơn thế, khi Rama, mặt trăng của dòng họ Raghu, về nhà sau khi cưới, cùng với các anh em của mình. Các bà mẹ thực hiện các nghi lễ theo phong tục thế gian, và các chú rể cùng cô dâu đều e thẹn. Nhìn thấy niềm vui và sự náo nhiệt lớn lao, Rama mỉm cười trong lòng.
Chaupai 351.1-4
देव पितर पूजे बिधि नीकी।पूजीं सकल बासना जी की।।
सबहिं बंदि मागहिं बरदाना।भाइन्ह सहित राम कल्याना।।
अंतरहित सुर आसिष देहीं।मुदित मातु अंचल भरि लेंहीं।।
भूपति बोलि बराती लीन्हे।जान बसन मनि भूषन दीन्हे।।
आयसु पाइ राखि उर रामहि।मुदित गए सब निज निज धामहि।।
पुर नर नारि सकल पहिराए।घर घर बाजन लगे बधाए।।
जाचक जन जाचहि जोइ जोई।प्रमुदित राउ देहिं सोइ सोई।।
सेवक सकल बजनिआ नाना।पूरन किए दान सनमाना।।
deva pitara pūje bidhi nīkī |pūjīṁ sakala bāsanā jī kī ||
sabahiṁ baṁdi māgahiṁ baradānā |bhāinha sahita rāma kalyānā ||
aṁtarahita sura āsiṣa dehīṁ |mudita mātu aṁcala bhari leṁhīṁ ||
bhūpati boli barātī līnhe |jāna basana mani bhūṣana dīnhe ||
āyasu pāi rākhi ura rāmahi |mudita gae saba nija nija dhāmahi ||
pura nara nāri sakala pahirāe |ghara ghara bājana lage badhāe ||
jācaka jana jācahi joi joī |pramudita rāu dehiṁ soi soī ||
sevaka sakala bajaniā nānā |pūrana kie dāna sanamānā ||
Các hoàng hậu thờ phụng các vị thần và tổ tiên một cách đàng hoàng, và nhờ đó hoàn thành mọi ước nguyện trong lòng họ. Cúi lạy tất cả các ngài, họ xin ban ân là sự bình an của Rama cùng với các anh em của ngài. Các vị thần, không nhìn thấy, ban phước cho họ, và các bà mẹ, hoan hỉ, thu nhận vào trong nếp áo của mình. Nhà vua triệu tập các thành viên trong đoàn rước dâu và ban cho họ xe cộ, y phục, ngọc quý và trang sức. Nhận được phép ra về, và giữ Rama trong lòng, tất cả đều đi vui vẻ mỗi người về nhà riêng của mình. Tất cả nam thanh nữ tú trong thành phố được ban y phục để mặc, và trong mỗi nhà âm nhạc chúc mừng bắt đầu vang lên. Bất cứ điều gì những người ăn xin xin, nhà vua hoan hỉ ban cho họ đúng điều đó. Tất cả người hầu và nhiều nhạc công được ban cho đầy đủ quà tặng và vinh danh.
Doha 351
देंहिं असीस जोहारि सब गावहिं गुन गन गाथ।तब गुर भूसुर सहित गृहँ गवनु कीन्ह नरनाथ।।351।।
deṁhiṁ asīsa johāri saba gāvahiṁ guna gana gātha |taba gura bhūsura sahita gṛhã gavanu kīnha naranātha ||351||
Tất cả họ chào kính Người với hai tay chắp lại và ban phúc lành, đồng thời hát những câu chuyện về vô số đức hạnh của Người. Bấy giờ vị vua, chúa tể của loài người, đã về cung điện cùng với đạo sư và các vị Bà-la-môn.
