Sarga 42

Verse 1

कालधर्मं गते राम सगरे प्रकृतीजना:।राजानं रोचयामासुरंशुमन्तं सुधार्मिकम्।।1.42.1।।

Hỡi Rāma, khi Sagara thuận theo pháp của thời gian mà qua đời, các đại thần cùng muôn dân đều tán thành và tôn lập Anuśumān, bậc rất mực chính pháp, lên ngôi vua.

Verse 2

स राजा सुमहानासीदंशुमान् रघुनन्दन ।तस्य पुत्रो महानासीद्दिलीप इति विश्रुत:।।1.42.2।।

Hỡi Rāma, niềm hoan hỷ của dòng Raghu, Aṁśumān từng là một vị đại vương rất đỗi vĩ đại; và ngài sinh được một người con nổi danh, cao quý, tên là Dilīpa.

Verse 3

तस्मिन् राज्यं समावेश्य दिलीपे रघुनन्दन।हिमवच्छिखरे पुण्ये तपस्तेपे सुदारुणम्।।1.42.3।।

Bấy giờ, hỡi Raghunandana, sau khi giao phó vương quyền cho Dilīpa, Aṁśumān lên đỉnh thiêng Himavat mà tu khổ hạnh vô cùng nghiêm khắc.

Verse 4

द्वात्रिंशच्च सहस्राणि वर्षाणि सुमहायशा:।तपोवनं गतो राम स्वर्गं लेभे तपोधन:।।1.42.4।।

Hỡi Rāma, bậc danh tiếng lẫy lừng ấy đã vào rừng tu khổ hạnh suốt ba mươi hai nghìn năm; chỉ giàu có bằng tapas, ông đạt đến cõi trời—nhưng vẫn chưa trọn được chí nguyện.

Verse 5

दिलीपस्तु महातेजाश्श्रुत्वा पैतामहं वधम्।दु:खोपहतया बुद्ध्या निश्चयं नाध्यगच्छत।।1.42.5।।

Bấy giờ, Dilīpa oai quang rực rỡ, nghe tin cái chết của các bậc tổ tiên, liền bị sầu khổ đánh gục; tâm trí chìm trong đau thương, không sao định được một quyết ý vững bền.

Verse 6

कथं गङ्गावतरणं कथं तेषां जलक्रिया।तारयेयं कथं चैतानिति चिन्तापरोऽभवत्।।1.42.6।।

“Làm sao thỉnh Gaṅgā giáng hạ? Làm sao cử hành thủy lễ cho họ? Và làm sao ta cứu độ được các ngài?”—nghĩ vậy, ông hoàn toàn chìm trong nỗi lo âu trăn trở.

Verse 7

तस्य चिन्तयतो नित्यं धर्मेण विदितात्मन:।पुत्रो भगीरथो नाम जज्ञे परमधार्मिक:।।1.42.7।।

Khi ông luôn suy tư trong chánh pháp—người có nội tâm được soi tỏ bởi dharma—thì một người con cực kỳ hiền đức ra đời, mang danh Bhagīratha.

Verse 8

दिलीपस्तु महातेजा यज्ञैर्बहुभिरिष्टवान्।त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राजा राज्यमकारयत्।।1.42.8।।

Vua Dilīpa oai quang ấy đã cử hành nhiều đại tế lễ; và bậc quân vương ấy trị vì vương quốc suốt ba vạn năm.

Verse 9

अगत्वा निश्चयं राजा तेषामुद्धरणं प्रति ।व्याधिना नरशार्दूल कालधर्ममुपेयिवान्।।1.42.9।।

Hỡi bậc hùng kiệt giữa loài người, nhà vua—chưa kịp định được quyết ý về việc cứu độ họ—liền lâm bệnh và thuận theo pháp của thời gian, tức là đi vào cõi chết.

Verse 10

इन्द्रलोकं गतो राजा स्वार्जितेनैव कर्मणा।राज्ये भगीरथं पुत्रमभिषिच्य नरर्षभ:।।1.42.10।।

Vị vua ấy, bậc tối thượng trong loài người, sau khi làm lễ quán đỉnh lập con trai Bhagiratha nối ngôi, liền lên cõi Indra—cõi ấy do chính công đức tự thân mà đạt được.

Verse 11

भगीरथस्तु राजर्षिर्धार्मिको रघुनन्दन।अनपत्यो महातेजा: प्रजाकामस्स चाप्रज:।।1.42.11।।

Hỡi niềm vui của dòng Raghu, Bhagiratha—bậc vương tiên chính pháp, rực sáng đại oai quang—không có con; dẫu khát vọng con nối dõi, ngài vẫn chưa có hậu duệ.

Verse 12

मन्त्रिष्वाधाय तद्राज्यं गङ्गावतरणे रत:।स तपो दीर्घमातिष्ठद्गोकर्णे रघुनन्दन।।1.42.12।।ऊर्ध्वबाहु: पञ्चतपा मासाहारो जितेन्द्रिय:।

Hỡi Raghunandana, chí nguyện đưa Gaṅgā giáng thế, ngài giao việc nước cho các đại thần, rồi trong thời gian dài tu khổ hạnh tại Gokarṇa: giơ cao hai tay, chịu năm ngọn lửa, mỗi tháng chỉ thọ thực một lần, chế ngự các căn.

Verse 13

तस्य वर्षसहस्राणि घोरे तपसि तिष्ठत:।।1.42.13।।अतीतानि महाबाहो तस्य राज्ञो महात्मन:। सुप्रीतो भगवान् ब्रह्मा प्रजानां पतिरीश्वर:।।1.42.14।।

Hỡi bậc dũng lực, khi vị vua đại hồn ấy kiên trì trong khổ hạnh nghiêm khốc, ngàn năm đã trôi qua; bấy giờ Đức Phạm Thiên (Brahmā) chí tôn—Đấng Chủ Tể và Hộ Trì muôn loài—vô cùng hoan hỷ với ngài.

