Sarga 31

Verse 1

अथ तां रजनीं तत्र कृतार्थौ रामलक्ष्मणौ।ऊषतुर्मुदितौ वीरौ प्रहृष्टेनान्तरात्मना।।1.31.1।।

Rồi tại đó, Rāma và Lakṣmaṇa—đã toại nguyện việc mình—an trú qua đêm; hai dũng sĩ hoan hỷ, nội tâm rạng rỡ niềm vui.

Verse 2

प्रभातायां तु शर्वर्यां कृतपौर्वाह्णिकक्रियौ।विश्वामित्रमृषींश्चान्यान् सहितावभिजग्मतु:।।1.31.2।।

Khi đêm vừa rạng sáng, hai anh em, sau khi hoàn tất các nghi lễ buổi sớm, cùng nhau đến yết kiến hiền sĩ Viśvāmitra và các bậc ẩn tu khác.

Verse 3

अभिवाद्य मुनिश्रेष्ठं ज्वलन्तमिव पावकम्।ऊचतुर्मधुरोदारं वाक्यं मधुरभाषिणौ।।1.31.3।।

Đảnh lễ bậc đại hiền tối thượng, rực cháy như ngọn lửa, hai anh em lời nói dịu ngọt đã thưa lên những lời êm ái mà cao nhã.

Verse 4

इमौ स्म मुनिशार्दूल किङ्करौ समुपस्थितौ।आज्ञापय यथेष्टं वै शासनं करवाव किम्।।1.31.4।।

Bạch hổ trong hàng ẩn sĩ, chúng con—hai kẻ tùy tùng—nay đứng hầu trước mặt Ngài. Xin Ngài tùy ý truyền dạy; chúng con nên phụng hành mệnh lệnh nào?

Verse 5

एवमुक्ता स्ततस्ताभ्यां सर्व एव महर्षय:।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य रामं वचनमब्रुवन्।।1.31.5।।

Được hai vị ấy thưa bày như vậy, hết thảy các đại hiền thánh—tôn Viśvāmitra làm bậc dẫn đầu—liền nói lời này với Rāma.

Verse 6

मैथिलस्य नरश्रेष्ठ जनकस्य भविष्यति।यज्ञ: परमधर्मिष्ठस्तस्य यास्यामहे वयम्।।1.31.6।।

Hỡi bậc tối thượng trong loài người, vua Janaka của Mithilā sẽ cử hành một đại tế lễ chí công chí chính; chúng ta sẽ đến dự tế lễ ấy.

Verse 7

त्वं चैव नरशार्दूल सहास्माभिर्गमिष्यसि।अद्भुतं धनुरत्नं च तत्र तद्रष्टुमर्हसि।।1.31.7।।

Và chính ngươi nữa, hỡi hổ tướng giữa loài người, sẽ cùng chúng ta lên đường; tại đó ngươi xứng đáng được chiêm ngưỡng bảo cung kỳ diệu ấy.

Verse 8

तद्धि पूर्वं नरश्रेष्ठ दत्तं सदसि दैवतै:।अप्रमेयबलं घोरं मखे परमभास्वरम्।।1.31.8।।

Vì cây cung ấy, hỡi bậc tối thượng trong loài người, thuở xưa đã được chư thiên ban tặng giữa hội đàn tế lễ—uy lực khôn lường, oai nghiêm đáng sợ, và rực sáng tột bậc trong nghi lễ.

Verse 9

नास्य देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसा:।कर्तुमारोपणं शक्ता न कथञ्चन मानुषा:।।1.31.9।।

Chẳng phải chư thiên, chẳng phải gandharva, chẳng phải asura hay rākṣasa—thậm chí loài người—đều tuyệt nhiên không sao có thể giương và lên dây cây cung ấy.

Verse 10

धनुषस्तस्य वीर्यं तु जिज्ञासन्तो महीक्षित:।न शेकुरारोपयितुं राजपुत्रा महाबला:।।1.31.10।।

Muốn thử sức mạnh của cây cung ấy, các vua chúa và những vương tử hùng cường cũng không thể nhấc lên để giương dây.

Verse 11

तद्धनुर्नरशार्दूल मैथिलस्य महात्मन:।तत्र द्रक्ष्यसि काकुत्स्थ यज्ञं चाद्भुतदर्शनम्।।1.31.11।।

Hỡi bậc tối thượng trong loài người, hỡi hậu duệ Kakutstha, tại đó ngươi sẽ thấy cây cung của vị đại vương Mithilā đại tâm, và cũng sẽ thấy một đại tế lễ kỳ diệu hiếm có.

Verse 12

तद्धि यज्ञफलं तेन मैथिलेनोत्तमं धनु:।याचितं नरशार्दूल सुनाभं सर्वदैवतै:।।1.31.12।।

Vì cây cung tối thượng ấy—vững chắc nơi trung tâm—đã được vị vua Maithila thâu nhận như quả phúc của một tế lễ; chư thiên đều cầu thỉnh và ban cho.