Chaupai 352.1-4
जो बसिष्ठ अनुसासन दीन्ही।लोक बेद बिधि सादर कीन्ही।।
भूसुर भीर देखि सब रानी।सादर उठीं भाग्य बड़ जानी।।
पाय पखारि सकल अन्हवाए।पूजि भली बिधि भूप जेवाँए।।
आदर दान प्रेम परिपोषे।देत असीस चले मन तोषे।।
बहु बिधि कीन्हि गाधिसुत पूजा।नाथ मोहि सम धन्य न दूजा।।
कीन्हि प्रसंसा भूपति भूरी।रानिन्ह सहित लीन्हि पग धूरी।।
भीतर भवन दीन्ह बर बासु।मन जोगवत रह नृप रनिवासू।।
पूजे गुर पद कमल बहोरी।कीन्हि बिनय उर प्रीति न थोरी।।
jo basiṣṭha anusāsana dīnhī |loka beda bidhi sādara kīnhī ||
bhūsura bhīra dekhi saba rānī |sādara uṭhīṁ bhāgya baṛa jānī ||
pāya pakhāri sakala anhavāe |pūji bhalī bidhi bhūpa jevā̃e ||
ādara dāna prema paripoṣe |deta asīsa cale mana toṣe ||
bahu bidhi kīnhi gādhisuta pūjā |nātha mohi sama dhanya na dūjā ||
kīnhi prasaṁsā bhūpati bhūrī |rāninha sahita līnhi paga dhūrī ||
bhītara bhavana dīnha bara bāsu |mana jogavata raha nṛpa ranivāsū ||
pūje gura pada kamala bahorī |kīnhi binaya ura prīti na thorī ||
Bất cứ chỉ dạy nào mà Vasishtha ban ra, nhà vua đều thi hành với lòng tôn kính, theo đúng phong tục thế gian và quy tắc của Veda. Thấy đoàn người Bà-la-môn đông đúc, tất cả các hoàng hậu đều đứng lên với lòng tôn kính, tự coi mình vô cùng may mắn. Họ rửa chân tất cả những người Bà-la-môn và tắm rửa cho họ, và nhà vua, sau khi tôn kính họ theo đúng lễ nghi, đã thiết yến tiệc thết đãi họ. Được tôn kính, tặng vật và tình thương nuôi dưỡng, các vị Bà-la-môn ra về với lòng mãn nguyện, ban lời chúc phúc. Bằng nhiều cách, nhà vua bày tỏ lòng tôn kính đối với con trai của Gadhi, nói rằng, "Lạy chúa, không ai khác may mắn bằng thần." Nhà vua khen ngợi ông vô cùng dồi dào, và cùng với các hoàng hậu nhận lấy bụi chân của ông. Nhà vua ban cho ông nơi trú ngụ tuyệt vời trong cung điện, và nhà vua cùng các nữ quyến trong cung luôn để ý đến mong muốn của ông trong lòng, sẵn sàng hầu hạ ông. Sau đó nhà vua lại đảnh lễ sen chân của vị đạo sư và bày tỏ lời khẩn cầu khiêm nhường, với tình yêu thương không hề nhỏ trong lòng.
Doha 352
बधुन्ह समेत कुमार सब रानिन्ह सहित महीसु।पुनि पुनि बंदत गुर चरन देत असीस मुनीसु।।352।।
badhunha sameta kumāra saba rāninha sahita mahīsu |puni puni baṁdata gura carana deta asīsa munīsu ||352||
Cùng với các cô dâu, tất cả các hoàng tử và các hoàng hậu, nhà vua lần nữa cúi đầu dưới chân đạo sư, trong khi chúa tể của các đạo sĩ ban phước lành.