Verse 14

तस्य वर्षसहस्राणि घोरे तपसि तिष्ठत:।।1.42.13।।अतीतानि महाबाहो तस्य राज्ञो महात्मन:। सुप्रीतो भगवान् ब्रह्मा प्रजानां पतिरीश्वर:।।1.42.14।।

Hỡi bậc dũng lực, khi vị vua đại hồn ấy kiên trì trong khổ hạnh nghiêm khốc, ngàn năm đã trôi qua; bấy giờ Đức Phạm Thiên (Brahmā) chí tôn—Đấng Chủ Tể và Hộ Trì muôn loài—vô cùng hoan hỷ với ngài.

Verse 15

ततस्सुरगणैस्सार्धमुपागम्य पितामह:।भगीरथं महात्मानं तप्यमानमथाब्रवीत्।।1.42.15।।

Rồi Đức Tổ Phụ (Brahmā) cùng với các thiên chúng đến gần, và nói với đại hồn Bhagiratha khi ngài vẫn đang hành khổ hạnh.

Verse 16

भगीरथ महाभाग प्रीतस्तेऽहं जनेश्वर।तपसा च सुतप्तेन वरं वरय सुव्रत।।1.42.16।।

“Hỡi Bhagiratha, bậc đại phúc! Hỡi chúa tể giữa loài người! Ta đã hoan hỷ trước khổ hạnh được ngươi thực hành viên mãn; hỡi người giữ giới nguyện thanh cao, hãy chọn một ân ban.”

Verse 17

तमुवाच महातेजा: सर्वलोकपितामहम्।भगीरथो महाभाग: कृताञ्जलिरुपस्थित:।।1.42.17।।

Bấy giờ Bhagiratha, bậc đại quang minh và đại phúc, chắp tay cung kính tiến đến, thưa với Đấng Tổ Phụ của hết thảy các thế giới (Brahmā).

Verse 18

यदि मे भगवन् प्रीतो यद्यस्ति तपस: फलम्।सगरस्यात्मजास्सर्वे मत्तस्सलिलमाप्नुयु:।।1.42.18।।

Bạch Đấng Thế Tôn, nếu Ngài hoan hỷ nơi con, và nếu khổ hạnh của con có quả báo, xin cho hết thảy các con trai của Sagara nhận từ con lễ rưới nước cúng tế, viên mãn nghi thức tang tế.

Verse 19

गङ्गायास्सलिलक्लिन्ने भस्मन्येषां महात्मनाम्।स्वर्गं गच्छेयुरत्यन्तं सर्वे मे प्रपितामहा:।।1.42.19।।

Nguyện tro cốt của những bậc đại hồn ấy, được nước sông Gaṅgā thấm nhuần, rốt ráo dẫn hết thảy các bậc tổ tiên của con lên cõi trời.

Verse 20

देया च सन्ततिर्देव नावसीदेत्कुलं च न:।इक्ष्वाकूणां कुले देव एष मेऽस्तु वर:पर:।।1.42.20।।

Lại nữa, bạch Thiên Chủ, xin ban cho dòng dõi nối tiếp, để tông tộc chúng con không bị đoạn tuyệt. Trong dòng Ikṣvāku, bạch Chúa Tể, xin cho đây là ân huệ thêm nữa của con.

Verse 21

उक्तवाक्यं तु राजानं सर्वलोकपितामह:।प्रत्युवाच शुभां वाणीं मधुरां मधुराक्षराम्।।1.42.21।।

Bấy giờ, Đấng Tổ Phụ của muôn loài, nghe vua tâu như thế, liền đáp lại bằng lời lành—âm điệu ngọt ngào, từng chữ dịu êm.

Verse 22

मनोरथो महानेष भगीरथ महारथ।एवं भवतु भद्रं ते इक्ष्वाकुकुलवर्धन।।1.42.22।।

Hỡi Bhagīratha, bậc đại chiến xa, chí nguyện của ngài thật là vĩ đại. Xin được như vậy; phúc lành đến với ngài, đấng làm rạng rỡ dòng Ikṣvāku.

Verse 23

इयं हैमवती गङ्गा ज्येष्ठा हिमवतस्सुता।तां वै धारयितुं शक्तो हरस्तत्र नियुज्यताम्।।1.42.23।।

Đây là Gaṅgā của dãy Tuyết Sơn (Haimavatī), trưởng nữ của Himavat. Chỉ Hara (Śiva) mới đủ sức nâng giữ nàng; vì thế xin thỉnh Ngài đảm nhận việc ấy.

Verse 24

गङ्गाया: पतनं राजन् पृथिवी न सहिष्यति।तां वै धारयितुं वीर नान्यं पश्यामि शूलिन:।।1.42.24।।

Tâu Đại vương, đất mẹ không thể chịu nổi cuộc giáng hạ của Gaṅgā. Hỡi bậc anh hùng, ngoài Đấng cầm đinh ba (Śiva) ra, ta không thấy ai có thể nâng giữ nàng.

Verse 25

तमेवमुक्त्वा राजानं गङ्गां चाभाष्य लोककृत्।जगाम त्रिदिवं देवस्सहदेवैर्मरुद्गणै:।।1.42.25।।

Nói như vậy với nhà vua, lại cũng khuyên dạy Gaṅgā, Đấng Tạo Hóa của muôn cõi liền lên cõi trời, cùng chư thiên và các đoàn Marut hộ tống.