Sarga 75

Verse 1

दीर्घकालात्समुत्थाय संज्ञां लब्ध्वा च वीर्यवान्।नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां दीनामुद्वीक्ष्य मातरम्।।।।सोऽमात्यमध्ये भरतो जननीमभ्यकुत्सयत्।

Sau một hồi lâu mới tỉnh dậy, Bharata—bậc dũng mãnh—đứng lên, lấy lại thần trí; đôi mắt đẫm lệ nhìn mẹ mình thảm sầu, rồi giữa hàng quần thần, chàng quở trách mẫu thân.

Verse 2

राज्यं न कामये जातु मन्त्रये नापि मातरम्।।।।अभिषेकं न जानामि योऽभूद्राज्ञा समीक्षितः।विप्रकृष्टेह्यहं देशे शत्रुघ्नसहितोऽवसम्।।।।

Con chưa từng ham muốn vương quyền, cũng chưa hề bàn mưu việc ấy, dù với chính mẹ mình. Lễ quán đỉnh do nhà vua giám định, con hoàn toàn không hay biết; vì khi ấy con ở xa nơi khác, cùng với Śatrughna cư trú.

Verse 3

राज्यं न कामये जातु मन्त्रये नापि मातरम्।।2.75.2।।अभिषेकं न जानामि योऽभूद्राज्ञा समीक्षितः।विप्रकृष्टेह्यहं देशे शत्रुघ्नसहितोऽवसम्।।2.75.3।।

Ta chẳng hề hay biết việc quán đảnh đăng cơ mà đức vua đã sắp đặt; bởi khi ấy ta ở nơi xa xôi, cùng với Śatrughna lưu trú tại một miền khác.

Verse 4

वनवासं न जानामि रामस्याहं महात्मनः।विवासनं वा सौमित्रे स्सीतायाश्च यथाऽभवत्।।।।

Ta hoàn toàn không hề biết về cuộc lưu đày vào rừng của Đại hồn Rāma, cũng chẳng biết việc trục xuất Saumitrī (Lakṣmaṇa) và Sītā đã xảy ra như thế nào.

Verse 5

तथैव क्रोशतस्तस्य भरतस्य महात्मनः।कौसल्या शब्दमाज्ञाय सुमित्रामिदमब्रवीत्।।।।

Khi Bharata, bậc đại tâm, còn than khóc thảm thiết như vậy, hoàng hậu Kausalya nhận ra tiếng ấy và nói với Sumitra những lời này.

Verse 6

आगतः क्रूरकार्यायाः कैकेय्या भरतस्सुतः।तमहं द्रष्टुमिच्छामि भरतं दीर्घदर्शिनम्।।।।

Bharata—người con nhìn xa của Kaikeyī, kẻ có hành vi tàn nhẫn—đã đến. Ta muốn được gặp Bharata ấy, bậc viễn kiến.

Verse 7

एवमुक्त्वा सुमित्रां सा विवर्णा मलिना कृशा।प्रतस्थे भरतो यत्र वेपमाना विचेतना।।।।

Nói vậy với Sumitrā, Kausalyā—mặt tái, thân nhơ bụi, gầy mòn—run rẩy, gần như mất thần trí, lên đường đến nơi Bharata đang ở.

Verse 8

स तु रामानुजश्चापि शत्रुघ्नसहितस्तदा।प्रतस्थे भरतो यत्र कौसल्याया निवेशनम्।।।।

Bấy giờ Bharata, em của Rāma, cùng với Śatrughna, tiến đến nơi cư trú của Kausalyā.

Verse 9

तत श्शत्रुघ्नभरतौ कौसल्यां प्रेक्ष्य दुःखितौ।पर्यष्वजेतां दुःखार्तां पतितां नष्टचेतसाम्।।।।रुदन्तौ रुदतीं दुःखात्समेत्यार्यां मनस्स्विनीम्।

Bấy giờ, Satrughna và Bharata, thấy mẫu hậu Kausalyā đau khổ—bị sầu não dày vò, ngã quỵ, gần như mất tri giác—liền đến gần bậc phu nhân đáng kính, lòng cao quý ấy; hai người vừa khóc theo tiếng khóc đau đớn của bà, vừa ôm chầm lấy bà.