Chaupai 353.1-4
बिनय कीन्हि उर अति अनुरागें।सुत संपदा राखि सब आगें।।
नेगु मागि मुनिनायक लीन्हा।आसिरबादु बहुत बिधि दीन्हा।।
उर धरि रामहि सीय समेता।हरषि कीन्ह गुर गवनु निकेता।।
बिप्रबधू सब भूप बोलाई।चैल चारु भूषन पहिराई।।
बहुरि बोलाइ सुआसिनि लीन्हीं।रुचि बिचारि पहिरावनि दीन्हीं।।
नेगी नेग जोग सब लेहीं।रुचि अनुरुप भूपमनि देहीं।।
प्रिय पाहुने पूज्य जे जाने।भूपति भली भाँति सनमाने।।
देव देखि रघुबीर बिबाहू।बरषि प्रसून प्रसंसि उछाहू।।
binaya kīnhi ura ati anurāgeṁ |suta saṁpadā rākhi saba āgeṁ ||
negu māgi munināyaka līnhā |āsirabādu bahuta bidhi dīnhā ||
ura dhari rāmahi sīya sametā |haraṣi kīnha gura gavanu niketā ||
biprabadhū saba bhūpa bolāī |caila cāru bhūṣana pahirāī ||
bahuri bolāi suāsini līnhīṁ |ruci bicāri pahirāvani dīnhīṁ ||
negī nega joga saba lehīṁ |ruci anurupa bhūpamani dehīṁ ||
priya pāhune pūjya je jāne |bhūpati bhalī bhā̃ti sanamāne ||
deva dekhi raghubīra bibāhū |baraṣi prasūna prasaṁsi uchāhū ||
Với tình yêu sâu sắc trong lòng, vị vua đã khẩn cầu một cách khiêm nhường, đặt các con trai và tất cả tài sản của mình trước mặt bậc đạo sĩ. Bậc tôn sư của các đạo sĩ chỉ xin lễ vật theo phong tục và nhận lấy, rồi ban phước cho vị vua bằng nhiều cách. Giữ Rama và Sita trong lòng, vị đạo sư vui mừng lên đường trở về nơi ở của mình. Vị vua triệu tập tất cả các vợ của người Bà-la-môn và cho họ mặc y phục và trang sức đẹp đẽ. Sau đó ngài triệu tập các phụ nữ đã có chồng trong gia tộc, và cân nhắc điều khiến mỗi người vui thích, ban cho họ y phục làm quà tặng. Những người hầu có quyền nhận quà tặng theo phong tục đều nhận được phần của mình, và viên ngọc giữa các vị vua ban cho mỗi người theo ý thích của họ. Những vị khách mà ngài biết là được yêu mến hoặc đáng tôn kính, vị vua đã tôn vinh họ một cách xứng đáng. Các vị thần, sau khi nhìn thấy đám cưới của Rama, đã đổ xuống hoa và ca ngợi lễ kỷ niệm.
Doha 353
चले निसान बजाइ सुर निज निज पुर सुख पाइ।कहत परसपर राम जसु प्रेम न हृदयँ समाइ।।353।।
cale nisāna bajāi sura nija nija pura sukha pāi |kahata parasapara rāma jasu prema na hṛdayã samāi ||353||
Các vị thần ra đi, chơi nhạc cụ, mỗi vị trở về thành phố của mình với niềm vui. Họ nói với nhau về danh tiếng của Rama, trái tim họ không thể chứa đựng tình yêu.
Chaupai 354.1-4
सब बिधि सबहि समदि नरनाहू।रहा हृदयँ भरि पूरि उछाहू।।
जहँ रनिवासु तहाँ पगु धारे।सहित बहूटिन्ह कुअँर निहारे।।
लिए गोद करि मोद समेता।को कहि सकइ भयउ सुखु जेता।।
बधू सप्रेम गोद बैठारीं।बार बार हियँ हरषि दुलारीं।।
देखि समाजु मुदित रनिवासू।सब कें उर अनंद कियो बासू।।
कहेउ भूप जिमि भयउ बिबाहू।सुनि हरषु होत सब काहू।।
जनक राज गुन सीलु बड़ाई।प्रीति रीति संपदा सुहाई।।
बहुबिधि भूप भाट जिमि बरनी।रानीं सब प्रमुदित सुनि करनी।।
saba bidhi sabahi samadi naranāhū |rahā hṛdayã bhari pūri uchāhū ||
jahã ranivāsu tahā̃ pagu dhāre |sahita bahūṭinha kuãra nihāre ||
lie goda kari moda sametā |ko kahi sakai bhayau sukhu jetā ||
badhū saprema goda baiṭhārīṁ |bāra bāra hiyã haraṣi dulārīṁ ||
dekhi samāju mudita ranivāsū |saba keṁ ura anaṁda kiyo bāsū ||
kaheu bhūpa jimi bhayau bibāhū |suni haraṣu hota saba kāhū ||
janaka rāja guna sīlu baṛāī |prīti rīti saṁpadā suhāī ||