Verse 13

आयागभूतं नृपतेस्तस्य वेश्मनि राघव।अर्चितं विविधैर्गन्धैर्धूपैश्चागरुगन्धिभि:।।1.31.13।।

Hỡi Rāghava, trong cung điện của vị quốc vương ấy, cây cung được tôn kính như một pháp khí thờ phụng tối thượng; được cúng dường bằng muôn thứ hương thơm, trầm hương, và khói hương agaru ngào ngạt.

Verse 14

एवमुक्त्वा मुनिवर: प्रस्थानमकरोत्तदा।सर्षिसङ्घ स्सकाकुत्स्थ: आमन्त्र्य वनदेवता:।।1.31.14।।

Nói xong như vậy, bậc đại hiền liền khởi hành; cùng đoàn các ṛṣi và vị hoàng tử dòng Kakutstha, sau khi kính cáo từ các thần linh nơi rừng thẳm.

Verse 15

स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि सिद्वस्सिद्धाश्रमादहम्।उत्तरे जाह्नवीतीरे हिमवन्तं शिलोच्चयम्।।1.31.15।।

“Nguyện an lành đến với các ngươi. Việc ta đã thành tựu; từ Siddhāśrama này ta sẽ đi đến Himavān, ngọn núi cao vời, ở bờ bắc sông Jāhnavī.”

Verse 16

प्रदक्षिणं तत: कृत्वा सिद्धाश्रममनुत्तमम्।उत्तरां दिशमुद्दिश्य प्रस्थातुमुपचक्रमे।।1.31.16।।

Sau đó, họ cung kính đi nhiễu quanh Siddhāśrama vô thượng theo nghi lễ pradakṣiṇa, rồi bắt đầu lên đường, hướng về phương bắc.

Verse 17

तं प्रयान्तं मुनिवरमन्वयादनुसारिणम्।शकटीशतमात्रं तु प्रायेण ब्रह्मवादिनाम्।।1.31.17।।

Khi bậc đại hiền ấy lên đường tiến bước, các bậc thuyết giảng Phạm-đạo và Veda liền theo sau; gần như cả trăm xe chở người tùy tùng hộ tống đoàn hành trình.

Verse 18

मृगपक्षिगणाश्चैव सिद्धाश्रमनिवासिन:।अनुजग्मुर्महात्मानं विश्वामित्रं महामुनिम्।।1.31.18।।निवर्तयामास तत: पक्षिसङ्घान् मृगानपि।

Bầy thú và đàn chim cư ngụ nơi Siddhāśrama cũng theo chân bậc Đại Hồn, đại thánh Viśvāmitra; rồi Ngài liền cho các bầy chim cùng muôn thú trở về.

Verse 19

ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे।वासं चक्रुर्मुनिगणाः शोणाकूले समाहिता:।।1.31.19।।

Đi một quãng đường dài, khi mặt trời đã xế thấp, các đoàn hiền thánh an định tâm ý, dừng chân trú lại bên bờ sông Śoṇa.

Verse 20

तेऽस्तं गते दिनकरे स्नात्वा हुतहुताशना:।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य निषेदुरमितौजस:।।1.31.20।।

Khi mặt trời đã lặn, những bậc rực sáng ấy tắm gội, dâng lễ cúng vào lửa thiêng, rồi ngồi xuống, tôn Viśvāmitra làm bậc dẫn đầu.

Verse 21

रामोऽपि सहसौमित्रिर्मुनीं स्तानभिपूज्य च।अग्रतो निषसादाथ विश्वामित्रस्य धीमत:।।1.31.21।।

Rāma cũng cùng Saumitri (Lakṣmaṇa) kính lễ các hiền thánh ấy; rồi chàng ngồi phía trước, trước mặt bậc trí giả Viśvāmitra.

Verse 22

अथ रामो महातेजाः विश्वामित्रं महामुनिम्।पप्रच्छ नरशार्दूल: कौतूहलसमन्वित:।।1.31.22।।

Bấy giờ Rāma, rạng ngời uy quang, bậc hổ trong loài người, lòng đầy chí cầu học, liền thưa hỏi đại thánh Viśvāmitra.

Verse 23

भगवन् कोऽन्वयं देशस्समृद्धवनशोभित:।श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते वक्तुमर्हसि तत्त्वत:।।1.31.23।।

Bạch Đấng Tôn Quý, miền đất này có nguồn gốc và ý nghĩa ra sao, lại rực rỡ bởi rừng cây phồn thịnh? Con ước được nghe; nguyện điều lành đến với Ngài—xin Ngài từ bi nói rõ trọn vẹn chân tướng.

Verse 24

चोदितो रामवाक्येन कथयामास सुव्रत:।तस्य देशस्य निखिलमृषिमध्ये महातपा:।।1.31.24।।

Được lời của Rāma thỉnh cầu, vị đại khổ hạnh ấy—giữ giới nguyện kiên cố—ở giữa hội các hiền sĩ, đã thuật lại trọn vẹn mọi điều về miền đất ấy.