Verse 10

भरतं प्रत्युवाचेदं कौसल्या भृशदुःखिता।।।।इदं ते राज्यकामस्य राज्यं प्राप्तमकण्टकम्।संप्राप्तं बत कैकेय्या शशीघ्रं क्रूरेण कर्मणा।।।।

Kauśalyā, lòng đau đớn khôn cùng, nói với Bharata: “Đây là vương quốc mà con ham muốn—nay đã đạt được, không còn chướng ngại. Ôi thay, Kaikeyī đã vội vàng đoạt lấy cho con bằng một hành vi tàn nhẫn.”

Verse 11

भरतं प्रत्युवाचेदं कौसल्या भृशदुःखिता।।2.75.10।।इदं ते राज्यकामस्य राज्यं प्राप्तमकण्टकम्।संप्राप्तं बत कैकेय्या शशीघ्रं क्रूरेण कर्मणा।।2.75.11।।

Kauśalyā, lòng đau đớn khôn cùng, nói với Bharata: “Đây là vương quốc mà con ham muốn—nay đã đạt được, không còn chướng ngại. Ôi thay, Kaikeyī đã vội vàng đoạt lấy cho con bằng một hành vi tàn nhẫn.”

Verse 12

प्रस्थाप्य चीरवसनं पुत्रं मे वनवासिनम्।कैकेयी कं गुणं तत्र पश्यति क्रूरदर्शिनी।।।।

Đã đày con ta, khoác áo vỏ cây, vào chốn rừng sâu; Kaikeyī, kẻ lòng dạ tàn nhẫn, rốt cuộc thấy ở đó điều lợi ích gì?

Verse 13

क्षिप्रं मामपि कैकेयी प्रस्थापयितुमर्हति।हिरण्यनाभो यत्रास्ते सुतो मे सुमहायशाः।।।।

Kaikeyī cũng nên lập tức đày cả ta đi—đến nơi nào con ta, Rāma danh tiếng lẫy lừng, rốn vàng, hiện đang ở.

Verse 14

अथवा स्वयमेवाहं सुमित्रानुचरा सुखम्।अग्निहोत्रं पुरस्कृत्य प्रस्थास्ये यत्र राघवः।।।।

Hoặc chính ta sẽ vui lòng lên đường, có Sumitrā theo hầu, rước ngọn lửa tế tự gia đình đi trước, đến nơi nào Rāghava đang ở.

Verse 15

कामं वा स्वयमेवाद्य तत्र मां नेतुमर्हसि।यत्रासौ पुरुषव्याघ्रः पुत्रो मे तप्यते तपः।।।।

Hoặc quả thật, chính hôm nay ngươi hãy tự mình đưa ta đến nơi ấy, nơi con ta—bậc hổ giữa loài người—đang tu khổ hạnh.

Verse 16

इदं हि तव विस्तीर्णं धनधान्यसमाचितम्।हस्त्वश्वरथसम्पूर्णं राज्यं निर्यातितं तया।।।।

Vì vương quốc rộng lớn này—đầy của cải và lương thóc, đủ voi, ngựa và xe chiến—đã được chính nàng trao nộp cho ngươi.

Verse 17

इत्यादिबहुभिर्वाक्यैः क्रूरैः सम्भर्त्सितोऽनघः।विव्यथे भरतस्तीव्रं व्रणे तुद्येव सूचिना।।।।

Bị quở trách bằng bao lời cay nghiệt như thế, Bharata vô tội đau nhói tột cùng, như vết thương bị kim châm thấu.