bahubidhi bhūpa bhāṭa jimi baranī |rānīṁ saba pramudita suni karanī ||
Sau khi tôn kính mọi người bằng mọi cách, đức vua trở về với trái tim tràn đầy niềm vui. Ngài bước vào khu vực của các phi tần, và ở đó ngài ngắm nhìn các hoàng tử cùng các tân nương của họ. Trong niềm hoan hỉ ngài ôm các ngài vào lòng. Ai có thể kể được niềm hạnh phúc ấy lớn đến nhường nào? Các hoàng hậu với đầy yêu thương đặt các tân nương lên lòng, và hết lần này đến lần khác, với lòng hoan hỉ, họ âu yếm vuốt ve. Nhìn thấy buổi tụ họp, khu vực của các phi tần tràn ngập niềm vui, và hạnh phúc ngự trong lòng mỗi người. Đức vua kể lại về việc hôn lễ đã diễn ra thế nào, và mọi người đều hoan hỉ khi nghe điều đó. Ngài kể về đức hạnh của Vua Janaka, bản tính hiền lành và sự vĩ đại của ngài, cùng tình yêu thương, sự nhã nhặn và sự giàu có đáng yêu của dịp ấy. Bằng nhiều cách, đức vua kể lại mọi chuyện như một nghệ sĩ hát rong, và các hoàng hậu vô cùng hoan hỉ khi nghe về những gì đã được thực hiện.
Doha 354
सुतन्ह समेत नहाइ नृप बोलि बिप्र गुर ग्याति।भोजन कीन्ह अनेक बिधि घरी पंच गइ राति।।354।।
sutanha sameta nahāi nṛpa boli bipra gura gyāti |bhojana kīnha aneka bidhi gharī paṁca gai rāti ||354||
Vua tắm cùng với các con trai, rồi triệu tập các Brahmana, vị đạo sư, và họ hàng. Họ thưởng thức bữa tiệc với nhiều món ăn khác nhau, và lúc đó năm ghari của đêm đã trôi qua.
Chaupai 355.1-4
मंगलगान करहिं बर भामिनि।भै सुखमूल मनोहर जामिनि।।
अँचइ पान सब काहूँ पाए।स्रग सुगंध भूषित छबि छाए।।
रामहि देखि रजायसु पाई।निज निज भवन चले सिर नाई।।
प्रेम प्रमोद बिनोदु बढ़ाई।समउ समाजु मनोहरताई।।
कहि न सकहि सत सारद सेसू।बेद बिरंचि महेस गनेसू।।
सो मै कहौं कवन बिधि बरनी।भूमिनागु सिर धरइ कि धरनी।।
नृप सब भाँति सबहि सनमानी।कहि मृदु बचन बोलाई रानी।।
बधू लरिकनीं पर घर आईं।राखेहु नयन पलक की नाई।।
maṁgalagāna karahiṁ bara bhāmini |bhai sukhamūla manohara jāmini ||
ãcai pāna saba kāhū̃ pāe |sraga sugaṁdha bhūṣita chabi chāe ||
rāmahi dekhi rajāyasu pāī |nija nija bhavana cale sira nāī ||
prema pramoda binodu baṛhāī |samau samāju manoharatāī ||
kahi na sakahi sata sārada sesū |beda biraṁci mahesa ganesū ||
so mai kahauṁ kavana bidhi baranī |bhūmināgu sira dharai ki dharanī ||
nṛpa saba bhā̃ti sabahi sanamānī |kahi mṛdu bacana bolāī rānī ||
badhū larikanīṁ para ghara āīṁ |rākhehu nayana palaka kī nāī ||
Những người phụ nữ xinh đẹp hát những bài ca tốt lành, và đêm trở nên tươi đẹp, nguồn gốc của mọi hạnh phúc. Sau khi súc miệng, tất cả đều nhận lá trầu, và được trang trí bằng tràng hoa và hương thơm, họ tỏa sáng trong vẻ đẹp lộng lẫy. Sau khi nhìn Rama và nhận được sự cho phép của ngài, họ cúi đầu và trở về mỗi người về nhà mình. Tình yêu, niềm hân hoan và sự vui thú tăng lên nơi đó, dịp hội, buổi tụ tập và vẻ duyên dáng của nó, trăm Sharada và Shesha cũng không thể kể lại, cũng như Veda, Brahma, Mahesha và Ganesha. Vậy ta làm sao có thể miêu tả được? Rắn trần gian có thể gánh đất trên đầu chăng? Nhà vua tôn trọng mọi người bằng mọi cách, rồi gọi các hoàng hậu và nói với họ bằng những lời nhẹ nhàng. "Các cô dâu chỉ là những bé gái, và đã đến nhà người khác. Hãy giữ gìn họ như mi mắt giữ gìn con mắt."
Doha 355
लरिका श्रमित उनीद बस सयन करावहु जाइ।अस कहि गे बिश्रामगृहँ राम चरन चितु लाइ।।355।।
larikā śramita unīda basa sayana karāvahu jāi |asa kahi ge biśrāmagṛhã rāma carana citu lāi ||355||
Những đứa trẻ mệt mỏi và buồn ngủ; hãy đi và đặt chúng ngủ. Nói như vậy, ngài đến phòng nghỉ của mình, tâm trí hướng về đôi chân của Rama.
Chaupai 356.1-4
भूप बचन सुनि सहज सुहाए।जरित कनक मनि पलँग डसाए।।
सुभग सुरभि पय फेन समाना।कोमल कलित सुपेतीं नाना।।
उपबरहन बर बरनि न जाहीं।स्रग सुगंध मनिमंदिर माहीं।।
रतनदीप सुठि चारु चँदोवा।कहत न बनइ जान जेहिं जोवा।।
सेज रुचिर रचि रामु उठाए।प्रेम समेत पलँग पौढ़ाए।।
अग्या पुनि पुनि भाइन्ह दीन्ही।निज निज सेज सयन तिन्ह कीन्ही।।
देखि स्याम मृदु मंजुल गाता।कहहिं सप्रेम बचन सब माता।।
मारग जात भयावनि भारी।केहि बिधि तात ताड़का मारी।।
bhūpa bacana suni sahaja suhāe |jarita kanaka mani palãga ḍasāe ||
subhaga surabhi paya phena samānā |komala kalita supetīṁ nānā ||
upabarahana bara barani na jāhīṁ |sraga sugaṁdha manimaṁdira māhīṁ ||
ratanadīpa suṭhi cāru cãdovā |kahata na banai jāna jehiṁ jovā ||
seja rucira raci rāmu uṭhāe |prema sameta palãga pauṛhāe ||
agyā puni puni bhāinha dīnhī |nija nija seja sayana tinha kīnhī ||
dekhi syāma mṛdu maṁjula gātā |kahahiṁ saprema bacana saba mātā ||
māraga jāta bhayāvani bhārī |kehi bidhi tāta tāṛakā mārī ||
Nghe lời của nhà vua tự nhiên và đầy yêu thương, các người hầu trải ra những giường bằng vàng khảm ngọc. Giường ấy đẹp và thơm, được phủ bằng nhiều tấm drap trắng mềm mại và xinh đẹp, như bọt sữa. Những gối và chống tựa lưng tuyệt đẹp không thể miêu tả; và trong căn phòng khảm ngọc có những tràng hoa thơm. Có đèn ngọc và một tán lọng rất duyên dáng; không thể kể bằng lời, chỉ ai từng thấy mới có thể biết. Khi đã chuẩn bị xong chiếc giường đẹp, họ nâng Rama lên và đặt ngài nằm xuống giường với đầy yêu thương. Rama nhiều lần ra lệnh cho các em trai đi nghỉ, và mỗi người trong số họ nằm xuống ngủ trên giường của mình. Thấy hình dáng ngài đen, mềm mại và đẹp đẽ, tất cả các bà mẹ đều nói với đầy yêu thương. Con ơi, con đã giết Tadaka đáng sợ và kinh khủng trên đường đi như thế nào?