Verse 18

पपात चरणौ तस्यास्तदा सम्भ्रान्तचेतनः।विलप्य बहुधाऽसंज्ञो लब्धसंज्ञस्ततः स्थितः।।।।

Bấy giờ, tâm trí rối loạn, chàng ngã sụp dưới chân bà; than khóc mãi không thôi, chàng ngất lịm, rồi hồi tỉnh lại và đứng yên tại đó.

Verse 19

एवं विलपमानां तां भरतः प्राञ्जलिस्तदा।कौसल्यां प्रत्युवाचेदं शोकैर्बहुभिरावृताम्।।।।

Khi bà còn than khóc như vậy, bị muôn nỗi sầu che phủ, Bharata liền chắp tay cung kính, thưa với Kausalyā những lời này.

Verse 20

आर्ये कस्मादजानन्तं गर्हसे मामकिल्बिषम्।विपुलां च मम प्रीतिं स्थिरां जानासि राघवे।।।।

Bạch phu nhân cao quý, cớ sao người kết tội con—khi con không hề hay biết và vốn không có lỗi? Người vẫn biết tình con đối với Rāghava sâu dày và bền vững.

Verse 21

कृता शास्त्रानुगा बुद्धिर्माभूत्तस्य कदाचन।सत्यसन्ध स्सतां श्रेष्ठो यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện rằng trong người có trí đã được uốn nắn theo Thánh điển (śāstra), tuyệt đối đừng bao giờ khởi lên ý nghĩ này: “Anh hiền của ta—bậc giữ vững chân thật, tối thắng giữa những người thiện—đã vào rừng lưu đày với sự ưng thuận của kẻ ấy.”

Verse 22

प्रेष्यं पापीयसां यातु सूर्यञ्च प्रतिमेहतु।हन्तु पादेन गां सुप्तां यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ mà do sự chuẩn thuận của hắn, anh hiền của ta phải vào lưu đày, phải gánh những tội này: làm tôi tớ cho kẻ ác nhất, tiểu tiện quay mặt về phía mặt trời, và dùng chân đá con bò đang ngủ.

Verse 23

कारयित्वा महत्कर्म भर्ता भृत्यमनर्थकम्।अधर्मो योऽस्य सोऽस्यास्तु यस्याऽर्योऽनुमतेगतः।।।।

Nguyện tội danh bất nghĩa đổ lên kẻ mà do lời bày mưu của hắn, anh hiền của ta bị đuổi đi—như một chủ nhân bắt kẻ tôi tớ làm việc nặng nhọc mà không ban phần thưởng xứng đáng.

Verse 24

परिपालयमानस्य राज्ञो भूतानि पुयत्रवत्।ततस्नु दुह्यतां पापं यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện tội lỗi giáng lên kẻ mà do lời khuyên của hắn, anh hiền của ta bị lưu đày—như tội của kẻ phản bội một vị vua đang che chở muôn dân như cha gìn giữ con ruột.

Verse 25

बलिषड्भागमुद्धृत्य नृपस्यारक्षतः प्रजाः।अधर्मो योऽस्य सोऽस्यास्तु यस्यार्थोऽनुमते गतः।।।।

Nguyện cùng một tội bất nghĩa ấy giáng lên kẻ mà do sự chuẩn thuận của hắn, anh hiền của ta bị lưu đày—như một vị vua thu phần thuế hợp pháp là một phần sáu, mà lại không bảo hộ dân chúng.

Verse 26

संश्रुत्य च तपस्विभ्यस्सत्रे वै यज्ञदक्षिणाम्।तां विप्रलपतां पापं यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện tội lỗi giáng xuống kẻ đã bày mưu khiến huynh trưởng cao quý của ta bị lưu đày—như tội của kẻ hứa dâng lễ vật cúng tế (dakṣiṇā) cho các bậc khổ hạnh trong đàn tế, rồi gian trá nuốt lời mà giữ lại.

Verse 27

हस्त्यश्वरथसम्बाधे युद्धे शस्त्रसमाकुले।मा स्म कार्षीत्सतां धर्मं यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ đã bày mưu khiến huynh trưởng cao quý của ta bị lưu đày sẽ lạc mất chánh pháp mà người hiền giữ gìn—như chiến sĩ bước vào chiến địa chật kín voi, ngựa, xe và binh khí, mà lại không làm tròn bổn phận của mình.