Doha 356
घोर निसाचर बिकट भट समर गनहिं नहिं काहु।मारे सहित सहाय किमि खल मारीच सुबाहु।।356।।
ghora nisācara bikaṭa bhaṭa samara ganahiṁ nahiṁ kāhu |māre sahita sahāya kimi khala mārīca subāhu ||356||
Chúng là những quỷ dữ đáng sợ, những chiến binh dữ tợn không coi ai sánh kịp trong trận mạc. Sao ngươi lại giết được Maricha và Subahu độc ác cùng với bọn tay sai của chúng?
Chaupai 357.1-4
मुनि प्रसाद बलि तात तुम्हारी।ईस अनेक करवरें टारी।।
मख रखवारी करि दुहुँ भाई।गुरु प्रसाद सब बिद्या पाई।।
मुनितय तरी लगत पग धूरी।कीरति रही भुवन भरि पूरी।।
कमठ पीठि पबि कूट कठोरा।नृप समाज महुँ सिव धनु तोरा।।
बिस्व बिजय जसु जानकि पाई।आए भवन ब्याहि सब भाई।।
सकल अमानुष करम तुम्हारे।केवल कौसिक कृपाँ सुधारे।।
आजु सुफल जग जनमु हमारा।देखि तात बिधुबदन तुम्हारा।।
जे दिन गए तुम्हहि बिनु देखें।ते बिरंचि जनि पारहिं लेखें।।
muni prasāda bali tāta tumhārī |īsa aneka karavareṁ ṭārī ||
makha rakhavārī kari duhũ bhāī |guru prasāda saba bidyā pāī ||
munitaya tarī lagata paga dhūrī |kīrati rahī bhuvana bhari pūrī ||
kamaṭha pīṭhi pabi kūṭa kaṭhorā |nṛpa samāja mahũ siva dhanu torā ||
bisva bijaya jasu jānaki pāī |āe bhavana byāhi saba bhāī ||
sakala amānuṣa karama tumhāre |kevala kausika kṛpā̃ sudhāre ||
āju suphala jaga janamu hamārā |dekhi tāta bidhubadana tumhārā ||
je dina gae tumhahi binu dekheṁ |te biraṁci jani pārahiṁ lekheṁ ||
Tôi dâng mình cho con, con trai ta: nhờ ân sủng của đạo sĩ, Thượng Đế đã xua tan nhiều tai ương khỏi con. Hai anh em đã canh giữ lễ hiến tế, và nhờ ân sủng của thầy, các con đã đạt được mọi tri thức. Vợ đạo sĩ được cứu khi bụi chân các con chạm đến bà, và danh tiếng các con đã lan tỏa khắp và tràn đầy thế gian. Trong hội đồng các vị vua, các con đã bẻ gãy cây cung của Shiva, cứng như lưng rùa hay như khối sấm sét. Các con đã giành chiến thắng trên toàn thế giới, danh tiếng, và chiếm được Janaki; và tất cả anh em đã về nhà sau khi kết hôn. Mọi hành động của các con đều vượt quá con người; chỉ nhờ ân sủng của Kaushika mà chúng được hoàn thành. Hôm nay kiếp sinh của ta trên cõi đời đã sinh hoa kết quả, con trai ta, khi ta nhìn thấy khuôn mặt con như mặt trăng. Xin đừng để Brahma ghi vào sổ sách của ta những ngày trôi qua mà ta không được nhìn thấy con.
Doha 357
राम प्रतोषीं मातु सब कहि बिनीत बर बैन।सुमिरि संभु गुर बिप्र पद किए नीदबस नैन।।357।।
rāma pratoṣīṁ mātu saba kahi binīta bara baina |sumiri saṁbhu gura bipra pada kie nīdabasa naina ||357||
Rama làm hài lòng các bà mẹ với tất cả sự khiêm cung và những lời nói ân cần, và cúi lạy chân của Shiva, guru và các Bà La Môn, ngài nhắm mắt và chìm vào giấc ngủ.
Chaupai 358.1-4
नीदउँ बदन सोह सुठि लोना।मनहुँ साँझ सरसीरुह सोना।।
घर घर करहिं जागरन नारीं।देहिं परसपर मंगल गारीं।।
पुरी बिराजति राजति रजनी।रानीं कहहिं बिलोकहु सजनी।।
सुंदर बधुन्ह सासु लै सोई।फनिकन्ह जनु सिरमनि उर गोई।।
प्रात पुनीत काल प्रभु जागे।अरुनचूड़ बर बोलन लागे।।
बंदि मागधन्हि गुनगन गाए।पुरजन द्वार जोहारन आए।।
बंदि बिप्र सुर गुर पितु माता।पाइ असीस मुदित सब भ्राता।।
जननिन्ह सादर बदन निहारे।भूपति संग द्वार पगु धारे।।
nīdaũ badana soha suṭhi lonā |manahũ sā̃jha sarasīruha sonā ||
ghara ghara karahiṁ jāgarana nārīṁ |dehiṁ parasapara maṁgala gārīṁ ||
purī birājati rājati rajanī |rānīṁ kahahiṁ bilokahu sajanī ||
suṁdara badhunha sāsu lai soī |phanikanha janu siramani ura goī ||
prāta punīta kāla prabhu jāge |arunacūṛa bara bolana lāge ||
baṁdi māgadhanhi gunagana gāe |purajana dvāra johārana āe ||
baṁdi bipra sura gura pitu mātā |pāi asīsa mudita saba bhrātā ||
jananinha sādara badana nihāre |bhūpati saṁga dvāra pagu dhāre ||
Trong giấc ngủ mặt ngài tỏa sáng vô cùng xinh đẹp, như hoa sen đỏ khép lại lúc chiều tà. Ở mỗi nhà các phụ nữ thức trắng đêm, và trao đổi nhau những bài hát chọc ghẹo đầy phước lành. Thành phố tỏa sáng, và đêm cũng tỏa sáng cùng với nó. Các hoàng hậu nói, "Hãy nhìn xem, các bạn." Các mẹ chồng đưa các cô dâu xinh đẹp nằm xuống cùng họ, như những con rắn giấu viên ngọc trên đỉnh đầu sát ngực. Vào giờ thiêng của bình minh Đức Chúa thức dậy, và những con gà trống có mào đỏ đẹp đẽ bắt đầu gáy. Các ca sĩ và nhạc công hát lên nhiều đức hạnh của ngài, và dân trong thành đến cổng để chào kính. Cúi lạy các Brahmana, các vị thần, guru của mình, cùng cha và các mẹ của mình, và nhận được phước lành của họ, tất cả các anh em đều hoan hỉ. Các mẹ nhìn ngắm khuôn mặt họ với đầy yêu thương, và các anh em bước chân đến cổng cùng với nhà vua.
Doha 358
कीन्ह सौच सब सहज सुचि सरित पुनीत नहाइ।प्रातक्रिया करि तात पहिं आए चारिउ भाइ।।358।।
kīnha sauca saba sahaja suci sarita punīta nahāi |prātakriyā kari tāta pahiṁ āe cāriu bhāi ||358||
Ngài thực hiện việc tẩy rửa với sự thanh khiết tự nhiên, tắm trong dòng sông thiêng liêng, và sau khi hoàn thành các nghi thức buổi sáng, bốn anh em đến trước mặt cha.