Verse 28

उपदिष्टं सुसूक्ष्मार्थं शास्त्रं यत्नेन धीमता।स नाशयतु दुष्टात्मा यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ tâm ác—kẻ đã bày mưu khiến huynh trưởng cao quý của ta bị lưu đày—sẽ tự chuốc diệt vong vì làm hoại nghĩa lý vi tế của thánh điển, vốn được bậc trí giả ân cần chỉ dạy.

Verse 29

मा च तं व्यूढबाह्वंसं चन्द्रार्कसमतेजसम्।द्राक्षीद्राज्यस्थमासीनं यस्यार्योऽनुमतेगतः।।।।

Và nguyện kẻ đã bày mưu khiến huynh trưởng cao quý của ta bị lưu đày sẽ chẳng bao giờ được thấy Người—vai rộng tay dài, uy quang sánh nhật nguyệt—ngồi vững trên ngai vàng vương quyền.

Verse 30

पायसं कृसरं छागं वृथा सोऽश्नातु निर्घृणः।गुरूंश्चाप्यवजानातु यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

Kẻ vô tâm, do lời bày mưu của hắn mà người anh cao quý của ta bị lưu đày, nguyện hắn ăn cơm sữa, cơm trộn mè và thịt dê chỉ uổng công—không vì lễ nghi thánh thiện—và lại khinh mạn cả các bậc thầy của mình.

Verse 31

गाश्च स्पृशतु पादेन गुरून्परिवदेत्स्वयम्।मित्रे द्रुह्येत सोऽत्यन्तं यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

Kẻ do lời khuyên của hắn mà người anh cao quý của ta bị lưu đày, nguyện hắn phạm những tội nặng nhất: lấy chân đá bò, tự miệng phỉ báng các bậc trưởng thượng, và phản bội bạn hữu đến cùng cực.

Verse 32

विश्वासात्कथितं किञ्चित्परिवादं मिथः क्वचित्।विवृणोतु स दुष्टात्मा यस्याऽर्योऽमते गतः।।।।

Kẻ ác tâm, do sự ưng thuận của hắn mà người anh cao quý của ta bị đuổi đi, nguyện hắn mắc tội phản bội niềm tin: đem một chút lời gièm pha đã được nói kín trong sự tín nhiệm, ở đâu đó và với ai đó, phơi bày ra.

Verse 33

अकर्ता ह्यकृतज्ञश्च त्यक्ताचाऽत्मा निरपत्रपः।लोके भवतु विद्विष्टो यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Kẻ do sự ưng thuận của hắn mà người anh cao quý của ta bị lưu đày, nguyện hắn bị đời ghét bỏ: kẻ chẳng từng giúp ai, kẻ vô ơn, kẻ bỏ mất chánh hạnh, và kẻ không biết hổ thẹn.

Verse 34

पुत्रैर्दारैश्च भृत्यैश्च स्वगृहे परिवारितः।स एको मृष्टमश्नातु यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Kẻ do sự ưng thuận của hắn mà người anh cao quý của ta bị lưu đày, dù ở nhà được con cái, vợ và gia nhân vây quanh, nguyện hắn vẫn một mình ăn món ngon, mang lấy tiếng chê trách.

Verse 35

अप्राप्य सदृशान् दाराननपत्यः प्रमीयताम्।अनवाप्य क्रियां धर्म्यां यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ đã thuận cho bậc huynh trưởng cao quý của ta bị lưu đày phải chết, không gặp được người phối ngẫu xứng đáng, không con nối dõi, và chẳng bao giờ thành tựu các nghi lễ, bổn phận chân chính gìn giữ Dharma.