Chaupai 359.1-4
भूप बिलोकि लिए उर लाई।बैठै हरषि रजायसु पाई।।
देखि रामु सब सभा जुड़ानी।लोचन लाभ अवधि अनुमानी।।
पुनि बसिष्टु मुनि कौसिक आए।सुभग आसनन्हि मुनि बैठाए।।
सुतन्ह समेत पूजि पद लागे।निरखि रामु दोउ गुर अनुरागे।।
कहहिं बसिष्टु धरम इतिहासा।सुनहिं महीसु सहित रनिवासा।।
मुनि मन अगम गाधिसुत करनी।मुदित बसिष्ट बिपुल बिधि बरनी।।
बोले बामदेउ सब साँची।कीरति कलित लोक तिहुँ माची।।
सुनि आनंदु भयउ सब काहू।राम लखन उर अधिक उछाहू।।
bhūpa biloki lie ura lāī |baiṭhai haraṣi rajāyasu pāī ||
dekhi rāmu saba sabhā juṛānī |locana lābha avadhi anumānī ||
puni basiṣṭu muni kausika āe |subhaga āsananhi muni baiṭhāe ||
sutanha sameta pūji pada lāge |nirakhi rāmu dou gura anurāge ||
kahahiṁ basiṣṭu dharama itihāsā |sunahiṁ mahīsu sahita ranivāsā ||
muni mana agama gādhisuta karanī |mudita basiṣṭa bipula bidhi baranī ||
bole bāmadeu saba sā̃cī |kīrati kalita loka tihũ mācī ||
suni ānaṁdu bhayau saba kāhū |rāma lakhana ura adhika uchāhū ||
Nhà vua ôm họ vào lòng khi nhìn thấy họ, và ngồi xuống vui mừng, đã đạt được điều mong muốn. Thấy Rama, toàn bộ hội chúng tràn ngập niềm vui, coi ánh nhìn đó là một lợi ích vô bờ bến. Sau đó Vashishtha và đạo sĩ Kushika đến; các đạo sĩ được ngồi trên những chiếc ghế đẹp. Cùng với các con trai, họ thờ phượng chân của các đạo sĩ; cả hai guru nhìn Rama với tình yêu thương. Vashishtha kể lại lịch sử của chính nghĩa; nhà vua và các hoàng hậu lắng nghe. Những hành động của con trai Gadhi vượt quá suy nghĩ của các đạo sĩ; Vashishtha vui mừng mô tả chúng chi tiết. Vamadeva nói: Tất cả điều này là sự thật; danh tiếng của ngài đã lan rộng khắp ba thế giới. Nghe điều này, tất cả đều tràn ngập niềm vui; trong lòng Rama và Lakshmana có sự hân hoan lớn lao.
Doha 359
मंगल मोद उछाह नित जाहिं दिवस एहि भाँति।उमगी अवध अनंद भरि अधिक अधिक अधिकाति।।359।।
maṁgala moda uchāha nita jāhiṁ divasa ehi bhā̃ti |umagī avadha anaṁda bhari adhika adhika adhikāti ||359||
Ngày này qua ngày khác trôi qua trong niềm vui mang lại điềm lành và sự hân hoan theo cách này. Ayodhya tràn ngập phúc lạc, và niềm vui ngày càng tăng lên mãi mãi.
Frequently Asked Questions
परम्परा में यह खण्ड ‘गृह-मंगल’ और ‘दाम्पत्य-संस्कार’ को राम-सम्बन्ध से पवित्र करने वाला माना जाता है—श्रवण/पाठ से घर में सौहार्द, दान-प्रवृत्ति, गुरु-भक्ति और ‘वात्सल्य-रस’ की वृद्धि होती है; विशेषतः विवाह, गृह-प्रवेश, या कुल-देवता पूजन के अवसर पर मंगल-पाठ के रूप में फलदायक कहा जाता है।
मंगल-सम्पुट के रूप में अनेक परम्पराएँ ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘सियाराममय सब जग जानी’ का जप-सम्पुट जोड़ती हैं; गृह-मंगल प्रसंगों में ‘राम’ नाम-सम्पुट (प्रत्येक दोहा/चौपाई के बाद ‘राम राम’) भी लोक-प्रचलित है।
Ask anything about Prakarana 36 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