Verse 36

माऽत्मनस्सन्ततिं द्राक्षीत्स्वेषु दारेषु दुःखितः।आयुस्समग्रमप्राप्य यऽस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ đã thuận cho bậc huynh trưởng cao quý của ta bị lưu đày phải sống trong khổ não; chưa trọn thọ mạng an lạc mà đã tàn, và nơi thê thất cũng chẳng bao giờ được thấy dòng dõi của chính mình.

Verse 37

राजस्त्रीबालवृद्धानां वधे यत्पापमुच्यते।भृत्यत्यागे च यत्पापं तत्पापं प्रतिपद्यताम्।।।।

Nguyện kẻ đã thuận cho bậc huynh trưởng cao quý của ta bị lưu đày phải gánh lấy mọi tội nghiệp mà kinh điển nói đến khi sát hại vua, phụ nữ, trẻ thơ và người già—cùng mọi tội do bỏ rơi kẻ nương tựa, tôi tớ.

Verse 38

लाक्षया मधुमांसेन लोहेन च विषेण च।सदैव बिभृयाद्भृत्यान्यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ đã thuận cho bậc huynh trưởng cao quý của ta bị lưu đày phải mang lấy tội lỗi như kẻ nuôi sống kẻ nương tựa bằng việc buôn bán mãi mãi: nhựa cánh kiến, rượu, thịt, kim loại, thậm chí cả độc dược.

Verse 39

सङ्ग्रमे समुपोढे स्म शत्रुपक्षभयङ्करे।पलायामानो वध्येत यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ đã thuận cho bậc huynh trưởng cao quý của ta bị lưu đày phải chịu số phận của chiến sĩ: khi trận chiến lên đến đỉnh điểm, dẫu khiến quân thù khiếp sợ, lại bị giết trong lúc tháo chạy.

Verse 40

कपालपाणिः पृथिवीमटतां चीरसंवृतः।भिक्षमाणो यथोन्मत्तो यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ mà do sự ưng thuận của hắn, người anh cao quý của ta bị đày đi, phải lang thang khắp cõi đất, khoác áo vải rách, tay cầm sọ người, xin ăn như kẻ cuồng dại.

Verse 41

मद्ये प्रसक्तो भवतु स्त्रीष्वक्षेषु च नित्यशः।कामक्रोधाभिभूतस्तु यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ mà do sự ưng thuận của hắn, người anh cao quý của ta bị đày đi, mãi đắm chìm trong rượu, đàn bà và cờ bạc; bị dục vọng và sân hận chế ngự.

Verse 42

मास्म धर्मे मनो भूयादधर्मं स निषेवताम्।अपात्रवर्षी भवतु यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ mà do sự ưng thuận của hắn, người anh cao quý của ta phải đi đày, tâm chẳng bao giờ an trụ nơi Dharma; hắn hãy theo đuổi phi pháp và đem của bố thí rải cho kẻ không xứng.

Verse 43

सञ्चितान्यस्य वित्तनि विविधानि सहस्रशः।दस्युभिर्विप्रलुप्यन्तां यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ mà do sự ưng thuận của hắn, người anh cao quý của ta bị đày đi, mọi của cải tích trữ muôn ngàn thứ của hắn bị bọn trộm cướp đoạt sạch bằng vô số cách.

Verse 44

उभे सन्ध्ये शयानस्य यत्पापं परिकल्प्यते।तच्चपापं भवेत्तस्य यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ đã thuận cho người anh cao quý của ta đi đày phải gánh chính tội ấy—tội dành cho kẻ ngủ mê qua cả hai thời giao hội, lúc rạng đông và khi hoàng hôn.

Verse 45

यदग्निदायके पापं यत्पापं गुरतल्पगे।मित्रद्रोहे च यत्पापं तत्पापं प्रतिपद्यताम्।।।।

Nguyện kẻ ấy phải chịu tội như kẻ phóng hỏa, như kẻ phạm ô uế giường của thầy, và như kẻ phản bội bằng hữu—mọi tội ấy xin đều giáng lên hắn.

Verse 46

देवतानां पित्रूणां च मातापित्रोस्तथैव च।मा स्म कार्षीत्स शुश्रूषां यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ đã thuận cho người anh cao quý của ta đi đày, từ nay đừng bao giờ còn phụng sự đúng pháp đối với chư thiên, tổ tiên, cũng như mẹ và cha của mình.

Verse 47

सतां लोकात्सतां कीर्त्या स्सञ्जुष्टात्कर्मणस्तथा।भ्रश्यतु क्षिप्रमद्यैव यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ đã thuận cho người anh cao quý của ta đi đày, ngay hôm nay, tức khắc rơi khỏi cõi của bậc hiền thiện, khỏi danh thơm của họ, và khỏi những việc làm được người lành tán đồng.

Verse 48

अपास्य मातृशुश्रूषामनर्थे सोऽवतिष्ठताम्।दीर्घबाहुर्महावक्षा: यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ đã thuận cho người anh cao quý của ta—bậc tay dài, ngực rộng—đi đày, phải bỏ việc phụng dưỡng mẹ mình, và chỉ còn trụ trong những mưu cầu vô ích, không mục đích.

Verse 49

बहुपुत्रो दरिद्रश्च ज्वररोगसमन्वितः।स भूयात्सतत क्लेशी यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ đã thuận cho anh hiền của ta đi đày phải sống mãi trong khổ não: con đàn cháu đống mà nghèo túng, lại mang thân sốt nóng và bệnh tật giày vò.

Verse 50

आशामाशंसमानानां दीनानामूर्ध्वचक्षुषाम्।अर्थिनां वितथां कुर्याद्यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ đã chuẩn thuận cho anh hiền của ta bị đày phải mang tội như người khiến niềm hy vọng của kẻ khốn cùng cầu xin, ngước mắt trông đợi, trở thành hư vọng.

Verse 51

मायया रमतां नित्यं परुषः पिशुनोऽशुचिः।राज्ञो भीतस्त्वधर्मात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ đã chuẩn thuận cho anh hiền của ta bị lưu đày phải mang tội như kẻ suốt đời sống bằng mưu trá: lời lẽ thô bạo, lòng dèm pha độc ác, thân tâm ô uế, bất nghĩa, và luôn run sợ trước hình phạt của vua.

Verse 52

ऋतुस्नातां सतीं भार्यामृतुकालानुरोधिनीम्।अतिवर्तेत दुष्टात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ đã chuẩn thuận cho anh hiền của ta bị đày phải mang tội như kẻ ác tâm ruồng bỏ người vợ trinh chính, đã tắm gội sau kỳ và thuận theo đúng thời.

Verse 53

सधर्मदारान्परित्यज्य परदारान्निषेवताम्।त्यक्तधर्मरतिर्मूढो यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ—do sự chuẩn thuận của hắn mà người anh cao quý của ta bị lưu đày—mắc tội của kẻ ngu si: bỏ người vợ chính đáng cùng mình đồng hành trong chánh pháp, lại tìm đến vợ của kẻ khác, đã lìa bỏ đạo nghĩa.

Verse 54

विप्रलुप्तप्रजातस्य दुष्कृतं ब्राह्मणस्य यत्।तदेव प्रतिपद्येत यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ—do sự chuẩn thuận của hắn mà người anh cao quý của ta bị lưu đày—gánh lấy đúng chính ác nghiệp ấy, như một Bà-la-môn đã mất dòng tộc mà còn phạm trọng tội.

Verse 55

पानीयदूषके पापं तथैव विषदायके।यत्तदेकस्स लभतां यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ—do sự chuẩn thuận của hắn mà người anh cao quý của ta bị lưu đày—một mình nhận lấy tội lỗi ấy: tội của kẻ làm ô uế nước uống, và cũng như tội của kẻ trao phát thuốc độc.

Verse 56

ब्राह्मणायोद्यतां पूजां विहन्तु कलुषेन्द्रियः।बालवत्सां च गां दोग्धु यस्यार्यो ऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ—do sự chuẩn thuận của hắn mà người anh cao quý của ta bị lưu đày—mắc tội của kẻ căn quan ô uế: phá hoại lễ cúng dâng dành cho Bà-la-môn, và vắt sữa con bò đang có bê non.

Verse 57

तुर्ष्णार्तं सति पानीये विप्रलम्भेन योजयेत्।लभेत तस्य यत्पापं यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ—do sự chuẩn thuận của hắn mà người anh cao quý của ta bị lưu đày—mắc tội của kẻ, dù có nước, vẫn dùng sự lừa dối tàn nhẫn để làm khổ người đang khát cháy, bày mưu ngăn cản sự giải khát.

Verse 58

भक्त्या विवदमानेषु मार्गमाश्रित्य पश्यतः।तस्य पापेन युज्येत यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Nguyện kẻ đã thuận cho người anh cao quý của ta bị lưu đày, phải gánh lấy tội lỗi của kẻ—vì lòng thiên vị—khi người tranh tụng đang đối chọi thì chỉ đứng nhìn, nương theo một phe, khiến đường lối trở nên lệch một bề.

Verse 59

विहीनां पतिपुत्राभ्यां कौसल्यां पार्थिवात्मजः।एवमाश्वासयन्नेव दुःखार्तो निपपात ह।।।।

An ủi như thế bà Kausalyā, người mất cả phu quân lẫn con trai, hoàng tử Bharata—bị sầu khổ dày vò—liền ngã phục xuống dưới chân bà.

Verse 60

तथा तु शपथैः कष्टै श्शपमानमचेतनम्।भरतं शोकसन्तप्तं कौसल्या वाक्यमब्रवीत्।।।।

Khi Bharata bị nỗi sầu thiêu đốt, nằm mê man và cứ thề những lời thề khốc liệt, Kausalyā liền nói với chàng những lời này.

Verse 61

मम दुःखमिदं पुत्र भूयस्समुपजायते।शपथै श्शपमानो हि प्राणानुपरुणत्सि मे।।।।

Con ơi, nỗi khổ này của mẹ lại càng dâng lên; bởi con thề thốt như thế, khác nào con đang bóp nghẹt chính hơi thở sinh mệnh trong mẹ.

Verse 62

दिष्ट्या न चलितो धर्मादात्मा ते सहलक्ष्मणः।वत्स सत्यप्रतिज्ञो ते सतां लोकमवाप्स्यसि।।।।

Con yêu, thật may mắn thay, chí nguyện của con—cũng như của Lakṣmaṇa—chưa từng rời khỏi Dharma. Vì con giữ trọn lời thệ nguyện chân thật, con sẽ đạt đến cõi của bậc hiền thánh.

Verse 63

इत्युक्त्वा चाङ्कमानीय भरतं भ्रातृवत्सलम्।परिष्वज्य महाबाहुं रुरोद भृशदुःखिता।।।।

Nói xong, bà kéo Bharata—người hết lòng thương kính anh—vào lòng mình; ôm lấy bậc dũng sĩ tay dài ấy, bà òa khóc, đau khổ khôn cùng.

Verse 64

एवं विलपमानस्य दुःखार्तस्य महात्मनः।मोहाच्च शोकसम्रोधाद्बभूव लुलितं मनः।।।।

Bấy giờ, khi bậc đại nhân Bharata than khóc trong khổ não, tâm trí ngài trở nên chao đảo—do mê mờ và bị nỗi sầu thương vây bủa.

Verse 65

लालप्यमानस्य विचेतनस्य प्रणष्टबुद्धे: पतितस्य भूमौ।मुहुर्मुहुर्निश्श्वसतश्च घर्मं सा तस्य शोकेन जगाम रात्रिः।।।।

Đêm ấy trôi qua trong sầu thảm vì Bharata: ngài ngã xuống đất, bất tỉnh, trí tuệ mờ lấp; miệng vẫn thổn thức than van, và hết lần này đến lần khác thở ra những tiếng thở dài nóng ấm, sâu nặng.